(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Nederlansch gedenkboek: of, Europische mercurius"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scannod by Google as part of a project 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 

to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 

publisher to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automatcd querying. 
We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogX'S "watermark" you see on each file is essential for informingpeopleabout this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can'l offer guidance on whether any speciflc use of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite seveie. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full icxi of this book on the web 

at |http : //books . google . com/| 



Google 



Dii is ccn digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheek pi anken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat 

doen we omdat we alle boeken ter wereld online beschikbaar willen maken. 

Dit boek is na oud dat het auteursrecht erop is verlopen, zodat het boek nu deel uitmaakt van het publieke domein. Een boek dat tot het publieke 

domein behoort, is een boek dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijke auteursrecht termijn is verlopen. Het kan per land 

verschillen of een boek tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn een stem uit het verleden. Ze vormen een bron van 

geschiedenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. 

Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand, als herinnering aan de 

lange reis die het boek heeft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. 

Richtlijnen voor gebruik 

Google werkt samen met bibliotheken om materiaal uit het publieke domein te digitaliseren, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken 
uit het publieke domein behoren toe aan het publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven 
leveren, hebben we maatregelen genomen om misbruik door commerciële partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op 
automadsch zoeken. 
Verder vragen we u het volgende: 

+ Gebruik de bestanden alleen voor niei-commerciële doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door 
individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet-commercicle doeleinden. 

+ Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek 
doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- 
den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hiervoor materiaal uit het publieke domein te gebruiken, en kunnen u misschien 
hiermee van dienst zijn. 

+ Laat de eigendomsverklaring staan Het "watermerk" van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over hci 
project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. 

+ Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kunt er 
niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is 
voor gebniikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek mst, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval 
met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het 
eenmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakelijkheid voor auteursrechten is behoorlijk streng. 

Informatie over Zoeken naar boeken met Google 

Het doel van Google is om alle informade wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit 
allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en ui tgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de volledige tekst van dit boek doorzoeken 

op het web via |http: //books .google .coml 



► 



fSICXS VRIGHTÖÜHNINC 1 

BEQUEST 
[UNIVERSITY .rMICHIGANi 
ife. GENERAL LIBRARY ^ 



r 



n 



j 



^^•^ 




p 




\ 



r 






. 



f > » 



r ' 



1 
ft 



'» I» 



* ^ • * A 



r 




TITELS VERKLARING. 

r 

Uropa« niet als rampbefehooren. 
Toen Muytery , haar Tuft quam ftoorcn 
In Schotlandt, lit weer op haar hoorcn, 

' Vaa völten overvloed. 
Zy heeft met vreugdt, na veel verlangen, 
Een Ooften-Rykien Prins ontvangen; 
Dit droogt de traanen van haar veangcn , 

Herfiellend* haten moed» 
Die » lang gedrukt door Oorlogs plagen , 
Vermoeyt van meen'gen kans te. tragen, 
Byna ter neder lag geflagen, 

En m het tant geploft 

Zy ïag ïich lelvs alom beneepen; 
Zy 2ag haar Zeegevanen fleepen, 
Haar van Verraders aangegreqpen , 

Ja lelvs byna verkoft. 
Geknotte Hoofden van Tyranhen , ^ 

By wien de Deugdt lang was verbannen y 
Ii\ vloekverwantfchap zaam geipannen , •, . 

Die wentelen in kuil Bloedt* 
Bloedt, dat nu wl ciment vcrftrekken, 
Om GEORGES Ryks» troon op te trekken^ 
Eu hem voor fnoode laagen dekken \ 

Van Beteebubs gdtfoedt. ^ 

Meri juygt , by 't klinken van de fnaaren • ^ 

Om *t wyken deier Ryksgcvaaren. ^ 

Merkuur vliegt met dees blyde maaren * - i 

Vaft vrolyk door de lucht.; r f 

Terwyl de Ridder van Sint Joris ," , ■■. 

Die midden in een deel gefchoor is , ' . f 

Nu ziende dat bet al te loor is , . v 

Al fchreyend* heencn vlugt. 
Vlie dapp'ren Held , om nooyt te keeren » \ 

En laat Hannovers Vorft regeeren» 
Zyn wettig Erf en Ryk ter eeren , - 

Zo blyft Euroop in ruft. 
Leg nooyt van Ryken meer te dfpmen , . ' ' • 

^Die.gy doch nimmer zult bekomen. 
Begeef u by Papa na Romen , 

Den Aigodt dien gy kuft. 



/ 



/ 



\ % 



I. 




PriiM.ia tb* N«tb»rt«MU 



EUROPISCHE 

MERCURIUS) 

Behelzende 

JJe Fotnutampe Zaktn mn Slaitt m Ocrlig , vtcrgevanni m il/c dt 

Knini^-ShnnHierfihappyeiivaiiEtiropiiihiniiiiiuicmitmiUen!- 

■oiiurMge Tydingm uit virfihtidi andire Dttin dir U^urtld^ 

Hiftbrifthtt wyie , onvcrward m klaar bcfehrevcn, en met de 
noodtge Authentyke Stukken vooriicn. 

"Door J. C. !Phihhgti.ToHt. 

Z E VEN-E M-T WINT lO-STE S T U K. 

EERSTE DEEL. 

Vervattende 

55» ZES EERSTE CMJ^iH'DENvanhit Jaariyi6. 

Vetciert met kopere Plaaten, 



t'JMSTERDJM, 



DyANDRlESVAN DAMME, 

Boekverkoper op 't Rokkin, beiydea de Bcors. 17 l& 



I 

l 



» -\ 



) 




Pag- 9 



EUROPISCHE 

MERCURIUS; 

Behelzende 

De voornaamfte zaken van Staat en Oorlog, voor* 
gevallen in alle de Koningryken en Heerfchappyen 
van Europa ; benevens eenige meldjenswaardigc 
tydiogen uit verfchcide andere deeleh der Waereld. 

Zeven - en - Twintioste Stuk. 

• I 

EERSTE DEEL. 

Edcnkwaardig zyn de voorgevallene Zaken in Brr#« Vom^e 
pa van het Jongft gepaflcerdc Jaar 1 7 1 f . Ecrftcly k > ^J^^ 
wegens Twrkj^ , ten opzigjte dcflclfs aangevangen Oor- Kicidinge 
log CU groote overwinningen te Lande tegens de ^^^^ 
Republyjk van FenetUn \ mitsgaders de verdere 
zware Kiygs - toeruftingen der Oitpmannifche Portc^ 
mogclyk om den Rocmfch Keizer j en ook Koning 
Ai^oftus van P»Un daar mede op \ lyf te vallen ; 'c welke ons 
in dit Stuk zal te bezien ftaan. Ten tweeden t wegens het Zu/f>jcfr/^(r 
Eedgenoodfchap , ten opztgte van zeker fnóod geheim Tra&aat ^ on- 
langs tuflchen Vrankrjk, en de Roomfcbgezinde Kantons , tot verderf 
van het Proteflamfcb weien in Europa ^ gefloten. Ten derden . we* 
gens ytdmkjrjk^^ ten ojpzigte van het overLyden des Koninss Lodkü^yk 
de XIV. oalater.de de Franfcht Kroon aan zyn Agter« Klein -Zoon» 
den mhiderjarigen Daufin , thans Koning L'o d e w y it de XV. Ten 

A 3 vierden. 




TUR. 
KVEN. 



2WIT. 
ZER. 
LAND, 



5 E ü R O P 1 S C H E 

> ■ • 

vierden t wegens Spanjin » ten opzigte vm het voltrc^kken Huwelyk 

tudchen Konmg Philippus en de Princefle van Parma^ zo mede 
het verongelukken van de Spaanfe Flotille in de IVeft ^ Indien. Tcfl 
vyfden , wegens Groot* Br ittannien 9 ten opzigte van een Rebelligen 
OpAand'"/ tcgens Koning G e ó r g e, in *t Noorden vaa Schotland. 
£q cindeiyk, ten zesden, wegens de Naorder^Kroonen ^ tenopzigtehec 
nog hardnekkig blyven voortduwen van den Oorlog 9 door den Ko- 
ning van Z«/^<rfrw, tegens de Deenz,e^ Muscovifchcy Poolfche en Pruiffim 
fche zamengevoegde Krygs- Magten 5 verliezende onder anderen op *c 
laacft van 'c Jaar de Srad Siraalxjsnt. . Dit alles zalmen bier vervolgens» 
onder elk Arcykel, nog wat meer uitbreiden. 

ZEER gelukkig- was de Veldtogt der Turken^ tegens de f^emtia^ 
nenif in 't gepaflcerdc Jaar begonnen en gc-rindigr j hebbende zig ge- 
noegzaam van bet geheeJe. Eiland Atoroa « mitsgaders van vérfcheide 
Veilingen, zo op Candia^ d]s in Dalmat ten en cMcvs^ mcellcr gemaakt j 
door welke overwinningen het Tttr^zj Hof gantfch geen vrcezc /ebeen 
te hebben , voor de Oorlogs-toerullin^n , die den Roomfch-Kcizer 
waarfchynlyk tegens haar in 'c werk Itelde 5 bevelende hunne Krygs- 
magten, zo ter Ziee als te Lande , merkelyk te vergrooten , en alles 
tot een vroege Veldtogt te vervaardigen , om hare overwinningen te- 
gens de Republyk van yenetien nog verder voort te zetten , en , zo 
als zy durfden voorgeven, om nog eens den weg naar Weenen^ jazctf 
die van Romen it gaan opzoeken $ blyveode daar en boven in verwag« 
ting, van ligtelyk door de Hongaren^ wiens bezwaarniflcn den Keizer 
niet gebeelyk had weggenomen , bygefprongen te werden, 

DOOR de wrevelmoedigheit des onruftigen Abt van St. Gal, 
was het Z^^itz^erfch Eedgenoodfchap rot nu toe in de uitterde verdeelt* 
.heit gebleven } dus de Proteihnxze Kantons alle deLandeaen Steden^ 
geduurende den Jongften binnenlandfchen Oorlog van de Roomfchegc^ 
wonnen , bare Kegeering deden inlyven y aanmerkende dezelve pro* 
vizioneel als eigen ^ tot er tyd datze njet vqprmelden Abt zodanig een 
verdrag zouden fluiten, waar <^oor hy haar niet meer laftig kondeval* 
len. De Roomzje Kantons , ziende dezen Oorlog ten voordeeledec 
Proteftantze uitgevallen ,, bleven vall morren x ^"^ wilden gaarne baar 
verlies door een nieuwen Kryg herwinnen ,. dus zy toevlugt tot het 



M Ê R C U R I U S. 7 

Frof^be Hof namen , en «ig onder ckrzchrtr befcfaerming , by een 
▼eraieovde Alliande^ begaven i oprigtende boven dien, to men wil 
verackeren , een heimelyk Contrao: i toe uicroeijing van hec ganifch 
PToieftaodcb wezen in Zwitt^trlmd s of ten minften , om hai-e magc 
sodaoig ce fiiuiken , dacze van de Roomfche Kantons , welke hier toe 
de boipe van den Paus en het Hof v^n Savojen verwagtede , zoude 
moeten afhangen ^ om alzo , door zulken overmagt, het Zu/ttzxrfcb 
Procefiantendom met tak en wortel gebeelyk te verdelgen. Diergc« 
lyken goddeiozen aunflag ^ over meer als hondert Jaren nog eens ge-^ 
pradizeert, heeft ons den vermaarden Hiftorie Schryver van Meteren 
nagelaten , waar van wy het principaalfte voor den onkundigen Lezer 
hier kortelyk zullen inlalTen. 

yf Ojp het einde der eeuwe van i joo. wierd in de Stad Thonó?i , 
^ Hoottftad van bét Hertogdom CbédUéUs^ gelegen in Zavojcrt^ zeven 
3) mylen ten ooften aan 't Meir van Gerieve^ een Collegie of Biiocdei- 
yf fchap 9 onder de naam van St. Maris de Compaffie , of der Zeven 
^ fVeen^ tot bekeering derKetter; opgerigt, en was dit Collegie ge- 
,, fterktmet een Buüe van Paus Clemens de VIII. gedagtekent te 
^ üpmen den 9. September 1599 Dit Collegie 9 of Broederfchap , 
,t maakte met dat van de Congregatie DelU Propagdnde Fidc , dat is, 
99 f^trgAdcring vah de voortplanting des Geloof s 9 een opilel tot formee* 
^ ring van eene Ligue, om de Ketters te bekeeren of uit te roeijen^ 
,9 afzendende zekeren Heer genaamt Brocardus Barónius , auditeur 
,» van de Vergadering f voorzien met een Apoftil of Inilru&ie, door 
^ agt of negen dezer Broederfchap onderteekent » en te Komen be« 
,, veftïgt by Amedeus Miletus Apoftolyk Notaris , en gezegelt met 
^ rooden IVafiche. By welke Inlfaru6i:ie voormelden Barónius wierd 
fj aaneeftelt als uitvoerder van dit heiloosbefluit; te weten, om voor 
t, ccrn aan Koning Phicippus de IL van Spéuijen te prezentéeren 
,1 het boek , waar in vermeld ftonden de middelen , hoedanig de be- 
^ koering der Ketters was uitte voeren, en die JMajefteit te verzoe« 
,, ken , van in zyne befcherming te willen nemen het Collegie van 
^ Tbonon , en aan *t zelve te -vergunnen zodanige previlegicn en im« 
9, municeiten, als hy mogt goed vinden. Vyders mofl: den Heer B<i- 
j^ ronius tragten, ditboek mede te doen onderfchrv ven door alle, zoo 
u geeilefykealswaereldlykcPrincen, Hertogen 9 uraven, en minder 

Sauve« 



/» 



8 EUROPISCHE 

jy Spuveraine Vorften, op datze hare hijlpc, vder naar zyn vermogen^ 
9, tor uitroeijinge der kerters kwame te contrioueeren. 

n Dezen GczantBaroniuSi met de bovengemelde laft vertrokken, ont« 
,, moete eene zy ner goede vrienden , die hem begroete over het geluk, 
jy van in zulk, een heilig werk gebruikt te werden i dog hy antwoor*- 
9) de openhertig j dat xj/nt zjending dlUen fhek[e tot het volbrengen V4n 
^ t^eer bloediiey u/reede^ en gMntfch zjBrgelykf teflitüen , vm de welige de 
jy Chriflenheit niets goeds k^nde verhopen. Deze vryborftige woorden ten 
,9 kwaadden overgedragen , en hy deswegens befchuldigt werdende, 
99 zo verliet hy zyn Gezantfohap i en 9 vreezende weder te komen 
99 van daar hy uitgezonden was 9 begaf zig uit nood in Frankrjk by 
99 den Heer -Desdiguires 9 oih den zeiven 9 en voorts alle Koningen 
9> Vorftcn en Potentaten , van het fnood voornemen zyner Collegie, 
99 tot verdelging van het geheel Proteflantfch Wezen in Europa^ te 
99 waarfcbouwen ) betuigende dat reeds de voornaarofte Mogentheden 
99 in /tmlien^ zo mede eenige Prinlen in Vrankryky mitsgaders de twee 
99 Hertogen van Savoyen ta Lotteringtn ^ dit verfcbnkkclyk omwerp ge* 
99 teekcm hadden*. 

99 De Perzoonen, behaIvendenbovengemeldenBaronius9 uirgezon» 
99 den 9 om dat bloeddorftig Verbond fmakclyk te maken 9 waren voor- 
99 zien met zeer Ampele Inftrudiien, tot vertooning der middelen, op 
99 wat wyze men bell de Ketters door de geheele Waerdt zoude kun« 
99 nen verdelgen ^ nameiulyk9 in ^rMkryk^nxo^ men drie middelen ter 
99 hand nemen, als eerftelyk, de zending van bek wame Prelaten » die 
^ door haar ftigcelyk leven de Gemeente ten voorbeeld konde ver- 
99 ilrekken^ ten tweeden 9 door het wettigen van deBevelen der Magl- 
^9 ftraten^ nevehs hare Polityke misleidingen 9 en heilige bedriegeryen^ 
9» en ten derden , door opentlyke gewelddadige Oorlogs bedryven. 
99 Men zoude daar toe » door huipe der Jezuiten 9 verdeelthcdcn en 
9, twift onder de magtigfte Vorften in yrankrïk verwekken , en zig 
91 zeer liberaal betoonen a^n de bekeerde 1 toedeelendc aan de onbe- 
91 keerde , om haar te trekken 9 zeer goede Plaatzen ter woon in 
9, Itédien en Spanjen^ met ontheffing ^*an alderhande Schatlii^en, in- 
9^ zonderheit die op bet Zout 9 enz. Zy zouden 9 om de voornaamfie 
99 onder hun 9 als ook de Minifters of Predikanten 9 en andere lukien 
99 van eenige Reputatie te lokken , aan des&elve de nodige huizen 9 

j^Collegicn 



M E R C U R I U & 9 

9» Collegien of Plaatzen , op de fronciereo en elders adiwy zen f en een 
yy behoorlyk onderhoud geven , zodanig zy reeds te Ihenon gedaan, 
jf en met diergelyke middelen de geheele Landftreek langs de Lemanner 
yy Zci^ ot bet Lac van Geneve^ bekeert» en deze dan weer als voort- 
„ planters vian het Catholyke Geloof uitgezonden hadden. Men moft 
j9 verders, om de overige met geweit te dwingen, geld daar toe ver- 
9# gaderen ^ en wyders , op dat den Aardshertog van Ooflenryk in llaat 
yy mogt zyOf om dit in de /W^^r/^/^^^i mede uit te voeren, zoude den 
„ Koning van Spanjen aan den zei ven i ooooo. kroonen ter maand op 
yy bet MUéMccs ailigneeren. 

Ziet daar Lezer , het oogmerk en den^aanflag der Roomfchgeziisde, 
Foor meer als hondert Jaren gefmeed , om Vrankryk ^n de NederUnden 
ten opzigte van de Proteftanten te dwingen. In Engeland haddenze 
reeds veel ingang, wyl meer dan yo. Jezuiten , waereidlyk gekleed , 
in dat Ryk zig beyverden , om 'c gemeene Volk tot den Roomfchen 
Godsdicnft over te halen ^ (chryvende iq 't Jaar lyoi. aan hare Broe- 
derfchap , datze toen al een aanhang gemaakt hadden van over de xfooo. 
mao^ olie bekwaam ter Wapen, en Profeflie doende van de Katholy* 
kc Religie , voor dewelke zy hunne Levens wilde op offeren j wag- 
tcnde flegs maar na de dood van de oude Koninginne Elizjtbeth , of 
na de kom& van een magtige Scheeps-Armade uit Spanjen. 

Den Paus had ook verfcheide hoofden , en zelf Predikanten van de 
Gereformeerde Godsdienft weten over te halen , tragtende onder der- 
zclvcr Gemeentens beroerten te verwekken , en door de mondelinge 
uitfpraak der voormelde Predikanten, hare eigen Religie te doencon* 
demneeren^ ten einde op die wyzc alle Koningen, Prinfcn, en verde- 
re Mogentheden te noodzaken, dat ze de Roomfch Katholyke Gods« 
! dien il weder over al kwame te herftelten, waartoe den Keizer en ook 
de Koning van Frankryk reeds hare toeftemming hadden gegeven. 
Den Hertog van Savojen had aangenomen , om , met hulp van de 
/ /r^iioanp Mogentheden , ,de Gereformeerde Kantons van üeneve en 
! Berff te beCpringen , uit hoofde van zekere Pretcnfie , welke hy fufli- 

I nccrde re hebben op de Landen van P^aux en Luzjinne. Den Hertog 

van Lotterin^en zoude , onder dekn^^ntel der PrctenGen van zyn zoon 
den Kardinaal op het Bisdom van Straatsburg , beweerende dat eenige 
jeaccordeerde Conditien niet volbiagt waren, den Oorlog aan ciekanc 
legtnnen} waar toe den Paus wel looooo. Dukaten wilde opfcbieten» 

B ten 



lo E U R o P I S C H E 

ten principalen bm re beletten de zamenkomfi der Gereformeerde aan 
datOort. De Criz.onj , bewoatinde de Bergen grenzende aan Italten y 
hadmen al lang te voren willen t'onderbrcngcn } ja het was beraamt 
baar te overvallen, wanneer het Jubilee binnen Thonon zoude geviert 
werden. Nog ffondmen een verhaal daar by gcvocgt , wegens den 
Staat der Religie in Dmfchland, en op wat Vryze de Roomlchgezin- 
de aldaar moften werden herftelt. In StjrU, Cpritithia, en Oojienty^ , 
ja zelts in de PMttx., haddenze veelr Edelen gewonnen, en daar onder 
cenige derileivegedwongen^tot het verlaten van haren Ocrcformeerdca 
Godsdienft. 
Alledeze voormelde aanflagen van den Roomfchen Stoelj in die Eeuw 
. ontworpen , waren door den Heer Baronius klaarlyk ontdekt, en 't 
welk Dogtaos de tegenparty ftyfen ilerk ontkende, De gevolgen be- 
tuigde de waarheit, wyl den Hertog van Saveycn Anno i6oi Getteve 
dagt te overweldigen, dat hem zeer (chandelyk, gelyk ook naderhand 
den Spaanfchtp azadügf VKD't Jaar i6oj. op het Koningryk van £»• 
gtlsttdy mislukte. V 

^„„. D E Monarchie van Spanjen zag nu cindelyfc haar Kroon , door hul- 
JBN, pe van frAnkTj^t op her hoofd van Koning Phii-ipfus gevefligtt 
waar toe het Franfche Hof hare huipe , tot op het uicterftc einde des 
Levens van den overleden Koning Lodbwyk de XiV. ftandvaftig 
had bewezen } dienende in dit geval ter laatfte proeve het geheelyk 
onderbrengen van de Eilanden Majorkai , Minorka en Ivica } welke 
mogelyk meerder tegenfbnd zoude geboden hebben , indien Koning 
Philippus niee van zyn Grootvader was ondcrftcunt, geworden » 
alichoon het Hof van Groot- BrittMttitn zeer kragtig arbejdej 
om door Traöaten het verfchil te effenen. Dus zeer onverwagt de 
Frsrtjche Zecmagt het Eiland Majorka overrompelde, en de overige , 
by een zoort van verdrag , zig mede aan Koning P h i l, i p f u s dede 
onderwerpen j wiens Onderdanen daar voor , met zeer veel fpyi en 
lecdweaen , moftcn gedoogen , dat de franfche» geweldadig haren 
Koophandel in de grond zeilden . flepcnde de Schatten van de nieuwe 
Waereld nadcHavensvan yrankiyk. Dog, zederthet algcmccnWer- 
en van de Vrede , had Koning P h i l i p p u s zyne ooren beginnen 
: lecnen, toe het overwegen der rcgtmatigc klagten dcswegcns , en 
aai op beÜoten • om de B^^ttfchen uit alle haar bewind en 'geprercn- 

deerde 



«AS- 



M E R G ü R I U S- - li, 

deerde Vöorregten te ftooteo , den handel op den ouden voet xyoer 
Voorzaten te herftellen , en aan, alle I^acien zulke voordeden te 
vcraunnen , als uit een regelmatigen handel voortvloeide* 

Ook was door Koning Philippus in 't begin van bet gepaflèer- 
de}aar beflocen, om by Vredenstyd doorgaans 4^0000 Man op de been, 
en een gelykmatige Zeemagt gereed te houden > maar deze Rezolutie 
Tooü vervalleny .wyl de Fondzen van de Monarchie en het Intreft der 
Gnndos zulks niet wilde lyden, en dus bevond men de nog in dienft 

SeUeven Spodnfebe Troupen , naar ouder gewoonte , in een zoberen 
taac. De veranderingen , ofte het fchikken van de Regeerings fbrm 
oa die van F'rénpkgjk 9 door eenige Miniftei^ getragt in te voeren , jai 
waar aan Koning Pfiii-iPPt^s zedert zyne komft tot de Kroon , 
vanjaar tot jaar , gearbeid , en reeds veele derzelve wetkfteUig doea 
maken had , konden mede geen ftand houden , om dat de humeuren 
van den' Spéunfchtn Landaart daar toe be(waarlyk waren te gewennen ^ 
ontzettende dit in tegendeel geweldig de ontwerpen der Frdfi/ch g/szin^ 
de Minifters , ziende de oude beeunftigde Princeflè des Urfins » den 
Heer Orri , en meer andere gunueUngen ». van bet Hof verdreven ^ 
mitsgaders den Koophandel der FrétnfcheH^ ^I^g^zegt, op de 9p4Mfcbê 
JVefitMdien zeer ftrikt verbodea Alle deze omkeeringen wierden toe« 
gefcbreven aan de nieawe Koninginne, welke, zynde een JtAlioMfche 
VtimÓÊBc , die agting niet voor de Franfihen , als wel de overleden 
Koniogione deed blyken. 

HET voornaamfie, i» onze Mercurius van 't gepaflecrde Jaar.> v^a 
wegens f^Mkryk cc boek geflagen , zalmen hier kortclyk vertoonen« ^^^ 
Dit Hof ontfing in'fbegin van dat Jaar een Afgezant des Konings van 
ftfpêH^ die zyne Intrede op een buitengewone wyze binnen Parjt 
deed ) en aan wien men zo veel Ceremoniën van eere bewees , als ge« 
dimiende de langwylige Regeering van Koning LoDEWvKde XIV; 
noit giezien was ^ vertoonende zyn M^elteit zig voor dien Minifter y 
in een uitnemende heerlykheit , op zynen troon , en bewees aan hen^ 
de groötite leekenen van agting , .welke nimmer aati eienig uiiheemrcb 
Gezant gefehiede. . Hy prezenteerde« 4>y?yneeerfte openbare Audien«< 
tiey eenige ge/clienkên uit de naakn 'des Konings van Perfiem^ die men 
mderhand, moetende hy op een ongehoorde wyze vertrekken » ryke« 
Ivkevcmoede. - '. 
. B X Het 



rt EUROPISCHE 

Het Franfche Hof , hebbende thans deflelfs oogmerk bereikt , met 
de kroon van Spanden op het hoofd van Koning Philippvs geve*» 
^igt, en de twee Keurvorften^ van Keulen tiwzn Bejeren ^ niet alleen 
in alle hare Scacen herftelt, maar zelfs den laatflgemelden daar en bo- 
ven nog tot Koning van Sardaiffie gevordert te zien, had nogtansniet 
konnen volbrengen hare belofte , aan Koning Ja co bus de II. van 
EngtUnd gedaan , om naar zyn overlyden deüelfs gewaanden 2x)on de 
Groots Brittéinnifche Kroon te doen hebben; moetende in tegendeel aan 
dien Pretendent het Franfche Ryk ontzeggen , en hem bepalen , van 
zig in 't gebied van Loturingen te onthouden ^ alwaar hy zedert een 
goed onthaal genoot» en zyne onderneming fmeede^ tot onder (leuning 
4er fnoode Rebellie in 't Noorden van Schotland , weswegens terftond 
breeder zal gefproken werden. 

Wy hebben in ons voorgaande tweede Deel mede wydlopig befchre- 
ven het Overlyden van Lode wyk de XIV. Koning van Frankrjk% 
en de opvolging tot de Kroon, van deflclfs ^Agter^Klein-Zoon , den 
minderjarigen Prins Lodewyk de XV. Men mag naar waarheit 
bet lang leven van dien overleden Monarch » en de voorfpoeden zyner 
Regeering als wat zeldzaams aanmerken i hoewel het fcheen dac de 
gelukkige Fortuin hem in de laatlle jaren eenigzints begrimde ^ laten- 
de het Ryk fleeken in onmatige ichulden en overgroote beflommerin* 
gen omtrent de Financien \ dus den Hertog van Orleans, als verklaar* 
den Regent van V'rankrjk % had doen affchafifen mecft alle onnodige 
onkoften, door de vorige Regeering gepraflrizecrt j en wel inzonder- 
heit die der zo genaamd Plaiziereo des Konings te Marlj , Fontaint 
Bleau , Fêrfailles , en meer andere elders gelegen % verkopende de vkk- 
tenS) Landeryen, en Werktuigen daar toe behoorende , en veisoietj- 
gende hier door de Penfioenen van honderden Opzigters 9 Officieren, eo. 
minder bedienden 9 totdebovengemeldePlayzier-Plaatzen fteedspnder* 
houden. Daar en boven ^efchiede een ong^meene reforme onder de 
Militaire Troupen des Konmgs,. van de welke veel. duizenden haar Pas-, 
poorten kregen $ invoegen door deze Mesnagie , en nog eenige verande* 
ringen van minder belang » de Franfche Kroon van eenige Milli€>eneQ 
aan laften jaarlyks wierde onthev<ux 

De Zeidzaamlle Veranderüig in FrankjjK* naar hetOverlyden desKo-. 
nings 9 was de omkeering der zaken betretfende deKerk^betrekking heb* 
bende op de be wufte Pauilèly ke Conftitutie» Den K ardinaal deNoaiU 

lei," 



M E R C U R l U S. rj 

lesj door den drift der Jeasuiten 20 verre gebragt, dat deo ouden Ko^ 
ning ddSelfs ondergang waarfchynlyk beiloten had y vond zig nu jn 
tegendeel door den Hertog Regent gekwalificeert tot Opperfaooft van 
de geheele Franfchc Geefielykheit \ waar tegens den berugten Jezuit 
Pater Ie Tdlier , eewezeh Biegtvaar van den ouden Voplt , en die 
alles vao hem had kunnen verwerven , als balling in een Kloofter ge« 
doemt was , niet mogende zig voortaan met eenige Ryks- of Kerkelyke- 
Zaken bcmoeyen. De Jezuicen zagen zig aldus in 't onderfpit, enfaa« 
re verdrukte Tegenparty in top verneven 3 zo dat men uit alle deze en 
meer andere gewigttge Veranderingen 9 een gelukkiger (laat in Vrmk* 
rjk f inzonderheit rakende den Gereformeerden Godsdienft , verhoopte; " 
lioewcl zig als nog aan ons zeer weinige goede apparentien daar toe 
verioooen» 

N 

\. 

BELANGENDE de voorgevallen zakeades gepafleerden jaarsi CROOPi 
in hetKoningryk van Groot- Br inannien ^ zalmen voor eer ft aanmerken , ^a"; 
dat de mecfte Inwoonders van Engeland , Schotland en Ierland , zyh nien« 
Majeileit Koning G s o r g s , wel beminde en liefhadden , maar dat- 
men daar tegens bok bevond een ruim getal van de Jacobiüfche Faöie, 
die de goede tegenwoordige door de Wetten vaftgeftelde Regeering 
ge/iadig bleven dwarsbomen. De eerfte voorname beweging van dien 
ontftond in Schotland % alwaar veel driftige Yvera^s een ophef maak* 
ten , om de bekende Unie by *t leven der Koninginne gefloten , we- 
der te breeken » als kunnende by die Unie hare particuliere voordee- 
len niet opzeylen. Benige Schot zj Grooten dit misnoegen foveeren- 
de, zo was het geen wonder, datzQ van de Onderdanen aanftonds 
daar in gevolgt wierdep; ontwerpende eene Declaratie , om die gene, 
welke men tot Parlementsleden zoude verkiezen » te verpligten , ge-- 
melde verbreeking op het tapyt te brengen; dog deze.driH moft voor 
de Sentimenten der regtzinnige haaft verdwynen , hoewél niet zoda* 
dig^of men zag deswegens in vervolg van tydeen opentlyke rebellie 
yitbarften. Voegt hier by , dat de groote Veranderingen , zcdcrt de 
komft vao den Koning tot de kroon, omtrent de voornaam fte hooge . 
Minifters van 't Hof « inzonderheit die zig zagen befchuldigt én ter 
verantwoording aangeklaagt , ongemeene misnoegens onder dezelve 
en hare Creaturen naar zig fleepte^ invoegen zyne Maiefteit beftoor*. 
deelde ceo nieuw Parjemeot te beroepen, 't welk in'tlaatft van Maart 

B a te 



14 EU R O P I S C H E 

te Londen vergaderde % beftaande voor \ meerendeel uit Leden Van de 
parcye der Whigs» genegen om de prezente Regcering te onderfteu- 
nen. Hier tegen kantcde zig op alderhande wyze de Thorys , die 
bec gedrag der Whig^ zogcen hatelyk te maken, gebruikende in/on* 
derhcic daar roe tenige wyfFelende Predikers ^ bekwaam om het volk 
een indruk te geven, dat de ^n^licaanfche Kerk onder de Regeering 
van Koning G^orge, die meer tot de Augsburgz^t aU Oeneeffihc 
Geloofsbelydenis overhelde , in gevaar was ; en *t weik deze fnoode 
Priellers met zulkcn i'chyn Goüsdienftigcn yver de Gemeente \oor« 
ftelden, terwyl dagelyks vuiiaardige Fasquillen en Schendfch riften te 
voorfchyn kwamen, dat' daar door op verfcheide plaatzenverfchrikke* 
lyke tumulten ontltondea^ geenszintsrefledeerende, dat den Koning, 
om het geheele Ryk te overtuigen , van zyne opregtheit dezen aan* 
gaande, nevens den Prins en PrincefTe van Wallis, de Communie en 
Ceremonie der Engdfche Kerk gebruikte, ja verklaarde , dat hy in 'c 
minlle niet dagt, om oic veranderingen inde kerkelyke zaken cebren* 
gen. 

De ordres en inftruétien aan de verkoren nieuwe Parlements Leden 
gegeven, om te eiflchen, dat de vorige Minifters van Staat, hebben- 
de door een nadeelige Vrede bet Koningryk in de uitterfle verwarring 
geflelt, mogten geltrafc werden, deed twee der vooriiaamüe, te we- 
ten den Lord Vicomte Bullingbroke en den Hertog van Ormont , vroeg- 
tyds hare vlugt naar f^rétnkijk, nemen \ ontwykende alzo eene aparen- 
te gevankeniflc in den Totinr , welk lot den Grave van Oxfort en Mr. 
Prior te beurt vielen. Hier op zagmen een opentlyke Rebellie de kam 
verheffen, uitroepende dat den Pretendent een ware Zoon van Ko* 
ning ƒ ACOBUS de II. en dien volgens de Ëifgenaam van de Groot» 
Brtttannt[ch€ Kroon was$ waar toe ook veel aanleidmgtoebragt deflilfi 
nader Declaratie, welke zyne aanhangcrrs zeer heimelyk indegancfche 
Monarchie deden verfpreiden. De grootfte en meefte Yveraars voor 
hem zagmen wederom » als van outs^ in Schoilana opryzen } alwaar 
zekeren Grave van Marr zig tot een Hoofd der Rebellie verklaarde ,' 
trekkende aan zyn fnoer een menigte onkundige menichen uit het ge* 
bergte, en vin elders. • 

Deze Rebellie in SchotUnd vaft aangroeiende, en zig beginnende te 
bewegen, zo wierd te Lurnè^n ook oiuuckc cco hcimejyke Zunenfwe- 
ring, om den Koning Gjio&ge , nevens xyae getieek Koninglyke 

Familie , 



MERCURIUS, i^y 

Familie van kant te helpen i maar gelyk tot 2odanigc^boze aanflagen 
diverze Per2onen vereiflchen , waar onder veekyds zwakke gemoede- 
ren tot ontdekking van het Verraad geprangt verden , aldus was 
men hier ook agter dat gruwelyk Comploc gekomen j fluitende dien 
flag met het doen gevangen nemen van verfcheide bjzondere Perzo- 
nen en Parlements Leden , mitsgaders met den Grave van Argyle toe 
Generalismus naar Schotland te zenden > die zig met een kleine magt 
moil Legeren it Sterling , als zynde een poft om te kunnen verhinde- 
ren bei doorbreeken der Rebellen naar Zttider Schotland^ of IVeJlerEn^ 
geland. Nogtans haddenze verfcheide Steden , 't geheeie Landfchap 
F/fcj en meer andere Provmtien , zig onderworpen } uitroepende over 
aJ den Pretendent tot wettigen Konmg ^ én dwingende de Predikan* 
ten, op zommige Plaatzen, voor den zelven openiJyk in de Kerk te 
bidden, by aldien zy, met Vrouw en Kinderen , niet wilde verjaagc 
werden. 

De Rebellen y tot zo verre meefter geworden van een groote Land« 
ftrcek in SchaUnd , en van de daar in leggende Zeehavens , zö waren 
cgter de ondernemingen des Grave van Marr, om eenig krygsvolk in 
\ Weften van Engeland te doen doordringen , genoegzaam voor de 
cerfte maal mislukt , wyl zyne overkomende Voortroupen gevangen 
wierden. Evenwel hervatte hykort daar nazynen toeleg, brakdoor^ 
en vereenigde zig met de Rebellige Nwthnmberlanders 5 dog dit ge- 
/puts zagmen door de Troupen des Konings wel haaft; binnen de Stad 
Treftm geheelyk omcingelen , gevangen nemen , en de voornaamfte ' 
Hoofden zeer veragtelyk naar Londen voeren ; terwyl op den zelven 
lyd het Rebellifch Legertje , onder den Grave van Marr , mede over 
hoop wierd gefineten , door des Konings Troupen onder den Hertog 

van Argyle. 

De btad Oxfert^ wiens hoog(f School zo beroemt is 9 had zig mede 
onder de rebelleerende Steden op een uitnemende wyze vermengt ^ 
dog xy wierden door een Koninglyk Regiment verraft en verroeeftert, 
ja genoodzaakt te zien , dat eenige van hare Inwoonders ais Verra- 
ders gcltraft, en de gedceltens der zelve op de Collegien ten toon ge* 
Helt wierden. Overvloedige ftoflfc, wegens Groet - Brittannieu zoude 
hier nog kunnen bygevoegt werden j maar de bepaling dezer Inlei. 
dinge wil zulks met toelaten » en dus zalmen ons deswegens gedragen 

aan de Mercuiius van 't gepaflccrde Jaar i(7 if . 

DË' 



m6 EüROPISCHE 

XAND*' ^ ^ overlevering of inruiming van wcdcrzyds afgeftanc plaatïcn,* 
* volgens de jongftgcÜotc Vrede te 5tf^f», tuÜchen h^t DuttjcheïLyk, 
■en l^rankrjkjy ecnigen tyd dralende gebleven > was eindelyk door aan- 
gefteldc . Connniflarifl'en te Straauburg gereguleert , en de gemelde 
inruiming, van d^een én d'andere 2yde, in de maanden January en 
February des gepafleerden Jaars volbragt ; gelyk kort daar na ook 
gefchiede de vereffening der verfchillen , over de reftitutie aan dea 
Keurvorft van Beyerenj van alle zyne Staten en van de Opper.Pdtxj^ 
wiens gevolmagtigde en troupen daar op van de Bejerzje Hoofdftad 
Mnnchcn bezitting namen 9 en hy zelf kort daar na Perzoonlyk daar 
binnen vericheeni zo mede had den Keurvorft van A:^^/^;!, omtrent 
dezelve tyd , zyne opentlyke Intrede binnen Luil^ met zeer veel pragt 
gedaan* 

Den Turkten Aga , in 't begip van 't gepaflèerde Jaar te Weenen 
aangekomen f had alleen» zo 't fcheen, in Cömm^flie» om naukeu- 
rig te onderzoeken , hoedanig het Keizerlyke Hof zig zoude gedra» 
gen , by aldien de Ottomanmfchr Pene de Republyk van f^cfutunkw^ 
me te beftryden ^ dog het bleek y uit verfcbeide onderhandelingen 
met hem gehouden 9 dat dien Oorlog aan den Keizer mishaagde , en 
by gevolge^ dat dit Gezantfcbap maar vrugteloos ondernomen was». 
Onderwylen dat.dezen Aga nog tefVeenen bleef vertoeven , ontfing 
mon.berigcen vanden Generaal Herberftein, voerende het gezag o- 
ver de Keizerlyke Troupen langs de Theis^ dat de TV/^rii gereed wa- 
ren naar Polen te marcheeren , en dat den Koning van Ztpeden me- 
de uit Pomtren derwaards zoude rukken , om gezamenderhand Ko- 
ning Auguftus den Throon en het Ryk van PoUn te doen verlaten. 
Dit gelukkende , moft Duitfihtand in het uitterfte gevaar geraken i 
want zyn Majefteit van Zwaden dagt den voormelden Koning Au* 
guftus te vervolgen ^ zelf tot in het binnenfte van *t Keizerryk $ 
welke gelegentheit de Turken ter hand nemen zoude 9 om nogmaals 
den geheelen ondergang van het Duitfcht Ryk te betragten- Alle 
deze ondernemingen waren egter tot niet geloopen » hebbende den 
Keizer daar tegens zyne^krygsbenden vermeerdert, de Veftingenin 
Hong^jcn verlterkt , en voorts zodanige zorge gedragen , als of den 
Oorlog tegens Turkyen reeds werkelyk aan de gang was. 
Vciel genoegen fchepte h<:t Hof v^o fV€4nen , over het Grootgaaa 

vaa 



E R C U R I Ü.S. 17 

yam de Keizerinne, verwagtende regens de maand Maart of April een 
Jongen Aardshenog, tot opvolgervap deKeizerJykeKroon, uit haar 
geboren te zien. 

GE.HEEL Eur^a moü, lig verwonderen, over de onverwagtc noor. 
zeer mi&ijke te rug keering des Konings van ZwedenuxiTurkjen^ en kroo* 
ru>g meer over zyne verdere ondernemingen , aonder eens deflelfs Hof- neï^. 
^ad Siükbolm te willen l^fchouwen, nog zig te bekreunen aan den ge- 
vaarlyken toeftand van zyn Ryk; latende tig in 't minde niet door goe- 
de raadgevingen bewegen, om den Oorlog cegens de Geallieerde A^e^^r- 
dfr Mogentheden , welke naar alle oogenlchyn voor hem nadeelig ftond 
oir te vallen , te befliflèn , of te luifteren naar de voordellen ^ tot ver- 
kry ging van een eeilyke Vrede j invoegen het berugte Congres, onlangs 
op bevel des Keizers te Brunswjk aangelcgt , om door minnely ke Traöa- 
ten te verhoeden den Ondergang dtx Nocrdfe Provimien^ in DuHsflafid^ 
maar vrugteloos was geweeft. In tegendeel zag enen zyn Zweedt^e Ma« 
iefteit f na zyne behoude aanlanding binnen StraéU^t , ongedaeenc Oor* 
logs toeruüingen maken , en by verfcheide Hooge Mogentheden huipe 
zoeken \ waar omtrent het Franfche Hof, door ov^rremitteering van 
coniidenble geldzomraen , wel \ meeite Contribueerde. Hier door 
zjiide geftyft, 20 gafhy verlof aan alle deflelfsOnderdanen tot het tiit* 
niften van Kapers, om de Schepen van vremde Natiën » de Ouftz.ce 
bevarende , en gedeftineert naar Deenfcht of Ruffifche Plaatzen , aan te 
(hoeren , en in zyne Havens op te brengen. Dit onredelyk geweld 
had men moeten llremmen , door het zenden naar derwaard^ van een 
kloek Ësquader, zo E*igel[che %\% HoUandfche ^ Oor logfch epen, tot ge- 
leide van hare Koopvaarders heen en weer in vciligheit $ en te meer, 
wyl den Cr^^i-^rif^^^r/ii/r^ Minifier geen de minfteSatisfaétie had kun- 
nen verwerven op zyne vertogen , deswegens overgelevert y zo wel aan 
de Regeering te Sto\holm , als te Straalzjum aan zyn Zu/eedfche Majc- 
ftcït zc\vc. 

Naar het verdwynen van alle hope, om met den Koningvan Zu^e- 
den ten heiJzaam vergelyk te treflfen , begaven zig de za\im verbonde- 
ne Noordzee Geallieerden ter optogt , om Stréudz^ont te winnen j occu- 
perende vóór eerfi de daar omtrent gelegene Plaatzen , openende de loop- 
. graven voor die Veiling den 19. Oftober, en waar na de overgave den 
a4« December volgde. De Capitulatie hebbeo wy in ons voorgaande 

C Stuk, 



i« EUROPISCHE 

Stuk , door gebrek vm pituts , niet kunnea vertxK)neQ \ derbahren ziet 
hier nu deselve voor'c cdeeftndeel tiauw ingécrokken. 

I . ]L| Et het geheele' Guarnifocn , te Paard en te Voet , de vrye aftocht met 
^ ^-* Paarden j Opper- en Ondcr*Gcwcer , 48. fchoten voor y der Man, vlte- 

f[ende Vanen, klinkent Spel. brandende Lonten, Kogels in de Mond, cnal- 
e andere Eerteekenen , van hier na IVimétr den kortfteft Weg te Land te mar- 
chceren ; en werd aan de van hter uittrekkende Troupen , vier Maandenlang 
van dato van' haar Intocht , vrye toevoer van Proviand na Wimat , uft het 
Mikfl»9knrgfi^ als ook van H^mbnri > Lithtk , en andere neutrale Plaatxen, 
voor contant <j!eld vergunt. 

Op dit Artikel is geautwoort, ^êm bit GuêtniJ^fm isn getu mnderfO^HuUh' 
tte toegwftsan wefden , als déit x.y doof de DiUnpeer Püón inet alk Eerteiiwemuis- 
trekken; doi m haafl*t sceïve voorst StelBJe Regiment zal gekomen x^n ^ zouden 
%y '/ Genuefr étflegfffft en Kfygs-gevangenen zyn j dog aan de Generaals en 0^*r- 
^jiders zat haar eyge Bagage, étb Pok Xyd en ander Geneer platen *u)erden. 

a. Aan 't Garaifoen loudc geperidittcert tyn les Mctate Stukkcn^Canon van 
zes Pond ; en ingeval 100 veer bruikbare Sespondcrs niet meer zyn , drie Pon- 
ders in haar plaats genomen werden, tot yder Stuk 24. Schoten Kruit, en zo 
veel Kogels j waar nevens ook twee Metale Hauwitzcrs met haar Ammunitie- 
Wagens , en daar toe behorende Ammunitie verlangt werd. 

Zulks h&ud nn eiP' ^ 

3. Het Guarnizoen zoude niet genoodzaakt werden , dagefyks meer dan twee 
Mylen te marcheren ; en altyd op den ^rden dag zonde het hxxr vry Saan ^ 
ruddag te houden; en aan bet Guarnizoen zoude gedurende de Marfchen, zou* 
der betaling in de Quartieren , Proviand gelevert werden. 

Zulks houd ook -op. 

4. De Marfchrouten zoudtm door weerzyds daar toe geordonneerde Com- 
ttrifiariflèn , voor de Ukmarfch geregulcert werden. 

Zuiks Cegeert ook. 

S> Alle Feföoonen van wat Naiie en Geflagt zy mogten zyn, die de Gene- 
raal Ducker in zyn Protedie neemt , genieten deze Capitulatie. 
Dit houd insgefyks op* 

6. De in den aanvang van de Belegering gemaakte Gevangens zullen losge- 
gelaten werden. 

Dit cejfeert^ dog de geene die van de Geallieerde Armee in de Stad zyn ^ ztrlten 
van de Belegerde asnftonts, als een F^Mfrt $ngerM»ntit^ gêtrenlyk üvergeteverf nver- 
den. 

7. Niemand van de Officiers of civile Bediende zoude wegens Schuklca o£ 
andere oorzaken mogen aangehouden werden, 

De Schulden moeten gelijuideert vierden ^ en moeten de Schuldenaars alle voor 
malkanderen ingaan. 

%. Aan alk Generaals en Officiers , als ook civile Bediende, zoude het vry 

ftaau 



M E R C U R I ü S. j^ 

fyjai haar Eqtüpage^ Meobilen, Gdd of 't geen haar toebehoort, te verkopen 
of iii tekerheit te brengen. 

Gerefereert mm '/ eerftf Artikel, en Je civtle Btdtende x»ikn zig tUsr mtJeook 
te troolhu beUetr. 

9. Daar uit kortheit desrty4s., gebrek ^«ai Voorfpan of andere inconvenien- 
tcn, nier alles kan YQortgfiragt werden , to loude gepennittecft tyn ^ het 
geen nfct konde voortgebragt werden drie Maanden in de Stad te laten, om 
inct meerder ^emak daar het ^n ydcr lal góetvinden te laten brengen : Met 
de OiEciers Vrouwen en Bediende , die ondertoflcfaen by haar &ken zullen 
blyven» zal even eens gebanddt werden« 

Dr Ojjlcieren em Bediende kunnen banr Sëkên m Je StaJ Uien ; Jeg een jder 
moet Jen Smrgety Jmmt bf Jes^ehe ^gi^ hetêkn. 

IQ. Aan alle Gekwetfte en Sieken , zo wel Officiers als Gemene , zal ge^ 
pennitteèrt zyn, tot haar volle verder genefing in de Stad in haarQuartieren te 
blyven ; ook zoude aan de Gemeene Hout en Stroo , zo veel als haar nodig 
zal zyn^ zonder Rantzoen g^even , en tot haar onderhoud het Koorn , Mecl> 
Brood, Vleis en Spek, dat in deze Magazynesblyft, geëmployeert werden; 
weshalven van de hier blyvende Officiers een Specificatie zal gemaakt » en aaa 
gezelve in de uitdeeling geen hindering to^ebr^ werden. 

^ém Je Kranken en Gekwetfie zal 't geen hssf aan hven$miJJelen noJfg ir, 
tf levert. Jog alles nccnraat geffedficeert vjeraen ^ ep Jst bet ky Je $itvfijfeüng ef 
rsntfyemering ken v^erJen vjeJer ketsslt. 

II. Tot het bezorgen en lo^en van de Gdcwefte fn Kranken zullen de ' 
nodige Velt-Scheeren en Offiaers hier gelaten werden , die na du haar Com* 
miSie geeindigt is, volgens de CapituUune vry uittrekken^, endeSiekennahaar 
goieüng met zekere Vmm na de geaffigneerde Plaaczen zenden kunnen, daar 
ondertuilchen haar de Medicamenten uit de Stads Apotheken voor Geld zullen 
gelevert werden. 

De Feü'Scbeeren znllen Jaar h gflnten 'omrJem 

1 1. Tot voortbrenging van de Ëagage zullen op koften der Belegeraars aan 
de uittrekkende 400. met vier Paarden belpanne Wagens , en loo. ledige Paar- 
den > cmi voor de Stukken pi Ammunitie-Wagens voor de Uiucgt ver(chaft, 
ook 't Guarnifoen vergunt werden , na getroflb Capitulatie nog ze« dagen in de 
Stad te blyven, om zig tot de Uittogt vaardig te maken. 

THt cejjeert ; alleen naeri geaccer deert , Jat na g^Jhete Ca^telafie^ V Gnarm^ 
n^aen béor Volk , Jat nog of Denholm en bniten Je Poerten etJers ie j in Je Stad 
frekie » en ia Francken'-Poert inruime. 

13. Ingeval nog eenige Proviand , Ammunitie- of Tranfport • Schepen uit 
de Zee van Swden gezonden , niet wetende , dat een Capitulatie gefloten 
is , na de Stad Straal/onJ kwamen , zullen de zelve in lüte Stukken deze 
Capitulatie mede genieten , en nevens haar Lading, viy weer aftrekken pio- 

een* 

blieft tvat naJeCafitnlatie mt Sweden na Straalzond mogt komen y naln^etr 

goede Prjs gebenJen vierJen. .^ 

^ C i 14. De 



/ 



^o E U R o P I S C H E 

14. De op Danhiolm. tü Hm ft en- Ze^ (taande Troapen,' genieten alle Artikelen 
van deze Capitulatie* 

Girefereert aan */ eerjft %AftiM- 

1 5*. Aan alle Vafallen en Onderdanen van de geiamentlyke Noordxe Geal- 
lieerden , die in Kooinklyke Snveedje dienft (huin, en in dexe Belegering dienft 
gedaan hebben^ zal de vcye mttogt,. gelyk aan'c Gaarnifoea, toegedaan v^er-» 
den. 

Uit tyzonJerf genaJe zullen zf als al d^anJ^re g$handelt ^loerdin, 

ï6. Alle in het Tuighuis en op de Wallen tynde Artillery en Ammunitie^ 
zoude van de Koninklyke Svieedfi Artillery-Bedicnden aan de Belegeraars , te- 
gen Quitantic overgelevert werden. 

De Belegitdêiii zullen aVt Kanon ^^ JAürtiets en overige nAmmumtie trowwelyk 
gefpecificeert , aan de geetfe overleveren » d/e daar toe benoemt zullen vserden , als 
Ook aÜe Mynen^ en vjat verdere verborgen is , trounaeljk ontdekken : Ook zoude *t 
zelve met de Magafijnen ^ en nog voor handen zynde Lgvens*middelen gebandelt 
werden, 

jrj. Alle Forrificatie- en Arfeillery- Bedienden genieten ia alles, gelyk 't G»ar* 
zoeii , deze Kapitulatie. 

Gerefereert aan V eerflt Artikel. 

18. Ydcr Regiment zoude twee overdekte Wagens y. die niet gevifiteertkun-- 
nen werden , met ztg voeren. . 

Dit ceffeert. 

19. Allé Deferteur$4» die in de Stad gekomen zyn , trekken onvcrhindert 
met het Guarnilben af. 

PFerd afgeflagen. 

20. De belegerden, begeren twee vantle in de Haven leggende Schepen met 
Greweer te laden , en na Sweden te zenden. 

Werd afgeflagen, 

21. De Stad Straalfond zal by haat Privilegiën en Regten, gelyk by de 5«itf^<(/tf 
Regeering. gewc^eft is-, in alle StukkeagemaintinceEt werden. 

%yille Fointen^ die de Stad StTzah.Oïid :b/zonder raken, zullen by beide Je I{jo^ 
nhigen , als Burgermeefier en Raad zig bekoorfyk zullen geaddrejjiert hebben , 4/« 
gedaan vjerden.. 

22. In de Relige en Kerkelyke Saken zal geen verandering gemaakt , ook 
hier by't woordelyk begrip van 't Erf- Verdrag, dat de Stad Straalfond ia^j^zr 
161 S' met den Hertog van Pomeren .opgeregt heeft, in zyn ftant gelaten wer- 
den : Insgelyks blyft het Stads Minifterie onder de onmiddelbare infpedie vaa 
ten Lutherle Super Intendant ca. Stads Confiftorie.. 

J^eant'woort hy't ^l. t^rtikeL 

23. Alle Kerken, gemeene Scholen- en Hofpitalen 'm Pomeren en op Eugeny 

blyven aan de Plaatzen- , daar zy eerft geftigt zyn geweeft , en genieten óok 

haar Vryheden , mobile en imoiobile Goederen » Inkomften en Legaten, als 

voorheen. * 

jils by *t Zh ArtikeL ^ 

24. P* 



M E R C U R I U S: n 

24; De Stads Raad en Bui^eftjr in Sttaêtfoni tal by haar Stacls{ Regeering, 
Immoniteicen , de JurisdiéHe zo in 't Politike als in 't Ecclefiaftike , Erf- en 
Buij^er-Conventien, Re2olutien , en de K^oninklyke Contraden , boven de in 
vongc ca tegenwoordige Krygstyden verhandelde , gepande of verkregc Goe- 
derea ,» en alle andere die ly van ouds-her bezeteiF hebben , gelaten ; ook de 
Stad met geen overgroot Guaruilben befwaart , maar eerder zo veel mogelyk 
is, gefba%eert werden. 

2f. OokzoudedeStadnog'haarDependentie met geen Brandfchattine , plun- 
dering of 't afkopen der Klokken befwaart, en niemand uit den Raad enBur- 
gcry dat eene 't welk hy tot 's Konings dienft op deflèlfs bevel gedaan heeft , 
ten kwade genomen , of daar over kwalyk aangezien , maar alles by Amnefiie 
wegnomen werden. ^ 

«yfüp ^/V %%. Artikel^ iog^^ pyii gebrmk^ loegens btt af koftn der Klakken werd 
gereferueerf. ^ 

26. Aan de Koninklyke Zweedfe Regeerings Perzonen , en alle overige in 
SiTMwlfmd^ zynde Koninklyke Bediende van de Regerihgs-Cancelary , Licent, 
&c. werden haar Goedeten , Huizen , Brieven ,. en 't geen zy aan 'Capitalen , 
Adien , en andets in Bugeu of P&meren uitftaan , of in Goederen hebben , on- 
gekrenkt, en haar een vrye Difpoiitie daar over gelaten , en vryheit gegeven, 
om in Sfraalfovd met haar Familien , &c. te blyven of na Zv:eden te gaan ; 
als ook voor de geene dié haar Familién fn Sfetfin eelaten hebben , om met 
haar Bediende derwaarts, of na Zv)eien , of daar 't naar behaagt , te gaan^ &c. 
zullende by haar Vertrek Paflèn gegeven werden. 

Aam de clvile Bediende, die in Straalfond Zfn en %ig aldaar of ergens anders 
i» Pomeren ter tvoon willen neerzetten ^ a^l znlks vrjt ftaan, en zy in baar Goe- 
daren nieigekrenl^f werden ; maan die uit*t LandwiHen retireren , zullen zulks 
ksMMtn vier Maanden doen* 

27. De Aétens, Documenten, Brieven, Boeken of Rekeningen , die tot de 
Regerings - Cancelary Kamer , Licerit of tot Koninklyke Comptoiren beho- 
ren, zullen ter vrye Di&ofitie des Koninklyke Bediende blyven, omhein haar 
bewaring te houden ^ ot na Zweden te zenden. 

o^êAHens-i ^r. weten aan dè gent y daartoe gecemmitteert , werden over* 
i^kverS , en kier hy de Arcbive Ujven* 

28. Zyn Koninklyke Majefteit van Denemarcken ontflaat niet alleen alle en 
een ydct , waar op wegens de Tféitningfe Capitulatie , en de in Reashufg gepu- 

i>lic6erde Krygs*6erigts Oordeel, eenige preteniie konde gemaakt werden, van 
alte tegen ha» hebbende Aétie ; maar de gezamentlyke hooce Noerdze Geal- 
lieerde beloven , dat fchoon zyn Czaarffe Majefteit op een of andere hooge of 
lage Generaal of OfBcier Aöie wilde maken ,- egter niemand aan de zelve over- 
geleverd, nog aan de zyne verhaalt zoude werden. 
'Toegefiaam. 

19* Die Konlaklyke D<»neynen Pandswyze hebben l)ekomcn , zullen in ge- 

C 3 fuffige 



%x EUROPiaCHE 

rudige pofl&flTie t\\ gebruik gemaUitJOeert wecdca , tot dat haar de Pand^Scfael- 
ling weer betaalt is. ^ . " 

Blyfi tot nadir onderzoek uiigfflolt. 

30. Tot na de Vrede werden aan d'Iowoondcrs,» die rcgt zoeken , d' Appel- 
len van de lage iiiftantien aan *t Koninkiyk Tribonal te Fhsmgr y vry toege* 
ilaan« ' 

Dit eejfeert. 

31. Aan alle Geeftelyke en Wereldlyke Gerigten van dit Land , Iaat men 
toe dien tyd haar loop^ en zoude een yder» in zyn tegenwoordige Vuurfcbaar, 
prompte juflide bekomen. 

Als by U XI. ^rtikii 

%x. Na 't fluiten van deze Capitulatie zal gepermitteert zyn, een Offider van 
hier , en na dat het Guarnifoen in FFismar zal getrokken zyn , ook eeo van 
daar na Ztseden te zenden ; en zal haar Vrygelei mede gegeven werden s ook 
vry (laan, indien Zy niet te Water kunnen voortkomen, ovcrCoppenbagemd^x* 
waatts te reyzen- 

Ee» Offciir zal nê gffloeti Capitulatie y na Zweden wegen gaan • en met een 
goede Pas veerzien voerden. 

33. Alle Perzonén. van Zee- en Bouw Staat , zyn in de Capitulatie b^re* 
pen. 

Gerefereert aan V eerfie AtttkeU ^ 

34. Wanneer, na gctroffe Capitulatie, eenige hooge(rfgeringeOflSciers.we* 
gens haar particuliere zaken nareizcn wilden , zoude het gepermitteert zyn. 

Dit cejjeert , vcyl't Guarnifoen iirfgs-gevangen is. 

35-. Na getroffe Capitulatie is de Comnaercic weer vry. 

Geaceordeert als int xi. Artikel 

36. Aan niemant der hooge Geallieerde Officiers zoude gepermitteert zyn , 
te tragten eenige Znoeedze Soldaten voor of na de uitmarfch indiend te nemen 
of te doen weglopen , of onder eenig pretext aan te houden ; en ingeval zy na 
de gefloote Capitulatie ten deele overlopen en agterhaalt werden , zullen zy 
ter goeder trouwe weer gegeven werden. 

Dit cejfeert. 

37. Alle deze Artikelen zullen getrouwelyk gehouden werden, en niemant 
geoorloft zyn , een eenige van dezelve te verdraaijen of dubbelzinnig uit te 

leggen. 
Hit geen gefiifukert is . zal ifeliamen gebmht veerden. 

35. Zoo haad de Capitulatie geflooten is ,^ tuH^n de Gyxelaars tegen mal* 
kander uitgewiffelt weiden , en tot de voltrokke Capitulatie toe bly ven. 

Teegefiaan. 

. 39. Deze Capitulatie zal in 't geringlte niet beuadeckaa de WefipbMolze , en 

andere jonger Vredens-befluiteji. , . : 

Dit behoort niet tot deze Capitulatie. 

. Deze Poioten Myvcn zoo ^s zy gfljQUcipiwt e» gecQ<ifc«eert tyji i. Alken 
i^ 't volgende verandert, 

z. Hebben 



MERCURIUS, IJ 

f« U Ebben beide de Koningen geaccordeert , dat een Cotps van icx>9 Man 
^^NbüoiuIc ZweJem haar Ge weer behouden zullen, al« 40 Onder-Officiers 
en 960 Gemeene en Tamboors. 

2. Dat bj dit Corps 120 Opper-Officters (als een Luitenant Generaal, twee 
Generaal Majors , vier Ovcrltens , agt Overfte Luitenants , agt Majors , 20 
Kapiteins, en 77 Subaltcmcn) blyvcn lullen, daar ondör de Luitenant Gene- 
ndü SbMkeiberg mede begrepen "sioude zyn , als ook tvirce Generaal Majors , 
dJe de Geiteraat Dncker lai noemen. 

5. Gemelte Generaals , Officiers en Gemeenen , zullen in de Landeh van 
tyn Majefteit van Praijfem vier Maanden lang van Huisvefling voorzien « dog 
de Voorziening van haar Koning bezorgt , en verders met haar als met zyn 
Mqeftdts eige Troupen gehandett werden. 

4. Zoo hsoft in*t Voorjaur zyn Zv)$edz9 Majefteit Tran(|>ort(chepbn zend , 
om dit Volk af te halen, zullen van beide de Konragen go^ Pafpoortcn ge-^ 
g^ea verden , om dezelve v^xx^Csmmm na de Zweeds Provlmien over te 
voeren. 

- ƒ. De Koninklyke Hóflloet en Trawanten 'zullen als gemelte 1000 Man, 
met goede Palpoorten voorzien, na ZwedêJi overgaan ; dog eer zalks gefchie- 
den kan , zullen zy in ^cfiifk en Labek mogen blyven : het getal van Trawan- 
ten en Domeftiken zal de Generaal ^Dncker op zyn Eer opgeven. 

é. Is gepermitteert , <kt de Generaal Msyor I>alwig aamtonts na ^"jfiJen 
kan overgaan , otn rapport van den toeiland van 't Guarnizocn te ^oen, en hy 
zal met goede Paflèn voorzien werden. 

7. Alle Volontaires zullen , van den Generaal Ducker geftecificeert , na 
dezelve Lyft peeren ; dog dat daar ondef geen Generaals of Officiers zyn , 
op 't Parole van den Generaal Ducker. 

& Morgen om agt uuren zullen alle Buitenwerken van het Guarnizocn in* 
geniunt en van we*erzydze Koninklyke Troupen bezet werden > dieeen Wagt 
bniten de Stad polleren zullen , om alle disordres te beletten. 

9. Wegens d*Uitmarfbh zullen dê geene , die gevaneen werden, Donder- 
derdag ten 9 uuren , doe de geene die *t Geweer behouden , Vrydag ter zelver 
tyd urttrekkcn , en als dan haar Marfchroute ontfengen. 

10. Het Guamizoen moet voor zes dagen Brood medenemen. 

11. De Gyzelaars zullen morgen ten agt uuren by de DrsUexer Poort, na- 
nKQtlyk van yder twee Overftens , ui^ewüTelt werden. 

IX. De geene, die in de Landen van zyn Pmiffize Majefteit gelegi werden, 
verbinden zig hier mede , zig gedurende den tyd dat zy zig aldaar ztillcn be- 
vinden f van aUc vyandJykheit en verbode en nadeelige CorrcCpondcntie te zul- 
len onthouden. 

geJsMM im bet Ltgtr vavr Straalzond itn 23 Decfmhify t» g^4iffr9beer^.m 

Stmlzond den 24 December 17 is- 

L. van DüCKEA. 

Dogr 



14 EUROPISC.HE 

Door dit ^rerlies van Straalz.on$ 2agmen den Koning van Zweden na 
geheel van den Btiitfchenhodtm verdreven , -en buiten hope gebragt , om 
mee de Wapenen zig te kunnen herdellen} als hebbende, boven dien^ 
in de gepafleerde Zomer nog twéé aamerkelyke nadeelen ter Zee te« 
gens de Decnen geleden, ja wat meer, den Koning van Groot- Brman^ 
nien^ als Keurvorft van Bronswjk^ tot Vyand verwekt ; aan wien de 
LandTchappen van Breemen en rehrden > volgens bverdragt en accoor^j, 
waren ingeruimt. 

Den Koning van Zweden fcheen zig egter nog al te ftreelcn , dat 
de onruftigeStaniflius gezinde P^/tf^f, deflèlfs belangen behertigen , en 
eenïge afwending tot zyn voordeel bezorgen zouden \ dog die verwagting 
kreeg geen gewenfcliten uitflag , wyl zelf hier door verydelde de ge- 
heele onderneemihg van de Onomannifche Porte , met welk zyn Zweed-» 
zje Majcfteit was verdragen^ om, wanneer hy met zyne Krygsmagt in 
ToUn zoude rukken, door de Turken onderfteunt te zullen werden , te/i 
einde zyn vyand , Koning Auguftus, van den Troon, en zyn Vriend, 
Koning Staniflaus, daar weder op te Itellen. 

Het geheele voorgaande Jaar had 4ensCzaar v^nMusccvien txgmttü 
te Petersburg opgehouden; bemmnendc die Plaats zodanig , dat hy al- 
les tot gelukmaking der Inwoonders toebragt , baar begiftigende qiet 
^erlcheide voordeehge Previlegiei^ maar inzonderheit aan degene, welke 
zig van elders alhier ter woon begeven, huizen timmeren, en neerin- 
gen vedingen zouden. Zyne Troupen, hebbende m Finland deSoth'- 
nifchc Zee omgetrokken, waren tot in 't hert van Z u/eden gcórongcny 
ja zelf zo verre, dat den Prins vanHeflènkaflcl, Commandeercnde als 
Genraliffimus de Zweedfe Krygsmagt op de Grenzen , zig verpligt vond, 
om, tot behouding van de Hoofddad Stokjpolm^ cenige mylen van die 
Veding een Kampement xe formeeren. Voor het overige hadden zig 
de Rujfifche Troupcn aan verfchcide Oorden verdeelt , en genoegzaam 
belet, dat de Zweden^ onicun^ig van wat kant men haar zoudö wjUea 
aanraden, zig niet al te diep in 't land begaven; roonende de Inwoon- 
ders ook een gerudheit , door bet voltrokken Huwelyk van hare 
Kroon- Princes Ulrica Eleonora , met den bovengemelden Erf-Prins 
van He^enmKa^d\ aan wiens trouwe vooizorge men mBd toefchryven, 
dut der Ru^en oogmerk , om tot in het binnende van Zweden door te 
dringen, niet bereikt was. 

NOPENDE 



J^ £ R € U R I U S. ^s 

NOPENDE de Nederlanden , beeftmen in onze Mercurias van neoh^ 
het gejhflccrdc Jaar 171 f. gezien , dat de handelingen tuflchen de ge- ^^^'^^^ 
volmagtigden van den Keizer , Groot'^Brittannun , én die der Zeiien 
ijeMifiecr^^ i^rtfX'^/^/ir;!^ over het bewufteTra<^t V9D Barrière , eenu 
gen tjd was'flepende gebleven $ belettende daar door zyn Keizerlyke 
Majeiicit, om van Fiaandertn^ Sréibanty Henegünwen^ en meerandc* 
^ PJaatzen, pofllelIie*te nemen, tot dat eindelyk den Grave var^^Ldf. 
. ningzek in de maand Maart aan de Regcering te Bruïïelj wegeii^en 
afmarfch der Troupen zynes Mee(lers»kenni{Iè gafj welke vervolgens de 
gemelde Landen naderden, en hare kwartieren binnen de kleine Steden 
betiokkcn ; moetende niet alleen van huisvefting bezorgt , maar ook 
voor bare SoMye de nodige fondzen uitgedagt werden , èn waar toe 
de Rolvaardigheden zo gereed niet (cheenen» als den Keizerlyken Mi* 
mfler zig wel verbeeld had ^ dog het Tria&aat van Barrière eindelyk 
voltrokken en geteekent zynde, zo verwagte men eerlang de Keizer- 
ly ke Huldiging 9 en dat de Gemeente meerder beradwillighei t tooneh 
ioude, als ziende zig ten laatftcn eens verloft van de haar zo lang ver- 
veelde R^eeriug der twee Zee»Mogentheden , door wien ty nogtans * 
uit de Franfche geweldenarye gered waren. H i^r móet nu plaats vinden 
dof ' ^ • . , - 

tré&éutt Vétti Barrière ^ tuffchen zyné kejzjerlfkf en KmMjke MajefitH 
KarÉl. de VI. i.yn^^ Adéijfpeit dfn Kming van Groot- 
Brittannie N) en de Heerèn Staten 

Generaal. 

GEIyk het den Almagttgen God beh^uigt heeft de Vrede tedert eenigeti tyd 
aaa Eurefaxt ycrleenen , en dat niet wenfchelyker nog noodzakelyker is 
over il , zo veel als doenlyk is , de algemeene en ópentiare rtid en Vro^c te 
berftellen en te verzdceren , en dat l^aar Hoog Mogende de Heeren StaateuGe* 
neitaSi det l^ereenigde Pr^viw^ , haar verbonden hebben , de NederiavJen aan ^ 

ayn Ketzcrl^kc Ka;holyke Majeftcit KARËL de Sesdeover te leveren , in 
gevoJge van het gene geftipuleert en ^earrefteert is by het Tfaöaat , in den 
HmgééOi zevenden September zeventien hondert een gefloten , tuilchen zyn 
Kciierlyke Majefteie LEOPO LD ÜS * gloricufer gedagteniflc , zyne ^Ja- 
jefteit vin GrMt-Brktémmi% , WIJL.LEM de Derde , mede gloricufer ge- 
dd^ceiimè, en 4c Heeren STATEN GENERAAL, dat de voor noem- 
de Mt^en te xamoi over een koisen zouden , wegens het geenc haar wcdei> 

D . zydfche 



x$ E ü R o P 1 S C H E 

zydfche JnterdO^ betrcfte, en particulierlyk aangaande de maniere , waar op 
mco de rufl in de hlukrUndeu xoude konnea vwiiellen « om te dienen voor 
een Barrière voor GroêS-Britt^nmfn , en voor de yefjuniide Vrrwntiêê . enten 
aanxien van de Commercie van o^ Inwoonders der vóorfchteve NeJerlapdet^^ 
Van Gro9t'BrittatÊnien , en di» der V^entgdf Provtntten ,* en dat jegenwoordig 
lyn Keizerlyfce en Kathoiyke Msr^eftek KAR EL de zesde , aan wien de 
vooifdireve IMirlgwJm bf «dat Tcoóbat tullen worden overgegeven , tyne 
Maiefteit vm Groat-Mriitémêmm QJË.QKG^^ beide jegenwoordig roerende, 
eu beide wettige Ër^enamen en Suq^oflèurs v.an den ^voornoemden Keizer ea 
vatiftten Koning , en de Heeren Staten Generaal der Venewtgdi Fravintiin^ 
handelende dasiff ip door de xelve oorlprongen van vriendfchap , en met de 
Mlve intentie om devoor/chreveonderhnge rufle te bezorgen en vaflte (lellen, 
en boe langs boeifioereene naauwe vetbiofieBifle vaft te (lellen, hebben ten dicu. 
einde genemineeFt, ^commktccstien aangefteld tot hare Miniders enGcvol* 
mastigden , te weten /^yne Kei2ierlyke,en Katholyke M^jefteit , den Heere 
Jpieph Lothaire, Grave van Kinigfegg , 2yn Kamerheer , Raad van Oorlog, 
ep jlietttenant Generaal van zyne l^egers ; zyne Majcfteit van Groot- Briusn- 
ffitf», ^en Heere Willem Gadogan , Schlltknape , zyn £avoyé cxtraordinaris 
by haar Floog -Mogende de -Heeren ^aten Generaal der Pereem'tgde Provintien, 
Gedeputeerde in bet Pariemenc v%xi'Qr4tot''^f4Uanm^ , Meeller van dcKleer* 
kamer, en Hcnttnant Genera^ van zyne Legers , en Kollonel van het twede 
Regimept Guardes; en de tHèeren Staten Generaal, de Hèercn Bwino vander 
Dulkn , Oud Biirgerraeefter , Raad ep R^dpeufionaris van de Stad ^G^ud0 , 
Heemraad van ScbteUnd^ Dykgraaf van de Crmpener'vsaard ; Adolph Hendrik 
Grave van Re^b teren » Heere van ^/mth en yriefeveeu^ &c. Prsfident vande 
Heeren Staten van de Provincie van -Otw - Tffel , Droft van het Quarticr van 
S^éiUni; Scato Go<;kinga, Riudj^beer van de Stad Groitingen; en Adriaan van 
Borflelen, Heere ym^GeUmm4ilJgM^ &c.' Raad vund^ Stad ^Uffinge^; de drie 
eerfte gedeputecrt ter Vergaoeringe van ,d** Heef en Staten Generaal, wegens de 
Provinciën van Holismd ca ÏVeft^t^pieJIand,, Over- Xffel^ Gr'omhgen en OmmeUn-^ 
den 3 en de vierde gedeputeert in den Raad van State der f^ereenigde. Provinciën; 
welke vergadert zynde in de Stad van Antv:erpen , die met gcmcenc toeftem- 
mUige genonouneert was^tot een plaats v^n bet CougKs , en hebbende hare 
V Volov^cn ttiigewiflèlt , waar-v^ de Copien in ihet einde van dit Traöaat 
zuilen geinzere^t werden, %\n n^ vferlchetde^conferentien over een gekomen, 
van 'wegen en in den name 'van zyn Keizerlyke en Katholyke Majeftcit » van 
wegen ipe Ma>6(leit van Gf$^'Mi^$^mmM » .en wcgeti de Heeren Staten Ge-* 
«leraal» m manitire» ^ volgt.. 

Artikel L 



Pe Staten Genaraal der yeretnig^e Pirêvimciem iul)en ma zyne Kcizerljdre 
en Katholyke Majcdeit, uit kragte vande groote Alliantie vanden jaare zeven- 
.Hen hondert een , en de verbinteniilèn waar in dezelve zedeit getrcdes^yii , 
imaiediaielyk ua de iaitwi(reUag .der RiUi&caiM van dit tegóiwoordig Traétaat, 

over- 



M E R C ü R I U S. ' %r 

orerlanerea alle^de Provindea en Stedte t«i öe Miétrlmfdim tnDtptnétmim^ 
zoo wd die, welke bezeten tyn ^vfeed bf den overleden Koasn| van 5/«it* 
/r», KARÉL de tweede, glorieuzer geda^eni0è« als diegtéoe^ die n^uge* 
ce&ert weiden door den overleden aiderchnftdykften KooiM^ mede glorieu- ^ 
fcr gedagbraiiK; welke ProviiiciettenSfecdmte%asnen« to aie, dewelke men 
door (fe tegenwoordig* Tra&ar overgeven «al , als die geene , dit tee^s overt 
gelevert zyn, van na af aan nkttjn , nog uitmairefi «iiUea in het geheel of- 
ten deeie, dan eea.eeni^ omrodeelbaar , onfervm«Didetyk , en ooveraaderljrk 
Pojnafn j het welk nooU van.dé Staten van (m Hoi» van thfhtmt tn Dmts-- 
Uwé gefiparcert zal weiden • om by xyne Kdzerlyke en Katholyke Majeftetf 
en zyoe Socceffinirs en Erenamen genouen te waaden tot een volkoaea oo* 
wederroepdyk Sonvatainiteit , en eigendom; te weten tet» op«%te van de eèr« 
fteProvinden^ 70 als den overleden Kaniog KA REL de tweede, gloriea* 
ter ged^eoUiè , die genoteti heeft ^ of hai aaoeien gemeten, conibrai bet 
TxaiSaat van Rjrmyk; en ten opzigte van de andere Provinciën • op de nianie*-- 
ren en conditien, zp als de zelve aan de Voornoemde Heeren Staten Generaai 
geoedeert en Qvergmven zyn« door den overleden Alderehriftelykften Kookij^ 
glorienzer gedagtenüiè, in wtax van het Aldeidoorli^igfte Huis van^ Oo^im- 
ryè^ en zender andere lafien of hypoiacatien , van we^ de Staleü Gener«i^ 
ca tot haar voordeel gecbnffitaeert. 

Artikel IL 

Zyne Keizerlyke en Katholyke Majêfteit belooft en verbind zig, dat goen 
Pioviade, Stad, Plaaiae, Sterkte of JUnd van de voorfchreve iMnlmnden. 
tal mogen werden gecedeert , over^ebrap of vervallen aait de Kroon van 
rrsmirfkj nog aan eenig Prins of PnnceflS van het Huis ofte Lmie van rr«)rJI:- 
qnl, nog&Man iemand anders , die geenSncccïïenr^ Erfgenaam of poflèüèor 
zal zya van de Staten van , het Hnys van.0^rar;il vcl DuiMtmdt he^zydoor 
gifte, koop, verwiflèlinge , hawelyks-contrad, £rffenifIè,TetemQBtaireSuc- 
ot&y dkcéi imt00»t§ , nog <ttider eenig ander 4itnl of pretext , hoe het ook 
zonde mogen wezen; zodanig dat geenISrovincie , Stad, Plaaeze, Fortre{&« 
nog Territoir van de voorlclvreve NHM4mlem^ zal mo^ea onderworpen werr 
den aan eenig ander Prins , dan a^een aan d&.SttOoeflcars in de yoor&hreve 
ve Staten van het Hois van (kfiei»yk : bdialv«i het gaent reeds gecedeert is 
aan den Koxnng van Ftmffnt^ en van het geene voor dk tegen woordigeTrao- 
taat aan de Voornoemde Ueeren Staten Genetaalzal geocdcert werden» 

Artikel iU. 

Gc^k de zflkeriialt van de O^fkitffhmt 1M&4mékm yootnamcwitylc afhangen 
loü van het getal der Troupes , die jnen aal konnenhebben in ée ypornoemde 
MMM^«^far,N^Bd£ in de Plaatzen (ue de Barrière zuilen formei^, die belooft 
is aan de Heeien Snten Generaal by de gropte Alltantiex; v^ zyn zvne Kei» 
zerlyke en Katholyke Msjefteit ^ en haar Hoog Mogmde overeengekomen » 
y<kr f0tiiaar eigen koAen y ^loos te ipderhooden een Corps van 30000 tot. 
jfooaman, vraar van zyne Keizerlyke en Katholyke Mfaeftat geven zal drie 
vyHc^tfte» » a de Sweq^ G^nenuA twee . vyiü^narten.: Wejvcrltaaade dat in- 

D 2 dien 



N. 



i» EÜR.QPISCHE 

ditn tyhe Ktiietlyire en KatKólyke Majefteit 2yn comidgent vermindert , her 
in de m^ der 'voornoemde Staten <ifeneraal zal zyn « het hare mede naar pro- 
portie te verminderetl'. ' • 

En ïo ras alsapparentfe Van Oorlc^, bf attacqoe %al ontdaan, zal thenhec 
voornoemde Corps ♦tOt 40000 mari vermeerderen ^ volgens dezelve proportie, 
en in cas van eifeéèi ven Oorlog , zal men nader overeenkomen over de. mag- 
téfi, die alsdan soodig zullen geoordeelt werden. 

I>e repartitie der voornoemde Ttoupes in tyd yan Vreedc , voor zoo veel 
als aangaat de Plaatzen ter bewaringevan de Troupes van haar Hoog Mogen- 
de gelaten, zal door haar alleen graaan werden ; en de repartitie van de reft 
door det) Goovemeur Gertepaalder HtditUnden, *gevende malkanderen weder-^ - 
zyds kenniflb van de dif^fitien, die zy gemaft nebben. » 

Artikel IV. 

'Zyne Keizerlyke en Katholyke Majeftett accordeert aan de Staten Generaal' 
privaat Garnizoen van hare Troupes in de Steden en Kafteelen van Nmmen en 
Door pik ^ en in de Steden van Mftnen^ Vet/me^lVarmeiomj Jpeten. en het Fort 
de Ktfükée^ en verbinden' haar de Staten Genera^ in de voornoemde plaatzen. 
geen Troupes te- leggch, dfe, homel in 'hare fomyen (taande, zouden mogen • 
wezen van een Prins of Natie die $n oorlog is , of fufpeö van te zyn in ver- 
binteniiTe contrarie ain'de interenen van zyne Keizerlyke en Katholyke Maje^ 
fteit, . ' 

'Artikel V. 
• Men is geconvenicert ^dat in de Stad van Dentkrméde geHiccn Garnizoen: 
ZW iyn , het welk voor jégènwoord^ zal bcftaan uit een Battaillon Keizerlyke 
Troupes, en een Battaillon van die van de Staten Generaal , en zoo in het 
vervolg noodzakelyk mogt zyn het vóorlbhreve Garnizoen te vergrooten , zal 
de voórfchreve vergrootinge egaal gefchieden van wederzyts Troupen ^ enmet. 
een lemeèn conöert. 

Den Gouverneur zal van wegens zyne Keiicriyke en Katholyke Majjefteit, 
aangefïelt werden» welke^ zoo wél als- de Subalterne , den eod aan de Maten 
Generaal zullen preftereny van noit iets te zullen doen, nogte in die Stad toe 
te laten, het geene aan haren^ienft prejudifliabel zoude kennen zyn, in:opzigr 
te van.de coniervatie van de SMdèn van he( Garnizoen; eiï zal uit kragtevan 
den voorft. eed gehouden zyn, vrye paflage te goven aan hare Troupes, wan* 
neer en zo dikmaals als de zelve zullen begeeren, behoudens dat het alvorens» 
verzwt zjj en dat zulks niet is dafi voor een matig getal tegclyk; alles vol- 
gens het tormulier, waar op Ihen ovërtengekomèii is , en.faet geeiieJn heteki- 
oe van dit Tradaat geiBzereertzal' v^den.. ; 

'Artikel VI. . • « 

Zyne Keizerlyke en Katiholyke-Majelkit (ba^ook toe , dat in de Plaatzen^. 
hier voren geaooordeert a^n de Staten Generaal y_ om daar in haar privaat gar- 
nizoen te houwen, zodanige Gouverneurs en Conmiandanten,. en aadKeOfi^ 
eieren, die den grooten Staf uitmaken , zullen mogen 'fteilen > als zy dienfiig 
oordeelen 1 op condltien , dat.de zelve uiec tot lafie vaa zyne Keiaerlyke ea^ . 

.Ka? 



MERGÜRIUS. 



^9 



KflChotvkè Majefteit znifen zyn , nog van de Steden en Provinciën , als alleen 
vah behoorYyke logement en de emolumenten , komende van de Fortïficstien; 
en dat het geen Parzonen zyn die onaangenaam , of fnfpeS zyn by zyne Ma- 
jeftett • om particuliere redenen daar toe te allegeren. 

Artikel VII 
Welke-Goovernears , Commandanten en Officieren, yolkomentlyk én prt« 
▼athrelyk dmnderen en onderworpen tullen zyn alleen aan de ordres en judi- 
cature van de Staten Ga^raal , ten relpede van het geène de defènfie, bewa- 
ringc^ zekerheit, en alle andere militaire zaken van hare Plaatzen betrdft; dog 
znf [en de voornoemde Gouverneurs , zoo VFéï als de Subalterne , gehouden 
zyn den eed' aan zyn Keizerlyke en Katholyke M^efteit (e prefteren , van de 
voorlchreve Plaatzen getrouwelyk te bewaren voor de -Soaveratniteft van het 
HnJs van Oóftentyk^ en haar in geen andere zaken in te lat^ , vdlgenshetFor- 
malier, daar over men overeengekomen is, en het welk aan het einde vah dit' 
TnSaeiL gcinzereert zal werden, 

Arrikel Vm. 

_ » ■ 

De Generaals , zoa in de Steden alwaar garnizoen van zyne Keizerlyke en 
Katholyke MajeÜeit is , als ^ die geene dm aan de bewaringe van de Trou- 
pes van haar Hoog Mogende toevertrouwt zyn \ zullen, malkandereü weder* 
zydsde gewoonlyke eerc bewyzen, volgens haar caraAer en de' wyze van ie- 
ders dteoft ; en by akiien den Gouverneur Generaal van de NfdtrUuden komt 
in de Plaaizen^aan de bewaringe der Troopes van haar Hoog Mogende toebe^ 
trouwt , ifll men hem de eere geven , die hy gewoon is te ontfimgen in de 
Plaatzen van de garnizoenen van zyne Keiterlyke en Katholyke Majeöeit , en 
zai 7/clfs aldaar het woort mogen geve»:, alle» zonder prejuditie van het zesde. 
Artikel. , - 

En de Gouverneurs > en in haar afzyn dè Gomnundanten , zullen aan den 
voonioemden Gouverneur generaal kenniflè geven van de di(po(itien door haar, 
gemaakt f voor de zefckerheit en bewaringe van it Plaatzen aan haarevöorfor- 
ee toebetrouwt^ enznllen behoorlyk regard hebben op de verwiflèlingen , die» 
den Gonvemenr generaal oordeelen mogte daar van gedaan te moeten werden. 

Artikel IX- 
Syne Keizerlyke en Catholyke Majeftcit vergunt aan de Troupes van de Sta- 
ten Generaat over al', daar de zelve in garnftoen zullen zyn , de oefTeninge 
▼an de Rtligte-, maar dat in particuliere én bequame Plaatzen , geproportio- 
neert na het getat van het garnifoen > welke de Magifhaten 7nllen aanwyzen, 
en.ondcrKod(Kii 5 in ieder Stadt en Plaatze , alwaar reeds geene aangewezen 
«yn , to op welke Plaatzen men niet zal mOgen geven eenie uitterlyk teeken 
van^een Kerk, en zal men van wederzyden fcherpelyk belalten aarf de Politi- 
qne en Militaire Officieren , gelyk mede aan de Kerkelyke , en aan. allen die 
her aangaan m»g^ ^le.occafie van fchandaal en krakeel , welke op het fitbjeél 
van de Religie zoude kohnen opkomen , te wigeren; en (bo wanneer eenigdif» 
puit of zwarigheitzal komen ) zal men de zdve wederzyds in vriéndfchap uit 
de weg miraeD. 

• . D3 En 



/ 



I 

k 



\ 



30 E U R O P I S.C H E 

£n wat de Religie Mtigaor, ten opiigte van de Inwopnders vM de 0»/lni- 
rfkjebt NeJerlavdfM , zullen alle dingen lyn en Uyven op dien tdven voé j 
zoo als die waren gedutende de R^eringe vanKoning K AREL de tweede, « 
glorieuzer gedagtenifle. < 

Artikel X. 

Alle Mnnitien iranOork», Artillerie, Wapenen vaa de- Staten Generaal, 
als mede de Materialen tot de Fortificatien , de Granen in tyden ran gebrek , 
de Vivres om in het Magazyn te l^[gen, als waanqpi apimencie van Oorlog 
zyn zal , fa daarenboven de Lekenen en toefiel tot Kledinge der Zoldaten , 
die men zal bewyzeu tot dat gebniik te moeten werden geëmplcqfeert , znUen 
vry pafleren, ftonde» êentge regten of tollen te betalen, door nriddel van Pafr- 
gorten, die gevordert en toegeltaan xoUen worden op de ^^tdcende Specifica* 
tien, onder conditie ^er, ott zoo op het eerfle Gomptoir van zyne Keizer«> 
lyke en Katholyke Majedeit, alwaar de voorfchrei^e Provifien , Maitteriakn , 
Wapenen en Monturen , paüèren zullen , als op die Plaats alwaar de zelve 
.ontladen zullen moeten werden, de Schepen en andve Voitures na }>Aoorea 
zullen moeden werden geviliteert , om te bdetten dat men daar geen andere 
K9opmanLchappen onder menge, en om alle fraude en abnis voor te komen , 
tegen welke het vry zyn zal zoodanige precaotien te nemen , als men in ver» 
volg van tyden en byexperientie nodig oordeelen zal, zonder ditt aan de Gou* 
vérneurs en haar.Subdternen gepermitteert zal zyn • waar in het pok zonde 
mogen zyn , het efièét van dit Ar^kel te beletten. 

Artikel XI. 

De Staten Generaal zullen hare Garnizoenen en de di(pofitie van de TrQu^* 
pes Jn de Steden- en Plaatzen aan haip bewaringe privativelyk toevertrouwt , 
mogen veranderen , zoo als de zelve zullen konnen goetvinden, zonder dat 
men de paflage der Troupes zal mogen beletten of tegenhouden , die zy van 
tyd tot tyd daar na toe zullen zenden, of van die geene, die zy dsuur uttzuUen 
trekken, onder wat pretext het ook zoude mógen wezen; zullen zelfj^ de voor- 
noemde Troupes , indien de nood zulks zoude verejiTcbcn , vermogen te pair 
feren door alle de Steden van Brshéuaeu yi^ndênn^ endoor het geheele plat- 
te Land bruggen te l<^en , zoo over het Ganaal tuiTchen Brmgge en Gent , 
als over alle andere jLanalen , en over alle Rivieren /die zy op hair routes 
zullen .ontmoeten ; onder qondiiie nogtsuis , dat het Troupes zultei zyn vaa 
een Prince of van eca Natie • niet in oorlog zynde met zyne Keizerlyke en 
Katholyke MajeAeit , nog taSfeQ. aan ee^ig engagement of verbintenUIe oon*^ 
trarie zyne lUterefTen » zoo als hier boven in het vierde. Aicikel is ter nederge* 
ftelt , en na dat al voorens kenniüc zal gqgeven zyn , en verzoek gedaan aan 
den gouverneur Generaal der ügdnUuèin^t met vq^lke oien riteren zal da 
routes en andere zaken, door ieo^d die daar toeCooi^uffie vm, haar Hoog 
Mogende hebben zal. ^ 

Men zal het Reglement , door de Staten Generaal gemaakt op dea èoo^ 
togt der Troupes » observeren , %do als het xelve ia )mx e%w Land is geob» 
zervccrt. 

£a 



M E tt C Ü !t I u s; ii 

Ea de Staten Generaal tulion de voomoeoode verwiflUinget van-Garoizoéii , 
fgétfk 11149de denoodige d^ofitien daar toe, tragten <c doen op zoodanige wy- 
te dat tnlks zy , zoo min als zyn kan^ tot lafte es iactHpcnodkek van de In- 
woondecs. 

Artikd XU. 

Gelyk de gemeene Terzekeitbeit vcrdSdbit in tydcnyan Oorlog, of in een 
iimniDeot ger^ar YtiuOoiftp, dat de Staten Generaid hare Troopes zendea in 
de Plaatzen, die ^ig het meefle gcezponecrt bevinden in perykei van aaneetaft 
of orervalien te werden » is timchen zyne Ktizerlyke en Katholyke Ma^efteit 
co de Staten Generaal geoonvenieert , dat zoo veel van haile TroDpes in de 
voomoemde Plaatzeo znlkn ingenomen werden , als aoodig zyn «oode vobr 
haar defenfie, zoo .wanneer het geval baarblykelyk komt te exttreo, welver- 
fiaande dat znlks gelchiede met kenniÜè en concert van den Gouverneur van 

Artikel XIIL 

De Staten Generaal zullen op haar eigen koften vermogen te doen fbrtifi« 
ceccn de bovengemekie Steden en Plaatzen , het zy met nieuwe Werken , of 
repaierea van oe oude , de zelve onderhouden > en in het generaal voon^'ca 
Dxt alles het geen zy nodig zullen ooideeien tot hare fecuriteit , en befchermin- 
g^ikr voornoemde Steden en Plaatzen , behoudens dat zy geen nieuwe For- 
ti£catien zuUen mogen aanleggen » zonder alvorens kennilft gegeven te heb- 
ben aan den Goaverneur Generaal der NtdirUmdin^ en zyn advys en coniidera^ 
ten daar over gehoon te hebben « en zonder dat men die zal nK)gen brengen 
tot laOe vao zyne Keizerlyke en Katholyke ^ajefteit , of van het Land , ais 
iBet ^oefiemminge van zyne Mqeiteit. 

Artikel XIV. 

Voor de zdcerhdt van de oommunicatie tqflchen de yenenigje PrêvintiiWj 
en de&ed^.en Plaatzen.van de Barrière , tü zyné Keizerlyke en Katholyke 
Miyefteit zorg dragen , dat de Brieven en Bodens , zoo ordinaire als extraor- 
dinaire, vry zullen mogen pailèiDen, om «e eaanen ie komen in de Steden en 
Plaatzen van de Barrière, ^ door die van de andere Landen, 9p conditie dat 
de voomoensKle Boden niet zuUeu verifipgen mede H nemen eenige Brieven of 
Pacquettcn der Kpópluiden , of andere Parikuliereii , welke zoo voor dePlaat* 
zen van de Barrière, als vQor t^Ie andere P]aat7.en zullen moeten bédelt wör" 
dm uit bet PoÜconriptoir van zyne Keizerlyke en Kibtholyke Maieileit. 

- • .- : Artikel XV. 

Wal aangaat de Ardjkrye , Magazynen en P^vifien van Oorlog ^ die haar 
Hocm; Mogende hebben in de Siedeu en PlaatZ49, die zy a:in zyne Keizerlyke 
ea Katholyke Majeüeit overgeven, zal bet haar vry (laan de zelve té vervoe- 
ren, zonder eenig. belet, en zonder eenige regten of tollen te betalen, zowel 
die geene, dié zv akiaar zelfs hebben dooi brengen ,^ls de Artillerye , geti:- 
keot met hare Wapenen, in den laatften oorlog verloren , eA die haar ander- 
zincs toebebooreny we)ke zy gevo|iden'zul}en hd>ben in de voprnoemde Plaat- 
zen» ten ware dat zyne Keizerlyke. en Katholyke Maje&êit genden ^ogte 

wezen 



} 



ji E U R o P I S,C H E 

w«en de vo(»fthrcve Artillcryc-ca Mpniti^n vm Oorlog voor «yne rekenin* 
ge te nemen , en met haur Hoog Mogend^ over een Jcwam wegens den prys 
voor de overleveringe der Plaatzen. 

Ende wat aangaat de Arttllerye enManitien, die tegenwoordig in dePlaat-^ 
zen zyn » aan de bewaringe van de Troupes van de Staten Generasd toever* 
trouwt , tollen fn haar bewiringe en diredie gelaten werden , volgens de In* 
ventarillèn , die wederxyds gemaakt en getekent euMen werden , voor de uit- 
wiffelinge der Ratificatien^ van dit tegenwoordig Traébat » 2on<br dat geper- 
mitteert tal tyn de zehre elders te traafportecen , als met gemeen confiênr, 
en tal den eigendom daar van bljven. aan tyqe Keixerlyke en Katbolyke Ma* 
jefteit, vo9r too veel als'er in ae voornoemde Plaatzen gevonden is. tenty- 
de van liare ceflie en overleveringe. > 

; . . Artikel XVI. 

In gevalle dat de Provinciën van de OoSewyktê NederUndên geattaqaeert 
werden, en .dat het gebeuren mogt (het geene God verhoede) dat de Legers 
der'Vyandeu in Brskmut indrongen, om aldaac te lieren, en eene belegerin* 
ge te ondernemen van een Plaats in de voornoemde Provinciën , of van een 
tan die, welkende Barrière uitmaken,^ tal het haar Hoog Mogende gepermit- 
tcert tyn , met hare Troupes te bezetten , en poüêflie te nemen van de Steden 
ende Plaatten op den Demer^ van de Stbeldt tot aan de Haxa^ ook aldaar &e- 
trenchementen , Linten en/Inundatien te maken , om den verderen voortgang 
der Vyanden te beletten , too veel als de reden van Oorlog ^tal vereifTchen ; 

' behoudens , dat alles gefchiedè met concent van den Gouverneur Genetaal 
van de NedirUnikn. 

Artikel XVII. 
Gclyk het by de ervarentheit van den voorgaanden Oorlog blykt, dat, om 
dë Fromieren van de Staten Generaal in yUmnderen in tiekerheft te ftellen , 
men verfchéide too confiderable Gorpten van Troupes aldaar h^ moetea 
laten , dat het Leger daar door xeer wierde vertwakt ; om dit inconveniént 
voor te komen, en om beter in het toekomende de Fromieren te vertdceren, 
cedeert zyne Keiterlyke en Katholyke Majefteit aiui de Staten Generaal loo«_ 
danige Forten, en too veel. Territoir in Oofiewryks f%r#vi^f», grentendeaan 
hare voorft. Frontieren , als men^van noddan tal hebben , om de nodige J« 
nundatien te doen , en oiti die wel te dekken van de Schelde tot aan de Ze« 
toe , op toodanige Piaatten alwaar de telve thaqs niet volkomen verteekert 
tyn« en alwaar detelve niet touden konnen zyn<loor 4^ Inundatien allcenig 
óp de Landen aan de Staten Generaal bereits todsehoorende. 

Ten dien éitide aggrecert en approbccrt tyne Keiterlyke en Katholyke Ma- 
jefttit , dat -voor het toekcfmende de Limiten van de Staten Generaal bqginnen 
zuilen, van de Zee tuflèhcn BUnkenkurg en H«/f , aan dfe zyde daar geen Dot^ 
ncii tyn , mits ^at de «elve aldaar niet zullen doen bouwen , nogte toeftaan' 

. dat gebouwt werden jecnigc .Dorpen of Huizen by de voor(t. Poften, nog niet 
zullen dulden eenige eftablifTement van Villchcrs , nog eenïge Sluizen aa» de 

,2ee te maken.. • ' - - . * • 

En 



M E R C ü H I Ü' Si IS 

En belora cbftrehbareii fitar HD0g<MogéR4e, Üai^ b7aldieii tj mogmi 
foetrtodea eeofge Fortificaties aaA- h^r Hooft vmr Ittar alen we Limken te 
Mea snaken , . Vf iorffé zullen dmeo ^ fttritié iNuinhn Dvk niet te vertnia * 
ilccen^ en> tuiten z% niec: alleen benfteif tmt de extraoidioaice koAeti , die ter 
occafie van de voornoemde Fortificatien tonden komien veroorzaakt werden> 
Btfttc xd£i de Invrooéders twX'^hxx" Opfhnryk 't^têsmdinm dedonmia^efen van 
alie fttmicay die zy zonden komen te iyden^ by aliKen de Zee door de voor* 
noemde Fortificatien eetiige Innndatien kwam. te maken* 

Men zal van de bovenffemddePoft een r«e Lfinie-trekken op het i?#f#wMf- 
ft ^ van waar -de LinieiDOpen ztf tot fMf^ van Hü/f aal die gaui op den 
JMefcr* ca ZmgrU/lüki van daaf'^ het Fort Ür. Dêmnu^ welke zyn K«tzer» 
Ivke en Katfaolf kê Maf^ett aan haar Hoof^ Mogende c edeert in eigeiidomen- 
de iboverainhdt « (mits dat de^Denren van de Slidzen in het voornoemde 
Foit ni tyd van Vreede a%enomen zullen ajn en blyven) en cedeert van ge*> 
Ifben bet Temuni» aan het Noemden van de boven|;emeMe Linie gel^n. 

Van het Fort St. Ihmaês zullen de nienwe Limiten van de Staten Generaal 
tig nitftrekken lot her-Fortsfè* ^fèh^^ "Waar van diaa men weder zad komen 
toe de eiide ,- digt by de Scad^^anf 'MMd^sktg ; ^pelfce Lhiriten men volgen 
zal langs éon'ZfMi^s^nfk tot aan die.Amk j alwaar de EaMmê Watefg^ 
en WaMrIoop in eene Slals té zamen loopen. 

Waar na men volgen zal ómGtméÊfy^imrnyk tot het Borp van B^iclmte^ 
(aan de Gcinfefeilèerdens van de' Slnizen ftaat men toe de zelve te fielten, 
alwaar dié van Ui vooren geweèft zyn) ende van Mmcb^u voorfdireve zal 
meii de rcgte* Linie continueren , om weder te komei^ tot de oude Limiten 
vas de Staten GenettttQ. 

Zyne Kdzerlylce en Katholyke Migefleit gedl aan de Staten Generaal ook 
over in voHe en volkomen fonveraiinteit het Tirrkoir gelegen aan de nooid* 
aydc van de voorfz. Linie; 

En gclyk het tot hare votkomcii veildrertfieit noocfig is , dat de inundatie 
vervolgt van Bmicbnaevc^ aan het Ganari van \ Sms vém-Gfnt , langs Qra^f» 
Jmm Dfki zal het haar «oog Mogféndé in tydc vari oorlog gepermtttccrt zyn 
de Auizen» die in de Gténf^Jmté Djk en SfMmgs Dfk zyn, te bezetten, en té 

doen fbrtificercn. , , . . a , 

Ten opzigte van de Stad van \ Sas vém Gvnt % zullen de Limttcn uitgcltrckt 
xyn ter^diflfantie van zooo geometrifche Paflèn , behoudens dat geen Dorpen \ 
hi *e ukgcftrtktheit b^rcpcn zyn. ^ , 

En tot confetvatie van de beneden ScMdt^ en de communicatie vanStéiaif 
Btkksmt en VUmêderen , cedeert zyne Kcfeerlyke tn Katholyke Majcftcit hi 
volle en volkomen ^gendom* en Souverainiteit aan de Staten Generaal het 
Dorp en Polder in Dêel^ als mede de Polders van. .Sr. »>f«w en Kettmijfe. 

En gelyk hét in rfde van Oorlog tot meerder zeekerheit nodig zvn zal , inuh- 
datien te maken dö* de Sfuyfen , tuffchen de Forten Mêtie en de Pwfr, zal 
z^ Kdzerlyke en Katholyke Majefteit, ^o ras.de Barrière geattaqueert of den 
Oorlog b^ciiuien zal zyn, aan'haJlrMoogMog. overgeven de bewaringe van 



y 



y 



j4 B^ V R O P L SC HE 

jMF^it de P^/^^ ra^iei ^m^ StüfMQ»: WeivorftwideéitdaiOoriagpko* 
•im^nde c^ c^fl^ien , vf die Sl^yioi.m bet voodUireee FottéePMrfr^ moèer 
^UeQ of^rg^v^a $^fftï^e^ei»Mykf «n iUtho^kc Miyefteit ,. ^ imdBsdi» 

f X>^ Stamea Getferaal xiiU€ii ia Vr tdent-iyden ffcooe Inmdfttien. lüogea oasu 
4;en ., «u yernteineode tn tyci vaa Oorlog verobligeert ^ lya die te maken « 
ïulleiizy preallable keofiifleidiitr YMfevm MH de» Goaveisiettr (SeaeiBal vaa 
.de iüéM^mdm^ ta tuUeg delwcfmiGsmCBneita met drGenfitialf der Ltters 
ia 09 Nêfi^amiiM oommndM^eriie. BcloMndt ihveiIbQfea , dat bf almea 
Iter occafi^ vfta4>vefgifte vaa^e^iige $taisienr(iiv«Mr ysi de Ifiwoopiderl tte 
Q^emr^Ki VU§ntkrf9 in Vieedpu^sevd b«ur vry gcfamar Miondea tttllen) tf 
aeaiee&bade ofte prejudicie kwamen ie lydeui «oo door de Ccnmmidaiiten 
als Joor andere milicatre Offidoffft. dal de Sttiten Geoenud aaoftoods niet a^ 
leen daar in nullen Toor^ien , maar ook dat ly de Gieimfeflberdeii Mllen dedom-» 
TO«^cn. «... 

£n f ern[ii|| men door desKenieawtMia^edfr lupitea j de Oo m p to ire n torvoor» 
}i.ovmffi van frandes ^1 moeten, varandiwruti wtar by tyoe KetEerlykred Ka- 
iholyke Mai^dt ca-biutf Hof)^ Mogsnd^ ^fk gei«tereifi«tt «yo, vil meti 
wegens dePlaaczeiiy tot oprigtinge vaAdevooi&breveCoB^tQimi» donadere 
precautieQ dk iBen» oor<ie^en lal te moeten nemen ^ overeenkcanea. 

Daarenboven is by dit Arfical |eflipiii€ert , c^ een jade waardecinge voor 
4e aatificatievan dit iqpnvroofifg Travaat geiaadGt ui werdad van de in^* 
kpmften X 4ie den Soi^verain trekt vaa de Lanaea , die bevqodea MUeQ trov 
den aan haar Hoog Mog. door dit Artikal overgegeven ie ayn » ge^k mede 
vaa dat geeoe^ bet wdk den &>aveniiag^ofiteert heeft» door^veraioawin^ 
ge d/^ Oarayen » op dien voet^, ?o ^& 4e acive ledert dertig jaren herwaards 
geaccordeert zyn , oin afgetrpkken en gede&lqneert €e werden op de jaarlylh 
icbe fabüdie van vyf hoiMerd dovawt rykfdaaiaeH. 
. £n de KatholykéApomièhe Religie i«t ia alle deboveagenoemdegeeedeer^ 
4q Plaacxcn geconfcrveett en gematmefprart aya ^ alles op dea Voet agt als d^ 
a^luelykisgecxec^cert gcvy^fi ten tyde v;an Kwi°f Karet dé tanede, ^oitea^ 
fcr gedagtenillëy en zullen van gelyke ook alle privil^ien vaadelnwoondara 
gcconlèrveert en gemaintineert bh^vea. 

Het Fort Uo^enbuilm zai geraCeert wefdea> ea de diMSsreat^ ^ ^nrtgtQS hel 
Canaal van Brugge , zullen gelaten werden aan de aitfpraak vaa nea£ate Ar- 
^t^rs , weder^yiis daar to^ te verkieftii, Wetv^ilaande dat, dpoi? 4e ^ftgifte 
van het Fort St. Dom4u\ die vaa 4e Stad van> Sfw S®^ nmcder ^Bfffpf hm 
voorfcUreve Caoaal zuüefi bebt)ea , aU voor cbsie Qveigifte. ... 

, Artikel. XVUU 

; Zyne Keizerlyke en Kativ>Iyke Ma^efteit cedeeil voos eeaw^^iu volleen val^ 

komen Soa verai&itelt en efg^adora , aan haar I^gMef{Dade de Staten . Geoeiaal, 

m het QverkwarcLcr van GelderUndj de Stad FefU ipet zyn diArtél ^ ca hat 

Fort St. Mkbnl ^^.<ifii^^n\j^v^n twt l^(K<Ji»f^ Sfê^s'wt^trf t ï^t ftya .TectilQr,' 



M B R C U ft I U S; |f 

Qi üOria, alf mede %oo wA Tetnin al» nodig tyn zU » om hare Fortifica^ 
^oi aan dcM zyde van de Us%$ te vetgrooten; en belooft xyne voornoemde 
Ma^efieit nooit te tullen doen boawen , nog toe te hteii du een ander bouwe 
eeojge Forttjacatieo^ onder wft naam bet ook ay , op de diAaacie van een hal- 
ve myl van ^ voorfchreve Foitrefle. 

Zyne Keóerlyke en Katholyke Mi^efteit cedeert daarenboven «n de Staten 
Generaal het Ann^tvan MêmArt^ beftaande ( nitgezondert de Dorpen Sw4Am(/ 
CD Ekrt « die hy aan zig benond) ia de kldoq Steden Niwu^ en d'Eit4 
met de volgende Dorpen , te weten , oib^ en IM • Rm^«» « Bri^f . A^/» 
jfc^« ^Ai^Ipp?* f^#r/, Jifi(f , Xi» en Jdamifmt , Ofi^ door de voornoenodf 



jiocen neetc, met oe rreiectuxre.v leideen, i^eenen ; JLanOea y Jhoadiea^ in^ 
koroften. Renten , Revenues, Tollen, van wat nature die ook mogen xya» 
Snti&am^ Contrilmtien en Colleden, Leenregten , Domainen , en alle an- 
dere fehoorendc aan & hier bovrngeMemde gecedeerde Pisutzeii: alles nog* 
tx» buken pwjuditie en behoudeni al9r^ , ck aan zyne Maiefteit den Ko- 
ning vao Fwwigim zonde onqgcn oompeteren : en dat ni^egenftaande alle es;,* 
Qeptien, fvetenfien* oibtcontradidien» gedaan of nos te doen, om de Staten 
Gcaenal in de vred^e poileflie vaq^ de by dit Artikel gecedeerde Plaatzen te 
OBtnifieo, alle PaAün ^ Ckmventkai ofteDi^flden, contrarie aan dit tegexw 
ipnxüdiga Artikel , nul zynde en van^eender waarden : behoudens dat deze 
pvcfg^e gedaan werd met deze e^reüe danaul , dat de Statuten , oDde G^ 
|ifi^ói9<M kcanpri^iS^ alle.Privil^e, civile en eoclefiadike , ^^oo ten xf^Q^ 
vn de Mi^fivatèa ea van dfi Partiatfieten > als van de Kerken , Conventen , 
JUooAera» Schooien, Qttêekicfaoólen» Holpitalen, en andere publieke Plaat* 
aeo, met alle hate ap» en dc-pendenrien , gelyk mede bet Biflchoplyk regjt vaii 
den Biflciiop van R^iêfnmnéÊ^ en ^eneralyk alles ten regarde van de Regten , 
VryhcdeD, Immuniteiten, Bedieningen^ Qehruikén» Ceremoniën > en deo^ 
IMny VW ^ Gatholyke Re%ip aal geconierveerf %m en blyvei^ , zonder 
wnig^.v.etaivleringe ofte nieuwigheden te maken, direa o(la iadire<^, ia all^ 
9im$;uai bier boven gecedeett, op dIewyteaUten tyde van Kowig K^jlix^ 
4e twaadCf glorieuzer jnemorie , en aoo als men zulks waderzvds breder zaj 
, by aldien. over dit fobjeél eenk difpuit mogte ontdaan : en zulkii 

ges van MagilUature of' van de Politie mogepgi^eve^ werden t dan 

jMi Penoooen die van djp Catbolyke Religie zyn. 

H«t icft va9.Collfttie der Benefieten , het geene tot nu tóe a^ den Souva-' 
Mfi. is t ^ viui nu ^ aan behcxuren aan den Bi^tiop vau Bonpnin^de ^ op ao^r 
ditic dat de voorCchreve Beheficien niet züUen mogen gegeVf;q wej;d^., ^ 
aan Pcnoonen die de Staten Qüi^raal. , om paiticuliere redenen , met 'onaah*' 
jmt>m Tnlfm tyn r 

Jf mede geai^eert , dat de Staten Gepiera^ niet zullon pf Renderen door 
4a ov^gifte v^ de St94 ^^ V.erkr^en te bebbeg eeuig \^ van ju4i<;atu;^ of 
v».fWrt.t m^emS m ^fif Wi94 Xg TA^? t ,o^, ^w Laii4ep vg 



y 



V 



/ 



N 



Cv 






5* ü ü R O f I S C' H E 

het Kdiertyk , en het lal lyne Kcherlyke en Katïiólykc MtjdWt vry ffaanj- 
loodanïgcn Plaats te nomineren , al^ hy beft oordcclen ïa! tot it voorfchrcve 
judicaturc of appel. • j » - 

En vermits de Inwoonders rm dat gedeelte rah het Qverkwattier , hetgcé'- 
ne komt overgegeven te werden, hare Proceffen incastfappc! , triet mcèrxuV- 
Ictt konncn brengen aan het Hor van Rottmendf , tal het haar Hoog Mogende 
vi^ ftaan een Hof van appel voor hare Onderdanen op te recten. , in zodanig 
•een Plaats van de Prcfvincie ,.als ly daar toe beft tullen ooraeelen. 
• Vorders is nog overeengekomen; dat de Regtcn van inkomen en ui^aan^ 
die langs de M*»f geheven* werden , ritet tullen verhoog nog vermindert wer- 
den, in het geheel of ten deelen , ils met gemeen coniënt; van wdke fegteh 
'tyne Keiierlyke cnKatholykeMajeftcitvoorxyn profyttal trekkeu'dié geene , 
dfe te Roermondf en tot Navaigne grieven werden , en de Hceren Staten Gé- 
neraal die gcenc, die tot Ffnh geheven werden. 

En galyk de voorfchreve regten op de Mazê in het generaal , gelyk mede 
dfe op de Schelde by fiibfWie geaflèétea» tyii tot betalin|;c van twee cRftfnAe 
renten, te weten, eén van tagtig daitfflt, eh een van twintig* duteent guldens 
's jaars^ uit kragte van de TransaÖre, gêpaflèett en gefloten den 26. Öeccm* 
ber 1687. , met den overleedeti Konine van l^ngeUnd Willem de derde , 
is men geconvenicert , dat Jiaar Hoog Mogende , ter oortake van de boven* 
genoemde cefiie , aan tyne Kciterlyke cnIKatholyke' Wajefteit tullen te ge^ 
moet komen in de betalinge der voorfdireve tenten, en andere fcholden, dtè 
daar op jaarlyks mogten gchypotheqjieert tyn, en, na proportie vaödê ipl^ym» 
ften van de inkomende en uitgaatidis re^en . die tjr óntiBuiien tiülen-,- iHès 
volgens de conflitutien teïft der voorfcWeyc-fehten. | '^'- *;; ' - - • ' ^f 

En belangende defchuldeh en laftèn otr de Géneralitdé^van'het Oi^erkVva^ 
tier gemaakt en geconfti«ueert , tallen de Staten Generaal meedeconcurreréR 
in de betalinge van de tetve voor hare ^uote , Volgens de proportie gebn^-ct» 
at matricule van het geheele voornoemde Ov^warticr. * - r:/ 

Alle Documenten en Papieren , rakentfe<{iet'Overkvir«rtief yi^^WUÊriêitd\ 
tulkn als voor deten blyven ih de Archuren tor 1(9efi»(édè^'vnM^:itién Is^ 
convenieeit dat een Inventaris of Regtfter td gemaakt werden' dóét GèhMii^ 
firii&n van *yne Keiterlykc enKatholykeM^d[{eit, tyneMajeft^it véhFh^ 
fên , en de Heeren Staten Generaal » th tal Copie auchenticq Van^détüvoCM*» 
fehreven Inventaris gegeven werden aan ieder der drie Majgten , 6m altyd vif 
acces te hebben tot alle de Papieren en Documenten s die ty tonden nflogM 
ïioodig hebben 9 voor dat gfdeelce <^t de tetve 1n het Overicwktiec-vaH tfe/^ 
dnUnd betftten , en waat van hahr Gópiie authentièq ter etifter réi|uti]|ifi[ \êA 
gegeven werden. ' ' ' - ... u i ^u . - :. . 



Artiker XI9C/ 






* »• k 



f* 



In confideratie van. de groote koOea ca extra^rdtearis d ê p a oê » , waar att 
^ Staten Genmul hdif^übA gehooden tyn , toio. om* bet groot gefai^der 
Troupes te onderhouden • welke ly door dit jcgfenwoórd^' Traéhiat, vétbMn 
den tyn te bouidm in da Staden j^Jitar vooc^ g^MnT) als.daite hulp fe%€f* 

1 "" xncDi 



M E R C ^ü R I U S. ^ 

men aan de zwan laQen y TOlkonientlrk noodig tot otiderhond en repar^ie' 
tan de Fonificatfrti Ttn de voornoemde Plsatzeai c»om4eieIvete voonien, 
van Mond- en Oorlógs-Moditien', verMèd iig,-eii-bfcloöftzyneKtiiwl)*t: en' 
Katholyke MajeAeit jaarlyks aan de .Sut^ Generaal te zullen doen betalen , 
de fbmme van v;f hondett en vyf^g durfend' guldeni , Hollands geld , boven 
de inkomflen yan het gcdceltb vai] (iet Overquarticr van Qtl4et}ë«d , dóorzy- 
ne Keiieriyite en Katholyke MtjcUdt aan di^ Staten'Géneraal In eigendom ge- 
cedecit, fcy het agfiendc Artikel van dit jegén^oordig Traétaat , als mede bo- 
v«i de-koften van Logementen der,Trooprt , volgWit herReglemnu in den" 
jtre fèilïen hotideit acht en tnegeotig gemaakt, loo als mén aaar. öv* in het' 
l^-lottder twretti' komen -ia! ; 'wclkeiomtne vanvjf hóndertd«iientTyksdaal- 
dértjOftetWaatfinaalhdndÖten7yfirigdrtiiirttgftIdcnsHoJ[ands, lalbeveftigtcn' 
Kcbypothc4]yeert lyn , zo als die door dit t^et^wdofdtg Arrikel gevcftigten ge- 
Kypoiheqaeert is , In het generaal op ajle de Ii^komften van de öaftciirykfche 
Ntérrlmn^r»-^ daar onder begrepen de 'Ivatislenf éÖaf,YTantrjk gecedeert , öt 
i^edalyk ttp- de ■bcT^e' tri HijiHdft^ ïnkottiftert vSb dt PróvJncieii'vaii Sr^mt 
mvvn VtMMirdfmt ^'én'Op'-'Aie'Yaa'hét £/*!*; Stidan"diCaftèlefilen en Dcpcn^ 
d*Kieti', doorfrafftf-f^-gecedÉtrt' .'lóo *!* ftieri btftftÜhdiger gecónVeniecrt is' 
door een fcparaat Artikel , ^oo^»èf w^^eaj hetKy^toltecÓcq*,- air Wegenid» 
middelen en termen om die te hefiên. ... 



Rc^lCf JuAitie, ca Fioaotie blfven cb behöiKtnn nlloi haargeheelcnvolko^ 
• '■" E 3 nicn 



38 E U R O PI S C H £ 

men e0e£t , volgens den iohooje ii«r voorft, AAeo ,^ m gewa«|i Z^MIticB; 

atlcs op d€n xdven voel,, als of de lelve jdoor 4coWettig«tiZoav0»io vMliK ' 
Laad ^ ai oodelr lyi^doi^enement gemaakt warfm jiewccfi* ^ . 

Alle het geepe in her voc»rgiande Artikel begrepen is » ui ook gcobftnrcut, 
gcratificeert en ^emaintlneert wcfdcn vaa de kant vao lyn Kfixerlykd en Kt^ . 
thohrke Msyefteit « ten r^arde van het^ Ovec^^uartier van Q^UkrUnd , en vao 
de Landen van ^v^nknk geconqnefteert , (waar van KOnüig Kartl de cw«9^ 
de» glorienübr n^em^ne, w v|^ óvcriyden niet in poflèffie was) ten c^n&e 
van alle de di(po(kien . gemaakt in den. naam en van vf i^w de Staten Gett* 
taal der Veraenfgde Pirovihikn.^ 

Ende wat de benefieten en Kerkekke waardigheden aangaat ^ de geDe die 
daar mede afn vaarden g^w^ . qi die haar in de poflêffie bevinden, tnllnn 
i)iet naqgen werden a${cM|, ^n otè gêne die nog ni^ in de poAeflie zyn, xul** 
tm daar in geftelt werden^, ^pnder, datmen d^M^r xtigpn aal vermogen cenife 
qppofitie re doen , ala iqr wiye en volgens de ordre van de ]altitie , veem»» 
gcn9 de Wetten en g^oonteni van het l4ind. 

., ., AtittelXXlL 

Zyne Keitjeriyk^^ KalAciïyke Majef^t erkent en belooft de Obligadeti: Hr 
' voldoen I <9e van wqjen ^yn^ jC^thoIy k^ M^^fieit Karel de twede ^ fl^onin-» 
^ meoQorif^ gq>affi!ert xyn , tot opnemifige van het geld » het welk haar Hoog 
Mog. voor v^P&' voornoemde Maj^it Kehben doen negotiereen , wfwur 'vao 
4e UfOeaan het einde van dit Anike) gevoem^ is \ ien aiipo men aan de Sm^ 
ten uenetaal nog niet overgqpen heen de Ohl^en van de Staten der 5/>m»». 
fihê ïSêderünféfem^ ter 2omme van a5)OOoq^iiUdêns 's jaars, door haar té fbor-> 

iwen.tpc tattfinga.v^ de to^?o«^^W^^ ^ 

M090QO guldens^ op in^ercft «pligt 11^ ha .i#;i^^ g<te^^ ti^ ATef4q^ 
lot noodiakelykhedbn der Fionfierepvi^de vQor^reve*A«^4^^|^ /^^i^^ 
^ü f en vin vier |aren intereft , belopende de zbmme van aju|pcy> gutd«ns ^. 
waar mede het Voorft. Capitaal van i^tpooqo guldens is verhoef ^ wflki| O 
^ligatien den voornoemden Koning Kamli^l de tweede; ^ glprieoaer meoich 
rie, beloo^^ fe dpen pverlevjerea» apfi^er 4at i9lks iefchicd js :^ync )(4^ 
aerlyke en Ivai^^cy^ bèlQoft by deaen^ door de Stat^ y^i de B^> 

vinden vibtoit^^ftllf^ f^ertfu^ei^^ de Ol^igf|tien \c doen ,pawrcqk ,' «9^ 
dfe telvéaanfl^ao^ dfÜ,na> doen leveren ^n de vo^roo^mde Statei^ Gtmii 
raal, confotq^deninhond vaif He vopri^ van ayne KatbphrM: 

Majefteitf van den 30. May IP98),. pp d^ eerfl^convoeatie der Staten, p(Wt 
langftw l^en tw^ vmim^ p v^ 4<r.H9^^^% ^^ ^ Ttaélajtf * 

£ 1 Jwfwrrif 



# / 



'■'■ M fi ft G V It 4 U & 39 

D^ cofte Nc|ptiadb b gewccft van ii7£4:^ gu}4^» api4^ii)l^<miende -" 

dttn bjr AAe Tsn den 13 Deccmbisr 1^90., ^ - / - i;7fOQo 

De tweede'b gewedt van f ifojpo guldims » tof vyf ten hoo4ctt 9 op <te 

zdveFoodt gclitt, hy AAe van den ai .Maart idoi. f 2^000 

J>e dode is gemeft tJnfi jlSjom nidens;|' tc^gcos XTr ten hondeit , op de ' 
. InkosBftea tm 1ietjQvcrkwima::vaa,jS^Arikjy/« gedaan bjr AJSe van 

den 15- Jannanr 1691. -'* ^r . v-.* - sófoo^ 

De vierde en vjmp Negotiatien van fooooo guldens / en van 200000 ml- 

dens zvn gedaan , conform twee Adens « van den 4. en 22. Mey 1093. 

op de fnkomende en Uitgaande Kegt&t van het Fort de Mark ^ tegen 

te» ten hondert. - - - - - 700000 

De icsde* is gcwceft van 66 f 000 gnklens^ c^ de lelve Fonds tot vyf ten , 

hondert. geligt by ABtc van den 11. April 169 ƒ . - 66 ƒ000 

De levende is gewaeft van 144P000 ^fakns , op ^le zelve Fonds tot yyi 

ten hondert, geligt by A&c van den 14 .November 1695'. 1440000 

Dei^tfte, ni^ende en tiend^, ter lomme van 400000, van 100000 , en 

van jpóoÓQ gujdens ^xyn geligt geweefi by Aöens van den 10 Decem- . 

bcr 169SJ van den 12 September 1696, en van den 6 Maart 1697^ tot 
r vyf ten hondert» op de Inkomftên,.van.de Provincie van Nsftnn^ Cn.by 

lubfidie op de.IidcQrnften van de Marit » eti'd^ Domeinen vian de Pro* * 

viiKJe van -JLvjo^W^j^ bedragende te 1^ - - \ Sooobó 

De elfiie ïómnki van ƒ 00000 guldens» is geligt by Adc van den ^ó April ^ 

1696* lot aes ten bpi^rd j op i^c imcomfien tan de Prevoftë van ^ 

i^ÊMt • . * " • • JOOOOÓ 

De twaalfde xomme van i ^00000 guldens 9 tegens yier ten hondert, is ge- 
ligt geweeft op 4f iul^diea van de Frovindeavaii de NiJerUnJf» , of - 
de fcniUi^ vaq Spagnt , ea by fubfidje Öp de Inkomfien van de 'hUrify, 
item nog 224000 guldens * -iroor vier Jaren inaerefl van het Capitaal , 
conform den teneur van de^QbligaÜe van den 30. Mey y 1698.. bedr%* - 
eende dus in het geheel - * - 1624000 

Artikel XXm- ' 

Van gelvken erkent . approbeert en confirmeeri tyne iteTz^Iykè en Katho-* 
}f ke Majetteft alle de ligtine^ van geM , C waar van de I^yfle aan het einde vaa 
dtt Artikel is gevocgt ) welke men genoocuaakt geweefi is te doen ^ tut beta- 
ling^ van zeer veel indifpenfablenoodzakelykheden tot conferva{ievan.dei>j»ra- 
Jibê Nidifléoklfm j, en tot bet onderhoud van de Troupes van zyne Keizerlyke 
ca Katbolyke Majêftelt, gedurende.het provifioneel Gouvernement van Grêot* 
BntiéMnkm en de Staten Generaal der Finrutfigdt NeJerléMtJêm > en gedaan door 
haar Hoog Mogende^ mei concect vau zyne M^efleft van fSfot-Mriftémniemy 

tf • ^ belovende 



^/ 



40 E ir R :t> P 1 S; C H E 

belovende 2yne Kclzerlyke en Katholyke Majeftelt de tel\te te voldoen ,en|le 
voorfchrevc Negotideri wettelyktb doéh regiftrcren'iirKarTW Rnan- 



<ierti^ zy^l'Klèite^lyfc'ditfnP'iNathrDlyiae MsEJefteirtfll >vernik^g«i*cemg|e.'verah(K^ 
ri og^ CGie te brengen » ten zy met toèftetn^mge iafti' de Staten üeneraal', m de 
direélie of<akiiérfnirtratie v^n ie hypoilteecqifón , op ^relke de^nègotiatien gé- 
dtan zyn , maar dat by die. laten %sd' aan -haar HbörMog. cqnfbrxn den teneur 
van de Obligarien i en bf aidfen djpfbndfoi ntet upfflfiKit gcnoo; zoude zyif, 
zal tiec geene hier aan maiiqaeren ttü'gefappïeert'wctden' door deStatea van 
'de voorfchrcve Oofiinrjhjtbt ProviMtie^. - ^^v - - ' *' ' .. » ' 



Mem9rie ^van, NegêtidtUn t gfd^M^, gtimirindc h^ frêvifiovcil Gêuvenu* 
ment van xjncRriiiSitïniCchc Majtfien^en baar Hoog Mog. in do. 

' Ncaörlaiwlco. ••"?••.••* 



.1 '.^ 1 >. 



IN den jaare tyo^. zyngeligt 300000. góldenè tof ^j^f ten fionderd , op 
dei^oftcryc, en gcdeUincert omaati dén Kohmg na BirrïreiM te werden' 
gezonden. Koe 400000 guldens tot vyf ten hondert , op de Irtkomen- 
de ende urtgaande tegten in f^snJérèn , gedeltineert tot noodzakelykhe- 
den in de J^eJerlofuk». De .{At^refteh v^n de vobr(cht^e 400006' gül* 
denszyn geafflgnèert geweöff op de 'Poftèryen. ' - • Tobooo 

In de maand van Fcbruary van* 'den jaife' 1709. zyn gdigtgcwèeft zyoooo 
guldens , tot vyf ten honderd , 'o|)^dè' regten* van de St'arh ^ kot onde^- 

♦ houd van ie 'Këizerly^e cnde Paltzifche Troupes '^ ' - iföooó 
In de maand van Mey 1709:1^ geligt gcwecft een* femme van ^00000^ 

* -guldens, tot vyf ten honderd, öp dp zelve condidcn, fondIc,en tot het'* 
zelve gebruik '' '. ' •" ^'^ . - . - * • . 5W000 

In de maand van Airóiftus'ii nóg gelift een fónimé Vkn lèoöoo guMehs , 
tot tyf ten' hoüdéra i' op 'de zel^ condidcn •• föndfen / en tot hét zelvé ' 
gebruik' . '^-V; ':*.* -' . t: - - looóoo 

In den jare 1710. is gehcgotteert gewéeftecn ibmiiic van 3ooctoo guldens 

' tot tes ten honderd , op de Jnkoipflcn va^ de Poücrye , om de koften . 
van de Keizerlykc-PaUzifcheTEÓupes /'in diende van zyue Keizerlykc ^ 
ch Katholyke Mijefteirtè helpen dr^en / -. • -. 30,0000 

Ircm', pp dê regtcn van IHkómèi en uf^aaii id Vlaanderen eenfommevati 
'400000 gulden^,. om te ifubvcmeren aan de onköftcn van de Keizerlykb * 
Troüpes, tot zc$ ten hondet'd/tit weten , vyf ten honderd , te vinden 
óp de rcgtcii in P'taaMren ,'* cn een tcu honderd op de Inkomfte van 
de Marie * - . ^ . ^ - 400000 

Nög op dezetve fonds, ciide tot zes ten honderd, te weten, vyf tenhort- 
derd öp de Inkomende' eRtfftgaaude regteu ih fldandtren^ e» een -ten • 
* • ♦ honderd 



M E R C U R I U S. 



4' 



booderdopde lakomften van de Marie, eenibmmevansooooaguldéns, 
om de koften vaQ de Keizerlykc Troupes te hulp ter komen 300000 

Nog op de xelve fonds , en tot zes ten honderd , te weten , vyf tcq hon- 
derd op de inkomende en uitgaande^ regten in VlaMndtren , en een ten 
honderd op de InkomQen van de Marie , een Ibmme van 340625* gul- 
dens , om de koften van de Keizerlyke Troupes te helpen dragen 34061^ 

Nog op de Inkomften van de Marie, tot vyf ten honderd, een fomme van 
300000 guldens , om de kollen van de Keizerlyke Troupes te hulp te 
komen . . - - - - - 300000 

In de Maant van Maart 1711., is geligt geweeft een fbmme van 300000 

fuldens, tcgens zes ten honderd, op de inkomften detPofterye, om de 
often van de Keiierlyke Troupes te helpen dragen 300000 

Id de maand December 171 2. is op de Marie genegotieert geweeft 228330 
guldens, tot vyf ten honderd ^ tot voortieninge der noodzakelykheden 
van Mqws^ St. Gtkin en Atk - - *. 228330 

Makende deze voorfchreve Hgtingen in het geheel de zomme van 461895-0 
uldcns. Welkers employ,. zoo wel als van de zomme van 5*5-0000 guldens', 
ie de Ont£uigers van de inkomende en uitgaande regten ia Vlaanderen , in 
Wiflclbrieven aan de Staten Generaal gefburöeert hebben in den Jare 171 o: 
van looooo guldens « die zy ontfangen hebben van den Ontfanger der* Media* 
tiates , en van ƒ00000 guldens , Jalve trrore caUuti , die zy ontiangen hebben 
van de derde Kamer van den Raad van Vlaanérten^^ is geverifieert gewetft aan 
dea Minifter Plenipotentiaris van zyne Keizerlyke en Katholyke Maje(leit> 
200 ÜL% dat veel particulierder geexpliceert is door zyne declaratie , geftelt on- 
der den Staat van Negotiatien en gefourneert geld , en van het gebruik der 
voorlchreve Penningen, op den zelven dag getekent. . 

Artikel XXIV. 

Men zjfl , zoo ras zyn kan , procederen tot de liquidatie van de interefien 
ea van het omitaal der beleningen , in twee voorgaande Artikelen gemeld , 
in welke liqmdatie tot lafte van haar Hoog Mogende niets zal gebragt wor- 
den , als al dat geene dat effeélivelyk en reëlyk betaalt zal bevonden worden , 
uit kr^te van de voorfchreve Obltgatien , en zonder dat men van de zyde van 
zyne Keizerlyke en Katholyke Majefteit tegois de betalinge van de voorfz. in* 
tereften zal konnen maken eenige dif&culteit, ofte pretenue vaii rabat ofte dt* 
xninutie , ter oorzaake van eeen poflèffie der Hypotheequen , confiifcatien in 
tyden van Oorlog , depravatie der Hypotheequen , ter zaake van verminde- 
ringe det mkomeiyle en uitgaande regten , of eenig ander oorzaak of pre- 
tcxt- 

En zonder dat men, ter zaake yan deze liquidatie, van wegen zyne Keizerly- 
ke en Katholyke Majefteit zal vermogen de betaling op te houden, voor de 
wederkiyginge der interefien en termynen van rembourilcment , waar in zat 
gecootinueert werden conform de conditien en Obligatien vervat , tot dat het 
blyken zal , dat alle de beleeniogen en interefien van diei\ , volkomen voldaan 

F ' en 



41 E U R O P I S C H E 

en wederom geyéveti tullen ^yn; wiuüriiadê HyRÖtltecqticn weltelyk ïnllcn 
ontiaft éji gereftitueett weiden. 

Artikel XXV. 
Wyders tyn by dit tegenwoordige Artikel gelratfficeett tn gêcónfirrticert de 
Contraöcn van het Brood , Wagens en Vottrage , der Keiierlyke en PalttKche 
Ttoupes , gemaakt door dé Mtöifters der twee Magten tot Brtfffêi , of dooc 
den Raad van Staten^ gecöthmlttceft tót hW GottVernertietit der NederUndeHy 
ter requifitie der voornoeifide Mlnifters; en lyn Ook vangelykegeconfirmcert 
en gcratificeert alle de bctalinge reets op dat fubjeö eedaan , door den Raad 
der Finanticn> en de ordreg door den voornoemden Raad gegeven , om het 
rcftant vau het geene (chuldig fs voor het voorli. Brood , Vour^e en Wagens» 
te affigneeren op de rcgten van Encrefcence van dé vier Speciën , in gevolge 
van de Requifitlen van den Raad van State, zondet dat de voorfz. rcgten van 
Encrefccnce mogen gedi vCTteert werden tèt andere gebruiken , onder wat pre- 
text het ook zoude mogen zyn ^ vooren aleer dat de Aannemers die het voorfi. 
Brood , Vourage en Wagens * gelevert hebben, volkomen voldaan zyn, vol- 
gens den inhoude van haar Contraö ; in gevolge van de requffiticn der Mi- 
nifters der twee Mogentheden , en van de ordfcs van den Raad van State, eii 
van die van de Finantien. 

Artikel XXVL 
Belangende de Commercie , is men over een gekomen , dat de Schepen > 
Koopmanlchappen en Waren , komende uit Groót- Brittannien , en uit de P^er- 
ien'tgde Provinciën ^ in de 0$fitnfyhfcè€ NêJer/anden inkomende, zóo wel alsde 
Schepen, Koopmanfchappen en Wia-en, uitgaande uit de voornoemde NeAr' 
Unden^ na GrifOt Brittanmen ^ en na de Vtretnigde Provincieh ^ gecne regtenvan 
inkomen en uitgaan zullen betalen , als op dien zclvcn \<d^ , zoo als men de 
lelve jegcnwoordig heft, èn particulierlyk zodanige , als die voor de tekenin- 
ge van dit tegenwoordig Traaaat gcregiilcert gevvecll zyn . volgens de requi- 
fitie aan den Raad van State tot Brnffel gedaan , door de Miniftcrs der twee 
Mogentheden, in dato den 6. November , en dat alles zoo blyvcn continue- 
ren en fubfideren zal,-generalyk op den voornoemden voet, zonder dat men 
eenige veranderinge, vernïeuwrnge,.verminderingeof vermccrderingc daar iu 
zal mogen maken, onder wat pretext hei ook ^onde mogen zyn, tot dat zy- 
ne Keizerlyke en Katholyke MajelVeit , zyne Brtttarmijche Majeftcit , en de 
Heeren Staten Generaal aiklers zullen over een komen , door een Traöaat 
" van Commercie te maken/, zoo ras als nlogelyk feyn zal \ blyvende voor de 
fefl de Comnïercie, en alles het geene daar van dependcert tdücheA de Onder- 
danen van zyne Keizerlyke en Katholyke Majcöeit in de Otrjhnryk/che NeJcr^ 
léMden^ en die van de Kereemgde Provitieien in het geheel en ten dccicnopdcn 
geftabi lieerden voet, en op de maniere begrepen in de Articulcn van hetTrac- 
laat , gefloten tot Munfitr , den ^o. January 1648. , tuirchcn zyne Majeflcft 
den Koning Philippus de Vierde, elorieuzetiwemorie , ende de voor- 
noemde Heeren Staten Generaiil , rakende de C^i'nmertiè , welke ArtikcJen 
voor dit j^cnwoördig Traftaat komen geconfirmecrt te \vcrdcn. 

Artikel 



M E R C Ü R l U S. 4j 

Artikel XXVII. 
Dat de Fortificatien , en alle de Werken van de Citadclle van L«^i ,. ge- 
lyk mode die van het Kafteel van fl#y, met alle Porten enWcrkeniullenge- 
rafèert en gedemolieert werden , tonder dat de zelve ooit weder hcrboawt of 
berdeld mogen werden ; welverlbunde dat de voorfz. demolitie zal gedaan 
>^eidcn op koflen van de Staten en het J^and van hnyk , aan wien de Mate- 
f ialen zullen blyven y om verkogt en elders vervoert te werden ; alles volgens 
de ordres, en onder de direflie van de Staten General, die ten dien einde be^ 
l^wome Perzoonen zullen zenden^ om de direftie der voornoemde demoliti^n 
te hebben » waar aan men zal beginnen te arbeiden immediaat na de teekenin- 

5^ van dit tegenwoordig Traöaat, en die men zal eindigen binnen drie maan- 
en , ofte eerder zo zulks doenlyk is ; en dat on^ertullchen de Garnifoenen 
van de Staten Generaal pit de voornoemde Plaatzen niet zullen werden ge^' 
trokkeu. voor dat de demolitie gedaan zy. 

Artikel XXVIII. 
En , tot beter verzekering en executie van dit j^enwoordig Traéloat , be- 
looft ende verbind zig zyne BrHiMnmfibe Majeileit het zelve te confirmeren 
en te garanderen in alle zyne deelen en Artikelen , gelyk hy het zelve confir* 
meert en garandeert by dezen. 

Artikel XXIX. 
Dit tq;enwoordig Tradaat zal door zyne Keizerlyke tn Katholyke Maje- 
ftek , door zyne BtittMnmJch§ ^Ëlje(leit , en door de Heeren Staten Generaal 
der Vtrumgdt Fravimtiimy gerotificeert en gcapprobeert werden , en de Brieven 
¥an ratificatie zullen binnen den tyd van zes weken overgelevert werden j of 
eerder 9 indien het doenlyk is, te rekenen van den dag der tekeninge. 



Tot bevefti^ng van het geene voorfchreve is , hd)ben wy gevolniagtiede 
Minifters van zyne BrittsmMifcbe Majeddt , ende van de Heeren Staten Ge- 
neraal , nic kn^ van onze re£i>edive Volmogten , in bovengjemelde namen 
deze jegenwoordigen met onze ordinaire hand-tekeningen ondertekent « en op 
de zelve doen drnkken de Cadiettca van onze Wapenen. 

Gedaan tot ^^mnofrpem den vyftienden November X71 j*» 

Getekenty 

a,.s7 (L-S.) (L.S.). 

QfêofvémlRichtifin. 

ihS.) 
S. L. Gocking». 

(L.S.) 
Adr.vém BürffthMGiUirm^IfiM. 

' F z SE- 



44 EUROPISCHB 

SEPARAAT ARTIKEL. 

/^Elyk in het negentiende Artikel van het Tradaat van Barrière voor de 
' ^^Statcir Generaal de rereenigde PrroiMtiem^ in de Oüftemr/i/ebe Nedtrt^néen^ 
deien ly. November l^^s> gefloten , tuilchen xyne Keiierlvke en Kathdykc 
Majefteit , xyne Brittamni/cbe Majefteit , en de yooruoemde Heeren Staatea 
Generaal , men geconvenieert is, lig veel omftand^er te expliceren op hetfub- 
jcél der Hypothequen, en de middelen om de iabudie, hier voren gemeld, te 
bekomen , door een Separaat Artikel , xyne Keixerlyke en Katholyke Majefteit 
om de bctalinge van de voorfchreve fubfidie van 5*00000 ryksdaalders , of 
125-0000 guldens, Hollands geld, jaaHyks geaccordeert en belooft hy het voor- 
fchreve Artjkcl , zoo veel te meer te verzekeren en te facilitereti, afligneert 
fpecialyk o{) de Piaatzen , Steden , Caflelenyen en Dependentien door Frémkryk 
gecedeert, jaarlyks een zomme van ói 0000 guldens, Hollands geld, volgens* 
de ondergaande Repartitie y namentlyk : 

Op de Stad D^amfk - - - - 5'5000 

Op de Cafl^lenye van DHrnik , gezegt het Dêornik/cbe - 251000 

Op de Stad en Koede van MetMem - - - 90000 

En op het gedeelte van l^efi Vl^éfnJertn , dat door Frankryk gecedeert 

IS , te verdeelen over de Steden , Giftclcnyen en Dependentiën ^ 

volgens hel Tranfport van VUmndenn - - 440000 

£n het refterende , op de fubfidien van it Prövintie van B^shémd een 

derde, uitmakende een zomme van - • ^^333 3f 

En op die van de Provincie van FUandir$n twee derde , uitmakende . 

een zomme van - ' - - - 42666^ 

makende de voorfchreve refpeSive zommen te zamen, de bovengaande totale 
y zomme van fooooo ryksdaalders, ofte 125*0000 guklens. Hollands geld. 

De portie van de Prövintie van Braband is geaffigneert op het contingent 
van de zeven Quartieren van nj^nt^userpem » en de andere DUlriden van Sr^ 
hand in de fubfidien van die Provincie ; en de portie van de Ptovincie van 
Vlaanéferen 'op het contingent van het Land van Waês « daar onder begrepen 
Bêveren . het Land van Oudenb^g , het Vrye van BrMgge . het Land van Aw/fi^ 
en van de Stad en Lande van DenOcrmondi , in de fubiidie van die Provin- 
cie. 

En om de reguliere betalinge der voorlz. relbeftivc zommen zo veel te meer 
te verzeekeren , belooft en verbind zig zyne Keixerlyke en Katholyke Majo- 
(leit* dat de betalinge van drie tot drie maanden zal gefchieden , te beginnen 
van den dag van de teekeninge van dit tegenwoordig Traö^t , te betalen op 
het verval van den termyn » en by gebrek van de voorfz. betalinge op hetein* 
de der voorlz. drie maanden , zo ordonneert zyne Keizerlyke en Katholyke 
Majefteit van nu af aan en door dit TraSaat , aan de Staten van de Provin- 
ciën , en Departementen , en de Ontfangers der fubfidien , zoo ordinarfs a]$ 
c;i;traordintf is > gelyk mede van zyne Regten en Domeinen , waar uit de be- 
talinge 



M E R C Ü R I U S. 4j 

talkige gdchieden moet, cbnform de boveoftaande repartitre» dat tv uitkragte 
van dit Anikel , en op een Copie van dien , geduriglyk mallen h^en te be- 
talen op yder vervaldag , en zonder uitdel , aan den^ Ontfanger Generaal van 
de voornoemde Staten Generaal, of aan zyne Ordres, de zomme hierboven 

Semarqneert , en zondèf andere ordfé of aflignatie af te wagten , moetende 
it Artikel luur dienen tot ordre en affignatien , zoo voor nu , als voor het 
toekomende s en zal de voor(z. betalinge haar in rekening geleden werden , 
tot lafte van zyne Keizerlyke en Katholyke Majefteit , gelyk of het Joor hem 
zelfs gedaan was» 

By gdjrek van dien , of wel by aldien de voornoemde Staten met de nodi* 
ge promptitnde de fubddien niet en accordeerden «.zullen de Staten Generaal 
vermoeen te procedeeren tot middelen van conihamte en executie , en zelfs 
by mi&el van feyten tegens deOntfangers , Staten enDomefnenvandevoorfi^. 
Provinciën en Departementen , welke zyne Keizerlyke Majeftdt daar in on- 
derwerpt, uit kragte van dit Artikel, alles zonder pfejuditie van het regftvan 
haar Hoog- Mogende op de andere revenues vandenSouverain, boven de lub- 
fulien der Provinciën, gelyk zyn de rekten van inkomen en uitgaan, Impoflen,. 
.Tailles, Tollen,- ende andere Domeinen. 

Daarenboven is men over een gdcomen , dat de betalinge der voorfz. fub- 
fidie niet zal kunnen uit^eftelt werden, nog minder gerefuKert» onder pretext 
van coropenlatien , liquidatien, of andere pretenfieuy van wat name, ofke nah 
ture die ook zoude mogen wezen. 

En zal dit ièparaat Artikel de zelve kragt hebben , als hetvoorfchreve Trac- 
taat van Barrière zelfs , en alles , als of het van woord tot woord daar in 
geinfèreert was geweeft, en zal binnen dezelve tyd geratificeert werden als dat 
Traélaat. 

Tot bcveftiging van het gcene voorli. is » hebben wy gevolmagtigde Mf*- 
nifters van zyne Keizerlyke en Katholyke Majefteit , van zyne Brittéinnifcbt 
Majeftdt, ende van de Heeren Staten Generaal , dit tegenwoordig Artikel on- 
dertekent , en daar op doen drukken de Cachetten van pnze Wapenen. 

Gedaan tot Am^rfêm^ïï i^'NovMiber lyif* 



Getdtent, 



(US.) 



W. CéJog 

(L,S.) 



B.v Ditffem 

(L.S.) 
Grésf vsn gecb$fffni 

(LS.) 
S. lé. G9€ksngM. 

(L\SO 

(L.S,) . ^ 



F 3 



Nog 



,4$ E U R O. P I S C H E 

tyi6. Nog heeft men in oQze voorgaande Mcrcurius aangecekent ^ darden 
Jmnuarj. Kcürvorft van Keulen zig niet had ontzien, om de Militie van 
- den Staat der Vereenigde Nederlanden , op een fmadefyke wyzc , in de 

Stad Ben te verraflèn, en die Vefting door zyne Troupen te doen be- 
zetten. Dit (lout beilaan was door haar Hoog Mog. zo euvel geno- 
Qien s datze daar over aan den Keizer doen klagen « en wydecs op de 
Ryks Vergadering te RegefiAwrg voldoening begeert hadden $ zullen- 
de het welgemelde haar Hoos Mog. in der tyd aan geene middelen ont- 
breeken» om dezen Keurkeulfin Mycerdrager, wiens gedrag altoos aan* 
fiotelyk voor hare Republyk geweeft zy , eens regtvaardig te betalen» 
In bet begin van 'c gepallèerde Jaar had een ongemeene watervloed 
veel (chade aan de Ingezetenen der Vereenigde NederUnden toegebmgt^ 
en vaar by nog was blyven aanhouden de groote fterfte onder de Run«* 
der «heeften, ftrekkende tot verarming van duizenden Laboureuze 
Boere huisgezinnen , en (chade der gene j wiens Landeryen zy in huur 
hadden. Voor het overige bevondmen zig in een gewenfchten flaat 
omtrent den Koophandel ter Zee en te Land ^ die wy weoichen , door 
het blyven ftand houden van de Vrede » dat jaarlyks nog florizanter 
werden mag. 



■**^w«^^Mi*ii*i«i»W*— ^i»»»««WW«i*»""*W**»i*""^"«"*^^»**~"'"""*"«^^PiWiW 



ƒ A N U A R T 



wiS T. Z E L D E N komt ons fchry fwaard ige Stoffc , rakende Oo/l* of Wr^- 
iNDiEM. /hdi'én » aan de hand. Nu hadmen beri^t gekregen uit JNieuw Jork^ 
gelegen in fVefi^ Indien , door een BrieF gedagtekent 14. November 
ijifT» wegena den flegrcn toeftand der 2(aken in de Groot' Britiannifche 
Colohie Cétroiina-, van waar men deze tyding te Nieuwjork^j door ze- 
keren Kapitein van het Engelfih Schip de Valour , ten anker leggende 

voor 



M E R C Ü R I U S: 47 

voor Kéorthfi^d , in zyn Brief van den zi. July 17 1 f* had ver- |-,((. 

HEt ongeluk vaneenenlndiaanfenKryg, beeft myonvermoedelykherwaards — — » 
gebragt» tot verkwikking van deze Colonfe, welke ik in de uiterfte nood 
gevonden heb, door gebrek aan Wapenen en Amunitie van Oorlog,, om lig 
IC kunnen verwecren tegens een talloos gefpuis van Heidenen. 

Deo 30. der verleede Maand zeilde ik van ytgimtn^ dog ik kwam hier niet 
voor gilteren , hebbende vcele ftormen uitgeftaan , verfchcide Hengen verloren, 
en aan bet touwwerk veel fchade gehad. Ik ben de eerfte egter geweeft , die^ 
xcdcrt den Kryg t de arme Ingezectenen tot hulp gekomen is. tkt volk wa» 
ten dndc raad, hebbende byna geen kruit nog loot meer, en niet anders te ge- 
moet liende als eene zeek ere dood. Het fmert my , U te verhaleu , in wiït 
droerigen ftaat Zuid-Cotolina nu gebragt is ; een Land , 't welk voor dézen 
Indüunicn Oorlog in eeneii zeer bloeijcuden ftaat was, en miffchien in wel- 
vaard binnen weinige jaren uitgen^unt zond hebben, boven alle deColonieniil 
deze Geweften : Maar nu zyn de Ingezectenen tot die engte gebragt , dat zy 
maar eenige kleine bezettingen kunnen houden in de Plaatzen van de Rivier 
Santie af , tot aan de Rivier Cambahée^ om alleenlyk de ftroperycn vande Vy* 
anden te beletten, die alles, watzy in haren wc^ vinden, vernielen, enzoda* 
nige onmenichelyke wreedheden aan de Evgelfchen pleegen , dat het Ichandc^ 
lyk is de byzonderheden daar van op*t papier te (tellen. 

In dcie gedeldheit verzamelde de Gouverneur Graven alle de Troupen dit 
hy byeen brengen kon , en trok daar mede aanftonds na de kant van de Stad 
Xém^fejty om regt te onderdaan welke bezwaarniflcn de Indianen hadden , eti 
om die, zo het mogelyk was , weg te nemen ; maar op den marCrh verftaan 
hebbende, dat die Barbaren nergens anders op toeleidden , als op moorden en 
plunderen, verhaaftcn hy zynen togt, mét yoorneemen otn hen aan te taften ^ 
CS op hsffe Hoofdquat tieren te vallen. 

Onze Luiden waren maar 200 mannen fterk . die, ontrent 16. mylen van de 
Stad Tamfff genaderd zynde, des nagts in eene groote Savana, aandezyde vaA 
cenbofi:h, gingen car peeren; uit welk bofch zy den volgenden morgeih, met 
hetaanbreeken van dei. dag, begroet >vierden met de Musquettery van foo In*- 
dianen , die zig daar in een hinderlaag gc^tft hadden De Gouverneur fchaar- 
de tyn volk aanftonds in flagoirdre , en wierd mét hen handgemeen. Het ge^ 
vq^ duurde byna een uur lang, en toen weeken de Vyanden, met verlies van 
2cer veel volk , en eenige van hare voornaann^e Aanvoerders > daar onder de 
Neef van een van hare Koningen. 

De Ewgebui Gouverneur was insgelyks genoodzaakt feig te rug. te begeven ^ 
by gebrek van Lootzen, om zyn Volk over de Rivier van Cambab/9 te bren- 
gen, die de inémtgn ichielyk overzwommen, en wontvlugtcden. De Gou- 
verneur kwam daar op te Kafels-Stmi te rug , en zond aatiftohdil isenenï:xpre& 
ièn te water oa Noorder - Carolina . met brieven aan de Qouvemeurs van die 
Colonie en van Firiniien , met met emftig verzoek a^ isa fafitftcn y om hem 
ten eerden met Wapenen en Amunitie van Qodogiy te QTrin^enf 

De 



48 EÜROPISCHE 

Januëry De Regeering van Karelsfiad zond by deze gelcgentheit naar Eitge^ 
' land ook over een Adres aatt den Koning , luidende aldus. 

"Met béUtVên van wme Majefitit- 

•7O haaft deaangename tyding van Uwc gelukkige komft tot de Kei'zerlykc 
^ Kroon van Groot» Brittannien^ Vrankryk en Ierland^ tot ons gebragt was, 
;iamcn wy , Uwe getrouwe Onderdanen in deze afgeleegc Oorden van U Ge- 
bied, de vryheit , om Uwe zeer geheiligde Majefteit over dat getegent voor- 
val te begroeten , en om ter zelver tyd aan U , onze gedtigte v orft , te ken- 
nen te geven de grote benauwtheit , waar in wy zyn gebragt door een barba- 
rizenm pnmenfchelyken Kryg der Indianen^ belloten en voortgezet door een 
algemeene Zameuzweering van die Natiën , dewelke , ter oorzake van hare 

frote meerderheït' voor ons al te magtig zynde , wy genooddwangt zvn , om 
Vy groote Koning» die naad God alleen ons kan onderfteunen, te imeeken» 
om deeze b^roefde Provintie met zulken getal van volk ^ als U Majedeit 
het in zynegroote wysheit oorbaar zal vinden , te verderken ; door dien de 
vyanden ons door dezen Oorlog zeer hebben gedrukt , en een groot gedeelte 
van deeze Provintie verwoed en vernielt, zynwy in de uiterde benaauwtheit 
edbragt, en vreezende dat , indien zy dus voortg^, %y in korten tyd allede 
inwoonders uïtroeijen zullen ; en overtuigt zynde , dat de Heeren Eigenaar^ 
niet in daat zyn om ons in een Oorloe van dezen aard te onderfteunen , zo 
begeven wy , de Gemeentens van het Huis der Vergadering alhier, onszelven 
onder U Majedeits onmiddelyke befcherming , onder wiens Vleugelen alleen 
wy tyewaart en gekoedert kunnen worden. ' En daarom fmeeken wy Uwe 
uitmuntende Majedcit vieriglyk , ons ootmoedig verzoek toe te daan, dat de- 
ZC' eens gebloeit hebbende Provintie voldrektelyk onder U Majedeits zorg 
en Regeering mag zyn , 't welk wy verzekert zyn , dat van groot nut en ge- 
volg zat wezen , tot behoudenis van de byleggende Golonien, en tot vermeer- 
dering van U IVlajedeits inkomden. Wy wenfcheuUwe Majedeit toeeene 
langdurige en gelukkige Regeering , en dat 'er nooit een van U Koninglyk 
Gcdagt onthredte, om den Eritjcbon Throon te bekleeden. ^ 

TUR. HET was den 4 November- des jongft gepaflcerdcn Jaars » wan- 
*^^^^* neer men den Primo Vizir, met zyn overwmncnd Leger , mïi Adored 
voor jédriaucpcien te rug verfchyncn, en van daar, nevens den Sultan, 
den 2. December zyne publyke Intrede binnen KonfidntincpoUn doen 
zagi en kwam daar op den 9. de geheelc THrk$.e.Y\ooi mede behou* 
den iö de Haven. ; Wyl het nu de Ottomannen, in hare Veldcogt re- 
gens de f^cnm^nen^, byzonder voordcelig was gelukt , zo wicrd opent- 
lyk afgekondigtj om jdeswt'gens tien c^gen en nagten naar malkander 

publyke 



M E R C Ü R r Ü S, 49 

fabl^e Vreogde-teekenett te bedryven, ftrekkeode dit bevel zig uit lyitK, 
COC $Bc uitheemlë Natiën , en zelf tot de Minifters van Chriften Mo- 7*^^^0 
^ntliedea binnen Konftantinopoleii rezideerende $ welke laaillgefnelde 
men ook veroligte^ om den primo Vizir, over zyne gelukkige progref- 
ibn te gaan Complimenteeren* 

Den Sultan > willende, zy n voorfpoed nog verder pouflèeren « deed 
^en groocen R^ of Divan houden , hebbende daar toe ontboden veN 
(cbmde fiaflas, en icelf den Téinarifibtn Hzfi , pm.de befte maatregels 
te nemen j welke verder in*t werk gefield diende, In dezen Raad wierd 
gehandeld 9 eerftelyk over de Pointen, die den Racmfch Keizer aan de 
P^r bad doen voordellen, dog deze Pointen liet men , onder veeier* 
iiaode frivole voorwendzels ^ onbeantwoord j ten tweeden » over den 
legenwoordigen toeftand der Poolfihe Zaleen , en in *t byzonder wac 
vermogen den Czaar van Mmcwien had, om jlKofzzn tetaflen,. ver« 
mits hv op de Tanais veel fchepen Equtpeerde , tot herwinning van dié 
Coafidcrable Plaats ^ ten derden , over de Staat der yMitiantn , des 
Keizers» van den Paus, en voorts van alle andere Potentaten, die de " 
Republyk van FcnaUh flegts eenig^ huipe konde- toebrengen* Naar 
dat den Raad aJles rypelyk overwogen had » zo wierd ten iaatfieri van 
de hand gewezen de iugebragte redenen , dienende tot firemming van 
jdeo Oork>g, en in tegendeel de bevelen, om met de Krygs-toeruftin* 
gCQ voort te varen , nog nader aangedrongen i moetende de Scheeps- 
magt, welke Rwfiaminöfot^n alleen zoude in 2^e brengen , vergroot 
werden met nog agt kloeke ingekogte Koopvaarders , en vier nieuwe 
op ftapel ibonde Sultanen j gelyk zy ook de Landmagt zo kragtig 
vermeerderde, als of men daar mede deceheeleChriften Waereltdacc 
te overweldigeb > en welk verfchrikkefyk- Leger in 't begin van de 
maand Maart omtrent jüriumfoten moU marfch vaardig zyn. 

Men zag te K^^fiaminopoltn , met zeer 'veel droef heit , wel 70000 
menlchen , door de Turken in Mvrea en andere veroverde Plaatzen 
der Venetiétnen gevangen genomen ,- gelyk als heeften ter markt bren- 
gen, en V90T zeer geringe pryzen verkopen, mitsgaders de Janitzaren 
met den ryken buit dezer ongelukkige pronken > hebbende den groot 
Vizer^ na de verovering van Néip$h diRomdniétj doenuitroepen, (O 
gruwelykedaadl ) dé^ slle di$ eenige gevangens veer hem hengen , en 
het hoofd in TLjnt tegenwoerdigheit dfflaan conde^ veer jder ^o. Stukken Vétt$ 
jtgten kfndi genieten. Dit bekl^dyk fterflot viel meer dan duizent on* 

G noiele 



^. |S ü^ I|. o P f S C H R 

t7»^. üouk mertlcheu celiourt ». en V welk iden voorifiddeti iiMti met aseer 
Jj^uMTi vi»el vermsËik durfde aanschouwen ^ gevende aan den beul of uitvoer- 

^' der telkens d^ daar toe gefteldcn Logm Uier tegens had den Gocb» 

verneur van. Kanf^tinondêo , ' op'be vel van *c Hof ^ een nauw oodenoefe 
moeten-doen na zodanige Turken of Chnftenen ^ geboortig uit M^rtéê^ 
4ie in den vooagaanden Oorlog van daar gevlugc , en inwoonden te 
Kpnfianiinapglett geworden waren % welke au gedwongen wierden we- 
der der waards te gaan wonen , oia bet Eiland te bevolken , met be« 
Ipfte van in. hare Huixen » Goederen » of Landeryen, berfielt te zuU 
kn werden». 

Onder de Rykdommen en^ veelerbande ZeldzaamhedoTt die de Tur- 
ken in de joogue Vddtogt de f/«mEr#4if#iiontweldfgc hadden ^ bevond^* 
men een ^oot Woqderftuk van de Matuur» uit bet Eiland (ypruimt^ 
de gehrggje:. beftaande in twee levendige Meis^es^ op een vreemde wy* 
9fi samen gehegt y zyndc tien Jaren oud , en beide ügbamen geheel 
en volkomen^ dqg de voor-hoofden .zo vaft aan een , datze malkam^er 
geftadig moffen aankvken » en ter nauwer nood het gezigt eer zyden 
konde draden 9 om aat de enge aanwas der voorhoofikn gantfch gce-* 
ne beweging van bals of (chouders toeliet. 

SOi^H. ZE DE &T dat Koning Auguftus den Scepter van Péltft aaovoar^^ 
de y zo had men het mimoegcn des Adels over veelerhande g^^va^fen 
Jcl^arlyk befpeurt y dog zy deden in '1 jongft verlopen jaar eer ft met 
ernft hare klagende beiwaamiiren » door afgezoiyiene uit vérfcfacide 
Waay-woodfchappen f voorftelien |. muntende daar in uic ,^ ab 't ge* 
vigtigde» het verbiyf in /V/m der Saxifrbe Troopen^ zynde dezelve 
ih^ns tot zodanig een laft geworden ^ datze eiinlelyk befl daeten cen^ 
Confederatie of Verbpnd te fluiten ^ tot gebruik van gewelddadige 
4waag|niddplen« Onder deze geconfedereerde f^Um vondinea meeft 
^e de Troupen der Kroon 9 verkiezencfe tot baren Veld*^^richalk 
;(ekeren WrsuliAau Gurzinsky « Vaandrig van de FtM^aAzjt KrtitiCyók 
\^t opper*gebled aannam 9 en , wegens deze Vereeuigingteen ampel 
geichrift, gedagteekent loOdober 171 f* gemeen maakte ^ optdlen* 
^ic in dat gef^hrifc de laften en befwaarniilti\ der Natie. Dit begin,, 
zertoonde genoegzaam een Jnlandfehe beroerte , dus d» Séixifcbe Ge* 
ncrautl Bayditz ». om de Woomemens der onrufli^e #f ^ met zagtheit tt 
y^ry4fk»f, IQ veelte. w$eg bxagt ,^ datze^. •nder.zekere bepaUng een. 

korten . 



j 



in E Tl C ü R I ü S- st 

ImVMo flilflM^ van Wipeoen tdeHotklénj weUccn ftHOtiki tgter^n tji^, 
andere uitwerking, had > al» dat nu verlof van de coegeOiaQe veertien 7^^^ 
iégsn^ de ver^ydefing even «roof bkcf, WyKhini de ge^fchte vol* " 
doening in zo korx^b tyd niet konde gegiBVen Werden , beyindende &ig . . 
den Koning in Saxtn^ en men maakte vaft toefltd ooi de Troupeavad, 
dat Keurvorftendom dpor gewdd P$lt» te doen verkucn. 

Aangezien nu alle nfte loiddelen van belofte , of uirgcftdde ohden* 
ittodeJingen , by de onroftige FUen wierden aangpnerkt , als middelen 
om tyd te winnen , en hare Confederatie te verdeelen 9 «o g^eliefde Ko« 
oing Auguftus de S^xifcln , en de aan hem getrouw gebleven P^Ufclm 
Troupen tot een Leger ^ onder *t gebied des Grave yan Flemming ^ 
te fbrmeeren , op dat hy daar mede deweerfpannige geoonfedereerde 
doen buigen 5 en tot reden brengen mogte» Dexemagti ongalykbew 
g^oott dog tegens de kwaadwillige PêUu genoegzaam beftsmd :^vnd^f 
zagmen den iB. November trekken» omtrent Nwmffafio^ wcvotRi^ 
ner PUtxA^ een Spruit uit deff^/?W, die de Waywoodfchappen vaa 
R^ro0 en Seifd^mir aficheidi- ftaande in dece tyddescoonfedereerdeniec 
veme van Ofirmê^ix. en 0ppu$9W. Den Generaal Flemming deed %y^ 
ne mag^ zo (poedig voort rukken , als het ongem^kkdyk Winter*Eai«^ 
soeo eenigaints wildp toelaten ^ tragtende te verhinderen , dajt de mi»« 
oo^de P9l$n geen verfierking uit Pfdolimm de Ukranie by zig jcre» 
ge%i i dog dat miahikte , wyl zy reeds een aanzienlyken byftwd van 
daar ont£mgen, en^c welk haar nog trotaer gemaakt hadde , zig be* 
weende als of se de Sé$xifibe Armee cbgten aan^ te taften ; ^invoeges 
den meergemeldei» Generaal Flemming , zo dra hy van dit alles kund^ 
Ichap ontfing , in een Krygvaad beflooi 9 om den eerfien Dooembeir 
op te breeken, en dep Vyand zelf op te zoeken; die9 vernemende dn 
nadering van 's Konings Ceg^r» geen ftand durfde houden, retireererw 
de zig over de fVtjfel omtrent Sntdvmir , alwaarze op de hoogte van 
die Stad bleven kampeeren» en. zig aldaar verfchanften, om aan 's Ko^ 
füng^ Troqpen den overtogt ce beditputeeren ; alle 't welke den Ge« 
neraal Flemming 9 die reed^ de Stad S<ndmit in bezetting genomeh 
had f met tay gedult moft aanzien } wyl een zoo fterk afwaterendd 
Rivier, zl$ de Wèi^glj in de barre Winter onmogelyk konde doorw^ed ' 
werden, en dat de Vaartui^ro weggevoerd waren. Nogtans gaf hec 
Bval ^én middri tafc die» overtogs aan de hand 1 want twee V yand» 
fke Kolonels > hebbeodo verzog^ te mogen komen 10 haa, S0xifeh L&» 

G % gcr, 



\ 



fi E ü R o P I S- C H 1 

9716. gtvy om te (pFeeken nee den Kolonel Grabowicsky , m wierd zulks 
Januüt y toegedaan» én by dcxc occagte ontdekt, oj) wat wyze de Rivier ^ aon* 
der veel gevaar, gemakkely kit was te paflTceren'} *c welk nader onder* 
zogt- zynde , zo wierd bevonden dat men kans had » om met de ge- 
heele magt over te gerakea , alzo in 't midden een klein Eilandje of 
Zancplaat lag, daar men van beide Oevers, ter diepte van ^een balf 
mans lengte , konde over trekken. Naar overweging in een Krygs* 
raad van de zwarigheden dien aangaande , za rezolveerde mèn meti 
eenparige flemmen den oveftogt te wagen, en dat den Luitenant Ge-^ 
neraal Seiflan, met het Voetvolk, deneerften aanval zoudedoen^dos 
zagmen den 7. December de üuttery , eik met een voetknegt agter 
op Zyn paard , door het water naair 't gemelde Eilandje zig begeven y 
^waarze eerft het voetvolk , en daar na zig zett in ordre pofteerden* 
Den Generaal Flemming , mede overgekomen en het termyn bezigti*^ 
gende , vond plaats tot het rangeeren van eetf gedeelte der Ruitery y 
en deed daar op de eerde linie , onder den Generaal van Baudirz , in 
ordere fchikken \ gevende wyders bevel aan de tweede linie « om zo 
laag aan den Oever van de Rivier te blyven ftaan , iot dat hy met de 
eerlle linie van de Zanc^-bank zoade beginnen op te marcheeren, ohi 
het Voetvolk te volgen; fpreekende, terwyl de Ruitery zig door hei 
water begaf, tot zyn Voetvolk deze aamnoedtgende woorden , déazj^ 
niH maften aarzjeUn doT het Oen vkn z,o veel gewapende Póicn langs dem 
Oever ^ ter plooide daar xjj zjeude landen \ dog hy vond zyne Troupeo 
zeer gewillig , om alles te doen volgens de goede^dispoziten van den 
Heer van Seiflan; die, na dat het Banditfe Regiment , en de Guar-^ 
des du Corps op <le Zandbapk waren gekomen , ordre verzegt , oa> 
met het Voetvolk in \ water te mogen Aappen , en de Vyanden aan 
d'overkant te gaan aan taften. Zo haaft wierd dit bevel niet gegeven^ 
of hy voerde de ondeitieming met zeer veel voorzigtigheit en onver- 
zaagt heit uit, te weten , drie Regimenten te Voet ^ in vier hoopen 
verdeelt » en waar van de GrShadiers een vyfde Troup aan *t hoofd van 
de eerftgemelde formeerden, fchaarden zig op het roeren van den trom 
in vcrfchcide Colommen , digtaaneen-geflocen, en ftapten on ver fcbrokt 
in 't- Water, niet tegenftaande de Vyanden van voren enterzyden lullig 
vuur gaven. Zy marcheerden met hun geweer taf (chouder , en met wei* 
nig gcrugt , wel 350 fcbreden , zommtge toe aan baar middel , en an^ 
dere tqi onder de atr^nen toe^ dooi^het watei^» Ëea Zandbank , de 

eeni^fte 



MERCURIUS. f^ 

eemgftc phats daar men aan land konde ftappen, hadden de Vyanden 97itf« 
bezet 9 eti zelfs agt^ zekere imindaiie ^ voor dewelke de Rivier Jff^^^f 
^ W^;i/ir/ eene diepte maakt » een retrenchement opgeworpen } dog. 
die alles konde niet beletten , dat de aanvallers over kwamen , en at 
daar^poft vatteden. Den Ve)dmaarfchalk Grave van Flemtning , tcrwy! 
zya Vpetvolk ( als gezegc ) met groote fchreden de voormelde Inun* 
datie en be( vyandlyk Retrenchement naderde » geleide zelfs» gevolgt 
van den Waywode van Cuim en den Generaal Bawlitr, zyne Ruitery^ 
even als in een gewoonlykenf marfch , door de Rivier; maar komende 
pp de Zandbank, welke jeeds verlaten was, zo deed hy deKavaHery 
ter regter zyde van het Voetvolk trekken , ttet voornemen om de Vyan-» 
den at te fnyden , vermits die zig op een andere Inundatie weer for* 
meerden « dog hielden geen fiand y dus den Gi^ave van Flemming , zyne 
Troupen ook niet meer ^ildé fatigeefen* Dezen overtogt kofte de 
befprmgers 50. doodèn , en miméo.gekwetften; flaande ^igdeover- 
winnaars neer in en omtrent het dorp TrxjfnM > om alda^ eenige da^ 
gen te mogen ruften. 

Alhoewelvdeze Vyandtykhedcn tuflchcn wedmyds fCrygs-ro^^teni 
voorvielen 9 zo zalmen nogtans ver(cheide Püolffhe Magnaten aandrin- 
gen, om van Koning Anguftüs eenigé hope te verwerven, dat mogte 
weg genomen werden haare beiwaarniden , nojfende de hun bpgeleg- 
de zwaare kften der Saxen en Mascoviten f gely k ook de Gedeputeer- 
den uit de Vaywoodfchappcn van Krakan^ Sendomir^ en- meer ande- 
xe« mét geen jninder erpit , by den Muscovifchen Vorftelyken Mini* 
fter Dol horukky aanhielden , om dtRHffif<:hiTtowptn uit P^/r» te ver-t 
zenden; nzvolgens de IVadatenonkings tullchen de ?^(?^ibrRepublyk, 
den Czaar van Muscavim ^^en de OMmétnmfihf Parte geUoten ; dog het 
antwoord , datze daar op kregen ^ was al zo min tot bun genoegen • 
als 't geen zvvan Koning Auguilus hadden kunnen verwerven 9 enal« 
k ^t Welke den reeds opgeftanen Poelfibef^ Aótï bewoog » om hare be^ 
fluiten des te kragtiger door te zetten , ja tot zo verre , datze liever 
het gantfidie Koningryk aan een zigtbare ruine wilde bloot flellén^ 
dan langer de Sdxifibe Troupen te dulden > of de ingevorderde Con* 
tributien tot derzelvcr imdefhoud op te brengen» 

Het KoningJyk Leger, n« deflelfe togt over de Wf^/^/ , eenigeda* 
ffn iiftgen# hewende, vervolge toen de geconfedercerde Armee ge* 
ftzd^ op de hielen, komende den %^. December voor deSud Szj^;cp' 

G ^ ^ brcx.mn , 



54 



E V R O P I S C H B 



i9i^- brcvixJftt dsar de Voórboedis der Vyanden reeds iiij^cr^efceii , en tot 
JanuMty «i^q 249Mffic voort gerukt was^il^y ^elke PhAtsdesKonidgiTröopeii 
-&ig mede dea ixk oeerflocg^n, ojaxSa^igfindt aUu'er eeoige Ged^puteer* 
den uit ha vvandlyk Leger , en vm yerfcbeide . Way woodfchappen ^ 
prezcoteêrtoacaan deo Veldmaarfditlk PkniDiiig een ftilfiaod vjui Wa* 
peoCQ > én die daar op die vagelyk tmt langer als voor drie dc^eo ai^ 
cordeerde. Den zj^ hielden iwee Waywoden^ te w^ten van /'#«{s/ïm 
en Czernicbow, met den Grave van FlemoiiDg een lange Conferentie 
inbrengende alle de befws^rniflên die %y tegens den Koning hadden ^ 
io óver de Regccn en Vry heden zyner MajeAeit ^ een voorname oor* 
^puke van dezen binneolaodeeA twid.^ ab over 't vcrbiyven der Saxm 
in 't Koningryk van P^fft ei». Hy antwoordc haar op alle deae be- 
{waarniilen ao omflandig « dacs&e tig eenigtiots overtuigt vonden , en 
einddyk de Vrede verzogtqn , bekennende dat de ver(chuldigde vol* 
doeniog aan den Koning inoft gepreferaert wenden , voor bet onge« 
lyk xyn Ma}efteit door dcGecodtedereerdeo aangedaan, dogegterbei* . 
geerdenze daar tegens tyds bepaling 9 wegens bec^egaendender&i^rj* 
fibi Troupen j wyd^rs , op de betuiging dat den Koning zig van die 
verzoek niet .vi;eemc hidd , en dac de onlufte^ in PoUn die geëifte : 
voldoening verhindert had , zeiden de Waywoden , dait den Heer "^ 
Veldmaarfchalk des Konings eifch in ge/chri& behoorde op te Acllen; 
ook dat den ftilftand van Wapenen verlengt diende , in weiken tyd 
weders^ds Troupen in de omleggende Plaataeo zoude Kantonneeren ^ 
'beginnende aldus deze nader ftiiitaad van Wapenen dea 3a December^ 
en mofl duuren toe den Jf. January. 

De geconfereerde P^m^ uit wiens gedrag men genoegsÉaamiiarefie^ 
üauwtbeit befpcurdet. flpndeh nog meer verflagen» wanneer ae boor« 
den, dat de Vefling Zam^fiie op den z8. December , endusalvorens 
de gemaakte tweede WapenfchoriEng, door deTipupendes Koninga 
overrompelt was geworden > leggicnde die Vefiii^ in 't PaiatynTchap 
van BeitK.^ tuflTchen lublin en L,€wktrg^ zynde redelykfterk en meteen 
Citadelle voorzien. Het b^magcigen der z^tve geichiede op cfe vol* 
gende wyzd, £enige Bpcfca met ba^r Beeftpnrop de laage Wal wml 
de Plaats geweken 9 zo ilelde den Generaal van 's Koning^ Trouf^ljr 
daar omu*enl^ de nodige wagjeni op dsEt deze arme luideiigeenoverkft 
mogten.lyden. Oen CooiinaDdan& van ZéimofM hem&^gó^ datf by 
^an jrder poort nog een wagt. van 50^ m%D» om de wanordits^ <be *cr 

zou* 



- I 



M E R C ü R I U & ƒƒ• 

tpoJeo kttnfien ootffaum , voor te komen s doenAe^hy egter aan ie Waf « 
woodfchappen klagen, dat men syne plaats infloot , /hoewel alies met 
zjrne vergqnning gefchied was. Dit onordentelyk gedrUg des Kom« 
mandants van Zémofrüf deed aan z.yne party bet beUuk oemM 9 om 
iSo. Officieren 9 ondisr voorweadfel Van teoige heboefien ic kopen, in 
de Stad te doen gaan I van de welke «oimntge, ofHBekerbeftemdepkiara 
by een gekomen , met den degen in de vnift 2ig mecfter maakten van 
de hoofd wagt, en voorts van de overige poften. Den Kommaodaott 
bier op toegefchoten , fneuvclde , en den Major wicrd met een degeó 
dwars dooi\bet lyf gf^oken ; tcrwyl oien ondertuücben de Sud met 
Scormladden bekkua , en de xelve soqder verhes overweldigde^ be^ 
vindende daar binnen ^ondet verfcheitfe andere grooten, den gewexea 
Maarichalk van de Confederacie Gor^insky » met alle z^ne Papieren 3 en 
naar welke verrigting mén de fiitftand van Wapenen , alsgezegt» tot 
den if. Jamiary verengde. Wegens ^lledUbovepftaande » wSlepvry 
den Lexer hier bedienen van bet volgende Dag*VerhaaluitheLZ««r»f«ir 
Leger, Sgccefive naar malkander ons toegekomen» 

DEn 27. November ttok het Lecgcr onder dén Vcldmaarfchalk Graaf vatr 
Tlemming, van iCxi//KJ/>^ drie mylen voort, te weten tot aan den fFaichok. 
De Huffitfcn en de Tartaren jas^den eenige partyen van de Geconfcdereenie 
na, en bragten een Quarticrmecffcr van het reeimeut van den Waywode van 
Maxovien^ een Towaryft ^ en eenige PochotcKi of gcmeene Soldaten, gcvan-' 
gclyk re nig. Men kreeg toen brngt, dat de Vyanden, door de Troapcn 
van die van F9i$lien en étüktminfy Ver (lerk^ waren, en dat zy ïig nog in haar 
Lecger te QutwsmWj tofTcheo Ksttcetxi S^^/av,. bevonden ; als mede dat die 
van de Way wodfchappcn , aan de overtyde van de Rivier de Wiyfd gelegen , . 
van meentnge waren te Tantogrod eenen Raad aan te fteilen, en a]daar eeucn- 
Generaal-Maarfchklk te verkiexen. 

Den z8 marehecrde het Leger drie en ccnhahrertiylen ver, tot aan Boksxim^, 
een myl van Sl^te^ rpde de Veldmaarfchalk voornemens om de Vyanden 
te Oféf^ te gaan omnng^len. Men had eenen 7.eer kwaden tnarfch van ben» 
gen > boflchen en holle w^en,.en het Leger arriveerde sVonds hut te Boks^ 
Kim. Een vyand^lyk detachement, van 25 Poolfe compagnien, tailcde dien 
avond onte bagage aan , bv het uitkomen van bet bofch ouder de Stad l^zeph; 
maar door de goede diipomien » die de Graaf van Flemmiog gemaakt had » 
wierd dat volk a^eflagen , met verlies van 1 2 Towarysten , verfcheyde ge^ 
kweffen , en een gevangen. De Kapitein Maller onderfteundé deze üèSc met 
14 diagonders en 12 granadiers , es jaagde de Vyanden op de vlagt ,-^ na een 
tegenftand van meer' dan twee uren, eer de agterhoede en depelottonstevoet^ , 
dK op tekere wydtens tuilchen de bagade marcheerde, en die door de bergen 

ea. 



' ^ 



\ 



5f E U R O P I S C H E 

Vfi6. en holle* w^en belet wierdeo, hem konden te hulp ^omen» 2>e Vyandea. 
y^dMMsn kregen geen eene w^en van onze bagage , en daar wierd niets door haar ge* 
plundert. Zy namen alleenlyH ontrent 30 paarden , die de knegcs uyt vrees 
uytgdpannen badden, en gedurende het gevegt weggelopen waren; en van 
onze kant wierden maar een hul&ar en twee granadiers gekwetft. 

Den 29 kwam alle onie bsu^age in het Lq^er te Bokszim aan. Men tond 
dien zei ven d^ opvourage. Men kreeg tydtng dat de «Vyanden van Gifrmi^ 
opgebroken waren^ om na Opataw te marcheren, werwaards wy mede voor* 
'nemcns waren te gaan. . Onze partyen bragteo eénige gevangens , die den 
ttiarfch der Vyanden na Opatow beveftigden. Een vyandclyke party viej op de 
▼onragiers van het ccgiment vaa Mulkow en van den Graaf Maurits van 
Saxen , maar zy wierd te rug gejaagd. Van onze kant fneuvelden twee ruy- 
Iers of' dragonders , en een Lieutenant en een Cornet wierden gekwetft. Vol* 
gens de berigten waren*er 12 mannen van d(t Vyanden gedood. 
. Den 30 s'morgens Vroeg marcheerde Ons Leger drie grote mylen ver pa Ofs* 
têv) , alv^aar het zelve s^avonds laat aankwam, Wy Kregen van onze party ea 
kondfchap, dat de Vyanden Opsfaw ter linker-hand gelaten, en zig na de 
PFèyfel begeven hadden. Daar op zond men aanftonds partyen uyt, om te re- 
cognolbeeren. 

Den eerden December, ten twee uuren na midnagt, kre^ men tydin^» 
dat de Vyanden zig tuITchen Gmr&w en Kutm^ twee mylen van Opstêvj^ ut 
de landgoederen van den Veidmaarfchalk bevonden. Zyn Excellentie be» 
floot met goedvinden van de Waywoden van Culm en van Baudis, als mede^ 
ran den Lieut. Generaal Seillan , het Leger s'morgens ten vier uuren te 
loen opbreken, om de Vyanden te agterhalen-, eerzy verder gingen, en- alle 
[e bagage te Ofat&xo te laten ; dog de ni^ zeer donker zynde « mardieerdé 
de Inrantety en de weynige Artillery , onder het gebied van den gemeldea 
Heer Seyl&n , vooruyt , en de Graaf van Flemming volgde met de Caval* 
lery in het krieken van den dag. Ook arriveerde de Cavallery ter zelver tyd 
met deln^nteryterplaatfediemenbeüemdjiad, om zig in flagordre te (tellen, ^ 
eer men de Vyanden aantafte, die men aan de andere zyde van den berg oor* 
deelde ; welken berg men in flagordre zoud hebben kunnen palieren : Maar 
wanneer men zig formeerde, veritond men van onze vooruyt^ezondène, dat zé 
daar niet meer flonden , en datzy, van onzen toeleg verwittigd zynde, aan* 
flonds ter middernagt opgebroken waren , om over de fFejfffl eU SenJêtwlr te . 
trekken. Men befloot dan om de Vyanden al weder te vervolgen , het welk 
men zo ipoedig in ^t werk (lelde , dat men ten drie uuren na de middag met 
het geheele Lecgcr te Sendirmiry vier groote mylen van Opatoio^ aankwam, 
Ondertuflchen waren de Vyanden te water al over.de Weyjil getrokken, heb- 
bende al het Land aan deze zyde van die Rivier verlaten; en onze Tartarea 
en Uuiiaren vonden daar niet als een party van 100 paarden, diQ zy , na eé- 
nige £bherinutzelingen , op de vlugt jo^en; waar by twee van de onze fneu- 
velden , en vier gekwetft wierden. De Vyanden lieten 20 doden op de plaats^ 
j^n de >3yerige ialveerdcn zig over de Hi/fel^ zoo goed als zy konden. 

Dien 



M B R CV R I Ü 'S. 57 

Dien nagt ctmpeerden de Vfanden in wanordrtf regt over Sendpmir. gmjg 

Den z. rangeerden zy lig aan den oever van de gemelde Rivier, in .twee jgtf^rf 
Unkü^ es ma$cten daar hare Liegerplaats. Wy londen vouragiers nyt , en 
ODxe «bagage is heden in *t Leger aangekomen. 

Den 3. maakte men de verdeeling van geheele^Parochiea voor de Regimenten , 
óm'daar oit het nodig onderhoud te trekkea. De Geconfereerden zonden dien 
dag een Towadcze aan den Waywode van Culm , om eenige van de hnnpe, 
die, 10 'c paiSsen over de fVeygil^ gedood waren j te mogen begraven.. Dien 
avond kregen wy de tydaiR nyt f^mntu^ dat de Noord/e Geallieerden het £y- 
laod Rttiem w^enomen handen. 

Den 4. maasre de groote Wagp der Geconfedereetden/die «m den oere^ 
op de andere zyde van de IVtiffiffhond » een zoort vau een Borflwcertng , om 
tig voor het vuur , dat men den voorgaande dag uyt het klein geweer op haar 
gemaakt had , te dekken. De Veldmaarlchalkgaf ordre ; dat alle onze voura- 
giers zig dcu 7. weder in *t Lqger zöoden laten vinden* 

Den 5. 8'morgens arriveer^ eenTowaricze^van wegens de Gecobfèdereerde 
Way wodlchappen tot Tarn&^y dse een brief bragt van< hunnen verkoren Maar- 
ichalk aan den Vektmaarfchalk Graaf van Flemming. Dien avond liet zyn 
Excellentie de doorwaadbare plaatzen van de f9^f;j(/^recognofcèeren. Men 
Muakte ook de diipoiUien van de troupen , die hier tot S€nJêm:r zö^en bly« 
ven «zo wel om die poft te bewaren, als voor d^ zieken en voorde merodeurs. 
De Graaf «van Flemmii^ gaf mede ordre, dat het Regiment van den Heer 
Sdl&aii *t wdk hy te dpmtow had doen blyven^ aanftond^ mardheren zoiid, • 
om zig b^ het Lqser te voegen. ^ • 

Den o. zond de Veldmaarfchalk den Generaal^Major Caftnau aan den 
KrooQS Groot Veldheer. Zyn ExceHentie v«9*gande ook aan verfdieyde Stu- 
demcn,van.deeze Stad, om over de Wer/el^ en na haar Ouders te mogen ke#^ 
ren. 

Terwyl de Veldipaarfchalk Graaf van Flenmiing hét Leger met brood en 
vooragie liet voorzien , overleide hy het geen er werkftdligmoeft worden ge- 
maakt , om de Geconftdereeide ?«/«» op bec lyf te vallen, /^yn E^celtentie het 
de ffêijfel boven en beneden Sendamir Tecognofceeren , om te zien hoe men 
beft over die Rivier zond komen.en de Vyandeti bereiken^ maar hy kreeg be* 
df^j dat'er geen lAuis was om ze te dpoitwaden , en dat de Boitn altede VaaN 
tnigen en de praaipen aan de andere zyde hielden* De Graaf befloot derhal- 
vea, deze Rivier te pafièrente êtmdtimïr^ alwaar de Vyanden o\Eer getrokken 
-waren, Ondertufli;^ moft men de piepte daar van weeten, omdat ihenztg 
op het berigtder Landfiiideii niet v«r!aten kon : Dog de Geoonfercerde gaven 
TjcIü ons bet middel daar toe aan de hattd* Twee Kolonels van de Vyanden 
b^eerden; onzen Kokxiel Grabowiecsky te fpreeken , *t welk hen jtoegeftaan 
wierd. Zyn Excellentie liet ter zelver tyd naipeuren op wat wys zy over de 
Rivier kwamen , zo als te vocen ge(chied was , toen een Gedeputeerde der 
Waywodfcbappen die paflèerde, om den voor dees gemelden Brief van haren 
Maati|;:halk aan onzea Generaal te brengen. Dit gedaan zynde , en daarover 

H Krygs- 



jB EUR OPIS CHE • 

f 71^. Kryg$r9ad gehouden hebbopde » retolveei^ dft Graaf rut Fktaming den jtogt 
over de Rivier te onderuemen. . , 

Dewyl het Voetvolk vooruit moeit gaan > om voor de Rniierir dra weg tt 
opdnen , wierd den Lieutenant Generaal Sciflan gelad j om den eer&en aanval 
te doetv; die, verre van lig t^ lateo affchrikken door de voordeelige poftering 
der Vyanden « welke langs den oeyer van zulk een cdDÜdeiabilê Riviec wel 
Vjerfchanft lagen ^ den Veldmaarijciialk zeMs aanmoedigde tot deze onderne^ 
ming , door goede redenen uit den weg ruimeudè alle de hinderpalen, die her 
werk fcheenen. te zullen v<|rhtnderen. Ook kweet kf zig zeer waardiglyk in 
de uitvoering. *De ruitery bragt het Voetvolk , achter op hare paarden , op 
^n Eilandje of Zandplaat , en te rug ^keerdzynde j om hare Equipage te 
halen.» die zy agtereelatenhad, om de Somateii dc^ tp beter te kunnen over- 
brengen; ging de Graaf van Flemming op bet Eilaocye, om het terrein te b&- 
^igtigen , en aldaar plaats gevonden hebbende om eenige Ruitery in ordre 'fe 
fiellen , liet zyn Excellentie de eer(le Linie door het water daar op trekken. 
'De Getieraal van Bauditz voerde deze Liiiieaan/ en de VeldmaarichaUc gaf or- 
dre aan de twede Linie» om zo lostf; aaaden Oever van de Rivier te blyven, 
t!Ot dat hy met de eerffib Linie van oeZandbankbrgonaftegaan ^ om^bet voet* 
volk te volgpn. Terwyl de Ruitery daardoor wadede, fprakhy het Voetvolk 
moed in 't lyf » om niet te aarzelea door 't geiigt van zo veel PpUm langs den 
Oever ) daar zy aan land moeden ; dog hy vond de Soldaten zeergewiIlfg,om 
alles te doep volgens de gpcde difpofitien van den Heer van Sciflat» > die^ na 
dat het Regiment van Bauditz en de Goiardes du Corps op de ZancUxi ik ge- 
komen waren, van den Vcldmaarfchalk de ordre veizogt, dm itiet het Voet-^ 
volk in 't water te ftap(kti; en de Vyanden aan te taOen. 

Zo haaft hj het bevel gdiregeo haid , voetde hy die onderneeming met zo 
veel voorzigttgheit en onverfchrok(beit liit , dat men bem deswegen nt.*t ge- 
noeg roemen kan. Drie R<^imenten te Voet waren yder in vier tiöpen ver- 
deeld , en. de Granadiet s van deze drie Regimenten fojmeerden een vyfde 
t^oup aan het hoofd van de eer (ten. Zo haail de trommel geroerd wterd. 
fchaarden zig alle de hopen ia cplommen, zeer djgt aan elkander gefloten, en 
dus (lapten ^ in het, water» . 

De Vyanden > die voor ons. en ter zyden m oidte ftonden * gaven vour op 
\Qns van alU kanten , zo haaQ de heS^van ons Voetvolk fn het water was ; 
itaau^ meu.kon zig. niet genoeg verwonderen ovtrdekloekmoedigheitderSol- 
daten. Zy tnarcbeerdeu }jp Icbrtxden ver., -door hc$ water ,.tegcns deYyan- 
' den. aan, met haar geweer, op de fchopdiar,. en zonder e^ig gbmgt , terwyl 
de Vyanden onofihQaddyk fchoten enafgtyzdyk febieeuwden. Sommigevan 
onze Luiden gingen tot baar midcfel ,.. en andere tot onder de af men toe door 
bet watef. De Vyandeq hadden een Zandbank i^ voor ons front , zynde 
de ecnigile plaats daar wy aan land koinde fiapp^, bezet, en-zeifi een Retren-* 
chement óf^ewotpen agter dit Eilandje, opaene Inundatie , voor de welke 
de Rivier de ff^ejt/fei eene diepte maakt. Hare Dragcmdert waren daar van hun- 
ne paarden geklQmmea.K maar niet tegen flaand» af «b bareSnaphanen en PI*' 

ftolen 



# M E R C ü R I ü S* J9 

ikikflflerfc TQ«r gmen, keoden ly^tcr cnet belctteti , dstonte Soldatendasr jyi^. 
poft yirttedeo ; want tf wdc« wri hfuift j^ haar r er & Bieireochemeot , daar jswMétrf 
Wf moviegmêmd menragteden» «noonkel4ai<iatlietbloed4ttdeeifl aaiogaan 
ïowl. , 

Tcrwyl htt Voetvolk ntt gmote Icbcaden <k Tj^oruUb Inmdanc en liet 
RetraichetDént naderde, ging de Veldmaarschalk, ncflfèns den Waynrode van 
C^hm en deii' Generaal BfanuBtt, in de Rivier met de Ruitery , aondervi^e- 
loge ^egens^ inaar voormekkende eren als in eencngewoonlyken mai&h. Hf 
k{ramo|>dc ZancHbank, vad de wdke enen ile Vyanden reets ^e^aagt hadj ea 
deed toen de CavaJIery ter rq^-iyde'vanhèt Voetvolk marchemn , met voor* 
nenen om de Vyanden af te fnydèn , terwyi zj zig op nkaw op een andere 
lonndatie foimeetden. dog tiende onte iannteryisgt voor Haar ^ en onze Rui- 
teryvan ter zyden naaeren, kraamden ty fchielyk op. , 

Wanneer de Rnitery dtks^ter wgttr tyde van ^t Voetvolk voortrok , möeft 
dezelve zig daar van wat ailcheiden , ^r ooizaak 'Taneen Boichje , weshalve» 
het Re^meot van Wciflènfek op de Imker^yde gepofteetd wierd , terwyl de 
overig Rnkery van de «erSe Unie attyd ter regter^zyde avanceerde , om grond 
te winnen , eo de Vyaaden Van ter zyden ^ van acbteven aan te vallen. De 
Heer fianditz voerde de gemelde Qafallery aan, in de befte ordrevandeWae^ 
idd , en-oodertoifiten volgde de lototery in ilag*órdre de Vyanden op de 
Mden ; aiaar daar was geen midddcmze ie bereken, wanfzy gingen Ipoe» 
jügdoor. . 

I)e cwedc hnie zogt toen ook owt de IFSp/j^ te koifnen , rn de Regimenten 
van den Waywode van'Cate ftheOK^n zelfs misnoegd « dat zy zigfh delaatfte 
linie bevonden* 

Na dar men óq Vyanden eene kleine myl vervolgd had , wilde de Graaf van 
Flcramfng de Trollen niet meer vermueyen; en liy detacheerde alleenlyk loo 
Dcagonders benevens de Hnffiren , die, de agteihoede gehad bdsbende , niet 
zo^a konden aankomen als het wel nodig was^eweeft. De Veldmaarfciialk 
had ook agtieigclaten de Tartaren, die eene poft ingenomen hadden , door de* 
welken de vyaiadlyke Rutyen onze bagjige^ die zyn ExceUemie met het R^i« 
jnent van Saxen^Meiningen in 't Campcment had gelaten j hsdden kunnen be- 
^'ngen. ^ 

De Huüaren en de loo bovengemelde Dragonders zig een wdnrg te ver ge* 
waagd hebbende^ en de Polen ziende dat ons Leger niet fpoedig genoeg daar 
bj komen kond, zonden 24.Compagnien uit, die op haar kwamen aanvallen, 
do g « eer getier maakten nis zy 12»ade doeden. 

Wy hmen maar eene gevangöie , ^n het verlies van onze kant beftaat at* 
Isenlykin ^^.idoden en 67. gcfwctften: Het was te wenfchen gewe^ft ^ dar 
de Vyanden Aand gebonden hadden in t Retrenchement of in de laatfte Innn* 
dacie, want dan zond men na aUc waarlchynelykheit een einde hebben gemaakt 
van alle de OBitifien. . 

Dt Veldmaarfcbalk heeft Z|n Leger hier tot TYzessfis neergeflagen , een 
Fteaaüebdunijadoor dezogoiaanide Ji;^/4sri, die «bier ontworpen en 

H i gC' 




6o E U R O P I S C H E ♦ 

;eiIoten is. Dewyl den Heer van dit Dorp een Raad ii vsüi de Geconfedereer'* 
len , hebben 2y dit Landgoed gefpsard. Niet ver van hier legt ook een Land- 
goed, *t welk de Maarfchalk der Geconfcdereerden in pagt heeft «alwaar de 
V yanden óofc niet gevouraeeerd hebben , en dewyl ons Leger in *t Campement 
der Vyanden oök vootageJieeft gevbnden , lal het een dag of twee kannen 
heftaan , londcr tig te vermocyen. 

Den i8. Decenner voor den dag ontftond *er brand in de Stad fétm^ , in 
de kwartieren va^ dnze Foien , nuar de Veldnuarlchalk ftekle daar aandonts 
zulk! een goede ordre op , dat ^er maar een huis , en eenige fchnsen verteetd 
wierden- Tegens den avond wierd een T>stny van löo man te voet gecomman- 
deerd, om de Voor-poften van de Vyanden in het Bofeh te jagen, en om alarm 
ia haar Campemedt te maken. Onze vourag^rs kwamen toen alle in het Le- 
ger te rug. • « ^ • 
' Den 19. kreeg men tyding, dat. de Brood wagens van den Prins vtn Wcis- 
fenfels al tot lévblin moefteri gewecft zyn. De Veldmaarlchalk fchrcef hem 
daar op , dot hy zynen marfch na Tünêkitt verhaafien wilde , om 2ig by ons 
te voegen. Onze Tartaren en Poolfche compagnien bragten kondfchap , dat 
de vyanden na Siniava «marcheert waren , het welk dooreen party van onre 
Infantery beveftigt wierd. Men meende,* dat de Veldmaarfchalk na Badziwskf 
trekken zond, dog den 20. marcheerde hy na Turrpkin^ alwaar men'verüond^ 
dat de vyanden van daar na Ouir»êft0é c^weeken waren. De voorhoede, on- 
der den Prins Lubomirski , kreeg op den weg na ons Lccg-cr eenige wagens 
met befchuit en gexoute vledch , toebdhorende aauicenen Towariscze vanidc 
vyanden» IMen zond dien dag niet op vourage ,f want men vond* hooy roa* 
dom de Stad. De bagage bleef te rug wegens de naauwe viccgcu die mcnpaC- 
feeren moeft. Danr untftotid brand in het kwartier van den Graaf van SéKe»^ 
en daar verteerden twee huizen , en eenige paarden van den Graaf; maar het 
vuur wierd zo fpoedig geWufcht ♦ dat de weinige Burgers , die in hare huizea 
gebleven waren , zig verwonderden , dat onze Luiden zo veel moeite d.nar toe 
deden , zeggende , dot niemand: van de Pooi/cbe troupen in zulk een geval zig 
aan de behoudenis van de Stad u>\id hebbca laten gelegen zyn« 

Dcti 2 1.. hield men ruftdag , en. men zond op vourage. De bagage kwam. 
niet eer dan 's .namiddags by ons, als mede een Kapitein met ^'o. paarden yaii: 
den Prins van Wciflènfels , die onS. berigtede , waar zyn Hoogheit gepofieerc 
ftond.. ... 

Den 22. tcgcns. den avond arriveerde die Prins zelf in het Leger , hebbende 
zyn corps ecne myl agtcr gelaten ; w<rwaard$ hy nog dien zclven. nagt te rug* 
ging , na dat hy de nodige ordces vanden Veldmaarfchalk ontÊtngen iiad. Men 
kreeg tvfling,, dat de vyanden,, na SzezehrzeMft gemarcheert-zynde , ccn brug 
afgebroken en eenig volk op ecnen dyk^gepofteett hadden, om. ons de paUage 
na die Plaats te bctwiften,. en tegens den avond xonunandcerde dcVeldmaar-- 
fchalk den Generaal Major Filain met 400. paarden, 200. voetkncgtcn en de 
huirnren, om de vyanden van daar te, jagen* ^ j>, 

Den 23. nmrciievde qus. Leger tOk Stczebrziu^.. 'De voochoedfiLhadordirey. 

on. 



M E R C U R I U S. 



ét. 



om haren marfch teverhaafien, en om den Generaal Major Filain des noots tjtS, 
tynde een kwartier uurs van de Stad te kunnen byfpringen. De gemelde Gê« Jamuatf ^ 
^eraal liet weten, dat Ky .de vyanden van den Dyk^ en vao de Stad Ss^^tlne* - 
zêKiu had-gdaagt ; dat hy eenige gevangens en buit had gekreegen ; dat de Ge- 
coofiedereGroen geweken waren agter de Stad, tuflchen twee bbflchen, alw^aar 
%y tig lieten zien ; dat hy gifte dat 'er nog eenige in 't bofch verborgen lagen , 
amlat hy ordre van den Veldonarfirhalk verzogt , of hyze zond aantallen. 
Zyn Excellentie deed • behalven de voorhoede^, een eC^uadron derwaards na* 
deren , en gaf brdre aan den Generaal Filain , ' om de vyanden van naby te 
qmmften y vaaas wel acht te geven dat hy niet volkomentlyk handgemeen met 
haar wterd ; dog op- het gezigt van onze ktkien r trokken zy te rug. Dien 
dag kregen wy ^o. Polen , van de geene die men in de Stad had gevonden , 
gangen , en daar waren verfirheide van gefnenveld. Ook namen wy van 
haar ceuige wagens met levens-middelen y Ongarizi wyn ^ en agt vaten met 
Buskruit. De gevangens verhaalden , dat de vyanden al' voor cwee dagen ha- 
ren Maarschalk Gorzinski afgezet' hadden , na dat onder- hare Hoofden veel 
mTsvcrdand was geweeft ; en, dat zy in zyn plaats verkoren hadden éenenBru- 
Dfcki. Dien avond kwam de Prins van Wciilènfels met zyae Ruitery in het 
Leger « hebbende zyn Voetvolk ^ op ordre van den Veldmaarfchalk , te Tur' 
roiin gelaten. Men vond hinnon Skczeiizezin by de Francifcaner Mu^niken, 
wel 800 maten Koorn , waar van men een g€>eae party onder ojize.Troupen 
verdeelde , om 'er brood van te bakken , 't welk ons ontbrak. De Graaf van 
Flemming, bevond zig nog al onpailèlyk aan eeQ verkoudheid en aan 't kolyk , 
waar by \ff dezen morgen ook e^n vermaning van de koorts^ gevoeld heeft. 

Den 24. ging het Leger uit om vourage voorxw.ee dagen tehalen. Eenige 
SoJd:2ten van het Regiment van Setffiin ^ begaven zig zonder wapenen in een 
huis. niet verre van het. Campement , alwaar zy door de vyanden overvallen 
wierden > die de meefte daar van dodeden , en.de andere kwetfteden ; dog de 
geene die van hare wonden oj*omen, zullen worden opgeknoopt; omdat zy 
zonder ordre uit het L^er gegaao waren^ De Generaal-Major Graaf van Fri^ 
fe arriveerde met de Infantery l>y ons. 

Den 2f trokken wy met- het. krieken, van den dag na de vyanden , die éen 
half uitr van i^unofa gecampeevd* waren. Zy , claar van verwittigd zynde, 
hadden den £yd om hare bagage voor nit te zenden, waar na zy volgden > gc«> 
dekt van ceneflerke agterhoede . die zig op onze aannadering agter het boich 
begaf. Men detacheerde aanftonds het Voetvolk , om ze op^ het lyf té val; 
len. Ondertuf&rhen. quamen verfdieyden vyandielyke Trompetters, om* te 
verzoeken dat men nie^ verder gaan. wilde. Meiv zettede egter den marfch 
voort; maar om dat 'er Rivieren te paf&ren waren, en oy dat ons de nagt^ 
overviel I wonnen de vyanden tyd genoeg om te wykert, na dat zeven of agt 
vao de hace gefneuveld j en verfcheyde eekweft waren , die zy met zig nameit. 
De donkerbeyd van de nagt verpligtede. den Veldmar(chalk , .om het Leger 
onder den bloten hemel te laten iUofk. JDaar kwam - nog een Trompetter » 
die van wegens dctVfaywoden. van Pft^imven Czemiik^w, eene Waptenfchor- 
üng y^rzogt. H 3 Den 



^6% E U R O P I S C H E 

tjTi. ^^ ^- ook het Leger oodcrZMftr/t. . Daar kwameti Gederateerde van fief 
JsuMêrf. Gcconfedereerde Lqger^ en yai3 de Waywoodfirhappen. DeWaywoden van 
PiMkn ea Ctulnicbtw volgdeo haar,* Zy br^jten eea opAel vaor een Stilfland 
van Wapenen ; dog de Vddmaar&fiaHc het telve nier goedkeuitnde , wSerdea 
ty met een ander ontwerp te mg gezonden; *t welk xy, door de Hool^ti 
der Way woodichappen en vao het Geoonibclefverde L^er oodectekend , we* 
derbr^eo, waar by haat een Scüftand van 'Wapenen voor drie<lagfen toege-, 
fiaan wterd. . 

Den 27 kwamen de Waywoden van Pêdaüem ea CKtrnkb&vssin *t Quar« 
tier van den Veldmaarfiiialk , en verxogten 'eene Conferentie tegens dezea 
morgen ten negea uuren. Zyn Excelleotie gaf haar tot ttirwoord , dat hj 
zelfs wel by haar wilde gaan; maar r^ floegea dat af. Kort daar na befigte* 
jde de Waywode van CmHê aan den Graaf van Flenung, dat de voornoemde 
Waywoden hem hadden ge£pfokgi , ca met veei trotsheid gedrongen op bet 
wegzenden der Sssttfin troupcn; maar dat hj heifi braaf de waarhdd had ge^ 
zegd. Zyn Excel lentie repliceerde^ d^ hy ben geenfints moejX beletten hare 
voornemens te verklaren^ dcKoningeene rq^tvaardige zaak hadden dat hy dezel- 
ve ook zóud weten te verdedigen zo als *t behoorde. De Graaf b^eerde , 
dat deGedcputeerde van de Way woodfchappen > en die van *t Geconfedereerjie 
L^ger , mede by de Conferentie waren ; maar de twee Waywoden hieldeoze 
te rug. Op alle de bezwaarniflèn die zy inbeagten wierd haar met meéc grood 
geantwoord ali zy gedagt hadden , en de Veldmaaifchalk hield hen klaar voor 
ogen, het onr^t dat de Mistu)cgden hadden, en dat de berigten, die delfee* 
reu Magnaten yan de' zaken des Kooiiigs ingenomen hadden, zeer pnregtma* 
dg waren. Zy vroegen den Graaf in den beginne of hy met eene goe* 
de volm^ van zyn Majefteit vooaien* wa$ ; Waar op hy haar wederom 
vroeg, Qtzy den lü^g voerden tegens den Koning, of t^ens zyh Lqger ? En 

ferepliceerd heU)ende, dat het alleen}yk wastegenszyn Leger ; vertoonde 
y » dat^ AFoknagt van dat Leger, 't welk hy gcbooi), genoeg was , dewyi 
dat zyn volmagt viin zelft medebragt. Eii^yk zdden zy, dat zy de Vreede 
verzogten. De Veldmaarichalk antwoordde, dathy daar niettegen was; maar 
dat het Vr op :aan kwam ^ hoe men die maken zoiul. Zy bekenden , dar de 
vokioening aaneen Koning verlchuldtgd , voorhetongelykhemvandeGecxm- 
federeerden aangedaan , modi vooraf gaan ; maar zy begeerden ter zelver tyd 
eene veföekering, dat de SMsd/e troupen zouden weggezonden woiden^ en 
dat men haar een tyd zond l>epalen , binnen dewelke zalks ge&hieden moeft. 
De Graaf zeyde » dat zyn Majefleit daar van niet vreemd was , dog dat de onni& 
ten dat hadden verbtndeid^ hoewel de KxMiing aaa zyn Excellentie reeds eene 
Cómmiffie g^ven kid , om met nytheemüb Potentacen te handelen wegens 
bet overdoen aan dezelve , van xen gedeelte van zyne troopen. De Way wo* 
den b^eerden toen^ dat de Veldmiarfcbalk in ühnü opftetde de voldoening 
die hy in *s l^Lonings naami^fcfate^ na dat men alvorens overeengekomen 
^oud zyn , om de Legers van wetarkamea te doen camonneren. Zy verzog^ 
wi bok, dat men de Wapen&faorÜHg* wilde. verleagen; 't welk ingewilligd 

wicrd. 



M E R C ü R I U S- €^ 

wfcrd. mits dat ome troQDen venorgd wierden j het welk tj tocftondeir. 171^,. 
Oodertuflcheo wilden ly , (fskt men gcene Contributien loüd vordenen j maar yanusrf 
d!tf men de nodige vocrage en het brood kon eyfchen; 't w^lk de Veldmaar- 
ichalk aannam , hoewel hy vertoonde -éeA mlks tbt éroter laft van 't Land 
tooé lyn. Op dete wys zyn na de .Preliininaire Pomten genoegtaapi a%e^ 
daan. Daar is een gtoot debat gewecft tuflchen de Waywoden en den Graaf, 
over de Rc^en van de Koning eii van de Vryhcit, als mede over de oorzaak. 
. van dezen Kryg en het blyven der Sasiife tronpen in het Ryk , waar ontrent 
2odsmSgt oplomngen aan de Geconfèdereerden gedaan wierden , die ben vol^ 
doenende fchenen. • . « 

Den 28. December, m darde Opper*Schonf duiieoderki onheosheden aan 
deTroupen des'Konings 'getoond had , niettcgenfhande de. Vddmaarfchalk ' 
hem, door het verfchoonen van ïvn Goederen , veel gtnft had bewezen , liet 
hr daarenboven niet alleenlyk dc^Soklaten, maarookde Offideren, liever van 
de koude verkleumen , dan die in de Stad te laten , om te kopen het geen zy - 
nodig hadden; en wanneer hy aan zomnrige dat vergunde, deedhyze van ns« 
by in 't oog houden. Daar over kwanicn verfcheide klagten aan den. Veld- 
inaarfchalk , die daar op tot af^twoonj-^,, dat men modt trasten met ^weld 
in de Stad te komen, indien het met i^p^ch^ niet kon gefcnieden. jBehal- 
ven verfcheide Officieren en gemeenen ,' cie nu en dan afzonderlyk in de Stad 
waren gégaap om hare noodwendijgheden te kopen , maakten tig do. Officie- 
ren (waar van 'er p. door den Lieotenaht-Kolonel Renard,, en 30. door den 
Brïfj^kt-Major Dilborger gecommandeerd wierden ) ^*an binnen meefier van 
de W^gtaan de Pootten ; en terwyl de F#0/x;# Bezetting op hen aantrok , en uit 
kanon en de Mofquettery op haar vuur'^af , wierden onze luiden die binnen 
WÊrea^ »i eerden onderd^^wi van ons voetvolk , 't welk in de Voordeden 
lag; waar van een gedeelte cË^^ Poorten, en de overige metftorm ladders 
over de Wallen in de Stad Kwamen j zo dat de Plaats , zonder groot verlies 
van onze kant , ingenomen wierd. ^ De Commandant wiêrd m den aanvang 
doodgeCcboten , en de Major, een^e Officieren van de Stad , fin ontrent 30. 
SoldaKn wierden gedood en gekwetft. Van otize kant had men maar een Öf- 
fider eb eeoige gemeenen ligtgdcwetft, dog niet eene doode. DeMaarfchalk 
Gorzinsky wi^d met zyne JPapièren in de Stad gevangen genomen. 

Den 29^ wierd het Regiment van den Veldmaarfchaik in de Stad in Gaar* 
onocn gelegd* * 

Dca 30. verlengde men den Stifland van Wapenen tot;dcn if: January. De 
Graaf van Flemmmg gaf toen de nodige ordres voor de gemelde* Stad Z^W^^ ' 
en regukeide bet Cantonoement voor wederzyds Troupen , gedurende de W a* 
penfoiorfing ; zullende wy de regter- en de vyanden de linker kand inflaad. - 
Mca heeft lUva benoant, om daar te bandeten over bet< Vergelyk tuücbende 
Waywoden van Podoli en van Czemichow en andere Polen ter eenre, en den 
Velamaarfthalk Gratf.van Flemmtng en den Waywcée van Cstha ter. andere 
Tjde. De Veldmaarfchaïk heeft aan deze Waywoden ,. toen zy uit Zamfi 
trc&kcn,: vergund, om met zig te nemen eenige Poiten , dieio die Stad^wareo, 

ca 






64 E U R O P I S:C H E 

1716 en die men tet Krygsgevangenen had kunnen maken ; dog op voorwvardea 
J^nuêf) van gcene goederen mede te. voeren, welke belofte zy egter niet zyn nageko- 
■^ men. Zyn Excellentie heeft zelfs aan verlcheide grobte H^en de Paardea 

die. men hen afgenomen had, laten .wedergeven. 

Den 31. braken wy met het Leger op ^ enfloegen ons iu drie Corpfenoe'er 
rondom Kraznoir^d^ 

Den cerften January marcheerden wy^ verder, en namen ons HooiBqnartier 

te Tmrnajfflrw ; hebbende de Troupcn gèvourageert in de Dorpen, waaromrent . 

- zy Cahtonneerden. De Vyanden hebben zig opk verdeeld om te,gaan Can- 

tonneeren. De bovengemelde Waywoden hebben.aanden yeldmaarfchalkge- 

fchrcven, dat zy öict voor den ö. deicr xe Rsn^s konden zyn , 't welk hy zig 

' heeft laten welgevallen. 

Den 2. bidden wy ruftdag , en gifteren blevea wy dok (lil l^gen , behal- 
ven een Detachement , het welk by gebrek van vourage van kwartier' veran- 

* derde,' maar heden zal het Leger nog opbreeken en in de kwartieren gaan , 
daar de Troupen^ gedurende de Wapcnfchorfing, blyvefl zullen. 

Tcrwyl nu de Vyandlykhcdcl>k)phicldcn , zo tmgteraen wedera^ds 
het begonnen vergclyk, door Hdiiamc ondcrhandchng^n ^ te voltoi- 
jen) toeftaande eindelyk, dat zulks tt Rava^ Hoofdftad vanhetPala^ 
tynfcbap dier naam , zoude gefchieden > dus zagracn *s Konings Legei-, 
hebbende een matige bezetting in ZétmüfczJe gelegt , opbreken 9 om int 
zodanige Plaaczen , na by Ravsj verdeelt* te werden, alwaarze gedu*- 
rende de WapenfchoriEng uit ruUen konden. Ondertuflchcn was te 
. Rava den Vcldmaarfchalk Flemraing , ncvéfis de andere Konings ge- 
zinde Groeten) mitsgaders de Gedeputeeriji^van de Confederatie aan« 
land j waar op, naar 't afleggen der Vizites over ch weer , de Confc- 

* rentien van den 8. tot den 1 1« Jmiuary zonder verhindering agtervólgt, 
en door de laatftgenielde d^ redenen van haren opftand aan de Heercn 
CommiQaiiflcn overgelevcrt wierden s bellaandc in deze vyf Hoofd* 
Pointeo, * ' 

I. T^At de Republylf gedurende dezen Kryg was geniineert , cnin ceae won- 

'-^derlyke verwarring geraakt, zo dat ouders tegens hare kinderen , broe- \ 

dors tegens'broeders , en vrienden tegens vrienden in de wapenen waren, wes*. *i 
baWen zy deze Confederatie zeiden te hebben <gemaakt > om die met malkaa- 
deren weder te verecnigen*. 

2. Onaangezien zy Gedeputeerden aan den Senaat hadden gezonden om t*<MK 
gelyk haar aangedaan voor te diagen , zo hadden zy dog geen,£(atisfadiekoa- 
nen erlangen ; maar men hadde haar vrugteloos van tyd tot tyd oitgelkld, 

3. Men hadde haar meenigmaal belooft d'auxilliaice Volkeren te zuUcndoea 
vertrekken ; maar men hadde bet nooit nagekomen* ^ 

' -4. Dat 



^^ 1 



M E R C^ ü R I U S. 

' 4. Dat men de «delyke goedereh gehcclyfc roineerdc. Eör 
S* Dat poen de Comribatièn met geweld deede betalen. ' 

Zeei; wydJkifdg handelde men over 'deze Hoofdtaken s dog den G^ 

neraal Flemming geen verdere Wapcnichorffing willende accordeefen, 

indien men bet Vergelyk den i^*. niet kwam te treffen , %o wierddie 

Wapenfchorfling egternog eenige dagen verlengt 1 en hadden* de Ge« 

deputeerden van de Geqonfedereerdè PoUn ondertuflc^en dexc volgetv- 

de nader Artykelep opgeftelt. 

• ' • ■ - 

I. 'T AI van den Primaat des R\'ks , en van de gahtze Senaat, cene Deputa- 
^-'tie aan zyn Koninglyke Majefteit werden gezonden , \)m te bidden hét 
Volk , 't welk niet weet wat het 'gedaan beeft , allergena^gft te verfchonen , 
en deeze verbidding te -doen genieten. . . > 

X. Z^l eene plegtige Deputatie van het Gecotiftderjaetde' Krocms Leger aaa 
7yne Koniqglyke MajeHeit gezonden werden ,,om* in alle Qnderdanighieit^ 
'Quyt/cheldingc en Vergctinge v^an het voorgevallene te verzoeken. ^ ^/ 

3. Insgelyks cene Deputatie van deGfcconfedereerde Waywbodfch^ppenaan 
tiooggemelte zyne Maiefleit te zenden , en met een Voetval om Pardon , en 
het beroepen van een Ryksdag, waar op in de zekerheit zo wel van zyn Ma- 
^eftót :^ls van de tlepuhlyk mag voorzien werden, te verzoeken.. 

4. Be ^)ezettingen in de Steeden en Vefifngep van kleiQ P^/r» , namelyk ia 
Kr^kau^ Sndcmit exiSamofczie ^.ViiXiQXL uit hare Waiwoodfchappen met genpeg- 
2ame'próviant en voeragic voor Menichcn en Vee , dog zonder GeTdfchat^ 
tïog, van deze Winter alleen voorzien, gene ï'Iaatzen 'meer ingenomen, nog 
uit de bezetene geen Gelchi)t nog Krygs Amonitie weg gevoert werden. 

. ƒ. Het overige $Mmê Leger xal mt het Ryk eevoert werden met fpocdige 
dagtoeten , en zig vergenoegen met alle mogelyke oodechoüd , zonder eenige 
Geld&hatting te vorderen. / , , / 

6. Belooft den Heer Vcldmaarüchalk den Koning daar toe te bewegen, dat 
deïcive zyn gants SaxU Leger in het Voorjaar , nanielyk den laatrfèn April, 
20 wel -txit het Koningryk als uit het 'Groot Hertogdom van IJttawwen zal 
doen opbreeken. 

7. De Winterlegeringen en bezoidingën , welke het Gecpnfedereef de Vèotz9 
Kxóoiis Leeer ten agteren is , en die;aan het zelve toekqnpen , zullen van de - 
Saxize Soldaten , zö in alle de Provinticn ^m . het l^oningryk , als möie in 
Prmjffiffj gcene verhWderingen lyden ;'daar en/tceen zar het Króons Leger ,- 
tot vermydinge van verdetc verdrietelykhcden , geourende dele Winter in klein - 
T§/e0j en de daar tocbehoorende Waiwoodfchappen blyvcn ftaan. 

A\lc deze eUIchea, voor 200 vcrrt dezelve niet ftrekten tot laft van 
de f^lfcht Natie 1 konde wol , (naar gèei^zints die ,' tot onderhoud 

1 . der 




U E ü R o P I s <: H « 

171^. der Saxifchi Troupco 9 iogewiUigc werden. Dit , en de febeiding 
y^mmrf V2II h^ Gcconfedereerde L^ger was nog de bardfte pdl» waar op den 
" Generaal Flemming zo vaft ftaan bleef, dar alles^ waarfchjnlyk fchecn 

-weer te zullen agter uit loopen , aat^ezieo de Gedeputeerden niet 
konde verdaan toe de gebede fcheiding, zo lang de ^^jviJiriNr Troopen 
in Fêlin waren, Etndelyk was men oen 17. Januaiy tot een vergelyl; 
gekomen; behelzende, dm aiUs , utm JU etm vsm dw Mdere partj g^^ 
799m€99 , efwat leed detitve méUkémdergedMwrendidÊ Oorhgs onluficn aan^ 
gedaan had^ vergeten , en mit gedagt cfgewrekpf^ ^eude Uferdeny dm de 
Cenfedtraiie in fland bleef t^f het benden va» een Peolfcben Xjksdag | dat 
'fnen Samocfie middelerwjl tot tê^eergeveu aan den Qrdinat Sameiskj ^ 
mUugaders dat ij» Timfen van yder Scheerfieen , en van vjf Schepels 
Haver eene zal gigeven werden ) megendi bier tegens d/e Zaxen en Mu(co« 
TkenivMr iamger in Polen W/9'r», als te$ de maartd Maj. Over dii Ver* 
gdyk hadmen ce Lfwtor^i daar den Generaal Flemming den 20. aan» 
kwam , het Te Denm gezongen , onder de Landsgrooten vréugde. 
maaUyden gehouden ^ en deswegens door expreflem aan Koning Au- 
gttttus kcDuiile doen brengen 1 welke Majelleit in dezen cyd zig uit 
Peten j daar by zig eenigen tyd bad opgehouden, naar tVarfchanw be- 
gaf s komende denGrave van Flemming, die bet gezag óver deTrou- 
pen aan den Generaal Bauditz had opgedrogen, aan hém in die Stad 
verflag doen wegens zyne verrigüng^a. 

2W1T. ONGELODFLYK fdieenhet» wat de Rjoomsgezinde Kan: 

. f^o^ tons al deden, on bec gerugt van de (<<>agc bewatte Arcykeltm, weN 

(é) ida ^^ ^ Proteftantze Kantons badden gcallarmcert, voor onwaar te doen 

«Mv^MMif # pollêeren. DenMarquisdeBerettiLaodi, Spaatffcben Mini&cx 9 icbreet 

•!^«irf//^n zyne vrienden te ZnrUi j dat die gepreijemeerdc Coi^ratie vals 

M*A>n ' was^ gclyk ook deed Monfieur de Ia Martiniere, Secretaris der Awr* 

, fihê Amhafladhs y hlyvende in Zs/^éiufiéand waarnemen de zaken van 

f^rankrjky die 't zelve fóbrifcclyk eerft aidi de Gedeputeerden der Kaow 

tons , onlangs rot Aran vergadert geweeft , en nadaband door eea 

£rief aan die Van 21wrig te ketmco gegeven had &* zeggende •^dat de 

inzigten .van den overleden Koning tof goen «inkr einde firekce , als 

om met de Proteftantfche Zwitzerfche Kantons in een goed verftandte 

leven. Alle de Roomsgc^adie Kantons hielden zig ^norant van de 

bewuile fecrete AUi^otip OKt f^raAkukk <lus het Ka^too van .ii^itvft^eMc» 

wcr 



'M E R C U R I U S. êf 

övcr dit werk vcnsctftaandc, deszdfs Gedeputeerde en Secretaris ^ die 17'** 
by Het maked vandat Traftaat te SêlothHm zig pretent hadden bevonden » 7^"^ 
onder eede deden verklaren wat daar van niQgte zyn ) overwegende dicji* """"^ 
aan^umde te willen fchryvenaan den Hertog Regent van fV^r/id,^!! 
den Hcnog van Zéiv9j€n , eo aan den Keurvorlt van B^ytnn , om te 
fiiqgen naar vaarheit verfiaap , of 'er diergdyk een Tra&aat oit wd 
was opgerigt % des neen ^ alsdan reparatie te verzoeken van het Kan^ 
loxkBém^ \ welk deze agt feaeete Artykelen bad in de Waerelt ge<^ 
bragt« Nogtans gaven aue déze dingen geen genoegzame geruftheit 
aan de Protetianten 1 Kxk mogt men van den Raad te ^^nr , oedaaode 
int zeer wyze vóörzigtige Heerett', geenszinu denken» dat die denseer** 
gemelde agt fecreete Artykeien zcnide hebben darven fineeden ^ en 
aan den dag doen komen , zonder dat die Artykeien niet eflfedivelyt: 
daar lagen« Het was egter gewis , dat de Gedeputeerden der Room ^ 
Kantons, tot de TraAateo van 'SolothwrhgfA>twiki^ van hare Commit* 
rcoreo zig voorzieQ bevonden m^ ^Mibepaaide Völma^ep ; volgew 
dewelke zy geheime zaken verbandeUen y niet vervat in de publyke 
AlUantien: desgelyks dat dfczc Gedepatteixlen een afzonderlyk pfoto« 
col hielden t waar van zy den inhoud « na hunnewedefkomft, aan den 
Raad barer byzoadere Kantons fthroooaden te rapportieren. Het K Wr 
ton van Bcr» was ondertuflchen nog \^an gevoelen , om wegens de geu 
zamentiyke FrtttfUmifsbê KantoM eene deputatie naaf rmnkrfk ^f te 
vaardigen } maat men fcheen de lucht te hebben ^ dat een diergelyke 
deputatie aan dat Hof nietaangettaamtoode wezetts immers men f^k 
dat Monfieur de la Mariiniere aan die VanlS^^/i had jgefctïreyen 1 dat 
den nieuwen Fr4»j^i;^ .Ambaifladei^ ^ Monteur d'Avery » ten. eerfien 
ia ZwiizdrUftd ftond over te komen t en dal den Hertog Jjiegent vm 
yrM$kfyl^ was onderrigt^ hóe kwalykdatmeo fmobemiabeeZi;i^i»U7]ffefr 
£edgenootfebap redekavelde, *t welk niet goeds konde voortbrengen: 
dog men had aan Moniieuf de la Martiniere geantwoort , dat itiemant 
anders aU de B(.oomrch^ezindfc 9 zodanig^n laltertale tot muleel vanden 
Regent voeide^ om dat den zelven aan haar niet deed wedergeven a)^ 
J^ • ;wat.zy;inden ')afsQe;p^.>if|Mnknd£bhfm Ooirl^g hadden- verloren. 
Üec bier den Brief ^ dwr meeraèmel4en H^er de 1^ Marimiere ^ aan 
ie Vcrgadai^der ProcdMtfibaiB if^aotpas geicbc^yqV i 

. ' * * 



68 E U R O P I S C H E 




fchea Tyn Kroon en deze Republyk zyn , te maiateneeren ; dat^ alle de depè* 
Ghe$, die ik van 't Hof ontfange , ook behelfep, dat de Koning een kr^ig? 



iK^eerte heeft, om tot bet wel zyn en tot de voordeelen van de natie te coa- 
Iribueércn, en te zien dat het vertrouwenen de volkome harmonie tairdierf 
de Ldjfelyke Staten', waa.r uyt de Republyk beftaat , mogen zyn herftelt. On?- 
, yertoffchen -laat my toe , dat ik ^ lieden Voortreflfelyke en Magtige HeercD, 
•zegge, dat het zoude fchynen als of alle daar niet evenveel van waren geper- 
inadeert, indien 't mooglyk ware dat eenige onder haar gelpof badden 'g^e- 
5en aan de gerugten , die zig verfpreyden onder hare volkeren. Die gerugten 
,zyn fo vals , fo abfiird , en zo cWmericq ^ dat ik hebbe gemecnt de minfte atr 
tentie daar aan niet te moeten vèrleenen, en ik vergeno^e my, zonder my 
over dit ontwerp verder utt te breydcn , te proteftecren » voortretFelykc Majg* 
tige Hoeren, dat dfe m'et konnen zyH als nytgevo^deR door geeften, die niet 
unders zoeken als om den mü én de ftilftant tuflchen het lolfelykc ZwitKiffe 
.Eedgenootfchap te ilporen. Ik zoude ten hoogAen Verblyd zyn geweed my 
te bevincjen in uw vergadering, oip u te ^rcrzekeren van mvncn yver, en van 
myne Volftrekte agting; ma^r naardien myrie ongezondheia my die eerc belet, 
'zo is het van myn pligt, Voortreffelyke en Matige Heeren, u lieden te Her- 
halcfh, fiat de interiticn des Konings en des 'Hfertogs van Orlunsy voor al *t 
geene dat eenigzitits dienen kan toir deti welftant van ZvutznUndy niet opreg« 
ter nog finccefder zouden konoen zyn. De Marquis de Avarcy , die ten eer- 
den in. deze landpi zal zyn, -zal u lieden deze w^heid bevelHgen- Ik zal my; 
gelukkig agten. indien -ik ,,.terwyl zyn Excellentie nóg- vprwagt werd , gele-' 
genthedén Ronde vinden qmw lieden m eénigé. zaken diènWg te zyn, en/Om 
u lieden te 'oterttiygcnVata het onkreukbare irefpèa met het welke ik de eer 
^bebbe tê zyh, VoortréfMyke en Magtige Hete#ea-^'u lieden zeer ootmoedige 
CQ zeer gehoatzamen Dienaar, 

SoJ^oijhuri^ Jin^ xi^ Ncvpffhr ijij, ^ / 

, i / - ' / / désKon(ngs zaken m, 2v)itxjBirUMi 

'. ■' • i-.;^«-;— • -• ■*«'•■• '-.;-Waimémcridc; 

Mtnhid ihinshck!ckc}»néc<>^pytn^ztihit^ , in db 

Vergaderitig der R^ümzjt tCantons )'. ten ty^éle^ v^tt het vernieuwen hirer 
Alliantie met VrdnkhKi'^^^' ^^'^^^^^^^^^ uit wei Koude afu 

gcleit werden de bewuftc agt Artykelen, over welke 20 veel oplchud- 
din^caontltaan waienv luideodcdeAnykelco vaaxlirRecesr ten prmci* 
ysüeii. "^V ^. JOac 



MERCURIUS, 6^ 

u T\At Qxt kfflgte der lècreete Anykeleoi waar over men wts eens gewor- >7*^- 
^^da% den Roomlche Cantons volkomen 2oaden werden heriteld , ia al J^nuarf 
\ geeoe dat zy gedurende den laaften oorlog hadden verloren. "■•' " 

2. Dat de Rooms Katholyke Religie xouae herfteld werden op den zelfden 
Toet als die was voor den gemeldeu Oorlog. \ 

3. Dat de Graaf van Lac zyn woord van eere gaf, dat hy aan *t Hof van 
Wttntn zyn beft zonde doen , ten einde dat gene , dat by de gezeide fecreete 
ilrrykelen was gettipuleerd , ter executie gefteld wierde. 

• 

Daar tegjens ontfing meh te Baz^el vin den Franfchen Hertog Re* 
^enr die onderftaande Brief je, te kennen gevende^ dat hy dt oollici* 
uuie der Proceüantze Zwnz^zje Kantons j ten V€K>rdeele van die vao 
Biujtl gedaan ^ gunilelyk bad ont£u)g^n, 

JK hebbe van myne kant met groot vermaak voorgdcomen de dankzeggin- ^ 
gen die gylieden my doet , aangaande het trekken der granen uit de Provin- 
cie 4^£(^f ni ttland; ^t vrybeif is daar toet'eenemaal herftelt, zowel als dè 
,vrye koophandel des Konings onderdanen met de uwe. 

Myn voornemen dienaangaande is geweeft, nier alleen- omn lieden te ver* 
ftaan te geven de inzigten , die ik gedurende den loop van myn Ftegentfchap zal 
hebben , tot het handhaven der oudoaliiantien van deze Kroone miet u lieden , 
TOKK ook om n lieden te geven byzondoe betoigingen of blyken van de op« 
regte vritidCcfaap met dewelke ik bcn^^ 

Utffmtty 

U* lieden zeer genene Vriend*), 

" * • » 

F01LIPPE ^Qrceaks. 

H ET övcrjjge verfchi 1 tuflchen Spanjin en Pmugd was thans ge- JJJ^^ 
Kceiyk i^^eggcnomcn , doordien de Vorm^exjen eindtlyk aan de .^^«--^ • . 
jaarden y op den 9. en a4« December van Kec jongll gepafleerde Jaar $ 
badden ingeruimt de Steeden ^ihté^u^r^M en pMêl^U de- i^anédma. De 
oieawe Koomgiooe van Sffanjtn bad den xo. January 9 's morgens ten 
vier uuren , etn jonge ' Prms ler Waereit gebragt , die weinig uuren 
daar oa gectbopt, en de naam van Don Carlós gegeven wierde. 

E'ENIG E aanmerkelyke Stukken, wegens ^rsn^rfk^ behoret>de vRAt^ 
tot bet i[attrjj^wtt4c iaar> »4i(U€n den < Lezer hkr nu Tcru>onen)^ ziet^Y'^ 

1 3. dan 



7X> 



E U R O P I S C H E 



f7i6- dan eerft de volgende Aanfpraak door den Heerde taMonnoye^* Qffi- 

fênHsrj Qpj. y^ Y^^ KoninglyH Hofpitaal der verminkten , aan den Maarfchalk. 

V de Villars gedaan , wanneer den iclvc:n in de maand November als 

Gouverneur van dat Hofpital bezit nam ; en Was deze AanTpraak mcc- 

approbatie en permiifie van het Hof gedrukt. 



p\Eze extraordinaire Vergadering , detcn toevloet van onze Officieren , liare 
^-^oogen, haar aangeiigt, hare opmerking, haar ftilzwygen zelf, hebben U 
reeds gez^ït , hoc iccr zy z5g geëerd vmdcn met Uwt tegen woordigheït, 
en verblyd van zig weder te lien onder het beftier van eenen Held , dien zy 
zo dik wils gevolgt hebben in 't midden van- duttend ongemakken , en van dui- 
zend gevaren. Maar ly verwagten , Myn Heer , iets meer van my , en zy zou- 
den wel willen, dat ik veel mmder fpiik voor de noodzakelykheit » als voor 
den luider, op eenen dag , dien onze Regifters in 't toekomende ouder de 
Aldergrootfte en de aU^ligng^e zullen aantekenen. 

. Daar is'er niet een« Myn Heer, die niet door oenen zeer r^tmadgen yver 
voorll, nsaar al te onregtvaaidig voor my > ligtnbedd, dat ik U moet zegden al 
)iet geen hy denkt, en bet zelve zeggen met zyn verfiand, zyne verHgtingen 
en zyne oettt^it, die Ik niet heb. 

Het zottd hier de plaats zyn» Myn Heer, indieii ik de nodige gaven had om 
^ hane regtmatige verwagting te beantwoorden , te Q)reeken vaa allede roemrue-* 
dge en zeegq>ralende <iUkn, die. een der fraaifte plaatfen van onze Hiftone 
zullen uitmaken, en door dewelke yréufkryi^ hoe kwyneadeen oeerilagtig 
het ook fcheen in de oogen van onze Opmerkers, egter haar oude wakker- 
heitwedergekrcgen heeft. Latenwyvrypoftigz^enart geen 'ervan is; eenen 
nieuwen luider , cene nieuviFe ujtnnintiMifeheit , meuwe krs^en. Maar ik zal 
my wel wagten , Myn Heer, eene flof aan te roeren , die zo edel en verhe- 
ven van IvoHT zelvea is ; ik zoud van den eerden (lap af bezwyklen onder 
de 'groothcit, en onder het gewigt van myn .Onderwerp, en het komt myne 
pen niet toe , in eene overeeiaJcomft te; treden met die vaa alleonie GSelêeiden , 
die niet zullen nalaten de wonderen yan Uw leven te doen overgaantot op 
de allerverfte Nakomelingfchap ; die niet zulleu nalaten i zeg Ik ^ haar te be- 
'jrigten , dat in den tyd waneer onze Vyanden van alle kanten fchêenen te 
zeegepralen, hetzem «oen was, Myn Heer» datGy ze uitftellende, om dêa 
€uyii teydede. Gy lietze gioné winnen» wegp daotèteksen , bel^jeringen 
/doen« en Steden nemen. . / . * *j 

Maar zo dra dat ogenblik , H weUc Gy doos Uwè voorziei^heit en door 

Uw wys beldd getcekend had , daar gekomen was, begroef Gy op een flip 

alle hare hoop , met alle hare Zeegeteekenen. Gy verwarde in misder dan 

' eenen dag,fsfïte h»^ Ontwerpen, (NB. di zask ^an Mmtcbteiêm) en 

. wierpt; wcdiMp alle iuve gt£NQi^DeflciIim^''«4i<i:^8Pd«vMfe^ib gdieden 

I ; 1 loop 




M E tl C U R I U S. . ^1 

loop Ttn dna Oorlog gemaakt^hadden. Gy hefat voltooid bot gocn ^ |to« ^^^^ 
Ie Kardtoatl in de vorige Eeuw maar a^e&hetft had ; Qj bdst bet Ankof van y^g^^gf^ 
cof Schip vaft gemaakt^ (NB.ir 5#ic^ vm» Féoys vwd Atr^êmScbif vffketUlj ^ 
en Gy hebt ons door een en den zelven üag in flaat gsfteld , om onze Vyatr 
den , wanneer, wy wilden , te gaan öpioeken , zonder ze te vrezen. Gy hebt 
moer gedun^ Myn Heer; Gy hebt hen, om zotei^reken, totLekisnum 
; uy zelfs hcbtze haren marfch aangewezen ; en Gy hebtze van den 
n Weg van Fsryi ( zo als zy die vermaarde belegering van t^mèrtn 
noemden ) fmelyk doen te mg keecen » langs den weg dien zy gekomen wa* 
ren. Dit is*t nog niet al . Myn Heer ^ Gy hebtze vervolgd tot op haren bo« 
dem, en Gy zyt aanflonds weder gdcomen, om geheel Dmüslsttd en betgant- 
iche Keizerryk nog eens te doen beven. 

Daar was bet » Myn Heer » daar was het , dat de eenwige vooczienigheit U 
▼owagtede, om daar alle Uwe, werken te4kn>onen ; daar was het » dat Gy 
zyn moeft de Middelaar toiTchen God en Ons ^ en het werktuig en de Bedie-^ 
naar der voornemens van de eeuMrige wysheit. Van daar was het , zeg ik » 
dat Gy op Onzen Horizont moeft doen regenen dien hemefeen dauw » die wel 
gelnkzal%e Vrede, 'die hy zo lang geweigetd had aan Onzegebeden , aan On-* 
fte zn^ngen en aan Onze tranen. Laten Wy derhalven , Myne Heeren j he» 
den nitfchateren Onze erfcentenü&n , en de vreugd Onzer herten ^ laten Wy 
ooophoodelyk van den onvesgelykelyken VillafS zegseny het geen de Romein^ 
u Redenaar Scipio eertyds in den vollen Raad van den Overwinnaar van ^ 
ffkM zeUe; Vmms itma wêHs twmSanéi^ re^mèi rem. 

Her behase God , Nfyn Heer, U Ungen tyd te doen fnudcende aai^enaam^* 
beden van Sc mft , die Gy voor Ons yerworven hebt ten koften van U eige 
Moech Geniet nn de vragt van Uwen arbekl en Uwe nxx^jielykheden : Ee- 
nim Ons , Myn Heer . bemin Ons , Myn Heer , bemin Ons als Kicdemdc* 
kers en Gcbiigen van Uwe overwinninoen en zegepralen , en zyt , zo 't U b&* 
laefii, overtuigt , dat, of fchoon Wy niet meer zyn als ftakken en helften van 
mea£chcn, egiter geen een onder Ons gevonden word, diehetweiBige bloed ^ 
das hem in zyne aderen overig is , met blydfchap vm niet zoqd ftortea voor 
den dienft van den Staat , voor die van den Koning Onzen Meefter , en voor 
Uwe e%e Eer; U.ootmo^lyk verzoekende , te geloven , darGy hooit meer 
ecrhied%hcih , meer agting nog meer Heide zak vinden als m het hert , Myn 
Heer > van.Uwe zeer ootovoedke ea zeer gehoorzame Dienaren» 

Nog was te Parji den ao. Npvembcr, met approbatie en veigun» 
fiing van 't Hof, ge4irükt deze fraaijc LofKdc, opgcileltb^ wyzevaa 
cca Brief» tot ophemeling van den Heiiug Regent» 

IK zend U het Verhaal *t wrik Gy van my b^ecrd h^ ; Qj zult daar in 
ÜC9» dat de l^iag gyoot gfweift iiiot de dood toe. 

Hy 



7» 



E U a O P I S^C H E 



1714. H7 had niets meer ter herten . als om ow te bezorgen de vcrJ^tii^ „ die 
JanuMff den Oorlogs-tyd heni niet vergunt had ons te geven 5 maar hy heeft de ver^ 
~^r?r?_ troof^tng niet gehad , van lync voorneemens te tien uitvoeren ; en dè onge^ - 
ittkkige llag ^ £e hem van ons heeft weggerukt > heeft ons nieuwe rampen doen 
Vrezen. Hy laat ons in de armen van een jotigen Prins van vyf jaren , die 
tegenwoordig onze Koning en ons fteunzel is. Het is waar » dit Kind is Door« 
lugtig; en al het geen zig in hem vertoond voorfpelt ons eenen toekomen* 
den tyd van roemmgtigheid. Maar het is een Kind dat nog al te zwak is , 
om de zwaarte van een Kroon te dragen, t/aten Wy óndcrtuflchen niet on- 

Sruft zyn^ Myn Heer, den hemel heeft ons ^teen Befcherm-engel verwekt y 
yn hfcer, den Hertog van Or/ip^fir/, Regent van het Koningryk» 

Hy zal de Ziel zyn van onze Jongen Monarch; hy zal ons dienen tot een 
(child bayten het Koningryk , en hy lal ons de zoetigheden der Vrede tan 
binnen doen gemeten. Zyne gr«ote Daden , zyn opregt en grootmoedig Hert, 
zyn doordrint^end en voortrefifelyk Verftand , zyne weldoenende Neiging , zy- 
ne ondervinding en zyne onophoudelfke Neerltigheit , zyn zeekere Borgen van 
het geen Wy ons beloven, - ^ 

Welke vyandcn van fV^dtrrk hebben zyne Dapperheit en Bekwaamheitniet 
gekend? Hy heeft aan hen de uitmuntenfte biyken daar van gegeven ; zy heb- 
ben hem gezien, zie bloot ftellen als de geringfte Soldaat , en van zyne eer- 
fle Veldtogten , of Commanderen tnet de bekwaamheit der aller volmaakftc 
Geniaals. Zy hebben door zyne tegenwoordigheit wederzien aanmoedigen» 
Troupen die aan*t waggelen vvaren , aan *t hooid derzelve ongenaakbare Ke- 
tcenchementen forceeren^ en Plaatzen , die het t^ens den grootften Krygsman 
van onze dagen uitgehonden hadden, zien veroveren. AfledeMogentheden 
van Eurofm zyn getuigen geWeeft, van de verwonderlykc onverfchroktheit» 
waar mede deze Held, hoewel van de zyne verlaten, zig in 't midden Van de 
vyanden begaf; alwaar hy , in wecrwSl van het vuur , waar itiede hy van alle 
kanten omrinj^ was; in weerwil van het bloed dat hy in overvloed ftortede, 
en in weerwil vjyi't Fortuin zelf, alleen tegens een geheel Leger de overwin- 
ning deed balanceren , die iLyne Voprzigtighcit en Wysheit ons verzekert had- 
de, en die ons niet ontglipte, dan om dat hy niet gevolgt wierd. 

Wat kan men Xlerker borftweering .voor zig hebben , als zulk een dappe- 
ren Prins ? En wie zond ons durven aantaften ? Hem, te verpligten om de 
Wapenen op te nemen , is hem met Roem kroonen. Hy bemind ze , maar 
niet zodanig als ze door zo veel Krygsluiden gezogt word, ydel en onnut. 
Den Roem die hem het meeft behaagd, is de geene die verkregen word door 
weldoen aan den Staat. Üy verbeeld zig, dat er even zo veel groortieit fteekt 
'ïndc'VerloflervandeNatlen, als in jiare OvcrwinnaaH' te zyn, in het leven te 
behouden vai> een milïioen Burgers, als in vyandlykc Leegers te vcrflaan. 
Hy weet, '^at de zeegepraicndc toejuichingen, waarmede menteen Overwin- 
naar vereerd, voorde veroveringen die hem dik wils onherftelbare fchade veroor- 
zaken , byflaaltyd tiil^edöpfd w'órfdY door iriwéftdfge en huiflfelykc zugtingen. 
Pat de'vuurcn, die inde Lugt flikkeren- ovcp het winnen vaö Veldflagen, 

• welke 



ME • C U R I U &• 75 ' 

^cllce.fi>mtyds telfiontdc^r en twyfclagttg tjrn, uit onic cigc alRiic voort- ^^^g 
komea, en door ons bloed of door onze traapen uitgebluft worden. Myn "^antHtn 
Heer de R^ent zond geen behagen kannen £cheppen in cenelver tyd te horen — ^ 
uic&hreeawen Overwinning en Honger, by die gewoon is lyne fehatten en 
ïyn leven voor ons by te zetten. Onze rampen te eindigen en ons gelukkig 
te maken, ia het eenig doelwit dat hy zig^oorfteld. 

Hy heeft het (JL^entfchap verkregen 2onder bepaling en zonder voorbehdu- ' 
ding : Daarent^en leverd hy zig geheel en ai aan ons over. Zy ne magt inbinden, 
was zo veel als palen te ftellen aan onze voorlpoeden. 

De eerde woorden » die hy uitgelproken heeft , *zyn ten voordeele van de 
ongelukkige geweeft; ik %êl d$ MufiêfKfn (heeftbygezegt) cmgunfitu teb^-mf^ 
Ztmi éumiésnJe defiréfffin viilik de bsmdtm geboMdut beèèfn^ dst is '/. v;9rk der 
tUpers. 

Hoe vee] ongelukkige gebanaenenzyn te rug geroepen, en aan haaf waarde 
Vaderland, wedergeseven. Dat zyn de gevangenen» die inderdud eer doen aait - 
eene Zeegepraal. Is'er wel een fraaijer als cue der herten ^ ^ 

Den gcheelen Staat en alle de Standdi van bet Koningryk hebben de uit- 
werkingen van zyne goetbeden en van zyne opmerking gevoelt. 

Hy heeft aan het Parlement hare eerfte waardigheit en haren aiouden luider 
weder gegeven > en hy wil zig zelf daar aan gedragen. * i . 

Alhoewel zyn verfund verhevener is, heett zyne zedigheitliem echter doen 
aaoftellcn verUrheideRaads-vcrgaderingen, die hy vervuld hebft met uitmuiiten- 
de Pd:zoonen in de Geefielykheit, in den Adel, en in deMagiftrature. Wat 
bekwaamer middel is'er om de goede Ordre en de Gcregtigheu te doen rege&* 
sen ? Men zal met verligte en regtvaardij^e Goden gaan.confulteren , en men. zaf 

S'^enc goude en zilvere Afgoden , die met als valfche en dubbelzinnige antwoor* 
en kannen geven, raad vragen. . . ' 

Met wel|^[fen goedheit heeft hy ontfangen en aan den Koning geprezenteert 
onze Prelaten en onzen heiUgen Kardina^ ? Wy zullen , gedadktzy daar voor 
Zyne Koninglyke.Hoogheit, de (lem kunnen volgen van zo zagtmoedigeo en 
bcamnden Herder : Hy zal ons leiden in heilzame weiden'; hy zal öns dreniceh 
met de zuivere wateren der waarheit, en zyn brandende ehonvei-moeide yvec 
2al de onnifien , die zig niet dan al te dikwils in de Kerk op doen , (lillen. 

De Oorlogen hebben ons verteert , en ons tot droevige uiterden^ gebragt : - 
Gierige tianden , zig bedienende van de wanordre en verwarring , hebben het 
Icoorp opgelloten , zonder h<^ uit te deel^., ziNtder <bet uit te ftorten. Pip 
welfde handen hebben,, onder den fchyn v^ het genMene welwezen ^ de partt* 
culicren uitgeput Onze beuren xyn.leedig >.en de koffirrs des Konings niet 
vol geworden ; al het geld isxerdw^eneo ;.d|»ris ael& ::póv<el niet gevonden, 
oihr den Soldaat te doen be(kan. Hy.«beefi;»bsood( begeert 4 hoc hem te vol'» > 
doen ? Phiiippus de Regent, naeer opmerkende , als den Apodel van den.zel- 
▼èn naam , tot wicn de Hcerè zïg gckeett bad in dusdanigen bedrukte geftelt* 
y^it. heeft zelfs 't wonderwerk ged^n: hy beeft mtddelen.<gevQnden , evenals 
de veun^aa^ in ziyn ^igc;, ii)g9w;ui4ciii hyA^<^ft zyne.cigc fchasten g^ven. Het 

K ' . ' is 



74 



E Ü R O P I S«C H E 



f ^,£^ is doM* wéri^en ran eroodieic en edelmoedigheit , 4te to weinig bekent tyn t 
Jamtarf ^^ ^Y^ Koninglyke Hoosheit heeft geftaakt den loop van een ondadige the» 
nigte van rampfpoeden, dïe reets aangekondi^ Waren, door oproeren «n on* 
ruilen , en aan dewelke men vreesde geen hnlpniiddel te tallen kannen toe* 
brengen. 

De Koophandel, voortyds.zo bloeijent in het Koningtyk', is gevallen door 
de gevolgen van den Oorlog, door het gebrek vati verttoawlykheit , en dóór 
het mangel van geld. Men had voor een tyd daar In tragten te voorzien , 
dog dat is in rook verdweenen. DasdanijT is het mtddet geweeft dat menbe^ 
dagt had, even to gevaarlyk als ^ec kwaad telf; maar de neerftighdr vanmya 
Heer deu Regent , en de goetwiiljgheit waar imde hy vereert de geene die hy 
onder vonden, heeft, dat gcai^t hebben toe voordeel van de 'Natie, hebben 
' eenen groten voortgang beginnen te maken. Het goet eeloof en - 1 vertroaweir 
herleven ; de Vreemdelingen komen weder tot ons ; oe Fond(èn zullen in \ 
kort herftelt zyn ; en het geen niet meer van eenige vraurde was , zal wd haaft 
eenen rcgtmatigen prys hebben. 

Daar nebje, myn Heer, de eerfte handelingen van myn Heer, den Hertog 

van Orhéins , in bet Regentfchap. Znike gelukkige en zalke onverwagte be*> 

giuzel^n beloven ons een volkome gelak , indien den Hemel , gevoelig van 

' ouze noodzakelykheden en gebeeden , hem eene ^eiontheit liiit behouden ^ 

die hy niet fpaart door de overmaat van genegentheit die hy voor ons heeft. 

Wy kunnen geen^ wenlbhingen genoeg doen voor zyn leven ; het is al te 
dierbaar aan Vrankryk^ en al re nocdiakelyk voor den jongen Prins , dienwy 
tot Meeiler hebben. Het is van zyn Koninglyke Hoc^heit alleen , en door 
xype voorbeelden, dat hy kan leeren regeeren als Vader en Koning, en al bet 
geen hy doen moet, om te worden gevreeft van zyne Vyandeh-, gezogt van 
zyne Naburen, en aangebeeden van zyne Onderdanen. 

Ook getiefxle den H^cr de MourenpqiS) Redor vandeUniveiii^eic 
tp P^^y^> kort daar na, ofte in de mwn^ Pcceipberv Jnede tync bc* 
g^fchcdeo m d^xe vo)geo<j[Q. Aapfpr^ak u doeo blyken. 

• • • 

DE Uuiverfiteit , door oiifce*Kpningca Uwe Voorvaders met den TItul van 
Qudlle Dieper vereerd, heeft met yver verlangd om zig voor Uwe Ko* 
niogiyke Hoogbeit ce vertonen. Altyd oplettende geweeft zynde op die vai| 
Uwe^oote hoedaoi^edea /welke de mêefie orereenkomd hebben met hare 
vreedzame bezigheden ; pryft zy al voor lang rtiêt verwondering in Uwe Ko- 
ninglyke Hoogbeit de fraaiheid en uitgeltr^kthek van geeft, dewetenfcbap, 4e 
' iamk en de kennis der fraaije kunlten. 

Tegenwoordig ziet zy het gcbroik van die Zeldzame begaaöhedcn in d^ 
forme van ^egeering « 4ie Gy oiOiings la bet &ótabigr|t opgéregt 'Hebt. 

Allef 



M E R C Ü R I U S. 



7f 




ÜMMétf 



uvereeoftemnring', waar van mea nauwlyks een eenig voorbeelt ziet, erkent 
een iegelyk ecne bytondere vooraienigheit > welke ïn een tyd, wannneer Goi 
onsbedroefiiedoor de groote verliezen die Wy geleden hebben , U toebereidede , 
Myn Heer 9 om een valige toevlogt te zvn voor de droefheden en fmertetl 
van een goed Volk , dat , doorliare getronwheit en hare aankleving aan hare Ko- 
ningen, altyd verdiend heeft goede Meefterste hebben. 

Alreets gevoelt men d ' 
meene kennis , voorliet ( 
o{> U den grootften aiteit 
her waaraetige en het verleidende : Geruit, bewaart Gy de R^en van jrder Staat: 
JVfagtig , noot Gy alles in pligt en ontzag : Zagt , verleent Gy eenen gemakkelyken 
toegane:Weldoenende, laat Gyn niet voelen als door bet Roede dat Gy doet: de 
tiitdeehng van Gnnfien is deeentgenitzondering die Gv hond op alle Uwe Regten. 

Mogtoi wy deel hebben aan de goetheden van Uwe Koninglyke Hoogheit. 
ft dmf het van de Maatfdiappye, ui vriens naam ik de eer heb van te ipcee^ 
ken, xeggen,' éax wy daar na kannen ftaan^ door de oudheit en de edelhèit 
van onze op^fing, door dezaiverhett van onzegrontregelen , die niet anders 
zyn dan de Wetten van het Kodngryk, en door de eenvöudighdt van onze 
sèedcn* • 

Geen belang val Ona voor U brengeoi myn Heer, ten zy dat van 't ge? 
mecne wdzyn: Geene eerzogt, ten zy die om aan U Koninglyke Hoogheit 
'Welgevallig ie wezen , en deielve van Ons diepfte ontzag te verzekeren : en 
«ene cxigemfthdt, ten zy die over Uwe gezontheit* Vergun Ons, dat wy 
Uv als eene eerfte genade verzoeken, die dierbare gezonthdt. wel in agt te 
nemen , en dat Uwe zorgen verdedt mogen zyn tnuchen U Koninelyke Per^ 
zoon, en de Staat. Van Uwe behondenis , myn. Heer , hangt ar het geen ' 
Wy *t meed wcnfcben ; de Opvoeding dés Koaings in de Grondregelen van 
Onze Vrydommen, die niet anders zyn als de gdieiUglte Wetten van de~ 
Kioon, en van de Biï&liOppely ke Waaidighdt; de bevefttging en de daor^ 
zaandiett van eene allervolmasikfte Regeering ^ en de berftelling de Letteren 
in haien Lnifter en in hare Vryheit. 

Kukomt weder in confideratle het aanmerkelyk verbaa}» rakende *t 
voorgcvattene te P^fSt over de zaak der PauiTelyke Contlitutiè} wes- 
wcg/tn$ io onze voorgaande ScokkeD zo meo^maal gefpiroktn is* 

* - ' 
WAandag den 2. December htelden.die van de Facnlteit der Godgeleerthcit 
'^hflte otdtnare Vei^ering in de* Zaal van de S9rk$mm. Men b^on , 
^xAbbbs de eewoonte, met het leezen der beflaiten van de vorige Vergadering 
ran tel 4. KoveoE^ber laatftlede. Een der Artfauxlen van het toen gmiolvrer*, 
^ ' K 1 . de 



7« E U R p P I S C H E 

171^. ^^ bèftond In de goetkeuring^ die de Faculteit gedaan had van de Aanipraait 
Jahuan ^^^ ^^^^ ^^S) door ^ den Syndic den Heer Rav.echet , wanneer hy den openba-*^ 
^ ^ ren Dienft van dat Ampt aanvaarde. Toen men a*i dit Articul quam, ver- 
klaarde de Heer Hombelot ( de öudfteder aanwezende Do£h>reti, na deSyn«- 
dic, die (laat gemaakt had, dat men op dien dag verflag zoüd hebben gedaaa 
.van het la^tfte Syndicfchap, en die tweefpalt zogt te verwekken ) opentlyk^ 
dat hy zig kantede t^en de ftoetkeuring van de bovengemelde Aanfpraak ^ 
waar in hy , 20 hy zeidei verfcheide zaken aangemerkt had, die den Paus be« 
leedigden. Men begon daar om te laggen; maar de Heer Humbelot hervat* 
tede het woort,' en zeide, behedigewie ée ged^tenU aan den overleedtn. Koning 
en de Geeftelykheit van t^ranhyk^ Men viel tiem tn de reede door een nieuv^- 
gelag ; waar na hy daiar nog byvoegde , bekedigende den Hertog Regent en de 
Faculteit. De meede Dodoren.daaTv^ens uitfchruwende, (lilde d^ Syndic 
het geraas, en deed met de leezing van^ de Concloften voortgaan, zeggende^ 
dat men vervolgens de klagten^van den Heer Humbelot aanhoren zoud. 

De leezing geè'indigt zynde, vattede de Syndic het woort, en zeide; Dat 
de Hertog Regent hem' met den Heet dn Pjn vryéags te veren ontboden had ^ om 
ben te zeegen , dêt zym Koningljke Heogheèt. aan de ^Faculteit de vryheit niet v>$l^ 
de benemen van over hare zaken raad te plegen ^ dat hy ondertnjjchen gaarn zag, 
dat men bet verflage V v>elk de tvtaalf Gedepnteerden^ die den l. Oéiober be* 
noemd waren ^ om het geen gedurende bet vorige Syndicfchap gebeurt vjat^ teqnder^ 
zoeken^' nog tnat ver/choof; dat b'j redenen bad^ om datnitfiel te hegeeren; dat^ 
ef [choon hy een nittritzel van V Prem Verbal had gezien^ het hem aangenaam 
zond zyn het geheel te zien , waar na men het verflag binnen veeftien dage» 
doen kon. De Syndic voegde daar by. Dat men een •yimbentique Gêfye had 
laten maken Van '/ Proces Verbal ; dat dk getekent mat door een der tviaalfCe^ 
deputeerden en doet hem Syndie^ dat het den 30. November eerfi aan zrn Koning^ 
iykc Hoogheit had kunnen vmden ter hand gefield^ en dat de Faculteit derhalven 
geliefde goet te "kenden , dat bet verflag va» deze zaai tot eene andere byeenhmfi 
verfchoven vtierdé' 

Hy (prak vervolgens van eenige lopende zaken, en van vveinigs belang; 
daar na zeide hy: Dat de Faculteit flus gehoort had de bejchuldigiege , die de 
Heer Humbelot tegens hem geformeert had; dat by eifchte^ dat deze Dokor ver^ 
fdigt viierd zsg omftandiger te verklaren ^ enzyne hépfden van bej€hnUiging jirti^ 
kul voet Artikul open te leige»; en dat hy de Faculteit y die zyne Redevoering 
fttblfoet^ en de zelve nog yerjch in geheugen hgd^ bad^ ddtzy , over de tegent hem 
ingekr'ag^e befchuldiging y uitjpraak doen wilde. Toen drong^ men den Heer 
JFÏumbélot ^n om zfg te verklaren : Hy maakte in *t b^in zwarighcit daar 
.,Over, en fojeen verlegen; maar ziende, dat hy gedrongen en zeli? gcdreigf 
wierd, dat men hem zoud houden voor een valfche Befchuldiger en Laderaar, 
zeide hy : Dat den lof die de *$yndic aan de nitgébannene Deélaren^ over *t vtepé 
van de- Cenfiitutie dig nu te rug geroepen y gegeven bad ^ den Faut hoonde i dat 
A> deze Domoren genoemd had kloekmoedige Verded^ers van 't Geloof en vaa 
de Waarhdt; be^^el zy RebeUen vê» dettJSt Sietf v^nrpt^: en gev^iiert baddem-- 

^' '.\ ■. dé 






^ M B R C ü R I U S. yr 

GeUêfêM dt VFoéifbeit; dst dfZÊlye ReJinvoetiug oêk fmaJtfyk 'uras vó^r de gedag' jsMi^ary 
têmM van^ d§m overUden K^iffgy om dst de Sjndic hem had vergeleken iy den^ 
Keizer Kanfiantinws ^ dat die Vorfi tJg hebbende Isttm verrajjcheu deer de itf/ftfiê- 
msrjen der Ariaémje Bijjcheppen^ en den H. Athanêfins uitgebannen ^ déze ver- 
getyk'mg te kennen gaf^ 4at de everlede iiening , deer eenige Bijfchepfen verraftht 
en mijieit ^idiergelyken misfiag begaan had deer bet nit bannen der Verdediger t van 
de fVaerheit^ dat zedenig een zeggen de eer van de Bijfcheppen en van de Geefie^^ 
Ijkbne va» Vraokryk kwetfiede; en eindelyk^ dat de Theohgi/e Faenlteit , ée^ 
de CenfiitntieVnigenitet aangenomen had f daar deor geheont wiert. 

De Syodic, lieode dat hy perlbnelyk aan^etaft wierd, begeerde; éét deHeeV 
Hambelot deHoofilenvanbelchuldiging Ichriftelyk op geven en tekenen 2oud* 
Deze DoSor fcbecn daar toe niet graag , en zyne Vrinden , die wel zageti 
wat daar van komen xocid , rad^den hém dat hy de zaakt liet fteeken : maar 
aan de andere kant liiet willende te boek (laan voor een LaAeraar ', indien hy 
2yne Befchnldiging niet (laande hielt * rezol veerde hy nSi de Leflènaar te gaan » 
CD *t geen hy gexegt had op te fchryven en te ondertekenen. Ia den b^inoe 
ftddc hy eenvoudig op 't papier; DatdeikedeveeringvaMdeniSjndie inynrieut vuis • 
as» de gedagtenis des Konings $^ om dat hf hem vergeleken had b} Cenftantinns » ver^ 
lett jdêoT Arriaanfe Biffchoppen. Die van de Faculteit.^ de lezing van dit pofnt yaa 
befdialdiging gehoort hebbende, zeide ; dat de Heer Hambelot verder gegaan 
was, dat by oe geheele befbhuldiging moeft flaande houden of voldoening ge- 
ven. Deie Doctor keerde dan,iia het Comptoir , enfirhreef nog; Dat de Re^ 
*deveerivg hifuriens v)asgevieefi aan den Paus^ aan de Geef efykheit van Firankryky 
em aan de Famlteit , dse de Confi'itutie aangenomen had* . 

Toen men dit lasütfte Artikel ovetltiit gelezen had , kantedeti %ig de meeffe 
Doéloren tegens deze gewaande aanneeming , en zekien ; dat de Bello niet in 
de Facnlteit ent fangen vtdsy en dat men dadelyk beezig was met het Froefs of te 
maken van den laatflen Sjnüc , die be/cheüigt noiert van het Decreet der Faculteit 
verval^ te hebben. De Syndic het geriigt geftild hebbende , vertoonde , dat 
hier twee zeer verfchillende zaken waren ; en bad de Faculteit ate van eei) te 
icheiden: de eerfte was^ de MefeinMging t^ent hem èngebragty ter' oorzaak vam 
ek Reedevoering^ Me hy den 4. Henember had^gedaan^ de tweede was, ^e ge* 
noaan^ aannemtng van de Belle , en de vervalffing van *t Decreet. Hy verzogt 
de Faculteit «ernftelyk het tweede punt voor tegenwoordig niet aan te roeien ,-- 
d^yl d^ op een ander tyd zyn beurt wel krygen zoud : Hy hielt daar op (lerk 
aan, en verzogt « dat men, zig alleen met het eerde Articur vergenoegende ^ 
eenvoudelyk moge vooraemca hei geen iiciA perionelyk raakte. Toen bragt 
de Abt BoiJeau ^ die dea.dienli van Deekea waarnam , db zaak in overwe- 

f ing. De oudft^ Doélgreo vergenotgdea zig, agtervolgens het vettoek vaa 
eo Syndic, hunne gevoelens te vfirklaren ontrent het eetfte punt , en teiden ;. 
Dat Je Ree^voermg door den Heer S)neüc gedaan ., en dewelke zy aangehoitrt^ 
hadden y t^er regelmatig en. zeer eerbiedig veae loweejt jegens den overleden Ko^ 
«MjS, iem Paste ^ de Gmfielfkbei$ eit de Satëimiti en zy coDcludeerden^ dat d^ 

K 3 Heee 




^ E U R o P I S C H E 

Meer Barnhki hboarde ft 'onrJin gefiotin «Ir df Vfrgsderingêm Vém dt téictih 

twii, em hmraop vmn de Bêdiem/rgtm êm dg Eef vmm kêi. DóéUrftbiip ^ têi dstbf 

be$ gttm hy héfd hfgetréigfj ên UidéS bj Vêldêemwg géf éum difët9bH$ 

ssn dfU Sywdic* 

Maar wannrar hetdebeaitwiert\ran dea Abt Bidal, een der-DoSoren, die 
uit xyn baltingfchap geroepen was , om te Aenunen, vertoonde dezelve in kor-^ 
te woorden; Das mtntMi kgn êverflêan bêt gtêm de Htmr HBmhèkt gexegt bëd^ 
sawg^0ftde de émnnevmng ysn de Cenêittnie ^ em Vém de De&gren Me 'ter eerzédi 
^an dezelve uitgebannen visren^ welkfibf veer RebeüenyenOngebeerzéme aan dtm^ 
M. Steel y gejcbeiden bad ; dat bet een leugen vms , dat de Fa^heü de Cenfiitutie 
aangenemem hadi dat bet Decreet *t V)elk menef baar naam uitgegeven bad , ver- 
valfcbt vjat ; dat bj zig der balven van V gevoelen verklaarde^ der geene die voor 
bem ge fiemt badden ; enrdat by daar neg byvoegde^ dat de Heer Humteiet verfOgt' 
steudxyn $e erktnnen dat bet valfcb it^ dat de Faculteit deCanfiitutie adngenemen 
beeft. 

De Abt d'Asfèld , xyn Broeder, eentgen tyd na hem ftemmende, was van*t 
telve advys , en onderftainde hem kragcelyk. De meefte Dodoren volgden 
hem, en xelf die te voren reets geflemt baddea, deden het nogeens, en xom* 
mige vodden daar by ; Dat %y de Cenfiitutie niet stbenlyk niet aangenomen bad- 
den » maar dat, zy zig tegeus de aannennng van dezehe ^ tot den laatfien fnikvan 
baar kven^ zouden kanten. 

Dus wiert de Conclufie byna cenpariglyk, {want van 230 DoSoren, dte*er 
in de Vergadering waren , ontbraken maar 14. of i ƒ. ftemmen) opgemaakt \ 
luidende aldus : 

©E tif Faculteit verklaart lafierlyk en fa^emrovende de klag^ tegens den Heer 
Syndic^ door den Heer Humkelot. Zy fluit dtn gemeUen Heer Humbelet uit 
bare Vergadarivgon ^ en beveelt bem zég te ontbonden van alle de dienfien van bet 
DoSoraat^ tot d^a bf iu*t openbaar en in de togoumoerdigbeêt van de Faculteit^ 
de tovengezeide klikte berroepen^ en van degebeele yergaderiug^ #« van den Heer 
Syndic in *t byzonder^ ootntoedefyk vergiffenis verzegt beeft. Daarenboven ver^ 
klaairt de faculteit voljcb^ bet geen de gemeUe Hoor Httmbel^ g^s»gt beeft ^ dag 
de Facuhoit de Confiitntie Un^enitu^ aangenomen bad. 

Was getekent» 

BOILÈAU, Deekcn. 

De Heer Du Pin ging den lelven dag hier van verflag doen aan den Prins 
llé^ent. Den 3. bad de Nnotius van den Paus ook gehoor by tp Kontnely- 
kc Hoogheit , en klaagde bittedyk over bet £eene das^ te voren in de Sorïen^ 
ne voorgevallen was. De Kcf/aat wei ter de^ ondorp xynde hoe alles toe- 
gegaan was , antwoorde hem ; Pmt de Heer Nuntius bem niet te beklagen bad^ 
aIs over zyne eige troupen^ die bem k^aljk gedient badden^ door een drift van 
bêfê ^nbeJcbeiéembeU i dat by vooi^Aem^ bot flilzvtygem terocomman^eert bad; 



y 



M. E R C U It I U S« 79 

éé$ mn htm héi gHf^êrzénmt • fm ^t mm vsm dfinê xénk w$tt tJ^uA bMt^ |..|^ 
gtftfakem , mdiw^ék vmn dê T^tupsn^ , viflke bet mttfie Mang badden emtfi J-Mu^/m 
U Jmren^ de eerfie nieè wénrem (»iueefi emze voer den ddg te halen, ^^,Tj 

Den ƒ. waren de Leèden wederom vergadert ,' dog 20 tairyk niet als de^r« 
Ae tmbl. Men, begon met de leeting vaü de Cohckifie , hier böven gemdt* 
De Heer {fom^lot, die*er tegenwoordig was^ (loot op, verklaarde , dat hy 
tig tegens deeze Ck>ncliifie kantede , veczogt Ade van tyn Froteft , en ging 
weg. Een ander Poöor , genaamt Clavel^^zeide , dat hy , zonder de klagte 
eigens den Heer Syndic toe tevftemmen^ proteÜeerde tegens de Conclufie der 
vorige Vergadering, en hy gafeenfge redenen van'zyne prote&atie. De z^ 
dan wederom in omvrage gelegt zynde » 'wiert met 141. t^ens 19. OemnMO 
overgehaalt, dat men geen agt zond geven op dez» proteftatten^ en dal 'mendq ^ 
CoDclofie van de vorige Vergadering coofirmeerde j *c welk aldus aaogetekeni 
wierr. 

^r\B H. técuheü is VM tiveehn genaofl ; I. Dat men gein êgt hheetde^ 
*^Jlsan f de tegenknntingén van de Heeren Btimbeht en CU^el, a. Dat da 
gemeUe Heer Hnmieht feenamaal deergebaah zal v)or4en ef de Nsam-fyfi der 
Deéiaren , zander dat Vr eene nieuwe overviegsng nedfg i$ t indien bi voer V 
einde van deze lopende maand het^Beflnit van den z. dezer niet enderjchryft^ 
l. Eindefyk ienfrmeert de iL Fatnitett bet bovengemelde Befinit van den k.Da* 

emnber» 

Ondcrflpnt, - 

^ BOILEAU.Deeken. 

Her aamnerkelykfte, en her goen de gdieele Verndering gedqrende harede- 
libcraticn 089 't hert gip^» was te zien, dat de Abt Liambert , eerwaardig we- 
fcn» zyne godvrugtigheit en ordentelykheit * met veel zeedigheit opftont , en 
zyo leetwezcn betoonde over deq misflag die hy begaan had , wanneer hy door 
de vrees voor de ballingfchap öntrufi , en door het ge(chreenw der voorftan* 
ders van de Bolle verlegen geworden , in de Vergadering van den 3. Maart 
1714. sezegt had ; Dat men niet moefi raadpkgen^ maar dat men moejt geboorza^ 
emen^ Hy veizogt deswegen verfthoning en zeide ; Dat bf zig vxtegde h Seger 
ma ^ veelke in ietM gelegent beit de gteotfie fiand^^afiigbeit geteent badden. De Hc« 
Fea , Priefter van Sr. Cervait^ en de Heeren Penet en RooiTelot, twee andere 
. Do&ocen, veegden dit loifelyk vopri^edci wa^ nade Vergad^ingverfchovea 
ydert lot dea id. van deze maand. 

• 

Desc Gecflelykc Facukrii hsm Vcrgf^ering 9 aU «vro vpbrwaardi 

Sezegc it , in de Sarbemna den 2 fanuary gcopcnt hebbende ^ rczolveer** 
co ook 9 op bcr Apel, d^^r den Heer Humbelot) wegens de be/lui* 
ten van den x en 5 December , aan het Parlement gedaan f om die 
Piooeditfureo vtK»t te zate» > «ü de^nodigB ilfiKkta» tot opbcldejing 

dexes 



«o E U R o P- I S C H E 

i^tS. dezer zaak, te doen drukken , verkiezende daar toe een Advokaat CA 
^f^*^y een Procureur ^ >yaar op eene der oud Ac Doftoren, waarnemende de- 
xe geleigeiicheic , diverze. nieuwe Artjkelcn van befchuldiging tegen» 
den Heer Humbejot inbragc , als onder anderen , . eeriteiyk \ dat hf 
ten Boek, had doen drukken j over de H. Schrtfiwer^ vol d^^ltngen > en 'l 
iulve inU ligt gegeven met valfche goedk^^enngen^y ren tweeden , da^ hy^ 
zyn^e genoodzjoakt ge weeft j om verfchetde in dat Boek, voergeftèlde Z4kfi^ 
etpenèaar te herroepen , ter t,elver tjd eene henoepine van zjjnJe. herroeping ' 
ontworpen y. en i^aan eenige Lutden gegeven had^ ten derden, dat door hem 
een einder Boek^^gefebreven u^ms^- iegens deFrjdemmen van de GalUcaani,e 
Kerk^j en fegens^e Leerflukken der Concilien. van Confians en Baxjel y en 
dat hy V zjive Boek binnen Romen h^ doen drukkfn ^ en ten vierden , 
dat bf [élan den averieden Koning ^ in een hj hem gemaakt Compliment j had 
ditrviH ^gg<nydat de Tkeologtjche Faculfeit van ParyS de Con/fitutie aan-- 

' Den 4. January hielt de Faculteit eene extraordinaire byeenkomfl: ^ 
wanheer den SyndiC vertoonde^ dat h/, naziende de Reekeningcn van 
het voorgaande jaar ^ daar in een aanmerkelyke zomme had gevonden^ 
gebruikt voor de onkoften tot het drukken, van een gewaand Decreet 
der Facultöiï,.gedagipekent ). Maart i7i4i in welk Decreet men 
voorgaf, dat door de Faculteit was aangenomen de Pauf2êlyi<e Bulle , 
VnigenitHs% dog-dic Decreet vailch, en fact drukken van 'c zelve zon- 
der ordre gelcbiet zynde , zo oordeelde hy dit Artykel van onkoften 
niet tè kunnen laten doorgaan ', dewyl het geenszïnts billyk fcheeo 
de Faculteit daar mede te bezwaren \ Waar 'op men die zaak in óver* 

weging, en vervolgens dit^bcflitit .nam. , 

* • • 1 

« • 

DE H. Faculteit keurt goct de geAine tegenkanting van den Heer Syndic , 
en verklaart dat dc.geene di^ dit hebben laten drukken , de koAen daarvan 
moeten betalen. Daarenboven' verklaart ij , dat het Decreet van den f. Maart 
'1^14. , zonder haar medeweten gedrukt, is een yalj verdigt Decreet, en valr 
fchelyk aan de Faculteit toegeëigent : Zy ordoBnecFt dat het d(K>rgehaait en 
uitgewiftht worde op de Regifters; en ly verzoekt den Heer Syndic in dit zel- 
ve Regifters aan tè teekendnae Rcédeuvoeriog, die hy daar even over deze 2aak 
gedaan heeft. ^ . - . 

Meer dan 50. Doftoren 9 hun gevoelen over het werK van de Con- 
fiUucie verkU^eode) beweqdeBfi^^d^c^^acJve.uQit jungenooien konde 
t - wer^* 



M E R C U R I_U S. 8i 

is^erdeiiy om 3at2C ftteed thct dè Cathcijkf fViu^heitj met de CÜifitljkf n*^ 
2kdH€€r 9 m met het Regt. J^migff 

Deo S. vergaderde de Faculceic wederom t om bet bovenftaande bc- 
iluit te overlezen en bcveftigcn^ mitsgaders om te ondertoeken dcx;»ik 
van zeker Doélor , die , gedurende den tyd dat men de Prelaten , 
Vfeigerendc de Coaftitütie aan te nemen*, vervolgde, de fiouthcithad, 
vdn Theologifch inécSorbürme xq beweeren , dat de-Patis rcgt hadj em 
de B^cb^ffcn te veroordtelén en étf te xeiten. Men (prak ook veel van 
de Lykrcdeoy welke <]en ^iflcbop vtn jllet , over wyleh den overle* 
den Roning had gedaan^ aantoonende hy » onder iinderen , geenssints. 
te wraaken de verbreeking van het tiamtfche Mi'xtt ^loi uitroeijtngder 
Froteibincen ^ wes wegens wy alleen dit Itaaltje den Lezer willen me» 
dedeelen« 

TOcn Joas door Jojada op den Throon van 7jne Vaderen lierftelt 'Wiert i 
zegt de Schrift , dat wanneer men hem de Kroon op het hooft had^gczct, 
men hem ook in handen had gegeven de Wet des Heere, om hem te leeraren 
dathetOpper-gera^, waar mede men hem kwam bekleden , aan hem tot geen 
ander einde opgeciragen was , dan om op de puinhopen van Baals Hals den 
dtenft van den waren* God , die de godloze Athali^ afgcfchaft had , weder op 
te regten. 

Ecne andere Athalia , myne Hoeren ,* maar gcvaarlyker en magtigcr , rtad 
hare woede in de laatfle eeuwen verder uitgebrdt; gellage-vyandiune van den 
Godsdiend onzer Vaderen , had zy (meencndc dat haar alles geoorloft was 
om dezelve uit te rocijen , en hebbende by de liftigheden van de verleiding , de 
^oetvfrilligheit van opftant gevocgt) het Koningryk tecens zigzelven verdeelt; . 
en hareKericfchendige handen tot in 't Heiligdom llaande» had zy van de Tem** 
pelen des levendigen Gods , den ftoel der godloosheit , en der leugenen ge* 
maakt. Gy kent aan deze eerfte trekken de Kcttery van Katvin , zo berugt 
door zo veel misdaden , en die , den oorlocs-felckel overal ontftekende, en 
den eencn Brofeder tegens den ander , den Vader t^cns dch Zoon , den On» ' 
dcrdaan tegens den Vorft, de Princcn tegens de Princcn wapenende , zelfs in 
•t midden van de Monarehy cene zoort van Republiek , tot hoon van de Reli- 
gie y voor haar opgcregt had. Onder de begunftiging van Ediften , door de 
noodzakelykhcit der tyden ai^^erll , genoot zy nog ^ onder de Regcering van 
£#ODEVYK,dc vrugt van hare oude ongeregtighedcn. Mqdedingfter van de 
Kerk,' had zy, even als zy, hare Tempelen, hare Herders , haren uiterlykcn 
Dien ft, hare Wetten ; en men. zagzc geworden Lid van den Staat, eenc Hei- 
lig (chcndfge, maar gerufte Authoritcit ocfFcncn over een overweldigd gcdeel-* 
IC van de Kudde van Jezus Chriftus. 

Louis kon niet langer dulden dat de Stammen verdeelt waren , en dat Sa^ 
aouyif* cencn Godsdientt oeftende , afïondcrlyk ^an yerttzakm. Hy onderneemt 

L die 



8* 



E U R O P I S C H E 



\ 



j|7vé, die Muur vaü affcheïduw té brek^ : een werk van lo vecle jaren , en dat ^ 
fsfiu^ry -geflerkt zynde door al het geen de vporoordeclen van eene Religie , hoewel 
v^fch', hartnekkkenyverende kan inboeïenoen, voor alle menfcnélyke magt 
©ftddordringeiyk fcheen. Hier ts hel dat gaat uitblinkende geheel Chrifl;elyke 
Koning : L ou t s, doof voor de raadfi^uigen van eene vreesagtige Staatkun^ 
,de, die h^m al het gevaar van deze onaememing voor oogen houd; veragten- 
de al het geen de getergcle Kettcry Van ukheemfe Magten , tegens hem zoud 
mogen doen opfta>n ; en al het geen hy van Ijinnen in gevaar mogt (lellen om 
lig te handhaven, neemt hy geenen raad als met lyn Geloof; en tegens alle 
hoop hopende , brengt hy 'haar don do&elykeu flag toc^ Het was, myne Hee- 
ten, -door de herroeping Van dat berugte Edift van NaHtef\ waar m de Ket- 
tery , sedert zo vda Jaren ^ als in haar Fortrcflc verfchcen , en zig eenonfchen- 
bare veiligh^ beloofde. Op dezen doorïupigen (lag , zyn de Tempelen der 
Dwalingen tot vergruift ; de vaifche Propheten befchaamt i den Meefter der 
•Leifgenen ftilzwygen opgelcgt ; en alle godloze dfenft afgefchaft. De Kbrk keert 
in alle hare Régten , en het gezag van 't Priefterfchap, oVeral geëc'rc , heeft voor- 
. taan |;eene andere pAlea» als die van de Heerfchappy. 

Dien Prelaat verklaarde zig ^ in dcw Lykrcdcn , meerder gematigt 
een vöordeele van de berugie Pauflclyke Conftitutie , als omtrent dö 
vcrbreekkig van bet Edift van iV^«/^/.» vermits by verder dc2^ vol- 
gende redenccring gebruikte^ 

13 Et 15 voor L p- u I s niet genoeg de oude dwalingen uit zyjne Staten te 
* * bannen j hy 'is niet rninder bezorgt om ze voor nieuwe te bewaren : zyne 
wysheit doet hem de gev^rlyke gevolgen daar van vooruit zien, en den yver 
vaö tyn Geloof doet hem alles in 't werk ftellen pm den voortgang daar van 
te (luiten, of dezelve in. hare geboorte te fijiorcn. Vcrbeel U hier niet, mync 
Hecren, een Uövaardig Prins , die de palen van zyne ifiagt te tuitpn öi;inde, 
aan zyn oordeel djurft,. onderwerpen het geen aijo't oordeel van de Kerk allccu 
behoort. L.o uj^s, aan die Kerk , welke hy als zyne Mpcder eerd , onder- 
Worpen , leent haar zyn gezag , zonder het zyne te willen misbruiken , hilre 
uitfpraken voor geheiligde Wetten houdende, maakt hydaar van den rigtfnocr 
van zyn, gedrag ; en dq zorgvuldigfte gehoorzaamheit tpt zyn deel nem^c^dc, 
heeft hy noo;t ander oogwit gehad r als dezcjve zyn Onderdanen in te boez^- 
nlen. Du« waren gedurende zyn leven , dus waren tot 'het- ogenblik van zy- 
nen dood de, gcftcltheden van dien grotcu Koning. Gy zultze zcegencn , 
Hcere , en Gy ^ult niet dulden , dat 4Ït Konineryk , het c3el/|c deel van Uwe 
Erfenis., oit door den vcrgifrisgn adem der dwaling bezwalkt.wx)rdc; Gyzult-- 
Xü daar voor bewaren door Üwc genade ,. en door de handen vmi Uwe ge- 
trouwe Dienaren het onkruit , 't welk den vyondigen menfch daar in zoud 
mogen zaaijcn , uittrekkende , zal men het. Priefterdom en de Heerfchappy , 

- aJtf4 



I 

t 



" M E a C U R I Ü 8: 8j ' 

altyd ovcrecnftcmmig, meteenen even g^ykcn yveriien «beiden aatf de Zee^ 17 lü' 
gcpraal van Uwc eeuwige watrftcden. * , Jênimrjf 

Een 2eer aanmcrkclyk Arreft van het t^arlcment te Parjs , den 1 f. 
January uitgekomen^ verbood bet drukken» verkopen of uitgeven, van 
de cxcomaionicatie brieven desPaus^ en vernieuwde het algemeen ver- 
bod , van geen Bullen , Brevetten oif Decreten van 't Roomfihe Hof te 
ontfangeii , veel min af te kondigen , 2ondcr daar toe verkregen te 
hebben opene Brieven , in 't Parlement van Parjs geregiftrcert. Het 
gepalTeerde dezen aangaande , magmen zien uit het volgende Ëxira^ 
der Regifters van 't FrM^he Parteaaent. * 

p\E2cn dag ïvn de Gci«gtS;Hecren des Konings binnen gekomen , en Mr. 
*-^Güinanme Fran^ois Jply de Fleury, eender Advocaten van den gemelde» 
Heer Koning, het woord voerende, hcèben tv aan 't Hof gezegt. 

Dar de geheiligde bewaring van de publykc Órdrc, welke haar toevertrouwd 
IS , hen verpligt toeylngt te nemen tot hetgeiag van *tHof, ten opxigtvan cett 
Stukje 't welk fchynt te vm Ban4rieven| uitgegeven door den Anditear- Ge- 
neraal van de Apoflolilè Kamer tegens de ^ene, die men x^t dat xig gekant 
hdiben tegens de Jmmtmiteiten , tegens 't Regtsgebielj en tégens de Vryheit 
van de Kerk in Sicilien^ en dat gocbonden heboen het Verbod, a^ekondigt 
t^ens verlcheide'Steden en Bisdommen van dat Koningryk: dat hoewtldeze 
Tittti, die niet anders vcrkondigfals een uitgegeven Amvan eenGeregts^-Hof^ 
dat wy in FtMnkryk niet erkennen , en eene ver^ianin^ die geen ander voot* 
werp heeft als de Onderdanen van een uitheems Konmgryk , ons niet fchee* 
nen aan te gaan ; de gronden die zy in dit gedrukte gevonden hebben > ha^ 
voorgekomen zyn , zo opentlyk aantaftende de Regten van ^le de Souvcre(> 
ncn, en de onfchenbaarfte grondregelen van VrankryX^ dllt zy zouden oordee^' 
len te kort te doen aan 't seen zy aan den Koning , aan 't Gemeen , en aali 
iiaar zdven ichuldig zyn ^ mdien zy aan het Hof niet voorlloegen , doof hare 
vrysheit voor te komen de gevaarlyke gevolgen, welke dk Gefchrmt kon heb* 
ben ^ indien het in 't Koningryk vermeit wiert: 

£)at zy he% niet nodig oordeelen verlcheide voorftellingen , In die Gefchrift , 
vervat, op te halen ; de wtjffsktn Jer Pénjfm vefg^ttiim ^ ki$ Wowd Vém Gcd 
xe/ftj df 9nkepésUt mtgefiffkthtip dk gegeven ^oaèrd san de lmtefdi3en , of vet- 
fchetde andere Grondregelen , die alleenlyk geflaaft zyn op het vooroordeel ^ 
van eenige over de Bergen wonende Autheunoi ; maar, die m dit Ge(ciirift als 
in 't verbygaan geflanft , en maar direélelyk toegepift zyndc op de l^zondere 
vericbfllen van AMm y tan zulk een groot gevolg niet zyn , ten opzigr ran 

Vtamkryk. 

Maar 't geen hen tocftteen « de opmerking van het Hof meerder te verdle^ 
nen, ée gronden trasen van dm Autheur op de uitvoering der Decreeten van 

L 2 den 



S4 E ü R O P I S C H. É 

i7itJ. den Pau&i dat dit gcenc enkele gcvallige uitdrukkingen , of ligtc en uiterlyke 
Jënuéfj gczcgdens 2yn ; maar dat het 7.yn onderöeunde en beweerde voorftcUiDgcn ^ 
even als klare waarheden, en byna als Gelooft-pnnten ; dat het niet lyn Grond-' 
roeien vdic alleenlyk betrekking hebben tot de byion^iere vcrfchillen van de 
Monarch V van SkiUen^ maarZetregcIen, die den Autheur toepaft op alle de 
• Koningryken . op alle de Souvcraïnen , en op alle Volkeren. 

Dat het Hof weet /welke de vaftgefteldc Grondregelen in byna alle de Ka- 
tholyke Staten zyn , ten op^igt van de uitvoering der Decreeten , het zy van 
de rauzen , het zy van de Condlien. Aan de ecne kant heeft de noodzakc- 
lykhcit om aan 't Volk de Wetten, waar aan zy moeten gehoorzamen , tedoea 
weten, -ook de noodzakelykheit vaftgellelt om de Kerkclykc Wetten cvert als 
it Burgerlykc af te kondigen. Aan ae andere kant heeft de verphgting , die de 
Souv^ereinenmet hare-Onderdanen aangaan, om^iiets in hunne Staten te dul- 
den , *t welk de ordrc en de gcmeCne ruil zoud mogen ftoren , deze Rcgcering, 
waar van ly aan God alleen rckcnichap icholdig zyn , ook eene verplfgthig 
gemaakt > om de vergunning van den Vorft , en van de Magiftraten , die het Regt 
onder zyn gezag bedienen , te verkrygcn , ais cciic noodzakelykc gercgeltheit 
ontrent de afkondiging der Kerkclyke Decreeten , die , onder voorwcndzcl 
van Gopisdiend , inbreuk konden doen aan de Rcgcen en aan de belangen van 
den Staat; en dat het aan die Grondregel ca is ^ dat wyde behoudenis van onze 
heiligde Vryhedcn voornam^lyk yerfchuldigt zyn. 

Dat deze gronden al zo oud als de Kerk ', al zo uhgeftrekt als de Staten , 
d;e onze heiliee Religie belyd^n , "cn waar van de Gedcnkilukkcn zig in mee- 
nigte in alle d^ Katholyke Koningryken vettontn , niet nodig hebben om ger 
Aaaft te worden door bewyzeo voor d<; Manieraten , die alle de noodzakelyk- 
heit daar vi^n gevoelen , en die hcc vad gebruik 't welk men daar van in alle 
tydea gemaakt heeft, kennen. 

Dat het ondertuflcbcn die Qrondcn zyn , welke de Autheur van deze Brieven 
Van Excomnuïöicatie , zonder 'verfchoning aantaft. Hy klaagt over de Ofli- 
deren des Konings. van Si<Ukn ^ die de Wcreltlyken van dat.Koningryk ver- 
pligt^hebben , hunne gevoelens te verklaren ov^ de noodzakelykheit van de 
£xffMt*r., Deze formah'ceit.in ^iulim gcbruikclyk, die men elders kent onr 
der den nSamvan W*r« (Verzoekfchrift) van Pareé^tis^ of aanhouding der De- 
creeten van het Hol van Romeft; welke wy onder ons kennen met den naam 
van Brieven van Attaché, en waar by de noodzakelykheit vaftgj^lclt tv ort van 
de vergnnning van den Souverain , tot bet ontfangen en af kondigenr van di^ 
Decreeten $ wort door den Awtheur aangemerkt als ecne iigtvaardige ouder- 
neming tegcns de Kerkelyke Authoriteit. 

Spreekt hv van de Grondregel van -do Exequatm iclf ; geeft hy daar aandea 
naam van a^ryzelyk , van fcheurzugtfg , en van ketters : ExffrakiUm pnf»ptió' 
ntm fro Jcbiimat €a é'.hfrtirci i fêctB ittfUffitiOMf r€f9&tMU9f. r 

Spreekt hy van de Oxideren die de ondertekening van de Gecftclykeri daar 
op hebben gevordcrts het zyn- renkeloïjc > ji^pl ^m ondeugc en van onbc* 
fcbdamtheil » iloutmoedjge » %n verleiders $ dïe. piet aad^s gezogc hebbeo,, 

^ ' 'als 



r 



J 



M E R C U R I U S. , 8y 

srts de flandvaftighcit der Geeflelyken van het Koningryk van SUilien ,-te ver- 171^. 
-wrikken. Jafifioff 

Paft hy decie Grondregelen op den aard der Apoilolife Dccreetcn ; dan * 
jnaakt hy ecne optelUng, die niets uit2ondert :, de Wilfekeur^n , de Decrec- 
ten^ de Condltorien , de Builen, de Brevetteit, byzondere ofalgemeene Cen- 
furen , de IntercHden ^ alles is begrepen in de gewaande bevryding van den 
Exepstiir* 

Belpiegelt hy eindclyk de Gronden, die hy voorftelt , ten optigt van de Plaat- 
een en de Personen, die hy voorgeeft daar aan onderworpen te tyn; dan be- 
weert hy, dat het aan alle de Gelovigen klaar en kennelyk is, dat de Bullen, 
de Decreeten , en de Conftilutien die uitgegeven zyn , van het Orakel , van 
het opper*. en ligt-baar Hooft van de Kerk, en van den Stecdehouder Van Je- 
zus Chriftus op de aarde, metzig en door baar zelve medebrengen, al hetgeen 
rot hare uitvoering nodig is; en dat zy (om zigA^an zyne eige woorden te be- 
dienen) eenc gereede uitvoering heeft in alle de Plaatzcn van de Wereld , on- 
af hangelyk van eeuig men(che]yk gezag, hoe het ookmogt zyn, als (leunende 
op de Gójdclykc magt. 

Dat het dan niet is cene algemeene voorftelling , die in~de toepafling zoud 
lunnen beteugelt worden, dat het ook niet is cene byzondere voorftelling voor 
het Koningryk van Sidhen; dat het is een Grondregel vaflgeftelt voor' alle ty- 
den f voor alle Plaatzen , en voor alle Staten , welke den Autheur by gevolg 
zo wel op VtoMhyk als op UaUen toepaö , en die , volgens zyne ftelling , geene 
uitzondciiilg moet lyden. 

Dat het niet nodig is de gevolgen van deze gronden .te doen gevoelen , vol- 
gens dewelke alle de Decreeten, door het Hof van R9men uitgegeven, dekragt 
van een Wci zouden hebben in alle deKatholykc Staten, zonder de hulpvan^ 
de Weerelilyke Magt : de Cenzurcu , de Exqommunicatien , de Interdiclcn , 
de onderaenaiögen tcgens het Wcreldlyke, en regens het gez^ der Koningen, 
^o al dat het mcrkteeken van den Paus.medebragt , zoud aan eene Souve- 
reine Wet zyn, waar aan alle de Gelovigen zoucfen zyn onderworpen , en het 

§ezag van den Vorft en varï zyne Magiftraten zoud dan onmagtig worden, om 
en loop der nieuwigheden , die zonder ha^u: en in weerwil van dezelve , in 
de Staten aan hun sezi^ onderworpen , wortelen zouden , te ftuiten. 

Te vergeefs zouden onze Koningen geweigert hebben verfcHcide Bullen der 
Pauzen te ontijen , die met onze Grond-regelen niet overeen gebragt kon- 
den worden. T^ vergeefs zouden onze Voorvaderen geptotéftcert hébben te- 
kens zo vele Decreeten , en voor al tegens de Bulle , genaamt , In Cétné 2>p- 
mini^ waar van het drukken en het werkllellig maken in dit Koningryk , door 
het Hof zo plegtelyk verboden is. Te vergeefs zoud dié doorlugtige Regtbank 
20 dik w jIs herhaak hebben het Verbod ia de Ordonnantien vervat , van De- 
creeten, Bullen en Conftitutien der Pauzen te ontfangen en zelfs in Vranktif\' 
uit te geven, zonder de vergunning des Konings: alle, de wyzcvoorzorgingen 
zouden onnut zyn^- indien de Lecre van dit CJefchpift gelecden*wiert. 
Maar boezoudze te dulden zyn? men moeft dan iiiet alleeolyk omverftoten 

L 3 de 






%6 E u R ö t? i s f: fe Ë 

1716. de uit(praken ^ en van de Ordonnantien , en van uwe Arreftcn ; men moetf- 
7ff»»wrr/i daarenboven overhoop werpen de onfchenbaarftc Grondregelen, de oüdftege* 
v7öontens , de onwraakbaarfte voorbeeld^ : men mocft dan de gevoelens van 
de Geeftelykheit van Plrankrjfk^ en vaade geagtflp Autheureu beftryden : men 
moert de Paüzeri leif aflftommat » die de magt in 'den Pertoon'van onie Ko- 
ningen zo menigmaal erkent hebben : ^en moeft tegenfpreken den Paus Pius 
de 1 V. , die den Koniiig K' A R E l IX. dlkwils bad , om het Concilie vaa 
Trente in yrankryk tc doen afkondigen. Men moeft tegenlprceken Paus 
Clemens de VIII. , die overtuigt zynde van de noodzakelykheit der ver- 
gunning des Konings tot afkondiging van dit Concilie , dat van Koning HfeN- 
Ri K de IV. wirde afvorderen, toen hy het Katholyke Geloof iannam. Men 
moefl ontkennen het verioek der Pauzen l)f alle de Vorften van Europa , en' 
voor al by de Koningen van SfMijeny om de afkondiging van dat zelve Con- 
cilie, 't welk in de Staten, daar men het aangenomen heeft» niet agtervolgt is , 
als op vergunning der Souverainen , en met die bepalingen die zy oordeelden ' 
daa4- by te moeten voegen. Men moeft eindelyk herroepen al het geen in de 
vorige Eeuw , en byqa onder onze oogen , op 't ontfangen der laatlte Gonfti- 
tutien van het Hof van Romef» , gedaan is. 

Dat het te veel is , zig op tc houden mtt ^ het beftryden der Grondregelen , 
Jie zig door zo "veel w^zentlyke bewyzen omver ftoten , en die elders in den 
mond van den Paus niet gevonden worden ; dat mèn te .veel jjedagten moet 
•bebben van zyne verligtingen en van zync wysheit,;als te geloven, dat hy ge- 
voelens kon aannemen , zo ürydig met de waaragtige Regelen , en dat hy zig 
uit het yoetfpoorzoud willen begeven, dat zyne Voorzaten voor hem gemaakt 
hebben: en dat zy door hare Bediening vcrpligt zyndc, dcvoorftelfingen in dit 
Werk vervat, tc keer te gaan, zy zig gelukkig agtcn , dal zy daiar in nietan** 
ders ontwaar worden , als den y ver van een Amptena^ van het Hof van Ro^ 
> men , die meer door vurigheit , als door verligting , aangezet is ; maar dat het 
meerder of minder gezag van dit Gefcfartft, hen niet moet te rug houden vaa 
- ^e gevolgen daar van te voorzien ; dat het van zulk een gewigt is , niets in 
Frankrjfk te laten komen , dat de minfte inbreuk kan doen aan de Grondwetr 
ten , waar in onze voornaamfte zekerheit beftaat om de Regten van de'Kroon 
en de Vry heden van AtdalUcaëMze Kerk te handhaven ; dat zy niet ftilzwy* 
gende kunnen bly ven over een werk , dat des, te meer indruk kpn maken op 
. weinig onderrigte Luiden, om dat zy het mogten Icezcn zonder voorzorg en 
zonder mistrouwen , als zynde alleenlyk gefcbreven voor eénc uitheemfe Mo- 
narchy, zonder gewaar te worden hetigevaar dat alle de Katholyke Staten over 
het hoofd haujgt , door de algemeene Grondregelen die het vervat. 

Dat , of üchoon dit Gelchrift , 't welk eerft den 9. December laatftleden 
getekent is* nog niet gemeen is in Vfankryk , het wel haaft gemeen worden 
kon , indien het Hof het' kwaad in hare geboorte niet voorkwam : dat hetm^t 
xiie inzigten is , dat zy gemeent hebben iian het zelve te moeten voorftellen , 
niet om hen teontiangen als Apelianten over een misflag van een Exeommu- 
^ fiicatiej uitgegeven door een Re^tsgebied , welkers gezag wy niet erkennen ; 

en 



/-' 



M E R. C U R I U S. «7 ' 

cn dat daarenboven de Onderdanen Van^dit Koningryk niet dirèftelyfc tot haar 1716. 
voorwerp heeft 5 maar om alleenlyk' den loop daar van te fluiten , door het Janffëty 
aanbonden der Exemplaren > en door het vertier van dezelve te verbieden .; 
z\% mede on\ ter zdver tyd den voortgang van die gevaarlyke Grohdregelen te 
verhinderen, door het vernieuwen van het verbod , xo dik wils by Arreften ge- 
daan, van geene Bullen nog Brevetten van het Hof van Ramen, zonder opene 
Brieven des Konings , die behoorlyk in 't Parjement$ Hof geregiftreert tyn , 
teont£mgen, af te kondigen > te- drukken, of te verkopen : dat dit het voor- 
werp is cfcr Bcfluiten ,. welke zy fchriftclyk hebben genomen,, en 'die zy aan 't 
Hof overgeven , uiet de voorzeide Brieven 'van Excommunicatie, &c. 

Het Hof hier opregt doende» ordonneert het verbod 'van die gedrukte Exem- 
plaren , zó als hier boven verzogt is. . ' ^ 



y 



Zêier hier tegens ook eens de Aanmerkingen , welke den Heer 
Dupin had gemaakt op de algemeene Tafel ^ door den JezuitHardouin 
agterden nieuwen druk der Concilien gevocgc ^ rakende onder ande- 
ren de volgende ftellingcnj E^rftelyk 9 aangaande de Souvtrainhen van 
den Paus^ over '/ fVaerelds gebied der Koningen^ zege hy aldus ^ demagt 
0Zf€T alle Christen Verfien^ en ever alle hunne Onderaaneti ^ is gegeven aau 
den Patuy 'als zynde de Stedehouder van ontken Heer e Jexjus Chrtftusj gr* 
fielt ft/er alle F^olkfren , en over de gantfche Chriflen Kerl^. Ten t weeden, 
aangaande de Souverainheit van den Paus , xjmder hepaaling j en onafhan^ 
geljk, van het Ceneilie^ ja zjelfj van het algemeene ^ redeneert hy in dezer 
voegen: De Paai heeft ^ ter oorutal^van zyn gez^ag^ ever alle de Cencüien^^ 
bce regt en de magt , om xjs tjmen te roef en , te verflaatzjn , en te doen 
fcheiden. Het gfz.^ der Concilien hangt onmiddel) k ^f '^^^ dat^an den 
Pau^ehfken Stoel. De dgemeené Concilien , die af^onderlyk. van den H. 
Stoel gehouden wtrdtn^^ zjjn niet onfeilbaar. Het is (cna u/aarhei t^ ie x^eg* 
gan^ dat al de magt van het. Concilie be floten is in den Paus. Mie de Bi f- 
fchofftn te z^amen , met d^n Paus vergadert J" fchjnen niets meer te zjjn , : ten 
opzJgt van de magt van Regts^edjied , ' als de Paus alleen. Htt ts geehe 
^i/aarheit van het Geloof , aaiden algemeen en weiteljk^ Concilie hare magt 
cnmiddeljk^ van JezMS Chriftus heeft ^ enz^ Ten derden ^ aangaande de 
onfeilbaarhek van den Paus , zegt hy ; de Pauzjen hebben zjg nou bedrogen 
in bat maken van Kerkeljkf, Infiellingen of Confiitutien. Indien men het ge* 
zjsg der Deereten van den Paus yerisvak}% bannen deverkf^^^de Leeringeni. 
negende het geheim der Drie^Eenheit , tpell^e door dé Eifichoppen van den. 
A^ofolifchen Stoel stitgegeven z.yn ) eenigen aanftoot lyden. Ten vierden 9. 
hetrefetïde de Offerhoofdigheifvan den Patts^ boven de t^erk j redeneert-. 

hy, 



« 






W E U R o P I S . C H E 

t7«6* hy aldus: De P das heeft eent'Eenhetrfchige magtin de gamfcbeK er k% ^^* 
JanuMT j ^i^ ^^^ Koning'in z.jn Rji^ De Pms heeft in z.igz.elvcneenvolkfnicnmagt 

.' -' over'de geheele Ker\\ en ie Biffchoppen vmNxünkxyk hebben^ in het Con* 
alie V4n Tremen , tjne OpperhoofdigHeit over alle Kerken erkent* Ten 
Vyfdcn , aangMnde het j^pel van het f^^nnis des Pnus vo^r een aanflaande 
. Concilie^ zegc ny, De gene , die van het f'^onnis des .Paus aan een toekp» 
mende Concilie apelleeren , z.yn door den Paus Pitts 11. als begunfligers van 
de Keu erf , veroordeelt. Men apelleert van alle de Bijfchoppen aan den Paus^ 
maar men apelleert aan niemand van den Paus , die ^alteen regt heeft , om 
tver de gantfche Kerk, te oordeeieh^ en die t,elfs aan het oordeelvan niemand 
ter wnerelt onieru/orpen is Ten zesden , belanjgende het oordeel over ie 
Celoofs'-Pointen^ gebruikt by deze redcuccringen : het k'^mtalleenly kaan 
den, Stoel van Romen, -^^ is te zjiggen aan den Pau/ met de Kardtnalen,^ 
en niet aan de Bijiohoppen toe , om te onderbroeken en uit4e wjzjen het ge* 
ne toe het Catholjke Geloof behoort. Het fiaat alleenijk aan den ^oflolif 
fchen Stoel ^ te weten ^ den Paus en de Kardinalen , om teverkf^en^ wtl-^ 
. ke de noodz.aakljk' ^« dienflige fVaarheden z.jn voor de mtligheit , of voor 
de Regeering van de Kerk' Èn eindelyk ten zevenden , aangaande het 
ge<,ag der Btffchoppen , gebruikt hy deze tale j den Paus is alteen de ffijfchop 
van alle Bi^ohoppen \ al de magt van yurisiiilie der andere Biffchoppen neemt 
haren oorfprorik van hem. De gelovige Cathoiykfn van een bjftopder Bisdom 
z,jn meer verpligt den Paus te gehoorzamen , als haar eigen Bifchoppen. 
Den Paus k^n zoodanig een Reglement in jder bjtondere Kerb mak^n ^als 
het henmgoed dnnkf^ ja telfs in weer uril van den Bishop. 

Eene (.declaratie des (ionings , concerneer ende {iet aanftellen van een 

1 nieuWe Commercie Raad» was deze maand in druk uitgekomen, lui« 

. dende als volgt. 

LOUIS, door Gods genade Koning van Vr^fyk^w Navarre, allen die deze 
t^cojA'oordigc zullen zicu , Saluit : De Wfde begeerte Öm den welftant 
van ons Konipgcyk te bezorgen , die ons ^anlcidc om^dc Declaratie van deii 
15. September laatilleden uit te geven, tot aaaftellinge van zes byzondcre 
Raadsvergaderingen, bchalven den algemccnen Raad van denRegent^ hebben* 
de ons doen merken op de noodzaklykhett om een zevende aan te (lellen we^ 
gcns «enezaak van immer zo groten gewietc, namentlyk den Koophandel <, 
zo binnen als buitens lands , en de Manufaouren van dit Ryk. En ovérwe- 

natuuren geflfelt 

1 hébbeu vcrkre- 

Raad te forcnec- 

rca. 




M.E R C U R I U Ö. ; 89 

r€fi^ meeftendeels beftaande uit perxoonen > uicinakoide dien , dewelke ,-i^ 
voor dc2cn al aangeftelt was onder den zelfden naam van Raad van Com- \Jnu^y 
incrcie, tot uitvoeringe van het arrcft van den Raad van den 29. Juny 1700. ^ 
WïJlcnde dan omdeze-ooriake onze meeniog wat bytonderlyker uitdrukken , 
op *t advys van onze zeer waarden en zeer beminden Oom den Hertog van 
Orhaxs, Regent , van onzen zeer waarden en zeer bemioden Couzyn den Jtier- 
tog van Bourbon^ van onzen zeer waarden en zeer beminden Oom den Her- 
tog van Maine^ van onzen zeer waarden en zeer beminde Oom den Grave van 
TfjrUn/e , en andere Pairs van Vranhryk , groote en aanzienlyke perzonacieu 
van ons Koningryk; en uit onze zekere wetenfchap, volle magt, enKoning^ 
lyke authoriteit, zo hebben wy door dezen tegenviroordigen > getekenf met onze 
hand, verklaart» z^en en vetklaaren; wilfèn, en ons behaagt. 

1. Dat'er aanftonts aangoftelt werde y een zevende byzondere Raad-, ge- 
uaamt van Comniercie, waarin men zal handelen van alles dat den koophan- 
del zo binnen als buitens lahds, en de Manuf^^uren van dit Ryk, betreft ; 
alwaar overwoogen en onderzogt zuUcn werden alle voorflagen , goedvin- 
dcns, en Memorien, wegens die zaak geprelèntecrd, mitsgaders de zwarighe- 
den die zooden mogen ontdaan ter zaake van den koophandel zo te lande als ter 
zee, als ook wegens de Fabryken en Mauufaduren. 

2. Dat de geene die verkooren zullen worden om van dien Raad te wezen, 
gehouden zullen zyn om. aandonts by een te komen , in eene plaats die daar 
toe bcftemd zal werden » om op te ftellcn ccn ontwerp van r<^lement over 
de forme die daar zal worden m agt genomen, tcn^^uizien van de ordr« en 
vcrdelinge van zaken , volgens de wyze van die re Terhandelea , en de over- 
leggingen re beraamen, en ten opzigte van de aantekeningen die 'er van ge- 
houden zullen wetden : en dat dit ontwerp gebragt zal werden in den Rml 
van den Regent, om daar geauthorizeeft en bekragtigt te werden ^ zo als 
men \ gevo^lyk zal agten. 

3. Dat alle de zaken die .in den gemeiden Raad gereguleert zullen zyn i 
vervolgens gebragt zullen werden in den Raad generaal van den Regent, om 
daar tot een volkomen beiluit eebr^t te werden door onzen zeer waarden , 
en zeer beminden Oom den Hertog van OrleoMs , Regent van ons Koning- 
lyk, volgens de mcerderheit van ftemmen, ten waare door verdeelheit, ega- 
htek van advys ware , in welken gevallen dat van den Regent de overhand 

^bcbbenzal. ^ ^ 

4. Dat de geene die in den Raad van Conunercie zal preiideren , zittingo. 
en eene delibmtive (tem zal hebben in den Raad Generaal van den Regent , 
-vr^ens de zaken den gemeiden Raad van Commercie betreffend? , en dat hy 
daar raport zal doen van de rezolutien die 'er genomen zyn. En zo het in 

zdcere gevallen geoordedt vderde, daar ook te roepen cenige Raadsheeren * 

van den gemeiden Raad , *t zy ten aanzien van zaken die de Prefident niet 
beeft Jconnen op zig nemen , en om andere redenen , dat do geene die 'er als 

dan zullen inkomen , insgelyks eene deliberative ftem in den Raad generaal 

van den Regent zullen hebben. 

M . Dus 



9d E U R O P I S C HE 

rft6* Dus geven wy ém bevel aan on^e beminde en getrouwe Raden , hooAmde 
Januéf} ons Hof van t Parlement te ^afjs^ dat'zy de^e tegenwe^ordsge daar zullen 
hebben te doen regiflreeren , en den inhont daar van volgens der zelver fbrme 
en^ teneur uit te vo^a : wast zodanig is ons welbehagen, &c« &c. 



Men 2ag ook in P^rjf/ bet volgende EiEtraft^ att den Brief van dea 

^ Heer Desaillcors , Franfchen Ambafiadcur aan dH OttomannifcU Porte , 

gcdagtekent te K9nfiaminopolen den 15, December i7i5r.confirmeeren« 

uy Mid ^^ ^^" principalen *t gene wy ( 4 > voorwaards , onder het Artykel van 

f^.4U 7iiri^;i , hebben aangetdcent ; loidraöe dit Ëxtraft aldus. 

ZEdert de te rugkomft van het Onomanfftht Hof ra deze Stad , arri veeren 
hier dagclyks verfcheide Bachas , die ontboden i om den groten "Divan of 
Krygsraad , welke in het beghv van January gehouden zal worden , by te wo- 
nen, ten welke einde de groote Cbam der Tartaren mede hier te gemoet ge- 
zien wort. Vervolgens wil de Sultan de tenten doen opflaan , om daar on- 
xfer te campeeren> tót éat zyn Leger wederom optrekt , om de Veldtogt te 
beginnen. In het g^ntfche OttmMmnfcbw Gebied wort zeer veel volk tot den 
Krygsdienft geligt , waar mede men de Grensplaatzen bezetten wil , in plaats 
van de troupen die daar nu in guamizoen leggen j en mede te Veld gaan zul- 
len. Men werkt dag en nagt aan het bouwen van nieuwe Oorlogfchepeh ^ 
die zo hier als in verfcheide andere Zeehavens van dit Ryk aangelegt zyn, tix 
men kan met waarhcit zeggen,, dat de Turken nooit zulke groote toeruftingen 
ten Oorlog gemaakt hebben, als tegenwoordig. Mchheei^uit het Eiland van 
Cft^ifs een wonderwerk van 'de namur herwaarts gebragt, om het aan den gro- 
ten Heer te laten zien : het zyn twee levendige Meisjes , die op eene vreemde 
wyzé aan elkander vafi zyn. Zy hebben beide hare Lighameu in 't geheel ; 
maar hare VoorhoofiJen zyn zo vaft aan een , dat het onmpgelyk is dezelve te 
fchetden. Zy zien elkander aan, en kunnen de oogen niet draaijen ^ als van 
ter zyde , en dezelve zyn* reets tien Jaaitn oud. 

Den zogenaamden Ridder van St. Joris , ofte gewaanden Preteo» 
dent van de Groots, Brittannifche Kroon y hebbende zig eenige dagen ^ 
qIs verborgen ^ aan 't Hof van St. Germain by zyne ingebeelde Moe- 
der» de Koningintie wedtiwe ran den onrroonden Koning Jacobus 
de ILx>paehouaen9 was vervolgens in onbekent gewaad , alleen verzclt 
^ van een Kftc?gt en Chfiürgyn, in verfcheide Steden lai^s de Kuftvaa 

*t Franfch Bretagne gereift , en cindcJyk te, Duinkttken gekomen ^ 
daar hy kwanliiis zig verhuurde voor Matroos of Bootsgezel op tin 
Schip ^ *t welk van den Grave vanStairs, (7r^pf-iBr#'M»wyrAf;» Minifter 
aan 't Hoi STiXi Frmknk^ cen.Pafpoort verkregen had, om nuxSchn 



\ 



M E R C ü R I ü S. 9£ 

iand Brandcwyn te mogen voeren. Dit Schip, flcllendc eerft ïti^. 
cours naar TcmtHze in Noorwegen^ wende voorts de Steven n^x Schot'- f^^^r^ 

Und^ en arriveerde aldaar in de haven van P^wshe^d den .%. January* 

Hier zette den Pretendent voet aan Land, en begaf zig voort naar 't 
Kaflccl des Grave van Marfcbal , alwaai" hy van zync Vrienden ver* 
weliekomt >^ierdr. De verdere omftandigheden dezer vcrfghyning 
vaa den Pretendent in Schotland^ zal den Lezer in*t vervolg onder de 
Stofle van Groo>Brii$4nmcn ontmoeten j dienende alhier flegs aangete- 
kcrit, dat de voormelde gewezene Koninginnc van EngcUnd^ onifan» 
gcndc de zekerheit wegetxs de aanknding in Schêümd ^an haar ge 
waanden Zoon , het Vencrabilc in de Kerk- Abdy van CAi«i/#r deed ten 
toon ftellen , om voor de behoudenis van gemelde haar Zoon te bid* 
deo. 

Zedert hadmen ook in ytémltykj genoegzaam q>cntlyk, Volkvoot 
ócn Pretendent geworven } waar toe de iDeergemelde Koningmne We* 
dawe haare Edel gefteemèns en andere koüelyke Ëfitden verpande. , 
In verlcheide Branfcbe Havens wierden Vaartuigen toegeruft , tot het 
overvoeren van Manfirhap en Geld; durvende eene harer Nouvelliften 
melden ^ dof den Lord Tirmout , Z^one des Hertogs van Berwik 9 v/A 
30000. GMtde LouiKjmj in Brandtujn VéUin gtpakf 9 tn naar Schotlan4 
vo9r Kmng Jactha gtdefimnt , derwaarts, had varzjntden. Onder 't 
gemeen in Frankryk, belpeurde mengroote blydfchap, over de verbreid 
oe vertellingen 9 van de ingebeelde voortgangen , die den Ridder van 
St. Joris reets m Schotland zoude hebben gemaakt ^ waar tegens nog* 
tans andere , van dezelve ftreng ^ voor een kwaa4 gevolg vreesden , 
indtèn den Hertog Regent mede dat gedrag fovcerde } aan wien dea 
Grave van Stairs» Groot •Brittanmlcbm Mimfter « desweeens deae obp» 
dcrilaapde Menoorie ove 




T\Eotidetgefchreve Grave van Stair, Minifter det Kohiogs yzmGfdot^riftoM^ 
^^nkn\^ zyn Alder-Chril{elyk(te Maieftdr, rc{>rdemèeit aan zyne Konitig^ 
Jyke Hooghéit den Hertoff van OthoBS Regent van Vim^k. 

Dat hoewel tyiie Konmelyke Hooghdt den gemelden Grave fikwtts faadde 
verzdrert, dat by 't Viecdes-Traébat met eroos ^ Bfütawmiêm^ tocC2ms#.gp> 
maakt^ getroawelyk en nauwkeurig tonde nakomen , en dat hjr niet aou^ 
toelaten dar 'er wapèneil , oorlogs Inufiritien « CHBderen of ibldatêa «tt eehiga 
Wen van Plranhjk vertrokken , tien diende des Pmeaidents . en dar dexelvt 
2/D KiomngMte Hoo^iek fot dien ijfide in alleée lèMam van \ Ryk ^eet 

Ma 'iirikw 



91 E ü R o P I S C H E 

171(5; ftrikte ordres hadde gegeven, het cgter aldus was gelden, dat dagelyks dier-' 
^anuarf gelyke zaken uit de havenen van Frankrjk wierden gevoert , zonder dat de 
Officiereu, aldaar gebiedende, den mfnftcn tegenftand daar tegens doen. 

De gewccze Hertog van Ormond en de Pretendent zyn vcrichcidemalen tot 
St, 'Malo gegaan aan boort van fchepen> die men wift met gew^éer en oorlogs- 
ammunitien, ten dienfte van dien Pretendent, te ïyn geladen, met 20 wei- 
nig omtigtigheit , dat zy by haa^ hebben sehad eene ganfchfi compa^piie ruiters 
en hare Dracieren van 't regiment van Nugent , zynde alle deze m hare ge- 
woonlyke regiments-klecdercn wapenen en monteering , zonder dat de Offi.- 
cïeren , van wegens den Alderchriltclykc Koning tot St, Mah commandecren- 
de , cenige tegenftaiit hebben gedaan 

De Pretendent het ongeraden vhidcnde zig op die tyd te wagcfï , liet af vair 
die togt , en trok door NormanJyény om 't fcheep te gaan tot Duinkerkfn \ 
^n de gcweezc Hertog van Ormond , niet goedvindende om- in Engeland aaa, 
land te treden , kwam weder tot Morlaix, 

Gcduurcndc zyn afwezen dcede zynKoninglykeHooghjcit aandcnGravcvaii 
Stair de eere van hem te zeggen , dat hy de gemelde Ruiters van' 't Regiment 
van Nugent'zoudc doen ftraffen als defertcurs , indien zy weder iif Vrankryk 
kwamen. De Heer Maarfchalk van HuxeVles heeft den gcmcidcn Gravc ver- 
zekert , dat hy ze gewiflèlyk loude doen hangen. 

Zy zyn weder gekomen , en weder by hun Regiment gegaan. MonfriCcfiich 
^ en zyn compagnie, de wapenen en munitie van Oorlog, die dé gevvcczcu Her- 
tog van Ormond tot dte expeditie by zig had , zyn nu nog wezcmiyk x^i Mor- 
Af/x, alwaar dezelve uit het Schip , in*t welk zy ecrfl waren , zyn overgegaan 
in een ander. De commandeerende Bevelhebber aldaar is zo verre van die wa- 
penen én Ammunitie aaa te halen, dathy zelfs geweigcrt heeft dat Schip te doen 
doorzoeken , hoewel hy door den Heer Campbcl , Cupitcin van ecu T.ngfiU 
porlogs-Fregat , daar toe'wierd vcrzogt, welk Ftegat tegenwoordig in de Hu- 
venen van lAorlaix is. « ' 

• Zedert vyf weekcn zyn 'er verfcheide Scheepen met Wapenen , Obrlcgs- 
Ammunitic, geld en Officieren ten dienfte des F'retendentsovan Jl/^cn Üa^vtê 




van Rouvroy hebbende vpor oogen gefield , dat'er zo.Offideren, zo tot H^a/r* 
<«üs re 'Barftêiir gereed waren^ om aan boord van 't, gemelde Schip te gaan y ar 
<jcri Pretendent na Schotland te- volgen ; zo beeft de gemelde OflScier den Mar- 
quis verzogt het e^ Sdheep gaan van die Officneren te beletten :- waar op die 
Mar^QiS antwoordde » dat het^eeee 't welk hy zeide miflcbien waar koude 
"^yn) dog dat hv de gemelde Officieren niet be;Ietten konde te vertrekken, als 
geen ordre vaïi 't Hof daar toe hebbende. 

. De gemelde' Graaf van Stair hcQft oqk verfcheide maaien aan zyn Koning:- 
lyke.HoQgheit den-fiLcfeni; « en, aan den Maarf(;halk van Huxeiles voorgedra- 
gen , dat'or yoTobtic^iiSefieQBil^» Goipnels^ en ^n<tei;e Officierai , itieadue^ 
•!-• - .: r: iïk 



Z' 



M E R C U R ï U S. jj 

l]4cin dienft vtnVtdnkfyk ^yn , hadden voorgcnpmeajia Stbotknd te eaan, ijU» 
en i\g by de Rebellen te voegen. De gemelde Graaf heeft lelfs een lyft van Janttsrf 
die gemelde Öfficierea , Generaals en Coloucls aan dien Maarfchalk overge- • 
geven ; welke Generaals , Colonels , en Officieren nu lyn te Bimhgnf « Calais^ 
OminkefktMy en andere plaatzen daar ontrent, gereed om lig na SehitUndie 
doen voeren, diedoor geen andere oorzaak worden opgehouden, als door de 
felle vorft en contcarie winden j gevende de Bevelhet^ren van d^ gemelde 
frfoatzen voor , geen ordre van 'c Bof te hebben > om dfe Officieren het over*- 
gaan te verhiuderen. , ^ 

De Graaf van Stair vind t\g verplïgt om deze gefchiedeDiflcn aan Uw Ko- 
itinglyke Hooghcït voor oogen te hellen ; op dat dezelve zie of zyne ordres 
ftiptetfk zyn uitgevoert , en op dat dezelve 'reflexie VMktot GtM^Brlttannte 
reden heen om te geloven , dat het tradaat van Utregt getrouwlyk is nageko* 
meo. Zyn Koninglyke Hooghek werd ter zelver tyd verzegt , desxelfi oogen 
eens te flaan op het gemelde Traélaat. De gemelde Graat van Stair bevind 
zig nog verpligt, om zyn Koninglyke Hooeheit te waarfchouwen , dat dege* 
wcczc Hertog van Otmondy en verfcheidc t'zamengezwoorenen tegen den Ko- 
ning haren Souvcrein, en tegens haar Vaderland, zedert eenige dagen zyn ver- 
trokken na de kant van Bóurdeaux en Bsjanne , en dat zy op de kuften van 
Gsjiogmt veel geweer, oorlogs ammunitie» en fchepen hebben tezamen gebragt^ 
met dewdke het Hof van 5/. Gfrmmm voorgeeft eene landiog in lirrilfin/ te zul- 
len doen , om daar eene Rebellie te verwekken » dewelke , zo het gemelde 
Hof lig vleid , zal werden onderftcunt niet alleen door het geld , maar zelfs 
door de troupen van ytankryk' 

• De Graaf van Stair , die zo vuriglyfc gewenfcht heeft eene goede en hertély- 
ke vrindfcbap^ tuffcben den Koningzyn Meefter , en zyn Koninglyke Hoog- 
heit vaft te Rellen en^tc onderhouden, bevind zig zeer beneepen dat hy reprc- 
oentatien heeft te doen over boofüzaken, die zo teder en bekwaam zyn om de 
gemoederen der beide Natïen van malkandercn te verwydercn, en te verbitte- 
ren, tot zodanig een point , waar utt zeer droevige gevolgen zouden konncn 
voortkomen , indien niet aanftonts ordre da^r tegen worde ge(lelt« 

Op, deze Memorie had den RcgenjC^eantwoorc , dar de f^erbimenif* 
fin^ door wjlcn den overleden Konèngmei de Kre^ vsm Groot «Brittan* 
VkXtXk éumgegaam ^ engefcbonden z.o$id& it/erden onderhouden i maar dat men 
n'M beletten kfndo^ dat a^ommige mthet^in.0 Soaverainen en ^orfien aandtn 
Midder van St. Joris y nit genegenthei$ to$ den xjelven^ eentge onderfand toe^ 
fÉ^bikfenw Dit antwoorc tag Toormnsenttyk op <Ien Hertog van Lotte* 
ringen , diezeex veele afgedankte Officieren en Soldaten had aangeno- 
men 9 om by tyd en wyle, ten diende van den Pretendent , rmxScbei^ 
land overgevoert te werden ^ gelyk ook alle de bedienden , nevens de 
Efupagic van gemeldov PrcuiKicnt > ten zelden einda naar JParjs wa« 

M 3 ren 



9^ EU ROPISCHE 

t7*6^ reo getmnlfxntèeit. ^ doende den Hertog Regent ondertuflchen , op. 
yéWMW/ .cje -bóvcnfeandc Memofic , nader verbieden , van geen Ammunitie , 
" ~Troupeni ofandefc Ooribgs nood wend ighpden , uit de Havenen vaa 

l^r^^^r;;^, tot oodcrftaodlvaa den Pr,etenaent 9 naar elders. af te fch6<% 

pen. / . ' 

GROOT. VËEL.ERHANDE gewigtige zaken 9 voornaroelyk betref- 
TA^N ' ^^^^^ de^fnoode Rebellie in de^e Monarchie, zyti wy den Lezer fcbul- 
MiEK. dig gebleven , om ip dit i^ieuwe Stuk te vergoeden. Den Heere (a) 
^^^tfie William Wyndhara » die gevangen genomen » dog zyn bewaarder onc«« 
fi^ vlugt was, had 2ig zelven nogtans kort daar na aangegeven , werdefi* 
tH^xii. ' de ny daar op door GeJepaicerden oic den Raad rerfcheide n^akn on- 
dervraagt, (chuldig bevonden , en V avonds den t8. O&ober, zome- 
de den z'j; den Grave van S<arsdale en dep Lord Duplin , naar dea 
Towr in hegcem0è ge avonden, . Zedert tragte den Hertog van Som« 
mérfeth zyn Scb^ponzoon .,^. den gemelden Heer Wyndham , te onc- 
icbuldigen ^ dog konde zyn oogmerk niet bereiken , oin datmen oog 
veelerh»ide zaken tot zynen kfle ontdekte; als hebbende hy Gom- 
^ isiffiea, met zyn naam ondertekent, oen Volk voor den Pretendent te 
werven /verleend. Wylnu den Hertog van Sommerfab,,over deze 
zaal^ , eenige koelhei;( tegens den Koning deed blyken t 20 geliefde 
zyn Majefteic hem. de bedienirg van Opperftalmeefier , opbrengende 
wel dooo Ponden Sterling *s jaars, te ontnemen. 

By ondervinding was gebleken, dat in de Stad Oxfart^ behalvendê 
baldadige Studenten aldaar» ook verfchcide andere kwaadaardige Lui* 
den waren , die tot nadeel van de Regeering onder (de hand krygsvdk 
wierven , veel geweer by een bragten , en een aanhang zoeten te ma- 
ken ; dus had men in den Raad beflottn , opa zig van die Stad te ver- 
zekeren » en de Verraders daar uit te ligten. Den Generaal Pepper ^ 
deze GomniüHe te beurt vallende ,. was met zyh Regiment Dragon^ 
Iers, en een detachement yaq i|at vai? Tytrel.» den. 14* en 15. OAgk 
Kx uit LoncUn naa^ Oj^i^r^ gpnarcbcert , zig .^elateode als othy dea 
weg nzsü[ ,Briflol^ tot verwerking v«d die bezettinge ^ opfloeg ,. trek- 
kende den \4. 's avonds wel vyfazesmylen boven OSar/i^ri} maar'^nagrs 
ichielyk te rug keerende, had hy den 17. 's morgens de toegangen naar 
Öxfon al be^t % doende zyn Volk ; by 't openen der Poorten , daal^ 
bannen trekken, eq v^>ort$.deu VicerJK^Ks^dier v«.de Univerziteit ^ 

. . ^ ' nevens 



t 

D( 



M E R C U R I U S; 'ff 

ntveas de.Sculs Mftfor» by tig ontbieden » aan vrien hy met Geinig i7*'« 
-woorden zyne CommifÉe bekent maakte. Zy ftoodcQ in '| eejrft zee/r ^f^f^ ^ 
rarwooderc ên bedeeil ^ dog komende wat (oi; bedaren ,' ziQ gaven 
xy hem de vtyheh» om alle verdagte Pen&Qoe^ ^le mogen opzoeken } 
maai hy anWoorde , dat de ordfes van den Kpning alleen hem (jaar 
foe kuralificeerde j en dat hy dus geen andere auchorizacie nodig be- 
▼oiid^ hebbende haarflega ontboden i .om hun te neggen i,dat ly.de 
baldadige Stadenten en kwalykgesincte' In woooders mofteu houden; tot 
hunne ^gt, of anders, dat hy, volgens de laatAe A&t yan h^t Par^ 
lement , indien meer als i»^ menfcfaen tamcorotteden ,. daar pp aai^ 
ftonds voor toude. laten geven» Op deze waarfchouwing.wiert hem^, 
door den Vice* Kantzciier en de Major der Stad 9 de bebulpaume hand 
omtrent de huiszoekingen aangebodenx , doende de toegangen en de 
Deuren der voornaamfte Logementen bezatten i dog den Kolonel O- 
wen 9 een der Hoofden van de' tonijpirateurs ( Gapende dien nagt inz^ 
ker Herberg óc^fVinthom) verwittigt van Ygeene hem genaakte , fprong 
in zyn nagirok over de muur , "won het MagdéUen^ Cütiegie^ en, ge- 
holpen van deszelfe kwaadaardige medelanders , redde zig aMns. Van 
xyoe 14» Complicen kreeg men maar de helft ^ daaronder Mr.Uoyd^ 
knegt van den voormeklen Kolonel Ojven » een vglilagea Jacobi^t ^ 
gewezen Koffiicbeoker eerft re Dublm^ en laatift by fVhhtkd te />^ 
dm I 'zo mede vondmen verfcheide Brieven van belang , genait in de 
voering van de Rok van een dezer oproerige, 

Den Generaal Pepper , na 't verrigten zyner Commiflie te Oxfort , 
wiert door de Leden van de Univer^ipeiC;^ voor de ^oede ordre die hy 
onder zyncTroupen had doen houden j» als mede voor het zuiveren 
der Stad van veete (ehelmen , bedankt ^ en trok daarc^ met zyn deta^ 
chement te rug naar Londin^ alwaar hy , hebbende zyne gevangenste 
Abinfion gebrast , den iX). verfcheen , en van zyne expeditie verflag 
deed aan den Koning^ die daar over zeer wel voldaan >^as. Het Rc- 
^ftwnt van dien Generaal hadmen zofilert naar^ .Weit^n^ en, een ander 
Megimem Dragonder» na Bath gezonden « beide om dicvgelyk^ Com«* 
tormsn oit ^e voereti. Zy ontdekten in de laatftgemekie ptaais ^a Pak- 
huis 9 voorzien met elf kiften vol Karbynen , een Oxhoofd tnet De^ 
gens 9 én zoo/'Snaphanen ^ dus zeven van de principaalftc Verraders 
nmr Lenden . gebrsgt wierde. Dén yplgenden dag 9 na, deze uitvoering ^ 
kwzBim met de. ordmibria Vngtwagen nog Xft. ii^eo mét ^Idó^i^ande 

Geweer V 



^ E ir R o P I S C H E 

♦ jlnusrj Geweer, mede aan die kwaadaardige Hoofden gaiddrcflcert l dbg diC 
krygstuig hadmen aangehaalcen geconfisquecrc. 

Onderde gevangens- , van Bath gebragc , wis cenen Mr, Pratton ^ 
geweten Major: in het regiment van Kcrr , die zig zelf, op belofte 
Van Pardon » had aangegeven % zynde hj door den Ridder Wyndham 
gebruikt , óm zig van de Scad Brifict , alwaar toen wel 600000 Pon- 
den Sterlings gereed geld was, meeftertc maken, en die Veiling voor 
den Hertog van Ormond , uit f^rankyyk, komende , te verzekeren j en 
hadmen dit fchelmrdeifein moeten uitvoeren ,. na dat den gemeldetv 
Wyndham de banden van eenen Kapitein Husk, die hem in zynhuis 
gevangen nam , ontfnapte , zo als voorwaards meldinge gedaan is : 
maar ziet hier nog wat omliandigerdeontdekking van deze gefmeede 
Vcrradery. 

I ■ 

V ' '1 

T^E gemelde Pratton ', gcweeze Major van 't regiment van Kerr^ kwam den 
^^ix. Odober in de gemelde Stad, ea verzogc den Major Lean (meenende 
dat die het regiment van Stanwix <:ommandeerae) om een glas wyn met hem 
apart te drinken. Ten dien ein^e 's avonds ten zeven uuren byeen gekomen 
zynde, vroeg Pratton hem, of hy hem wel iets geheimsioud mogen vertrou- 
wen? De ander antwoorde; Qj hebt my lang gektnt , en tk loeef niet om moaP 
ree Je g/ daar aan x^oad tvfyfekn^ Legt dan , zdde by , «lur ha$td &nier bet teri. 
Mr. Léan dat gedaan hebbende , zdde Pratton , dat by ^eene Commiflie hsd 
van den Ridder WiHiani . Wyndham , die tot Lieutenant - Generaal van den 
Pretendent verklaart was, om aan hem voor te flaan, dat, indien hy Brijlel ia 
zyne handen wilde overgeven , hy Kolonel zoud zyn van het regiment, waar 
van hy nu Major was ; dat de gemelde Wyndham binnen drie dagen aan het 
hoofd' zoud zyn van 15000 mannen van iSemmerfetsbtref mitseaaers van die 
van Whsbire en Deventbire ; dat de Rkider John Gary gegaan was na C§rnwaU% 
omzig van dat GraafTchap te verzekeren ; dat de Lord Falkland , Kolonel van de 
Sebotjcba Guardes , Fljmcntb aan hem zoud inruimen -, dat, wanneer zy van Bri/h/ 
meeuec waren > men.de deuren van alle hare vrinden zoud teckenen mctcea 
kruis; dat men de overige huizen zoud plunderen , en alle de Prwbyterianea 
den hals breeken. Mr. L/cah vroeg daar op , zedert wanneer hy in dit Com- 
plot geweeft' \713s} Aüeénlyk' Kedert dezen lo^f^s , antwoorde de ander. 
Mr. Lean vertoonde hem toen, dat hy de Regecring altoos trouw gediend haii, 
«n dat hy dezelve noyt zoud verraden ; dat hy , voor hem , wel zoud over- 
denken wat hy begon , dewjl.hy . zynen toeleg voortzettede , ouvermydelyk 
ten verderve ging, Pratton bclootde daar op , dat hy niet na de zyne keercn 
zoud , en verzegt dat Mr, Lean noyt zynen naam melden wilde ; *t welk hy 
wel aannam , hbewd hy zyn woord niet houden kon. Tea 11 iHuen ging 
yder na ziti''byioAdtriXa{g^meitt.i:J\^r/.Lfan.fi(ind den V(dgcodea. morgen 

vroeg 



M E R C y R I U S. 97 

vroeg op,, en vervoegde lig by zynén LJéatentnt - Kolonel , die naaft ïyn ka- '7'^' 
üRT fliep; hy verhaalde hem zyn geval, en veriogt dat hy daar van aanftonds J^^f^^ry 
kennis wilde geven aan den Lord Berkley, die rig dien dag na het Land wil- 
' de beffcveu. Deze Lord ontbood Mr. Lcan , om de omftandigheden te horen, 
latende ondórtuflchen het guarnizoen in de wapenen komen , de Poorten flui- 
ten , en zo veel precautie nemen al« de tyd toeliet. 'Pratton was ondertuflfchen 
's moigens ten vier uuren al voortgegaan : men logt hem op een plaats ge- 
jiaamt Prmme , daar hy gemeenlyk zyn verblyf hield ; dog hy had zig al van 
daar begeven ^ hoewei men no^ drie gezadelde paarden in zyne fial vond. 
Het Hof hier van kennis gekregen hebbende, ontbood Mr.Lean, die van al- 
lts aan den Secretaris van Staat verflag deed , ais ook aan den Koning , die^ 
faehi zeer gunltig ontiing. De Ridder Wilh'am Wyndham zynen aanflag dus 
ontdekt ziende, m niet wetende werwaarts H^ zig wenden zond , kwam zij 
2clven tw«e dagen daar na, to weten den 14, by het Geregt aangeven. 

i 

Onder alle de Steden , van bet Engdfch Koningryk , betuigde t\g 
nienDonctrouwhertiger voorde tegenwoordige Regeeiïi^, als de Stad 
Londtn, alliotwel bet daar binnen mede niet ontbrak aan véél kwaad* 
aardige, Den 24. OAobef *8 namiddags zagmen den Lord Major en 
de Aldermnns van Londen , vcrzclt van meer als 200. Kooplieden en 
Bankiers, alJe in Koetzen naar &. y^wf j ryden } alwaarze aaq denKo* 
niog overleverden dit onderftaande zeer verphgtent Adres, door meer 
^ als t ooo» voorname Burgers ondertekent. 

HEt vcrdcrffelyke ontwerp , beraamt tot de omkeering deier Natie , de laat* 
fte Tumulten en de tegen woorcfige Rebellie kunnen niet alsalUweerlyke 
Onderdanen opwekken , en hen ingeven een regt belangen voor haar Land , 
dat aan Patriotten en v>ye Luiden betaamt. U Majefteit kan een byzonder 
vertrouwen ftellen op de gctrouwheit en toegcnegentheit van het Koophandel 
dryvende gedeelte van dit Koninkryk , geene 2yn dieper geintereflèert in het 
noodlot van Gro0i BrUtémwien , geene hebben in de gevaarlykfte tyden een 
grooter ïevcr voor de Succeffie van Uw Doorlugttgft Huis gctoont , en gee- 
ne zullen milder contribueren en met meerder opregtigheit in de defenfe van 
*t zelve te werk gaan. De Pogingen van de geene , die Plans van Ruin« en 
flavemy voor deze Koninkryken ontworpen hadden , lyn niet alleen gewceft 
om onze Religie van onze civile Intcreften te verdeelen , maar ook een ge- 
deelte van den eigendom tegen den ander te ftellen , door de weleegoede 
Edellieden jelours op den Koopman te maken , als of beide de Interclten met 
malkander niet konden beftaan : Zy konden geen wezentlyker middel verzon- 
nen hebben «^ om haar Land te vernielen , dan door het niet begunftigcn van 
^ Koophandel , zynde een confiderabel Bronadcr van haar ftcrktc en magr. 
jDirw» cigentlyk het werk van de geene, die voorgenomen hadden een ryke 

N . en 



9» E U R O P I S C H E 

1716^ ^n bloeiende Natie over te geven» . Maar U Majefteit is beide te ^oed* om 
7«iwtfry.Uw Groothcit in eenjg ander ding te ftellen .als ia de voorfpoed va» uvr 
Volk, en te wy$ om niet te weten , dat de wel vaart, vqornamentlyk af bangt 
van de aanmoediging van de Conunerdie;. welk weder t^ krygqn en te Ver'» 
meerderen, de glorie van Uw R^eerin^ xal xyn : Ingevolge van 't welke wy 
ons zekerlyk op Uw Majefteits Goetheit en Protedie mogen verlaten , niet 
alleen van onze iever voor uw M^jefteits' Perzoon ep Regeering , maar ook 
gelyk onze ware Intereften nooit van die van ons Land afgezondert kunnen 
zyn. Nadien wy van U.w Majefteits zore en belange voor ons welwezen 
overtuigt zyn, zo zullen wy ook niet n^anKeren .blyken van dienftwilligheitea 
iever te geven, die onze Vyanden zullen overtuigen, hoe.defperaat de Onder- 
neming is , waar in zy gecngagcert zyn , wanneet zyoi van getrouwe Onderdanen 
binnen 's Lands omcingelt zien f en wanneer alle hoop van byftant van buiteiv 
's Lands afgefncden is. Dat uw Majelleit lan^ mag regeeren in de herten 
van uw lieve en gehoorzame Onderdanen; dat Gj'mag zyn de Herftelder van 
onze Handel, gclyk gy zytU? Befchermcr van qnzc. Religie en Vryhcden; en 
dat 'er nooit een Prins , gelprootcn uit u Konihklyke Lendenen , mag ontbre- 
ken , om de Britiife Scepter te zwaajen en de Throon van uw Voor Ouders 
té verderen : Dit zyn , groote Sire , de hertelyke beede van u zeer onderdani- 
ge zeer gehoorzame , zeer getrouwe en dienftpligte Onderdanen, die eenparig 
naar Namen hier onder geichreven hebben ^ &c. 

• • • 

Den Koning geliefde daar op te antwoorden aldus, 

t k bedank U Lieden voor dit getrouw Adres en voor de rg;tvaardrgc vcront waar- 
*diging , die Gylieden- uitdrukt tegen de verradelyke Deilèinen en Rebellie , 
dié nu uitgeborilen is , om de Religie en Vryheden van myn volk omver te 
floten. Ik zal alles doen , wat ik kan , om den Koophadel , die zo wezent-^ 
lyk voor de lleirkte en de Rykdom van de Natie is., aan te moedigen en Voort 
te zetten. 

Omtrent dien delven tyd wiert aan zyne Majeftcit het volgende AJres, 
van wegens Lcomin^tr^ in hêt Graaflchap van //^r/br/ 9. door den Lord 
Koningsby aangeboden. 

WY, Uwe Majefteits zeer Ichuldpligtige en getrouwe Onderd^i^a , een 
gedeelte der Hooftlburgers > en verlchcide van de voornaamlk Inwoon- 
ders van-Uwe oude Burgc Ltominfier , in 't GraarTchap van Here/ir</ , ^cdu- 
rende de vier laatftc Jaren van de DcllruvJtive Admimilratte , onmiddelyken 
meervals andere onder de kwaadaardige invloed van dtn ceriten Minifter, ia 
deze ongeiidckige tydeu gedrukt,, zoudea (indïenwe van de gelegentfaeit doop 

zom- 



M E R G Ü R I U S. p^ 

4omm^e tymsr vcrflaafde Werktuigen , in welker handen hy h«t Gouverne- IT»*- 
ment van onie Qemeenfch4phadgeftelt2 nij?t waren verflokcn geweeft) ym,7^^'^^ 
de cerftc van Uwc nu gelukkige Onderdanen lyn geweeft , in hel erkennen 
van de Verloffinge die Uwe geheiligde Majeftck ons heeft toégebragt , van de 
regtmatïpe bedugtingcn die wy toen voor de Papery en Slayerny hadden , cfn 
van de Zegeningen die wy nu onder Uwe wyxe , regtmatige en zeer voor- 
ipoedige Regeenng gciMet;en. 

De verradelykc voornemens van die, door het gcrugt dat'-te maken van het 
jrevaar waar in de Kerk is , hóopen de befte Regeering die *€r in Kerk en Staat 
in de Wereld bekent is , het onaerfte boven te Keeren , worden van ons ver- 
foeit en vervloekt; fen wy bidden Uwè Majeftcit verzekert te willen zyn, dat 
wy bereidveerdig zullen wezen , om blymoedig alle^ 'Wat ons op Aarde dier- 
baar is op te offeren , in het onderfteunen van Uwe geheiligde Perzoon en 
Uwegantze Komnglyke Jamilie , tegen^ de qndankbaare en ontaarde We- 
der4>annigen , welke met de ^rootfte onbefchaamtheit , zo wel als de ^ootfté 
dwaasheit, waanen de Vryheit van hun Vaderland te zullen handhaven , met 
het invoeren varf cdn vólftrekte EigenwilKge Magt , pn de Proteftantze Religie 
mst een Paapzc Konmg. 

Ook badden de Onder-Gouverneurs van het GraaflTchap Nottinglutm^ 
^y gclegcntheit der Verjaring des Krooning dag van Koning Geor ge, 
zyode d^ ai. Oftober , de volgcode Aflbciatic gemaakt , en geza^ 
mcQtlyk oncfcrtekent. 

WY Onder - Gouverneurs , Vreedc-Regters en Edelluidcn van hetGraa^ 
ichap van Nctringbam , wien$ namen hier CHider geeekent zyn , overwe- 
geikle, dat 'er eene Rebellie beide in Scbê$IéMtJ en in Emgfilandj ten voordeele 
van den Pretendent dadelyk bqjonnen is, door mein-eedige Luiden,* Papiften 
en. andere roekeloze , verklaren mits dezen , dat wy zyne genadige Majefteit 
Koning Ge OR g e , en de Regeenng in Kerk en Staat , zo als die door de 
Wet vaflgeftelt is, zullen befchermenen handhaven , iri gevolge van deWclkc 
wy ons zelven hier by verbinden , dat wy ons op de eertte tyding van een Op*- 
Ihnd, Oproer of Rebellie in of pntrenrhet vc)ornQ€rade Graaffchap , in per- 
soon en nvet zo veel volk als wy ,zamen brengen kunnen , by den öpper^Sherif 
tyaxi ons Giïüirchap zuUen voegen, oni dezelve te dempen. 

DcM Ver jariags ,Kï"óondag 'was ook te Londen algemeen ^ zonder 
veel bcwegingc van opfchuddingeu , doorgebragtj werdehdegeen ah- 
dcr geroep gcboofp. ^ :al^ , Èeuwtg le^e Koning G EORG E^ geen Pre* 
undcat ^^^cn Kebtllfn ,' geen l^erradèrs enz^. , Men zag op verfcheidc 

PU«icn Vrcugdeviji^i;en bfafl^en cepè derzelve de aïbceldzclj 

' " ' ' ' '3>?'x ' van 



■^ -* 



loó E U R o P I S C H E 

t^\6. vün den Paus , den Pretendent , den Duivel , den Hertog van Or* 
Januar y nionti den Lord BuUingbrokc > en den Gravc van Marr , opofferen*' 
Zo geruit liep hec niet af , weinig dagen daar na > te weten op den 
lo. November, aiynde de Verjaring .des Prinfc van IValUs ; wanneer 
eenige gemeene Jacobiten» met Stokken gewapent , langs deftraaten 
Hepen ,' de Glazen der geillumineerde Huizen aan ftukkent floegen , 
yivat Örmond en Bullingbroke riepen , mitsgaders op de gezondheic 
. vlun den Pretendent , en op de ondergang der tegenwooi"dige Rcgec* 
ring dronken; maar zy wierden wel naait door een troup van de wel* 
meenende ontmoet, aangetaft, en zo dêerlyk gehavent, dat veelehet 
leven kofte» en andere zwaar gewond leggen bièven. 

Den 29. Oftober wierden te Londen , oy VonnifTc van de Seffic 
der Oidbalj , over hoog Verraad ter dood gedoerat drie Perzonen 5 
welke zig ten dienlle van den Pretendent hadden laten bewegen. De 
Executie gefchiede in 't ^nzien van een groote menigte ^ zonder eeni^ 
ge tumulten 9 werdende de Gecondemneerdcns op een horde naar dè 
Galg gefleept, gehangen, en gevicrendeelt ; zyndedezc drie Perzo- 
nen de eerfte , welke men in Londen ^ (taande de tegienwoordige R,6« 
bellie, over hoog Verraad de flraffe des doods l)ad doen fmaken. 

Alhoewel ^en thans binnen en rondzom de Stad Londen \h een ge- 
wenfchte geruftheit leefde, en dat daarom heen gantfchgccne kwaad*, 
aardigheden zig vertoonden, zo bevondmen nogcans, by het Vieren^ 
vandees of gene dag , het gemeene Volk in een zoort van verdeck- 
heic , en vobrnamentlyk dat de'Thorys geenszints voor de Wbigs iiï' 
't geheel wüde onder doen. Hier van mpet dienen tot een voorbeeld 
het gebeurde den ly. November, Vierdag der Geboorte van Koning 
*W'iLt.iAM,'hooglofFelykerge(iagteniÓè , wannepr de Tfiorys het 
of beeldzcl van dien Vorft op een bcfpoxtclyke wyzc locfteldcn , mét 
voornemen om 't zelve te verbranden } maar de Whigs , zulks vcino- 
men hebbende, rottede te zamen, en ifdkken naar het Hais daar de 
Thorys dk af bceldzel bewaarde i ij omringden dat Huis , en dreigde* 
't zelve onder de voet te willen halen , indien men aan haar dat mis* 
maakt figuur niet overleverde v mvoégen den bcwoonder,vrcezénde 
voor plondcring, het in hace handen uelde> dog hier nïede nog niet 
vernoegt zynde, zo bragtcn zy hem voor deci Cord Major , die den 
zelven voorts gcvankelyk naar Newgate zond. Het Thorys gezind 
Ccaauwi Qndertuflchen mede op debccng<^komeh, ea her voormelde 

af beeldzcl 



M E R C U R 1 U S; ,0, 

afbceldwl weerom eiïTchende, 20 raakten partyen handgemeen en [in tjtS.- 
een zeer bloedig gevegt y dus een detachement van de Stad* militie Jafiuarj 
kwam toefchieten, om deze verwoede menfcben te fcheiden; maar zy 
toonden zig op malkander 20 verbitteit, dat menae dioft laten gewor- 
den. De Wbigs, wel op ijoo. begroot, kregen tegens de Thofysj 
die niet meer a]s omtrent 800. Rerk waren, de 'overhand, blyvendeop 
de Plaats zes T^iorys- dood , en verfcbeide wierden gekwetft. 

Den i6. November celebreerde men de Vcrjaringdag van het oud 
bekende ontdekte Buskruit Verraad, nevens die der Landing des Ko« 
nings Wi l l i a m in Engeland. Voor den Koning leeraarde in de 
Kapclle van St. James zyn Onder- Aalmo^flènier den HcerOlivier j de 
Pairs, loen vergadert 9 gingen op de gewoonlyke wyze naardeAbdye 
van JVepmMtfler; en vóór de Leden van 't Lagerhuis predikte 
Dr, Wrigt 5 nemende zyn Text uit de Handelingen der Apoftelen, 
esp. t^* vers 14. luidende ) H^ hebben ons t,e)ven met vervloekinge ver^ 
vlctkt > van niets te nuttigen , toe dat wy Paulttm xjillen dooden. Den 
geleerden Prediker maakte eenc vergelyking tuflchen de zamenzwee- 
ring der Joden tegenin Paulus , 'en die tegens Koning J a co b v s I. 
vertoonende wyders , dat men de tweedo- VerloiSng , door Koning 
WiLLiAM te weeg gebragt, t'eenemaal had dank te weten aan de 
Godlyke Voorzienigheit \ nadien dé Paus gezinde ^ onder de Regce- 
ring van Koning J Acobus IL byna dat geene uitwerkten, 't welk 
zy met het Buskruit Ven'aad voorgeiiomen hadden $ wyders gewaagde 
hy van de gelukkige ontdekking der jongfte algemeene zamenzwee- 
ling tegens zyn prezcnte Maje&it , den Koning George^ zcg« 
gende , dat die Kebellie begonnen was in een afgelegen oord , onder 
ccnc Natie-, welke de lieflykheit der ProteÜantfche Religie, of de 
weJdadigheiC vai> een goedgunftigen Vorft niet gevoelden ; )a hy dank- 
te God , dat 'er niemand , zo binnen als buiten 's Lands , zig zoude 
opdoen^, gereed om dien opfland te begunftigeni verhopende dat de- 
zelve Godf die de Natie in vorige tydcn had verlofi» dezelve nu ook 
redden , en eerlange het hoofd doen opdekeh zoude. 

De Leden van 't Lagerhuis dit Sermoen aangeboort, en weder zit- 
cif^ genomen hebbende, zo ftond den Ridder Jozef Jekkyl op 5 zeg- 
gende ^ JJeer Sfréeker il^gehove dat een jgetjk van ons ^ die in St, Ai ar* 
gmietens Keri^^ omdeneeru^aardtgen Predik^a9it te hooren^ geu/tejl is^ vVr- 
»éiff itn voorfiag ^ datmên dim Prelaat desu^egen bth^vrdt te bedanken» 

Ni Mier 



I 

l 

I 



ipi, EÜRQPISCHfi 

I7«^- Hiir toe hm il^ tt meer MMngezjet , vertmts hj in z.jne Redenvetring gewag 
J^nuary ffMai(te , z.0 vdn 4e oude als van de nienwe rerlo(ftngen j indien andere 
He er en z,yner Bedsepinggebruil^hadden gemaak} van dczjlve inbpe^emingen^ 
dan fLQude de N^e-M dezjer lyi z^e^er in een geulen fchte f^rede en geruflheh 
feven. .Toen c^^onnccrde het Huis met eenparige Stemmen, den gc- 
melden Lecraar te bedanken ^ en hem te verzoeken , dat hy zyne Pre- 
dikatie wilde doen drukken. Mr. Trap , Voorlezer ^an de Kerk 
St. Martin^ gewezen Kapeliaan van den Lord Builingbroke , en by- 
gevolgc een Ityfkoppigcn Thory ^.é\tn zelven morgen in zyne Kerk 
.predikende» durfde, onder andere kw.aadaardigheden , zeggen, eiatde 
Papiflen en presbyterianen geduurig of den ondergang van de Anglicaanse 
Kerk, teeleiden \ ma^r dat'^er onder hun dit ondetjcheit'was^ dat de aanfla^ 
gen. van de eerfic noji , en dte van de laatfte wel gelukt waren % dat dier^ 
halven alle de gene , die h>elydefns van de door de Wet vafigefietde Religie 
Aedèn , zAg niofien zjimen voegen , om zjg zji wel tegcns d^eene als jegens 
^andere te kantan. 's Middags wicrt het Kanon van dep Towr en in 't 
P^ri^ afgefchotcn, en 's avonds veele Vreugdcvuuren gcbrant ; uitmun* 
tende dat van Cheapfide by de Beurs, rcgt tegens over de Herbeigge- 
naamt het Rheehkj alwaar een grootc menigte der Wbigze Heerenen 
KoQpluiden , zig noemende de getrouwe Sociëteit , by een waren ; 
^ wanneer wel y.a 8000. menfchen , van hare ih eng, door de voornaam* 
ile Straten van Londen omvoerden de ^f beeldzels van den F^us , deti 
Pretendent, Ormont, Builingbroke, Marr, Forcfter, en meer nnde* 
re Verraders s gaande voor aan twee karcls , yder met een Bedpan » 
verbeeldende de Geboorte van den Pretendent , by zig hcbbeade een 
Minne met hgar Pypkaai en gevolgt van drje Trompetters , blanendie 
de vois van LilUburUo. Vervolgens kwam een Karj enc(aar in deFu 
guuren van Ormont en Marr , de eerlte gekleed in Scbarlakci] mee 

f oude Pafièmencen , dragende in lyri cene hand den Staf van conunan- 
o, en in de andei* een Papier^ behelzende zyne ordre om niet tegens 
de franjehen te vegten, met een groot hangüot aan zynRjippier. Aan 
zyne tegcerzyde zat den Grave van Marr , in een ligt Cf^leurt Zilver 
geborduurt kleed , hebbende een korte Staf in de haqyi , waac aan vail 
gemaakt was een Papier, behelzende deze woorden ; Ik^hel? i/S maai 
voor de Proteftantzj Religie gei^woren 9 en ik^hebunoit dan eef!m44d bedrogen, 
i\gter deze Kar volgde nog een ander, in dewelke zat hpt arbceklzel 
m den Pretendent , wiens kleed van blaauw jLaken , met i^üvcr , jen %ya 

hoed 



ME a C U R I U S. xöj 

bocd op dezelve wyzc gcboort was; hebbende aan zyn fcgterhand zit- 171*.: 
ren den Paus, in pontificaal gewaad, niet de drie dubbdde Kroon op 3^^^ 
*f hoofd > en am hunne voeten den Lord BuIHngbrofce , gchabyt met 
ccn ligt gecouleurde Rok en zwarte monilering , houdende In d'eenc 
hand eeö Pen , om , als Secretaris , de ordres van den Pretendent en 
den Paus op te fchryven, en in de linkerhand een papier, waar op men 
Jas j jMeinecdigheit is gstn misd^at. Alle deze vertoonbeeldcn hadden 
ftroppcn oni den hals , en reden agterwaards , even als men gewoon 
is verraders ter executie te voeren \ trekkende iq deze ordre van de 
gemelde Herberg het Rheebok in Chtapftde , door Ncwgatê flraat 9 na 
Holhams heuvel, terwyl de doodkbk van St. AndrUs Kerk vaft luide. 
Van daar door Lkolns^lnn'Fieles voortgaande , zo hieltmen halte voor 
'c huis des Grave-van NewcafiUj en wyders voor Sf. James ^ roepende 
geftadig Htizxa , tot daize door veel andere Straten éindelylc weer voor 
h ivc gemelde Herberg re rug verfchenen ^ en toen wierp men de voor- 
noemde afbeeldzels, onder her geluit van Trommels en Trompetten 5, 
in de Vlamm? , terwyl de lucht weergalmde van het gejuig der menig* 
te, roepende. Koning GEORGE voor altoos i lang leve Marlborougi 
geen Preterfdcm , geen Ormond^ geen Verrader. Op meer andere Plaat- 
zen zagn^n ook de figuuren van den Pretendent , den Duivel, en den 
Graswan Marr, hangende, in Stoelen zittende, aan Galgen , ver- 
branden. "Nog veel flegter liep het. af , op de Vieringdag der Ge- 
boorte van de lang overleden Koningmne ëi^izabetm', wanneer 
de Thorys zo ftout waren , datzc. de afbeeldingen van den tegenwoor- 
digen Koning Gcö roe, van den Koning William , lofFelyker 
gcdagtenifie ,.van den berugten Olivier Kromwei , van den Hertog 
ran Marlbourg, en van verlcheide andere , hadden durven toeftellen 
en gereet maken , om dezelve in Smitspeld aan *t vuur op te offeren j 
dog de Whigs en Koningsgezinde, daar van verwittigt, haalden met 
ccn grooie magt dien gehcelen kraam weg, en trokken daar mede naar 
oen Herberg in Cheap/ide 5 waar op de Thorys of Jacobitcn , ruim zo 
üerk als de Whigs , zig mede derwaards begaven , en die Herberg 

Senreltdadfg attaqueerden, df eigende het Huis omver te willen halen f 
og de verweerders daar binnen fchoten eenige defperate aanvallers on» 
der de voet, terwyl den Lord Major en de Sherifs, gcftyft van eenu 
tfi mihtie, overvloedig werk vonden, om beide vegtende partyen van^ 
ccn ie fcheldeo. 



j 



104 EUROPISCHl 

t7t6. Men 7?!g ook in dezen tyd^ door ecnige yverigc Bïflchoppen, bnt- 
Januarj Werpen de luvolgeiidc omitandjge Dcc-araiiej zyndc ondertekent van 
alJc de B*<lchoppcn , bebilvco rfk: van Brijiol , van Rochcficr , en van 
.B4/i& r« ^^W/ , welke drie Prelaten deze oadtnekening abzoluit bleven 
weigeren, en dus Jen ecrftgcnoemdcn daarop het Ampi van'sKonings 
Aalmjeflênier wicrd ontnomen. Ziet hier de gemelde Declaratie. 

DE VoonLicnighcit Gods 1$ tot nog toe 7o wondcrlyk gebleken , 20 in de 
tydigc ontdckkingc van *t Verraat , als ift ^t te lear ftcllen onzer vyanden 
ontrent vcrfchcidcne voordeden die ly verwagtcden , dat wy grootc reden 
hebben om op hem te vertrouwen, dat de uitflag tot Beföhammge der godloze 
bcdryvercn in dac Rebellie wezen zal. 

Wy verwonderen on« niet dat Pausgezinden tegenseeneRc^eering opftaan, 
die zy nog nooit hebben willen erkennen , en dat zy icmant op den Throon 
willen zetten die hunne Religie zal bevcftigen, en de onze tcnverderve bren- 
gen. Maar dat bd^cnde Lc,cden van de Kerk van EngeUnd zig daarin met hen 
zouden vcrecnigcn , en uit een byzonder misnoegen poogen eenen perzoon op 
Ce zetten » dien zy zo menigmaal , en zo onlangs afgezworen hébben , is zo 
fnoüd en verfoeijelyk , dat het hen met regt^haat h<f God en de menfchen 
mag maken. Dog' ter zclfdcr tyd nog een yver voor de Kerk van Engehnd 
voor te wenden, dat is, zig met Pausgezinden te vercenigen , om eenen Paap- 
fchcn Pretendent op te zetten , tot onderfchraginge van de Kerk van* £«^e- 
/(!«</ 1 is zulk een bedrog, dat*er in't Pausdom tclk niets ongcrymdcr wezen 

kan. , n* 

Hoe veel Woeds dit zoude konhen komen te koftcn , wat een verderf het 
Qver ons Land zoude konncn brengen, weet God: maar wy i^ten^t gevoec- 
lyk daar op aan te merken, dat hoe duidelyker en opcntlyker wy ons voorde 
Kegeering verklaren ^ het ongeval 'waarfchynelyk des te minder zal zyn: En 
dat alle, niet alleen zulke die dadet^'k in rebellie aanfpannen, maar die dezel- 
ve cenigzints bevorderen , of zelfs door hun ftilzwygcn in dit gewrigt hoopc 
aan den Pretendent en zync vrinden , en rcgtmatige oot^taak van jazoezy en 
agtcrdogt aan de Rcgceringc , zullen geven , een deel zullen hebben in de 
fcJiult van het onnozel bloct dat 'er zoude mogen vcrgotcin werden. 

Is *t nu een tyd van zig onzydig te houden , wanneer alles in de waaglcbaal 
naat ? Of is "'t Pausdom nu onlangs zulk een onnozel ding geworden , dat 
het 'onverfchillig is of 'er een Pausgezind , dan of 'ereen Protcftants Vorft 
op den Throon is } Dit ïeggen wy tot de genen die des Koniftgs regt hebben 
erkend , en gezworen *t zelve te zullen vootftaan , cu gereed 2yn dit nog te 
doen , zo de celegenheit znlks vcreilh Is het dan niet dicnftig dat alle Z(xla- 
nigc eens ernïtig nadenken wat die ecdcn zyn , waar by zy hunne zielen ver^- 
bonden hebben r Zy hebben niet alleen den Pretendent en zyne tytel afgezwo- * 
ren, maar zy hebben ook gezworen den KoningGEoacE tegen allcricycvcrra* 
dcrlyke t'zamehz weringen en aanflngen tegen -zyn perzoon, kroon , of vraar- 

dighcit 




U H K C V K l V Si loy 

^heit, tuuu: hun uiterfte vermogen, te befchenitèn , en de agter^olgioge der 
krooae tegen den gemeldeii Pretendent cn^., te tullen voorüaan. 

Deeze woorden brengen niet alleen mede, dat wy tegen den Koning nieti/v^ 
^ribannfg tullen tyn , maar dat wy volgeus onze verfcheidene ftsndpltatten 
vrerktaam voor hem wezen zulten , inzonderheit in de tyden van gevaar , wan- 
neer rcbellien tegen hem verwekt weideli : die krygsliedcn genocmt werden , 
door dapper voor hem te vqjten ; die Magiftratcn zyn , door hun gezag t'zy- 
ner onderScuninge te gebruiken ; die Predikanten zyn > door hunne geboden , 
door hun prediken, en door hun vq^manen ; en wy alle door een blypioedige 
en gereede verklaring van hem te zullen bylbuin. 

Xle vafiftelling der kroone op des Konings Huis is door de ganfche Wetge* 
▼ende magt getiuiakt , en door veelc aden des Parlements , onder twee vIt- 
Icfaeide Regeerin^en^bekragtigt. En gelyk deze vaftftelling tot de veilgheit eu 
*t ontxiezer Koningryken gemaakt is, %o hebben wy reden om ons zclvenge- 
lokJc^ te agten, in die perzoon, welke tegenwoordig over ons regeert. 

Nuar by akiien de Pretendent de over h£id zoude krygen, Wat kan dekerrC 
▼an EmgflsMj anders dan haar verderf en verdelging verwagten. Een Pausge* 
zJndeVorft op den Throon, ingenomen met zyn^ Religie , en opgchitft door 
alles wat men dan kwade bejegening zal noemen, mitsgaders een lange reeks 
rao Pausgezinde Nazaten , kan ons niets dan een dodelyk en onvergoedelyk 
verderf voorfi)eUen« . . . Want zulke zyn volgens de Wetten hunner Kerke 
VerboiKlen » dat geene 't welk Zy kettery noemen uit te roeijen. En dat zy niet 
in gebreke blyveo dit uit te voeren, daar zy volkomen m^hebben^ konnen 
wy leeren uit het gene in de NfJ^laiuUn gefchied is^ daar, volgens 't berigt der 
Schryveren van die gezindheit , meer dan vyftig duizend menlchcn jammerlyk 
rer dood gebragt zyn : om jran de moorden en yffelyke vervolgingen in ^tênk- 
wjk^ Sav^je^ en andere Landen niet te reppen. 

Hoc zal de Pretendent de Geclklykheit der Kerk van E«!geAi«/, naailes w^ 
ay na 30. jaren herwaards gedaan nebben , moeten aanmerken? zy hebben niet # 
alleen de Éedcn volgens de Wet gedaan , maar zy hebben ook dagelyks voor r 
de voorQ>oed der Regeeringe gebeden en gedankt , en belooft het ProteAants ** 
Nataatfchap te zullen byöaan. Hoe zal ae Pretendent deze moeten aanzien , 
die dos gedaan, en tegen hem gebeden, tegen hem gezwooren, en voele jaren - 
agter een hem a^ezworen hebben : wat een fcbande zal dit voor de Kerk yan 
Bmgtlmmd wczeB. Zulke die zie aan hunne Eeden houden , zal men (zo hy de 
overhand krygt ) Rebellen en Verraders noemen i en die zo niet doen , zal men 
den naam van öngodiften m Ongelovigen geven , om dat zy gruwclyke £0 
den tegen huipe Confcicntie gedaan hcèben. * 

Laat ons dan alle den Almi«tigen God aanroepen, dat hy deze oordcelea, 
die wy zo regtvaardig v^dicnt hebben, afwende ; dat hy zyn volk , 't welk hy 
to xnccnigmaal en zo wonderbaar bewaart heeft , bchoude ;^ en dat hy zyn erf- 
deel nia ten finaad overgeve , nogte toelate dat zyne Kerk . door bygelo<tf 
en afgodery overllroomt wcrde , en wy alzo gelaten ter genade van zodani- 
ccn , welker barmhcrtighcdcn wreed zyn. GodgecYC diU wy alk in dezen ón* 

O zen 



.' 



tö6 E ü R O P I S C H ïi 

iftó. ïcn dag mogen ïJen , *t gecne tot otfóen Vrede dient , eer het toor onxe och 
'^énm9ry gen yerborgen werde. 

Den i5. November 's morgens , bragt een expreflcn van Hm^cb 

(a) xf*f a^^ M Grcot'Èrittanmfch Hof de tyding, dat de (4) Tranfportfchcpcn, 

-itofjfMMtiie ïticL 3000 man HolUndzje Troupen , naar Huil gcdeÖineert 9 den 1 j» 

^V9ei» ieej, ^^^^ mvcïx wzvcü vooiby gezeilt. Den Generaal Cadogah > den zeU 

^fy^i^K ven ihg te ^^tr^/aan Land geflapt» kwam te Lopden ^ gevolgtvan 

verfchcidc HolUnduc O&cicx^n ^ wiens Volk reets te D^/^r/J^rrönrfcheept 

was. De andere 3000 man , op cfe Teems aan Land gezet , trokkcu 

door Londen \ alwaarzc door den Koning , den Prins van Wallis^ 

verzeit van het verdere Hof» bezigtigc , en vervolgens bare marfchen 

n#utt EdifékTg geregelt wierde. 

Den z. December 9 hziGr$êt^BriUétnnifchVzx\tm^\'\t^ volgens de laat« 
flc dagftelling , vergadert zynde , zo deed den Koning aan 't Lager- 
huis kennifle geven , dat ny drie Leden van 't Lagerhuis , namcndyk 
den Ridder Copleftone War wik Bamfil, wegens het GraaficHap De* 
von^ den Ridder W, Carew , wegens Cornwal^ en Mr. Jonas Bland, 
wegens Lémpoller , over kwade aimihgen regens de Regeering , had 
doen apprehendecren 5 verzoekende dienaangaande de gocckcuring van 
het Huis. Men apprpbcerde eenparig deze gevangen neming, onwaar 
op de beide Huizen zig adjourneèrden.tot den %$. December ; moC'* 
tende het Parlement dan zitten , om over zeei' gewigtjge zakeu te de-* 
I^bereeren. 

Eer wy met dcac Stoffe verder gaan , 10 moet hrcr tuffchen beiden 
aangetekent werden de Zitting van het Ters Parlement , welke Door- 
higrige Vergadering den j^. November te Dublin voor de eerftc maai 
gehouden, de nieuwgecrccerde Lords in 't Hogerhuis gcintroduoecrt^ - 
en den ge woonlyken eed door alle de JPaii-s gep^Aecrt wierde j waar 
na zy zig adjooroeerden , gaande den Lord Kantzeh'cr 1 verxek van 
verfcheide Ierfd»t Pairs ^ naar *t Kafteel , om de Lords Regenten op tè 
Wagten 1 die van daar met de gebruikelj'ke Soleonnittitcn in *t Parle- 
ment verlcheenen , zi^ zetlende in twee Stoelen wcderzyds van dea 
Troon ,. en deden aan de twee Hyizca de volgende Aanlpob^ 

JHj-LorJs 0n EdelRtdin. 

NAdicn het ïp Majefteft gelieft heeft ons tot Regters en Gouverneurs van 
dit zyn ^dhingryk vtei leriMni^imtt ftcllcn, verrrcugt het gas, U Lieden 

ia 



M E ;a C ü R X V S* io7 

1»Y Parlement te ontmoeten, daar Gy fele^^entheit jylt hebben om todanig^ i->i^ 
mM^^els te beramen, die tot hctgemeeite wclzyn mogen ftrckken. . Janmary 

Wy congratuleren U Lieden van herten met its Konings gelukkige komft 
tot den Throon , volkomentijk overtuigt lynde j. dat Gy een Wioorlyk gevoe- 
len hebt van Gods genade in deze daadwner Godlykeyoorwenighdt, die ons 
inlk een aangenaam vooruitiigtc verfchaft , van een bloeijent Volk te xullea 
worden onder de Regeer ing van een Vorft, vriens v^ysheit, rcgtvaardighdt ert 
goedertierenbeit hem bcvoorrcgtcn met de liefde en gdiooriaaipheit van xyne' 
Onderdanen binnen 's Lands, e\'en als lyn.befluit en naauwkeurige in agtne- 
mii^ der Tradaten , hem hebben doeo vrionen het bntzs^ en de agtiag van 
2yne GeaU teerden buiten 's Lands. 

Wy hebben bevel van zyn Majefteit ; om U te vertedceren , dat hy ome 
uitmuntende g;efteltenis » beide in Kerk en Staat , onfchenbaar zal bewaren ; de 
gedaurzaaèiheit van welken zeegen aan ons verder verzcekerd is» doordevooiv 
treflfelyke deugden van den Prins van Wales, en door zulke talrykeKinderci^ 
waar mede God Jiare Koniglyke Hoogheit begenadigd heeft. 

Het is met geen geringe voldoening , dat wy agt geven op de ruft die dit 
Komn^k , voor dezen het Toneel van zo menigvuldige Rebelliea y tegen- 
woordig geniet ; terwyl de vcrraderfe Vyandcn. van den iConing en van onze 
gelukkige Ryks-gefteltenis , ontmoedigd door Uwe fpoedige en geftadigezorg 
voor de Protcftantze Succeilie , goedgevonden hebben de {daats van het Toneel 
te veranderen , en zyne Majeftelts Regeering elders te tragten te ontruften , 
tviens óntwyfelbaar ^egt « tot de Kroon van deze Ryken , g^rondvefl: is op de 
Wettai des Lands , en verzekerd door de geiiegenthedeü van zyn Volk m 't 
Parlement vergaderd. 

Zulk een vertwyfèlde en godloze toeleg moet eindigen tot befchaming der 
geener, die daar aan deel h^ben, en zyn Majefteits Throon vadxnaken op een 
7edcerder grondveft , ^door de ware Vrinden van zvn Konlnglyk .Perzoon eft 
Regeering te kunnen onderfcheiden , van de Bevorderaar; van t Pausdom ett 
van Slavemy. Egter zal Uw gedrag niet overeenkomen met Uwe gewoon- 
]yke Voorzigtigheit, indien Gy nalaat!^ zyt in U zelven in den beften ftaat van 
tegenweer te fiellen in deze gelegentheit ^ tot welken einde zyn Majefteit ge- 
ordineert heeft wapenen uit zyne Magazynen aan d» Militie uit te deelen , en 
ieder Compagnie , die in dit Koninnyk blyft, te vermeerderen; ter tyd toedat 
die Regtmenten , welke den toèltAM van «aken h^üx tegenwoordig genodd- 
oaAt heeft van hier te trekken, om de Rebellen in Gro^t-Brittmtmtn onder «e 
brengen, waar in Uwe veiligheit zo wei als dIe:vanzyneandereOadcrdaB^ 
bcUmg heeft, te rug gekomen zyn. 

WY hebben bevel gegeven i' dat •« een ftaat van de ipublyke* Rerkeningen 
te gelyk tnet den hift van de Repartjtk^aQ dit Ryk ; in het^ klaarfte en 
ri>lkoiimifie Ikt voor U L. opengelegt zal worden , waar uit Gy. zult zien » 

O 2 welke 



io8 E l? R O P i S C H E 

f 7i<ï. welke Onderftand-geïdflii te kort komen luHcn, om den dienft voort te t€t* 

Jamfary ^^'1 , en om zodanige önkoöen goed te maken , als Gy tot Uwc eige zeker* 

^ heit dienftig zult vinden. Wy kttnnen immers in *t minfte nfet twyfelcn of 

Gy zult, na zo mecnigerlei blyken van Uwe gencgenheit voorzynMajcftdtf 

. Wymoedelyk de nodige hulpmiddelen 'vcrfchaffen tot handhaving' van ecncRev 

jccrin^, welkers welvaren onafl^heidelyk van het Uwe is. 

Gy Lieden kant (laat maken op eene regtvaardige en zuinig beftceding van 
ter gegeven geld ,' tot dat gebruik , waar loe Gy Lieden het Ichikt^ - 

Mji'LêfJs en EétUiedê». 

WY hebben bevel van zyn MajcdeTt, om U Lieden bekent temaken , dat 
hy gereedelyk toallaan zal zulke goede Wetten , die .zouden mogen ftrck'- 
ken, om U een welvarend en gelukkig Volk te maken ; en Gy liöJen kunt 
irerzekeit zyn , dat Wy op allerhande wyzc met U zullen ovbrcenfkmnwiT , 
IQ al het geen aan het Konmgryk vQofdcelig kan zyn , en tot dat einde zullen 
Wy gewilliglyk Uweq raad aannemen. " 

Wy moeten Ü lieden in den tegcji woord fgen tocftand aanbcvöelen / affe 
feocd in 't afdo«n'van Uwe verhandelingen , en zodanige eens gézintheit tn 
Uwc befluiten , dat 'er eens een einde wert gemaakt van alle andere onder-^ 
fchqidingeu in lerUnd^ als die van een Proteftant en een Papift. • 

De lerfche Lord« opende hare Seflic met het leasen vaadc Bil , tot 
erkenning van zyn Majefteics Titet 5 rczolvcrendjc aan dl n zelvcn eea 
Adres te Prezenteeren « en nog eeii ander aan de Lords Regeneen , 
voor hare bovengemelde Aanfpraak; Ziet hier die beide Adrcflcn naar 
«alkander, 

jidrcs van U l^Cch Hoügtrhuis , ami de Meeren Regcnttm, 

hl et Mievêu tfo» Uwe Exeelkntïe. 

WY, de Gceflclyke en Wereldlyke Lords' iu 't Parlement vergaderd , horen 
^ met groot genoegen de veelvuldige uiïdrukkingcn van zyn Majeftcits 

^cdguiiftige mqcningen, voor Zfyne getrouwe Onderdanen van dit Koningryk, 
^ vervat 'm de Aanfpraak van Uwe Excellciitien in 't Hopgerhiiis , by de oper 

^ ning van dit Parlement. , 

Niets is van zulk een groot belang voor Ons^ als de behoudenis van Onze 
xecr voqrtrcffelyke Kcrk-ca Ryks-gefteltcnfs '; niets kan zyn Majeftcits Per- 
zoon en Rcgeetuig aan Ons dierbaarder maken , ddn de veelvuldige blykert 
<Iie hy ^'^fecds gegeven heeft, van ayac 2org voor dcielve , en de herlmide ver- 
klaringen door 2yn Majfeftcte gedaaa^ dat by die^toos CMifcheubaar handhawa 
cp oiSerftcunfawil,. j ' • ^ ^ . 

^ ttatet: 



M E R. C U R I U S. 10^ 

Bete gena^üge bewyxen van tyoe Gcxlvrnfft en Göedheit , en de voordee* ijntê 
len , die zyne Majeftdts zorg , en de befcSerming van Onze goddelyke en Jmnua^j 
borgerijke Regteo , aan deze Natie toebrengen, vereifchen alledankzc^itigenK-^ 
d/e getrouwe en dankbare Onderdttien doex) kunnen , aan den bede oer Vor'» 
den ; als mede een gerufte onderwerping aan zyne zagte en Kefiykc Regeering , 
en eene blyznoedige gedeltcnis , om zyuc Adminiftratie der publike zaken te 
onderfleonen en gemakkelyk te iraken ; en eindelyk een vaft beflüft , om zyn 
Maje/kics règttnatiget? en wettigen Titui tot de Kroon van deze Ryken te 
verdee4%en , tegens den Pretendent en alle zyne Aanhangers en Bevorde* 
raars. 

£n nadien de godloze Rebellie , die nu in zyn Majeftetts Koningryk van 
Qro^ Br'atanmen woed, toont, dat de Vyanden van hare Vreedezigzamen- 
▼oc^ in de banden van ougeregtigheit , beloven Wy , dat Wy ónze uiterfte. 
pogidge zullen aanwenden, om alle de Onderdanen van zyn Majefteit in die 
Kyk te vereenigen en te bcvefKgen in hunnen pligt , om zyn Majefteits Titul 
en Regeer ing te onderfteunen , en om aan zyn Majefteit alle verdere blyken 
te geven* van de fterkfte genc^enhefi en getrouwheit voor zyn gcheiligt Per- 
zoon en Gezag. 

wy zullen het altoos als een groot bewys van zyn Majefteits gencgenheït 
en zorg voor dit zyn Koningryk erkennen , dat hem gelieft heeft Ons gelukkig 
te maken, doorat zenden van Perzoonen op allerhande wy7en zo wel gequa- 
lificecrt , als Uvve Excel lentien zyn , om zulk een hooge Bediening waar te 
nemen. ' ' 

En Wy verzekeien Uwe Exccllcntien, dat Wy de publieke zaken zofpoe- 
dfg als'tmogelyk is zullen afüoen, en een dankbaar gevoelen houden, vand^ 
];efoetiicft Uwer Excellentien , in Uwe Aanfpraak uitgedrukt , om met Ons 
te helpen bevorderen , al het geen aan het Koningryk vpordeeiig zoud kuunen 
zyn. Den raad , die Wy t'ccniger tyd zouden mogen aanbieden , zai verzclt - 
zyn van dien pligt, die men verlchuldigt is aan zulk een goed en genadig Ko* 
Hing , waar mecfc Wy gczegent zyn , en van dat ontzag 't welk aan zulke wy- 
ze en wsdkkere Reenten toekomt. 

Het antwoord op dit Adres x (ioor hare Exelfentien gegeven ^ luide 
aldus. 

\VJ^ lyiv verbFyd te zien , dat de verzekeringen , die Wy iti zyn Majefteits 
^^ naam aan Uwc Lordfchappcn gegeven hebben , ü lieden zo aangenaam 
2yn ; en Wy zyn aan Uwe Lordfchappèn verpligt voor U bcfluii , om Onze 
Adminiftratic te onder fteuneri ; en Onze sbefte pogingen zullen nooit agterwcc^ 
ge blyvcn , can het wdvarcn van du Koningryk te bevonkren. 

/ •• • • • 

' " • 

O 5 Adro 



ira E U R O P I S C H E 

Jsnaarf, jfiircs vdn\ l&Cth Lagerhuis ^ om aan dia Kmrff wtr gtxj^nien 

' ' * xi wcrdtn.- ^ ' 

GeJuffiVoffi. ^ 

WY , U Mjyefteits zeer fchuldpUgtigc en getrouwe Onderdanea., de Ge- 
. mecnten$ van /f r/*»<^ in 't Parlement vergadert , ombclicn met de groot- 
de blydfchap 4ete certlc gelegeotbeït « om U geheiligc Penoon te naderen met 
herten, geheel en al toegeweid aanlivtren dicnft, en ongeveinsdelyk dankbaar 
voor U Majcfteits gelukkige en tydige komfte tot denThroon vanUwe Voor- 
baten i in v^eerwil van de onvermoeide pogingen v^ Uwe Majeftdts en ome 
Vyanden , om de Succeffie te vcrydclen, 

Gelyk als Uwe getrouwe zorg hen op ecne byzondcrc wys verpligt, om aan 
Uwe Majefteit hare ootgioedige en opregte dankzeggingen te doen ^ voor het 
teeder belang *t welk Gy vcrkhart hebt voor het welraren en de zckerheit vaa- 
di^ Koningryk , door het uitzetten van die fchelmie Minifters , welke door 
hunne eige coetdunkelyke en onwettige handelingen het Proteöantendom en 
onze yryheoen in 't groot de gevaar heU»en gebragt ; zo Ziyn zy op dezelve wys 
gevoelig van Uwe Majefteits goedheit , door het ftellen van de Adminifttatie 
m handen van onze tegenwoordige Gouverneurs , die zig zelven in süle gele* 
gentheden gediilingueert hebhen, door hunnen yver voor Uwe Majefteits duc* 
ceffie en voor hef ware belang van haar Vaderland. 

. Wanneer wy de regtvaafdigheit en zjethett van Uwe M^elietts Regeoing, 
en uw vaft befluk om de Coiuiiitutte in Kerk en Staat te handhaven . overwe^ 

5;en>, i$'t met 't grootite leedwezen dat Wy bevinden, dat dit Land zo onge- 
ukkig is geweeft, van de geboorte gegeven te hebben aan James Butict , ee* 
weeze Hertog van Ormnd , een Man , die in weerwil van zync hertaalde 
eeden van getrouwheit en verpligtingen , een der Hoofd -Audieuren en Aan* 
Xlokers van de godloze en onnatuurlyke Rebellie, nu 'm GrM^Brinamtüen be- 
gonnen , gewedl is. £n Uwe getrouwe Geemeentens xopden nalatig zyn in 
hunnen pUgt, die zy aan U Maj^it, haren eenigen regtmatigen en wettigen 
Souverein , fchuldig zyn, indien zy in deze gelegentheir vergaten hare hoggfte 
verontwaardigingen gevoeligheit te verklaren , tegens de grondregelen en prac- 
tyken der geene, die op eenieerlei wys de handen gel^nt hebben tot zulk een 
godloos voornemen ; als mede haar vafi beiluit , om U Majefteits ontwyfèl- 
^en Titul tot de Kroon van deze Ryken te onderkennen , en te verweeren 
teeens den Pretendent , ea alle de géene , die den zelven opentlyk of bedekte^ 
lyK aanhangen. 

Wy kunnen onze vervloeking en affchrik van dezen aattflag niet genoeg 
nitdrïucken, wanneer wy bevinden, dar daar mede gedoelt word op de gant- 
fche uitroeijing van ÜMajef^sKoninglyke Familie , en aangelegt i$,(MhOns 
enonzeNakomeliugen te beroven van dcze^eningen^die wy voorzien te ztiK 
len genieten onderen Koninglyke Hopgheit den Frins vmkfaUs, van wien» 

uit* 



M E R C Ü R I U S;i tu 

tiitmiiDtende dengden en tairylre Kinderen, die hetGode behaagt fa^eeft aan hem tjtt^ 
Ce Tcrleenen , wy redeljker wyze mogen verwijten de lange duunLaainfaeic van ^ 
dar geluk, *t welk wy nu onder UM^e(|eit$K^eartqg bezitten.' 

£n op dat/er niets n»g ontbreeken, onx Uw Majefteits Adminiflratie ge- 
inakkelyk en roemrugtie te maken, bidden Wyü ^lajeftclt, ventckérttcwil* 
Icn Tyn, datWy met de uiterftc blymóedighcit lodanige Onderflanden eeTea 
2ullen, welke in dezen toedand- nodig geoordeelt zullen worden , om \Jwf 
vaftftelling met eer te (Hiderftennen» 

Hare Exellentie aotwoordc daar op xttct dex £xpr^en. 

Edel/Mide», 

WY zullen niet nalaten Uw getrouw Adres aan zyn Majeftcit voorde liep- 
gen; die buiten twyfel zeer verblyd zal zyn , dat de*ver«;kertngeB' vaa 
Uwe genegenthcit en getrouwheit voor zyn Koninglyk Perzoon en Regeeriqg^ 
overeenkomen met denyver die Gyeectyds vboi zyne Soocoffie gotoont ncbt. 

Zcdert maakte het ferfeh Parlemem^oote voortgangen in hareDe* 
liberaticns bevelend^, ' onder andereir, een Bil in te brengen 9 om den 
gewezen Hertog vanOnnont am Hoog Verraad (chuldig t^ verJsla^ 
ren , en een prxmie van 1 ooco Ponden Ster4k)gs ^ ito hy in JÊittémd 
Mogt aanlanden *, op zyn i^f tt ilellefi j Werdende <kasc Bil neg ge- 
voJgt'van een anderei, dienende toe meerder vervekerthdc van^s Ka» 
nings Perzoon en Regeering , mitsgaders cdt dempii^ van aile hope 
des Pretcodents , om ok tyn oogmerk te kumen bereiken > belovende * 
50000 Ponden Sceriings aan den genen die 'hetn gevangen nemen ^ cd 
aan de Regeering overgeveh zonde. <)ok nam «sen ceo fi/esokirie t 
dat aHe, dit de overleden Koiiingmneliaddra tgeraddn iicc fiarlenienc 
te proroguecren, ren tyde afb de Bil , oit)" deii Pflwcndcm^ot een Vcr^ 
'rader te verklaren,^ op bet iapyr vras^, nret alteen <Vyandcn waren van 
het Proteftantfch \velwezen ifï IMand^ maar BeK^voUlagen Voarftao^ 
ders van den" Pretendent » en van Papery w 'VervpJgena ging men over 
tot het oodetBoék van de 'benigté taak<, xroneerneepeade den gewezen 
Kantzelier Conftantine Phips \ willentf»'^<miige 'JU^deft r datmen alle 
xodahigei die Adreflên getekent hadden , om te verzoeken dat hy in 
\ Ryk mogt blyven, nu uïtliet Parleroénï zoude zetten. Dchefchul* 
digmfieo tot latte van dczêii f^biips., b^Aaande in il. Artykelen ^ 

Den 



tn E ü R O P I S C H fi 

t-i^. Den 7^ Tkceaba mm het l€r^ Lageiliab in oaafidmtic dep 
f^mMTf StaaC <1^ Natie j en kwam dur ofcr toe vokbufic betbHcn^ mceft 
opzigi hebbende om hare Pievil^pen te handhivcii. Den lo. deed 't 
zelve Huis rapport, dat de Bil, omdenPretcndcwfchald^aan hoog 
Verraad cc verklaren , co een premie vaü ƒ oooo Ponden Stcrimgs op zy a 
gevange neming te zetten, gercct was 5 welke Bil gocdgckcurt, en 
aan de Lords Reenten, om ze naar L^ndem ic zenden , overhandigt 
wierd. Den ii. kwam het ferfib Parlement tot de volgende Rezolu* 
ticnj eerftelyk, d4t KAmmige Leden vm^t Lagerbms^ Aitamir, ty Adres 
éutn wjUn de Koninginne , cf anderzjuu , tegenge^rtifm het remêveeren 
V4n Cenfiuntine Phips , fcMdig waren aan hcoge hemk M«4r icrfche Pre^ 
vUegien ^ uyi xMk' ftrekfe m defimSie der Xegiem em Fv^teéen va9 dat 
LaferbHis. .Ten tweeden, dM de divert^t Paragrefkem ^ gmtmtn uit de 
I^nr/Zrn, in 't vccrnoemde Rapport gemeU , ppetéa^ «wrf», fchandcleus en 
kwaadaardig tjn^ hoogljk firekk^ndej om te refieSetem o^ de eer van het 
jomfte Lagirhuis^ ent.. En ten derden , dea het Adru vam dat iJnisj 
gepreKtnuert aan wjlan de Koninginne , tot bet remaveenm turn Confiantin 
%ips uit deszjtlft Kantzjtlierfcbaff , te dier tyd xjter noodz^kfljk ^^ > «*» 
te beveiligen de Proteflantfche Suceeffie der Groot - Bnttannifchc Kroon en 
hit Imroft dor Adonarehte, % '^ ^ ^ 

Oen 17. ordonneerde men een Adres aan de Lords Regenten teprq- 
«cmccren , verzoekende daar in, dat het den Koning mogt behagen , 
OM ten eerftcn aan de Land-miütic wapenen te laten geven , tot ze- 
'kcrheit van het Iir(cb Koningryk > wyders wicrt den 18. gelezen de 
Bil, verklarende den Hertog van Ormond fchuldigaan hoog Verraad, 
en zync Goederen gcconfisqoeert aan de Kroon. ,, ^ ^_ . 

Den »o. deed men rapport van die Bil, en welke het Huis appro- 
beerde, Den gewezen Collcctcur Dods worth en den berugtcn Mdlèn- 
ger Walsh , nevcna nog twee andere , had men in de Pillory doca 
ftaan, over het drinken op de gczondjicit van deó Pretendent. Ein- 
delyk, dient hier geplaaift het antwoord , door de Heercn Regenten 
gegeven, op het Adres vaa-t Jerffk Lagerhuis , om wapenen voqr óp 
Land militie te mogen bebjbeiu, r 

• ■ ■ • * ■ j* 

ONzc dicnftpligtiehck tot lyn Majcöcit, en levcr voor 't welwezen vandvt 
Koninknrk , vcrpllgt ons te doen aflcs wat innwis vermogen is , voor de 
vcilieheh en bcfchcnning van 't Koninkryk : weshaNen Wy, vindende opon- 
ze aankomft alhier > dat de mccfte Wapenen oit- dVVrnmuuitie Hü»en^im 



/ 



M E R C Ü ft I ü §• 



m 



tDenfle van de IMTilicte nftgedeelt waren, en waar mede aHeentwee tyfüevan ^'7J^* 
^r gerq^nieeide Volk waren gcarmeert ^ eu dat *er ook een |root gdvfk An /airjiy 
Ammanidc was» ons telven yerpligt oordeelden, aan ijn Majeftéit 'te reprc^ " 

fintercQ , hoe m>dig het was , dat dit Koninkrrk ten eerden met meerder 
Wapens en Ammnnitie üi'V^' een haggetyke tyd voortien werde , confidere- 
rende *t groot getal en de du^fitie der Paq)iften : En Wy hebben tyn Maje- 
ftdts zeer ffenadtg Antwoort ontfangen , dat *er ordres %yn ^even • om in 
Me mó^yke ifoet loooo Mnsqaetten, met een geproportioneode kwanti- 
teit Kruit en Kogels , herwaarts te zenden. Wy tonden blyde zyn • dat het 
getal van Wapenen , die voor de 'Miltie manqueert , hier zo Q>oedig als de 
tegenwoordige toefiant vereifte , gelevert konde werden ; maar confidererende. 
d'omflandigheden van 't Koningryk ,* hebben Wy 't nodig geoordeelt , dat 

E Ml tyd in zoo een importante materie zoude verloren gaan. En wy zyn 
yde te bevinden dat het Huis der Gemeeniens concurreert in een verlangen , 
200 overeenkomende met des Konings intentie , 't welk Wy niet zullen 
Ikianqaeren , voor zyn MajeOeit open te leggen. 

Hec Adres aan deo Kpningy door hec Parlement van Ierland opge- 
^ flelr» Ibide als volgt« 



QtJhtgtt SMvtraht» 



w; 



. Y,owe Majeftdts zeer pligtfchuldige en getrouwe onderdanen , de Lee- 
/ien der Gemeente van lerlêmd in 't Parlement vereert , onihelzeil 
met groot ven ' ' 
deren met ha 

dankhnar voor uwe Majeftdts gelukkige regttydi^<. 

uwer vooronderen , niet tegenftaande de onvermoeide pogingen van uwe Ma- 
jelkeits en onze vyanden , om uwe fucce(Be te verydelen. ^ 

Gdyk uwe getrouwe Gemecntslieden op een byiondcre wyze verpUgt zyn 
om hunne ootmoedige en opr^e dankzegginge aan uwe Majefteit af te le^- 

{^en, voOr de tedere agtinge welke gy betooncThebt voor de welftand en vci- 
igheit van dit Ryk , in 't afzetten van booze Minifters , die , door hunne eigen- 
(octdunkelyke en onwettige handelingen . het Rroteftants bdang en onze vry- 
neden in het grootfte gevaar gdxagt hadden ; zo zyn zy Qok gevoelig van uwe 
Majeftéixs eocthdt , in het fielten van 't bewind fn de handen van onze tegen- 
ifrcimdigc Regeerders , die op alle voorvallen uitgemunt hebben door bunnen 
irver voor uwe Majefleiu üicceffie, en het ware belang van hun Vader- 

Wanneer wy aanmerken de geregtigheit en zagthdt van uwe Majefieits re- 
geeringe, en uwe befiendjge rezolutie om de Ryksgefteltenis in Kerk en Staat 
Uhsndhaven; zo is het met de uiterfte aaqgelegenhdt dat wy bevinden dat dit 
Land zo ongelukkig is gcwceft, dat het de geboorte gegeven heeft aan James 




114 Ê U R O P I S C H E 

^utler y den gcwcczen Hertog van Ormand » een pcrtoon die in Ipyt van zyne 
*chaldige gehoorxaamheit , en de vcrpligtinge van herhaalde eeden, een van de 
voornaamite ftigters en aankweckcrs geweeft is> ,yande godlooxe enonnatuur- 
hke Rebellie dic*er nu in Groof-Britfannien is ^ggp^inen. En uwe getrouwe ' 
Gemeentsliedcn agt^n dat ly in den pligt ^ cjraj;xy; uwe Majefteit , hunnea 
eenigftenregtmatigen. en wettigen Söuverein , wphuldig zyn , te kort zoudea 
fchicten, indien ly by deze gelegenheit nalieten Hunne hoogfte verbolgenheit 
en misnoegen te laten blyken tegen de grondregelen en bedrvven der gcener , 
die eenigzints tot tulken godlooien toeleg behuTpelyk geweeft zyn ; mitsgaders 
hun valt voorneemen om uwe Majefteits ontwyfclbaar regttot de Kroonde^ 
2er Ryken tegen den Pretendent , en alle die opentlyk of hcimclyk hem aan- 
hangen , te onderfchragen en voor te ilaan. 

Wy konnen onze verfoeijing enafgryzen van dezen aanflag niet genoegzaam 
uitdrukken , wanneer wy bevinden dat die aangelegt was tot de uiterfte uit- 
roeijing van uwe Majefleits Koninglyke Familie , en beleid om ons en onz<9 
Nakomelingen te berooven van die zegeningen, welke wy tegemoet zitcn te 
zullen genieten, onder zyn Koningfyke Hoogheit den Prins van fVatn , van 
wiens uitmuntende deugden , en talryke kinderen , welke God belieft heeft • 
hem te verleenen, wy met i^cgt verwasten mogen een langdüunaamheit van 
dat geluk , 't welk wy nu onder uwe Majefteits Regceringe bezitten, 

£n op dat 'er niets van onze kapt ontbreeke, 't welk eenigzints dienen mog- 
te om uwe Majefteits bewind gemaklyk en rocmrugtig te maken ^ zo bidden 
wy uwe Majefteir verzekert te zyn ^ dat wy met de uiterfte blymocdigheit 
.zulke onderuandgelden 'Zullen vergunnen , die in dit gewrigt r^odig geagt zui- 
len werden , om uwe vaftgeftelde regeerjnge met eere te onderfchragen. , 

Op die Adres gaven de Heereii Regeneen die onderftaandc ten anN 
woord. 

MêJJieurt* 

WY zullen niet verzuïmcn om dit getrouw Adres aan zyn Majefteit voor 
te dragen» dien't buiten tvvyfel welbehagen zal te befpeurcn, dat de ver* 
zekeringen, van uwe toegcnegenhcit en getrouwhcit tot zyn Koninglyke Per- 
zoon en Regeeringc , overeenkomen met di&n yver dien gyliedcnvoordezen je* 
gens zyne fucceflSe betoont hebt. 

» 
^ Voor 't overige , men had. gezien uit de. aangebodciie A^iredcö^ 
aanfpraken en antwoorden, dat genoegzaam alle de Leden van drt/r»yJA 
Parlement , zo wel in \ Hooger- als Lager-Huis , het Intreft der te- 
genwoordige Régeering behartigde, en volkomen daar op uit warcn^ 
om de gedreigde Rebellie in dit Kouingryk ie verhoeden ^ de;Kl6pi»gi 

. PcrzooQ 



' M E R C ü R I U S. iry 

Pertooa en Regeering te -maintineren 9 en, alle gedreigt gewclt van ijjë. 
buiten met crnft te wedcrftaan» Zietdéswegen, onder anderen , ook het 7*»*^ 
yolgehde Adres, door de Presbytcriaanfe Predikanten , en die vaii ha- "■"■"* 
re geziniheiti wo'onagtig in 't Noorden van/crla;jd 9 aan den Koning 
geprezenteert. 

NAdemaal 'er een hellche t' zamcnïweering c^en nwe Majcdeit gefmeed , 
en eene Rebellie in 't binnenüe van GroBt-Brittannien verwekt is, om on- 
ie heilige religie , en onze voortreffèlyke burgeriyke gedeltenis en vryheden 
t'oiRierue boven te keeren ; xo ry(i de y ver uwer getrouweouderdanen op , naar 
mate van den drang van dit voorval. Deze dingen in zig xelven zyn misda- 
den van de Ihoodue natuur , verzwaart door de afgryslykfte ondank baarheit 
en mdneedighttit , begaan jegens eenen Vorft , wiens wyshcit, goederticrent* ' 
heit, en gcr^igheitJiiLzyn bewind, voor hem verdient heeft het heerlyk cba- 
nAer ^an Vader lyns volks_, en in fpvt van de allerplegtigfte banden die de 
tonfirientien der men(chen konnen binden ; zo dat het onmoogiyk is al te 
groot een verbolgenheit op te vatten tegen deze verraderlyke aanflagen van . 
menfchen , die, s^le gevoel van menfchelykheit zo wel als godsdiend verloren 

hébben. - - 

Maar als wy eens vooruit zien óp de yslykc gevolgen dezer voornemens ,- 
%o dezelve utcgevoert wierden ('t welk óod verhoede; wat gruwelyke tpnee- 
len van verwarringe en fchrik wprden 'er dan voor ons gezigt geopend \ 
Niet alleen onze vreede en veiligheit moeten dan omverregeltooten, en deze . 
Koningryken tot eenen Akker van bloed gemaakt, of, dat nog erger is, aan de 
groffle verdarvcntheden van 't Pausdom, en de fiioodfte flaveruye ontworpen 
werden ; maar ook.hc;^ Rroteftants belang van ganfch Europa\ waar van de 
VooTZÏenigheit uwe Majefleit den voornaamden zigtbaren (leun gemaakt heeft, 
zal voor *t. grootfte geva%r moeden bloo^ ftaan. Dat Pausgezinden , welker 
godsdieoft 4ille deugaelyke en eddaardi^e gevoelens overheert • en bedrog en 
wrcedheit gemeenzaam onder hen gemaakt heeft , in dezen godloozen toeleg 
zouden begreepen zyn , is geen zaak orti zig over te verwonderen ; maar men 
moet *er over verbaaft ftaan , dat zodanige , die den naam van Proteftanten 
dragen^ devoomaamfiebevordecaars van zulke Barfaarife en heiloofe aapflogen 
souden w$zen« Dog het blykc niet d^n al ce klaar , dat de tegenwoordige 
"Rebellie ontfprótcn is uit diep geleide raadfl^en ,.die lang verhoolen gelegen 
hebben onder het momaanzigt van y ver voor een domdrifti^e party , gaande 
onder den naam van de Kerk , en voor een verderflyk Rot m den Staat, on- 
der ^ glimpig voorwcndzel van lydcnde gehoorzaaniheit jegens dè Kroon. 
En alhoewel deze bekende gronden van diavparty met de groot (te tegenftrydig- 
fam in zig zelven bezwangert zyn » nogtans hebben zy , om den weg tot hun- 
JulLvartadelyke toeleg te banen, altoos met de uiterlte vergiftighcit in hnnue 



^ 



II6 



EUR O Pi SC HE 



1 716. poff^^g^ volhart , om den luift^r van alle goede Regeecingen te bezoedelen i 
J^anuarj ^^ ^^ kwaad bewind van een i^elyke kwade regeering te onderlchragen. ea 
te pryzen. 

lil 't. midden van deze xwaarmoedij^e vooniitzigten , ontdaande uit dé ver- 
fwyfeldc aanllagen van Uwer Majefteits , en onxe$ lands vyanden , en in die ' 
diepe bekommering . welke het gemoet van eenen iegdykeq getrouwen on«- 
derdaan en opres^t Proteftant vervult, werden onze herten, vertrooft ^ waor 
neer wy onze geJagten laten gaan op dien reeks van wonderen « waar door' 
de Godlyke voorzienigheit onze heiliee Godsdienft en burgerlyke voorrq;tea 
bewaart, en uwe zeer voortrefFelyke Majefteit tot hét vreedzaam bezit van de( 
-» Krooné gebragt heeft , niettegenftaande dip kragtige pogingen van alle die dit 

' é- 20 buiten als binnens lands wederftreefden. En als* wy aanmerken dat diezelf- 
de Voorzienigheit \iwe Majefteit met zulke bekwame en getrouwe Mtnifters, 
en zulk een wyze overheerlyke Raad van edele Vaderlanders , G^elyk het Par- . 
lement van (?^#ai-Br/f M1V9M is^ geregend heeft, dan hopen wy dat de Almag- 
tige God bfkra^igen zal 't geene hy^, zo wonderbaar voor uwe Majefteit en 
deze natiën gewrogt heeft. En wy vcrzoekep verlof om de verzekeringen te 
vernieuwen, welke wy reeds gegeven hebben van onze onfchondélyke ge* 
rrouwheic jeeens uwe Majefteit^ en van onze gereedhdt^omal het onze te 
W3ug;en tot beicherminge van uwe Majefteits regtmadgen tytel en de Protefianti- 
ft mcceffie in uwe Koninglyke fsünihe , tegen den rretenident en>zyne Mede« 
ftanders, en alle uwe Majefteits vyanden , wie ze ook zoude mogen wezen^ 
Peze zyn de opregte voornemens van ons , die in onzen naam, en uit dea 

/ , naam der gener welke wy verbeelden > oorlof verzoeken oni ons zelvea te 
onderfcbryren* ^ 

' Met MW Majijlfits Mfive» y ^ 

Uwe Majefteits zeer pt^tfehuk^gec 
en getrouwe Qn4erdaQCQ. 

Nü moet van ScbptUnd Mfproken \ en den (4) afgebroken draar^ 

^.^JpSLi» aangaande de (hoede Rebellie aldaar 9 weer aan een geknoopt werdeiii 

iM^ ^ komende voor eerft bier te paflè zcekere zeer kragtige vermaning, door 

^ps^'de gedeputeerden (ot de Provinciale Synode van Loihian cnjwtédm 

. date y in ScbHlémdyVOi 'c voorbeeld van die van Glsugow » en Airt^ den i }• 

November in bare Vergadering aan bunne byzondere Ge&eefitens op« 

gefielt \ danl^indê dëitr in Güd vüwr di Idatfit Revolmie y dütr Kêmffg 

WILUAM. u WMfggtbrAff^^ gn vmt de Vrudz^amt J(c9»fte van den K^^- 

ning G EO RGB iet de Krien y betuigende wyder^ bare., afkeer van de 
tegenwoordige Rebellie, in dezer, voeg^* 



* ti'^ 



* ».' 




M E R C U R ï U S. 



uj 



tjlé* 



tl7 F oor dcclcn het van onzen Pligf, U Lieden, Onic dtgclykie Toehoor- «^^-. 
^^ ders , te waarfchouivcn voor het gevaar van 't Pausdom , viraar in Gy lyt, ^ 
in geval een Pa^ Pretendent tót den Thrpön van dele Rykei;i kwam , en 
van de invloeijing welke deze Rebellie heeft , tpt bevordering van het zelve. 
Wy merken den Pretendent en 't Pausdom altoos aan ^ als onaflchcidelyk van^ 
elkander, en de Reformatie der Kerk van Seh^tUnJ inhet niterfle gevaar ^ on- 
der de Rq^eering van een Paaps Prins. Deze dingen zyn^to klaar , datze geen* 
opheldering van noden hebben ; indien *t Pausdom het zelve is ^ dat het altyd 
was, moet dan niet de Pretendent , opgevoed tn bloedige en bygelovige'Pape- 
ry , zo y?erig als andere Paapze Princen zyn , om dat Geloof uit te breiden? 
hoewel ten kofte van het leven van zyne ProteAantze Onderdanen; en mogen 
Wf aiec verwagteq, dat Wy zyncn Pink fterker zullen vinden , dan de lSn«' 
denen van die geeue, welke voor de Revolutie regeerden? JadatWy de bloed* 
yeigieting, wreetheit en verdrukking van deze treurige tyden met groter ftreng- 
heit zullen zien en voden herleven r Kunnen Wy vereeten de onmenfcheryfo 
moorderyen van Péfrj^s , lerUnJ en andere Plaatzen ; net Martelaarilhap van' 
duizenden in SihotUnd en Eng§Undy zotyler Onderfcheit van ouderdlin of ee-- 
flagt voor het hervormt Geloof; en zullen Wy Ons vermaagfchappen met het 
Volk van deze gruwelen? zullen Wy aanmoedigen de zulke, welkers handen 
altoos tegens Ons opgeheft geweeft zyn ? of zullen Wy belpen opregten dien 
Da^on welken God ne*eigevelt heeft ? zoud de Heere over ons niet vertoornt 
2yn, en zouden alle de rroteftantze Kerken in Ettrcfa Ons niet houden voor' 
yerraders van (Xize Religie , .en Onze Nakoihelingen Ons vervlodcen , dat 
Wy op ben gelegt hadden dat juk van ilaverny*en tyrannjr ,. waar onder Onze 
Voorvaderen gezu^ hebben, 

Word niet verleit door valiche en liftige inbóezemingen ', dié by weege van 
Manifeft vermeit zyn , om d,en tegenwobrdigen onnatuurlykeh Opftand te* 
rcgtvaard^en , als of de Pretendent proteftants zoud worden. Welke bewy* 
zen brengen deze Rebellen in voor zodanige verzekeringen? Zult gy het aan* 
neemen op h wóort vtti deze , die Papiften zynde , de nand gehad hüxn in * 
dit valfè vooreeven ? Of lult g^ U v^laten op de verzekering van zuH<e, die 
baar werk hd»en gemaakt van de Eeden te doen, met inzigt, om de R^e* 
ring , aan dewelke zy zworen,, om te keeren ? Wat brenj|;en deze ftoute Be** 
\¥eeraers van die valsheit in , om deze ingebeelde bekeer mg goet te maken > 
dat men tnsgelyks niet toeftaan kan aan den Paus van Eowtin zelf ; die indiea 
hy oprcpte ooderwyzing toelaten wilde, zig zekerlyk aan '*t ligt dérReforma« 
tie zoud onderwerpen? Wy zyn onwillig omeenig menfch van de mogelyk* 
beit der bekeering uit te fluiten ; maar kan die noogelykheit eenige zeekerheit 
of voldoening geven aan de geene die teederlyk belang nemen in nunne ReK* 
de • om eeoe wettige Vaftftelling te verlaten , ennn eene Rebellie vooreene 
Faap& Reeeering te treeden , of onder dezelve eenige veiligheit te hopen ? 
Raa eeae ofe door de Natie vogel vry verklaard is , ontgaan van met fmerte^ 
ijkt gevoelens opgevuld te zyn tegens de Onthroners van zynen gewaanden 

'Pi. V%- 



ii8 E U R O P I S C H E 

1716. Vader, en tegens de befte Patriotten van ons Land, en Bcfchèrmers van on- 
JanuATf 2c Vryheit. 

Zyn vele van de eerfte Authcuren en Voortzetters van dexe- Rebellie , niet 
bygelovige Paj^iften , die gearbeit hebben aan 't verderf van onze reformatie , 
en voor wien het Godsdienft is, ons Heilig Geloof uit té roeijen? Deze niet 
alieenlyk van ons eige L;indi» maar. die van £fi;^/«04^ welke zig by hen gevocgc 
'hebben , weten wel eene verdienfte te (tellen in de uitrocijing der Protelfainten 
en van hunne Religie y overeeenkonifiig genoeg met de grondregelen en han* 
delingen van hare Moeder -Kerk > die zig zelven heeft dronken gemaakt met- 
het bloed der Heiligen. Andere zyn 'er in deze godloze zamenfpanning , die 
hunnen yver betuigen door hure voorgaande handelingen > om een vry Volk ' 
opdcr Slaverny en Tiranny te brengen ; en geen weinige van hare voornaam- 
fte Bevelhebbers hebben op de aHerpIegtigfte wys den Pretendent afgezworen, 
wiens belangen zy nu voorftaan ;*zy hebben de Eeden eens en wederom aan 
onzen Protetlantzen Souverein gedaan , en zyn tegenwoordig geweeft by zync 
Uitroeping en Kroning ; en hunne Generaal zdf heeft uitdrukkelyk met zyn 
eige hand zyne genejgenheit voor zyne Majefteits Perzoon en Re^eering ver- 
klaart , on zynen itienft aangeboden om deszelfs kom£l tot de Jvroon en de 
vailftellii^ van zyne Nakomelingüchap in het g^not van dezelve te bevorderen, 
en zulks zcdert het overlyden van wylen hareMajefteit, 't welk hunne Rebel* 
lic een misdaat maakt van de verfoeiiykfte zoort. 

■ Den toeleg der Rebellen, zo wel als hunne handelingen , zyn zolwart en 
bloedig, datze niet kannen verfchoont worden, om cenenProteftantzen Prins 
te onthronen « die de ondankbaarfte van zyne Onderdanen nooit beledigt heeft,' 
die de Wet tot een ttigtöioer van zyw Regeering houd , en het geluk vanzyiïi 
Volk de voornaamfté zorg van zyn leven doet zyn: Wiens yver voor het pro- 
teftantis Geloof hem dierbaar gemaakt heeft by de buitenlandze Gereformeerde 
Kerken , en hem 't voorwerp van haat doen zyn , van de Roomfe Kerk : En: 
ter zelvcr tyd, is het opdringen van een Paaps Pretendent, wiens Grondrege- 
len hem verpligten het belang van den Ahtichrrft tt bevorderen , in Proteilan<« 
ten eene misdaad, die geen naam heeft; want indien zodanig jaenonnatuurly- 
ke aahflag gelukte , moeten Wy wel verwagten, <iUt Wy'niet alieenlyk Stad 
en Land zouden zisn gloeijen van de ligterlage vlammen der Martelaren , en 
de befte Patriotten van ons Land. als een llugrotfer zien vallen onder de woe- 
de van Papiften ; maar zelfs de gehcele Reformatie in Eurufa in het grootfte 
gevaar. 

De glimpige voorwendzels der Rebellen, om Onze bczwaacniflèn te verhel- 
pen , om Onze belangen te verzekeren , en de. Unie te breeken 9 zyn ydeie 
voorgevingch , om het onbezoqne Volkteverftrikk^n,! en zig zelven ten itoftea 
van deszelfs bloed te behoudefi : Kunnen Wy geloven , zonder te kort tedoen 
aan het gezond oordeel « diEit zy , die niet alieenlyk Uitwerkei;s en Bevorde- 
raars waren van dfe Unie in den beginne, maar naderhand de wegneming van 
Onze bezwaarnifTen op een Pariemencaire wys belettedcn, voor hebben dezei-r* 
vc te brcekcn? h bet de. weg om Ons \m Unae bcg^aarnÜIèn to .ontheffen..' 

Oas 



\ - 



M E R CÜRIU S. 



lig 



Ons arnvXiand te verderven óipoi 2w«re fchattingen daar op te leggen , door ^*7«<. ' 
gfoote xommen gelds i^n de Steden , Dorpen , den Adel en de Burgeren te ja^itféfj 
vorderen, en op de Weigering van hunne buitenfporige eiffchen met Militaire " — '^ 
Executie te dreigen, door het beroven der Land-pagtcrs van hunne paarden , 
fchapen , oflèn en köorn , ^t welk voor een Hongers-nood in Ons Land doet 
vreezen ; door het plunderen van huizen , daar zelfs de graven der doden geenè 
fchuilplaatzen geweeft lyn voor hunne geweldenaryen? Wat zoud een uitheems 
Vyand hebben gedaan, dat xommige van deze ftoute Rebellen niet gedaan heb- 
ben, om verwoeftingen in het Land Onzer geboorte aan te regten? Ftrtehbet 
niet in Gath , verkondigt het niet op de ft rat en van %Afcalon , indien Wy hier 
voorbedagtelyk dwaas willen zyn , Icunnen Wy niets minder te gemoet zien, 
dan hft verderf en de omkeering van al het gcene aan Ons als Menfchen en 
Chriif enen dierbaar kan zyn , indien zulk zoort van Volk aangemoedigt word 
en de overhand krygt; 

In het overige van dere vermaning word getoond , hoe z^elfs de Pre-» 
dil^anten v^n ie Nationale Kerk in Schotland 9 niet hadden l^unnen oni'- 
gAJin de Wreedheden der Rebellen ; invoerende een form van Godsdienft^ 
fi/ètke nooit in de Kerl^ was aangenomen ,' als ftrjdig zynde wet de zMiver^ 
heit van de Reformatie , en met de Wetten der Schotzj Natie j onderwtr^ 
fende zjtg y zjinder eenige Amhoriteit | aan een uitheemse Kerkeljkf en Bar* 
gcrlyke ma ff. Ëindelyk fmeeken zy de Gemeentens , om alles toe te 
tt/tllen hengen tot bet helpen, handhaven der Confiitutie , de eer en veiligheif 
des KoniHfs , de Vrede van de Regeering , en de Succeffie der Kroon tn de 
tegenüoordige Koningijkf Famitte^ 

Hier by oordcclen wy zeer wel te Voegen den ondcrftaanden Brie*^ 
door den Bif&bop van Londen , dan alle de Predikanten van zyn Bis« 
dom-gedaan Circuleereo. 

* « 

Eerwaarde Broederen. 

« 

IK oordcelc het even zo wel my n Pligt te zyn , over Uw gedrag te waken l 
als het zeWc voor te (laan , wanneer het kwalyk word a^emaalt. Onlangs . 
had ik de gelcgenthc;it U te vermanen tot een conlcientieuie geregelde en ttig- 
tclyke waarneming van yder gedeelte van Uwen pligt als Predikers, en wel in 
het byzonder, om meer als gemeenezorgete dragen, dat de verfchetdénëdien- 
ften onzer H. Liturgie, of Kerk-ordre, met groote eerbiedigheit, en met een 
hcrtelyke aandagt ; zo als de gelegentheit zal vereiflchen , en de wettige Au- 
Aonreit ordomicfen ,• mogten gelezen worden. Hier toe vertrouwe ik , 'dat 
Gy U zelven m Uw gewiiflè jegens God , en gchoorzaamhcit aan de Wetten, 
veriK)nd€n houd, en op die grond kan ik niet anders 4an hopen, dat den hoon, 

waar. 



IftO 



EUROPISCHE 



Xji6.' watr mede tommige van U Lieden in dezen opzigtebetigt worden^ te wecea, 
yénuérj' dat Gy. in den openbaren Godsdienft nalaat a^danig een behoorlyk en uitge- 
drukt gewag van zyn Majefteit en deKoninglyke Familie te maken , als de 
Wet en Uwe Pligt vorderen , ten eencmaal onverdicnt is. 

Een bewys daar van , dat by^ebragt word , namentlyk , dat vele van \J Lie- 
den ^op den Predikftoel geen Formulier van een Smeek éebed voor Uwe Prc- 
dikatien gebruikt , is » zo als ik verzekert ben , een onoeilaanlyk bewys van 
tulk een voorgeven. De praSyk onzer eerde Hervormers, die in hare dagen 
in 't algemeen plaats greep , en by vele zedert is nagevolgt, field Uvry van de 
belchuldiginge van nieuwigheis in deze zaak ; en de praoyk vau zoximiige an- 
dere Protellantze Kerken regtvaardiet de Onze. 

Maar byzouderlyker heeft de Kerk in hare regelmaten , ^ die de Koninglyke 
bevediging hebben gehad, en zyne tegenwoordige Majefteit' ( dien God lang be- 
ware) in zyn Qrdre§ pnlangs in 't ligt gegeven* heeft , Uwen Pligt aan U 
/ voorgefchreven , zo dat het eene grote vérmetelheit ineenige andere zoud zyn, 
%\g daar verder in te (leken. Weshalven het, ten opzigt van deze befchuidi- 
ging, redelyk zal zyn voor U en My te antwoorden ; IVf bebken zodanige gê^ 
dicUkifdi gekoute nift , nog ê^k do Ijjtrkom vém God. I>(^ verders , zo 'er eeni- 

f e waarheit in een andere befchuldtging mogt zyn , is dezelve , dat eenige van 
J Lieden ten eenemaal aflaten van het lezen der gemeene Gebeden in Uwe 
Kerken, en gevolgelyk geheel niet ia't openbaar voor den Koning of hetKo.- 
ninglyk Huis bidden. 

^ 2<^c 9 by aldien dit het doen is vin zommige , die binnen "de uitzonde- 
ringe zyn, die de Wet vei^unC , zal het zulken hoon veroorzaken , die npg 
fchoon gemaakt , nog verdragen kan worden ; en daarom kan , ja behore ik 
niet by deze gel^entneit, alle de zulke, -(zo 'er eenige zyn,) te roepen tot het 
waarnemen van naren pliet ; de minfte trap van dewelke is 't geen de Aéle 
v%n Uniformiteit , gemasuit in het 14. jaar van Koning Kakel de II. uit* 
drukkelyk vordert. 

. Ook moet ik dezelve weder crinneren , niet alleen ,de ftrafFen , die haar tijt 
kragt van die A€tc aangedaan zullen worden; maar ook aan wat grote zonde 
zy baar fchuldig maken, door het veragten van Gods Kerk, en aK>ordeszelft 

feheiligd^ en godvrugtige dienften , zo veel in haar is , verfinadelyk te ma* 
en. 

'Nog heb ik nodig de pligt U voor te ftellen ,^e U opgel^ is , om 'g©-' • 
durig ter geflelder tyden die Gebeden te lezen , die onlangs by authoriteit zyn 
ingefteld, om, gedurende 'de tegenwoordige Jtêditieufe en oproerige verdedche- 
den , gebruikt te worden. 

Dit hope ik zult Gy alle gewilltglyk en meteenhertelyke genegenthdt waar* 
nemen ; als ook, dat Gy in alle Uwe ommegang en handelingen, b^orgtzult 
zyn , een bewys te geven van zulk een (landvaftige trouwe aan^zyn Majefleit 
Koning G E o R o £ , en een yver voor zynen dienft , als Dienfiknegten vaa 
.ChrUlttS , en Xiccden vim de $.erk v^ Engeland ^ b^tsuunt. 

• 



M E R C U R r Ü a izï 

Bv berede U ia de bcfchermiag des Almagtigen Gods , en blyve , Eerwaar- t^i^ 
deBroederca> JsMitarf 

U>yc to<5gedaac Broeder, ^ ^ 

Sommerfirtbuis J^xi zo, Novemhrijï^. 

Jobfi léOndon. 

4 

De Rebellen in^chotUnd , zig niet ontaSendc ^s Koning^ Troupen 
ilag te leveren , hadden ook ^ niet tcgenlhnndé hun mcrklyk verlies , 
over een gewaande Viéèorie opentlyke vreugde bedreven j bly vcnde 
haar hoora, den Grave van Marr, beweeren, dat de overwiiTning der 
Battaille in de vlakte by DtmbUin , en ook die van Prepan , aaii zyn 
zyde gewecft was , ja men «ag deze Vreugde-i«ekcnen der Rebellen 
<^ nieuw hervatten 9* by gelegentheit dat haren Luitenant Generaal 
Lclin 5 verzelc van den Lord Drummonc , den Major Forbes » en 
nog eenige van minder Caraóker , mede brengende alleen 5*000 goude 
Lauizca , uit Frankjryk, was aangekomf n \ toonendt zig den Hoofd- 
Rebel Marr, door deze verwerking , nog crotzer als voren, en omtrent 
zyne mede Bevelhebbers een ftandvaftig gelaat , even als of hem niet> 
merde. Nogtans belette dit niet , dat eenige der zelve , vreezende vooir 
een kwaden uitflag , hem verlieten , en met hunne onderhorige Vafïa« 
leo naar haar huis uokken^ houdende by toen alIcenlykbyzigdcGra^ 
veo van Marshall , Linlithgow, Panmure, Southechk, en weinig an* 
derc ^ Het (cheen genoegzaam uit de omftandigheden , dat de Schot tje 
Heeren» welke den Grave van Marr verlieten ^ zulks niet deden alleen 
uit confideratte van bare nederlaag in de Batailie by DumbUin , maar 
wel vooroameotlyk door de voortgangen der Koninglyke Troupen, 
onder den Grave van Sutberland , in haare deftriétien, welke zy tragte- 
de 9 door onderwerping of beichetming te behouden. Den Grave van 
Marr, hebbende eenige voorflagen aan den Koning , tot by legging der 
verfchillen laten doen , dog welke van de hand gewezen waren , zo 
monfterde hy alle zyne X'c>upen , en deed voor 't &ont van dezelve 
ceo lange redeovoering j Oémtoonendt dg fhengheit der V/etten t'egtns hnar^ 
ten ppzjgtc vém htmnc levens en geedefen ; dat de z^ken thans in dien fiaaf 
wartn^ emden Kêning f denoteerende den Pretendent) te herftelltn^ of 
iOidrrs weet de wepenem in de hand te fierven. Datmen bet yaderUnd^fbhj* 
nende reeds te venMtken , heheuden ^ efdaar mede te gronde gaan mefi ; ja 
dat ) indien tj in b^ne pogingen niet^ toornen te vel herden , de gemelde 
JSMden bemz^wAorder xjeude vallen als de dood zjclfs. Wyders ftddehy 

Q^ den 



ut R U R o P ï 5 C H E 

oi6. den Pretendent tegcns Itotiing GEORGE j b&Q^eerenée>) iat deeerfici 
Januêt y fg^^ opzAgt van z.jn /mhorfi en Religie ^ al fohêon Rooms ^ voor de^XigtKctiC 
^ ' Nitie aanrfemelyier u*as 9 als den laat^gemelde. Voorts zeide hy een 
Briefte hebben ontfangen van dcKoninginne jM^RIAicSuGermain^ 
i)em bedankende voor z.ynen reeds gedogen dienfl ^ ten voordeele van de Prins 
baar Zoon , met verz.ekfring dM den ziehen u^el haafi hj z,jne tegunfligers 
in Schotland z.cHde z:fH , en dat xsf hem met al haar vermagen wilde affim 
ffeeren. Eindeiyk befloot hy deze aanfpraak met cenc vermaning, 
OM men hetp uu niet mofi verlaten , %t^l de z,aak^ thans aan de man ging % 
welke Redenvoeriog zedcrt te Perth gedrukt , en door het gantfche 
Laiid vcrforeit wierd^ terwyl hy met zync Rebellen zig verftcrkte, 
makende Linien van xo. voeten boog en tien votten breed , byzonder 
aan de Noordzyde van Perth^ alvraar ^ zig bcfl; meende te kunnen 
Verwcercn. 

Dè bovengemelde gedrukte Aanfpraak y des Grave vntt Marr, was 
nog gevolgt van drie andere Tndaatjens , by wyze van Britven , die 
^en uit de flyl oordeelde door den berugten Mr. Ledey gefchreven * 
te zyn. Het eeoe voerde denTytel^ Berigt aan alU u/etgeaardt Schots 
ten , waar in den Autheur opteld de müUagen ^ door; de Uzurpa- 
teurs zcdert de revolutie ( zo hy voorgeeft ) geplecgt j tragtehdc zync 
Lezers in té boezemen, dat het eenige ware middel , tot herfielling van 
de^Natie in hare oude Vryheden , aüeen heftend in het bebulfz.aam zjjn van 
haren wettigen Koning^ ( noemende aldus den Pretendent ) met het vóor^ 
' )?/jw» van zjfuRegt tot de Groot- Brittannifche Kroon. Het ander \vas 
een Brief op de naam van den geweze» Hertog van Ormioi^cgefchre* 
ven , 44» cdU welgearde Engelfchen , en h^x^ondsr adn die van de Angli^ 
kaanfe Kerk.% pogende den 9cl:u7ver dezes Briefs te be wyzen , dat alk 
hare Burger • en Kerkeljkf* Regten verlaagt y hs in groot gevaar van ^t eer^e* 
maat' door vreemdelingen ^mgekfen Jte z.ulUn werden , z,yn toude y dm haar 
aandringende j .om^ z.ig by hem ta vuegen y wyi hji^ met 'eene Köningtykc Comr 
ntijjiey als Kapitein Generaal óp weg was , tot het wederkfjgen vdnde Reg* 
ten zjner Majefieit^ en die van zjfn Folk. Het derde , mede ecn Britf 
(geteekent Jaoies Rex) gedtteert te Ctnnmercy, to* Oöober lyiy. en 
geadrefieert aan alle militairen in dienlt van zynen vyand Koning 
GËORGE, diende tot nodiging, dat gemelde Onderen tot hemt.op-' 
de overkpmen^ belevende betaling van alUde agterftallen^ weU^denZkjur^ 

' . . , yatetof: 



M E R C ü R I tJ S. 113 

féUiUTéUH baar mogte fcImUig wez,en , en 0&k ieveftigwg in de Amfttn , 
4^^ etn yder van bun te veren bekleed. 

Wy 1 de Generaals des Kooings befloteti hadden , om , kort na de 
aankomft der HelUttdfe Huip-Troupen , alle de Krygsmagc tevereeni^ 
gen , en op het Leger der Rebellen aan ce trekken , ten einde dezelve 
te doen ruimen het 'Land, tuflchen de Fertbcn de Tay^- ko durfden zy 
dat niet afwagten , abandoneerende alle plaateen « door baar in de bo- 
vengemelde omtrek bezeten , met zulken htaft , datze zelf in Brunip- 
/Urn zes (lukken kanon, eenig vlees, meel, en andere voorraat agter- 
lieten i invoegen den Generaal Cadogan , da^r van . kundfchap beko« 
men hebbende , den go. December drie Compagnien derwaards deed 
trekken , welke met Booten de Fortb paflèerde , en wel haad in bezie 
namen de bovengemelde Stad , nevens het K^cl Brumijlant ^ mitsga- 
ders vervolgens oofc Dunferling en meer andere Poften ; die jedcrt ce- 
nige ^aandcn in 't geweld der Rebellen geweeft waren. 

Den zo. December zagmen de voornaamfte gevange Rebellen van 
treft^n^ beftaande in xgo. Perzonen, de knegts daar onder begrepen, 
binnen Lenden brengen. > £en detachement Guardes te paard en te voet 
haalde dezelve van Bemet^ zeven . Ëngelfe mylen buiten Londen , daar 
2e veinagt badden* Ongemeen groot was den toeloop van menfchen, 
om deze te Paard zittende gevangens ^ marcheerende twee aan twee^ 
te zien» wcrdende yder Paard van een Soldaat, gewapent met Snap- 
haan en Bajonet , by den toom geleid. Over al daarze pafTeerden hoor- 
ckmen 't graauw geftadig roepen, bang op^ bang op. Kening G EO RG E 
veer alteesy geen Pretendent ^ geen Mifie^ geen Papery , geen Jacebuen ^ 
geen Verraders ^ enz^.'y maar boven al wierd de meeite fpot met Mn Fo^ 
refter gedreven. De verdeeling der plaatzen van hare dementie had* 
men reeds gemaakt, te weten, de Lords in den T^u^r, en hunne be- 
dienden in i9f4rriÜM//2r4^ de Heeren Makkimhos^» Foirefter, endier* 
gelyke in Newgate^ eenige andere in de Fleet^ en*t over(cbot in Gatt-^ 
bauK,e^ gelievende den Koning tot derzelvtr onderhoud , niet tegen- 
gaande zy aUe de Dood hadden verdient , gedurende hare gevangenis 
te vergunnen aan yder Lord een Pond zes Schellingen -en agt Pence, 
aan yder Ridder dertien Schellingen en vier Pence , en aan yder £dcl« 
man 'zes $cbellinfien agt Pence daags. 

Den XI. wierden voor een Committeé uit den Raad geexamineert 
den Lord Kenmure , Mr. Forrefter , den Brigadier Makkinthos , 

Q^ X Mr. Butler 




M4 - E ü -R o P I S C H E 

«71*. Mr. Butler en Mr. Gafcogn y yder ici *t byzondèr. DenBrigadler Mak- 
fankor y kinthos, fchuivende de fchuld op Mr. Forcftcr, bad om pardon voor 
zyne Zonen , als hebbende flegs heoi y haren Vader , gehoorzaamt. 
Mr. Forefter bekende, dac zyne Cömmiflie, als GeneraaU door dea 
Hertog van Ormont enden Lord Lansdown getekent was. - Mr.Ga& 
cpgn openbaarde ver (cheide zaken , en bekende onder andei^n, dat de 
Kiften met Geweer gemerkt R.G«l te Bath gevonden , aan hem gea- 
drelleert, ja dat zyne Commiflic, om Geweer aan de Rebellen te Ic- 
reren ^ door*den Ridder Wyndham getekent was. Den 15. onder- 
vraagde men ook de gevange Graven van Derven t water , van Nitbis- 
d^je, van Winthon ^ en van Carnwarth , mitsgaders de Lords Wid- 
dungton en Nainij werdende deze zes Perzonen te rug naar den T^7^r 
gezonden , om dezelve eevftdaags te vohniflcn en -ftralitn ^ dog men 
gaf atn baar de vryhcit , van zig voor den Konijiglyken Regtbank te 
mogen verweeren , niet tegcnüaandt vyf van hare roedebloeders , tie 
frefton gevangen gebleven, reeds veroordeelt en den 13. met de Dood 
geftraft warcn^ Het CroQt.^ Brut^ni\th Parlement onaertuflchcn den 
2;. December, volgens delaatde dag(lelh'ng,by een komende, zo or- 
donneerde het Lagerhuis, dat den Heer Robbert Walpolc, den Lord 
Finch y en den Ridder Northlei , zouden gevocgt werden by de Le- 
den van de geheime Committeej en naar 't welke den Koning, door 
dtn Kantzflier, de zitting van beide Huizen adjournceide tot denzi. 
Januaiy. 

Mqö had , volgens eenc rezolutic van den Koninglyken raad ,: alle 
de Burgers van Londen en Wcfimuufter opgelegt , cm den Pretendent 
afte zweeren , an den Koning Ge o r ge te erkennen als. wettigen 
Souverain, van ds. GroouBrinannifche Koningryken , en der. zclver on* 
derhorigbeden. Dit wierd in 't laaifj: van December door alle de Wy^ 
ken uitgevoert,. dog men vond een gering geijil weigeraars , waar oi> 
deruogtans den Predikant van Vi hitecbappel ^ welke al over lang voor 
een Romaniil te boek geilaan had. Overmits ook eenige fyne ge<- 
rooedercn fchroomden om den Pretendent af te zweercn ,, voorwenden- 
de by eede niet te kunnen verklaren , dat den Pretendent niet zoude 
zyaeeo wettige Zoon van den. gewezen Koning Jacobüs 1I> wyl 
die MajeüeiT en zyne Gemalinne beide het tegendeel betuigden , zo 
gcliefUc. cca Yvcü^ku: ,. voor de regimatigheit der tegenwoordige rc-^ 

gcerinat 



N 



M fi R C U R I U S. izy 

gpcriügt cenkort vertoog te ontwerpen, tot wegncming van dieon-y'^'^' 

^cnKlheit; zyndc begrepen in deze navolgende pointeh. j^numtj 

» 

I- "Pk At de gcwceze Konine jACOBtrsen 2yne Koningin^ partyen in de 
•*-^xaak , en van een vcrfcheide Religie xyndc , hare getuigcniffe vooi geen 
genoegzaam bewys kan aangenomen werden ; nademaalhet een ygelyk bakent 
15, dat hare Religie bet beveftigen van de grootde vaisheit toelaat , indien het 
na hun oordeel de welftand van de Katholy^e Kerk kan bevorderen. 

2« Ingevalle van het gemeene regt , tuflen de Kroon en de Onderdanen , 
iverden getuigeniflèn die de Kroon aangaan » zonder wettelyk bewys , voor 
geen eoede blyken in eenige Gerigtshoven van Ifyftmanfier aangenomen. 

3. Wanneer in dezelve getuigeniflè voor de Kroon worden gegeven , zyn 
die dezelve onderzoekingen als die der Onderdanen onderworpen. Over zulks, 
de getuigeniflè , aangaande de Succeilie der Kroon , van veel grooter gewigt 
Tyndc, zo behoord die ook een veel fcherper onderzoek , indien hetmooglylc 
is , onderworpen te zyn. 

4. Het getuigeniflè van de Kroon ^ verleent ten opzigte van den Pretendent, 
is liüoit een zodanig onderzoek onderworpen , nog voor den Regiiir , waar 
aan zulks behoorde, gebragt geweeft. Datmenhet aaneen zodanig onderzoek 
niet heeft onderworpen gehad , blykt daar uit , dat geen getuiecmflè zyn ge- 
dagvaart gewceft wegens de Princcflè van Oranjsm endePrinceuè Anna* van 
Denmarken , de vermoedelyke Erfgenamen van de Kroon , die ontkenden de 
Pretendent een wettige Zoon van hunnen Vader de geweze Koning Jacobus 
te zyn. Ook zynze niet toegelaten geweeft, om zelfs , of door Gedeputeer- 
de, by de verondcröclde Geboorte tegenwoordig te zyn, het geen iien- beide, 
en met reede, zodanig mishaagde ,. oat zy en hare Gcmaalcn zig voegden by 
die, welke de Wapenen tegcns de Koning Jacobus opgenomen had- 
den. 

S' Dat de getuigeniflè , voor de wettelykhcit van den Pretendent , niet ge- 
geven is voor den béhoorlyken Rcgter, blykt daar uit, dat wanneer dePrince 
van Orgnjin^ Vegt voor zyne Qfcmalinne eiflènde 1 de zaak en uitfpraak daar 
over gelateQ heeft aan het Parlement, de eenige en eigentlyke Regter over de 
ftrydigheden der Erfièniiren, volgens de Wetten van Engeland ; zo als uit de 
Statuiten , ca het bcftendig gebruik HykL 

6. Dat, in (lede van dit verfirhil aan de uitfpraak van het Parlement te on« 
derwetpen , de geweze Koning zulks niet durfde wagen, maar in tcgendedde 
verzending van de aanfchryving des Parlements ,. die hy zelfs verleend had , 
opgehouden, en de Zegels in de Teemt geworpen heeft , op dat de aanfchrj- 
vingen volgen» de Wetten niet zoude konnen bekragtigt werden. 

VIL Dat hy zelfs , met zyne Koninainne , zyne veronderftclde Zoon , en 
de voornaamfle Getuigen, die zyne Geboorte hadden beëdigt, uit het Koning* 
ryk geweeken zynde , het de Conventien en daar op gevolgde Parlementen 
omoooglyk gexnaakt heeft tot het onderzoek van de zaa^ te treeden ^ behalvon* 




\ 



1*$ E y R o P I S C H E 

datzc niet gehouden waren het zelve te doen , deWyl fay lyn eJ^ea zaak votla^ 
ten, en by gevolge een niet vervolgen geleeden hebbende, maakt zulks, na alle 
Wetten en billykheit, 'zyn eigen regt en dat van zynen gewaanden 2^on nie-' 
tig en van geener waarde; zo dat de Natie niet langer gehouden is eenige agr 
ting voor die beide te hebben , maar onder een onvermydelykheit legt , van irt 
baar eigc Regeering te voorzien , gelrk alszc gedaan beeft met de Succeflie te 
ticftigcn op de naalte onbetwiftbaare Erfgenamen. 

8. Dat , toegedaan zynde , dat de geweze Koning J A c o B u s een Zoon , 
waarlyk op den veronderfteldc tyd gcboorcn , heeft geh?id , zo Is 'er nooit gè- 
tuigeniffe gegeven nog aangeboden ^ dat de Perzoon , die nu waand zvn Zt)on 
te zyn , in Engehnd gebooren is ; invoegen datmcn geen zekerhdt heeft wie 
dezen Pretendent zy. 

9. Maar in tegendeel daar zyn geweeft , en als nog zynder waarlyk groote 
vermoedens , om niet te zeggen vaftc bewyzcn , dat de Gemaltnne van Ko-' 
ning J At OBUS den 20. Juny i6S3. van geen Kind altoos is bevallen en in 
het Kraambcdde gebragt gewceft ; en hier over heeft haar de Konineinne Anna 
zo gevoelig getopnt , datze toen In Brieven aan hare Zufter , de rrinceflè van 
Offsnje^ het gantfe bedrog en de veronderftdde Zwangerfchap en Geboorte in 
zy.i vollen dag heeft gefteld, zodanig dat de Prins van Oranji daar op, en op 
andere onderrigtingen van aanzicnlyke Petzoonen van de^ beide Sexen , welke 
hun werk gemaakt hadden » om op het allernaauwkeurigfte te onderzoeken 
wat van deeze zaak mogt wezen , zyne bcweering , dat de Pretendent maar 
eenverdigteenondergeftokene was, heeft geveftigt; waar tcgens zyne gewaan- 
de Ouders , of icmant voor hen , geenige wettige Getuigen voor wettige Rcg^ 
ters aangeboden hebben ; zo is daar uit met groot regt, en genoegzaam als een 
betoogde zaak , te befluiten > datze zulks niet konnen doen ; en dat de gene, 
die zwarigheit maken den eed van afzweerinjg te doen , de zaiak met een oeza- 
digt gemoed overvyogep hebbende j bevinden zullen» dtt de Pretendent na Coa« 
fcientie geenig regt ^toos op de Kroon heeft. 

Op de bovenfiaande Artykekn vertoont dczéö Schry ver wyders het 
Formulier van den nieuwen Eed) reeds gemeld. 

Ik A. B. erkenne, belyde, getuige enverklare in myne Gonfcientie ter goe- 
•* der trouwe en oprcetelyken , voor God en de Waercld , dat onzen Souve» 
rein^ Heer Koning Georgx, is de wettige en regtmatige Koning van dit 
^ Koningryk en alle andere zyn Majefteits Dominien eti daar toebehoorende 
LandXSiappen ; en ik verklaare pl^teiykenen opregtelyken in myne Gonfcien- 
tie te gelooven , dat de Perzoon , waanende den Prins van IrMs te wezen , 
geduren^ het leven van den geweze Koning J acobus, en die, zedertdes- 
zelfs overfyden, voorgeeft te zyn, en zigden tytel geeft van Koningvan Gr^^/- 
Britunmitn^ geenig regt of tytel , hoedanig 't ook zy , op de Kroon van <Ut 
Koniogryky oif eenige i>oiniaien daar toe behoorende, heeft; en ik ontze^ge, 

weigere 



M E R C U R I U S. , 127 

^dgere eii iweere de minde gdioortaamhdc aan hem 2if ; eniweere int^en* i79$> 
deel, dat ik my opregt ^n getrouw wil dr^en tcgens zyne Majefteit Koning yanuarf 
Ge-orge ; dat ik den lelve uit al myn vermogen wil verdedigen tegens alle „ 
▼crradelykc Zamczweeringen en- Ondernemingen ^ die t^ens zyn Perïoon , 
Kroon en Waardtgheit mogten vooreenomen worden ; i^ wil myn uitterfte 
beft doen 9 om Verradcryen en verradelyke Zamez weeringen ^ tegens den Ko- 
ning of eenige der zyne , te ontdekken , en bekent te maken aan zyn Majefteit, ^ 
ofte dcnclft Opvolgers. Ik beloove by deze geirouwlyk , van uit al myn ver- 
meden de Suceeffie van de Kroon tegens de voornoemde Jacobus en alle 
andere Perioonen , wie dat2e toude mo^en zyn , te zullen onderileuncn , 
handhaven en verdedigen , welke Suceeffie m eene Ade, genaamti>^e/0^/&#^ 
^f§rdtr hef^ltn vêM tk Kroon ^ on tot boter vorzoktring vên do Regton on Vrydom' 
men dor4)ndofd£nony geyeitigt en bepaalt is op de Princei& Sophia, Keur-* 
vorftinne en Hertoginne Weduwe van Hmóvot , en de Er^enamen van haar 
gebooren^ Protedants zynde. Alle deze dingen erkenne ik ten volle^ beëdig- 
ze opregtelyken » volgens de uitgedrukte woorden by my uitgefproken , ea 
volgens de volkome en gemeene zin en meening derzelve, zonder dubbelzin- 
nfgi^ir» gemoedelykeuitvlugt, of heimelyke voorbehoudinge , hoedanig dezel-> 
▼e mogte wezen. Doende deze erkenning , bekenning, ait weering , ontzeg- 
ging efr belofte, van harten, gewillig en waarlyki op het ware geloof vaneen 
riften. Zo help xjv/ &c. 



& 



Om nu, behalvcn de voormelde Arty kelen, door de Reden ook te 
doen zien, dat dezen Eed by yder geruft en vryelyk konde gedaan wer- 
den 9 zo befluit den Schryver zyn Vertoog met deze volgende SccUiii- 
gen. 

I. T^At het verfchil niet alleen afhangt van het wettigen der Geboorte va» 
*^den Pretendent, aangcaien het opcnba^ts uit alle onzeWettenen Jaar* 
boeken , dat het Geboorte regt tot de Suceeffie nooit in Engoland voor onbin- 
delyk , het xy door Kpningèn of Parlementen , is gcrekent. 

-2. Dat dit , een materie van daadlykhdt zynde , door gemelde onze Wet- 
ten en Jaarboeken moet beliegt werden. 

3. Dstitmen zig aan de uitfpras^ van deeze moei gedragen , en overzulks dp 
ftotttfie > die het tegendeel heweeren wil , uitdas^t , om zulks te bewyzen. 

4. Dat het van hem gezegde is te vinden , en in zyn vollen dag gezet, ra , 
een Boek , geoaamt Hot tUgt dos Varhmonts gob»ndhsaft , on do ^uccej^o ^an 
Hanover gorog^veotdigi ; *t welk tot nog toe van niémant wederlegt is , nog 
kan gedaan werden , zondq fchuldig te wezen aan ftandhoudingen tegens ^ 
geen in de Regiftcrs en Jaarboeken aangetekent is ; en van wat kragt zodanïr 
ge beveftigkigen zyn, kan yder gemeen Rcgtsgcleerde wel oordcelen> 

S* Om te begrypen dat hetaantonen, -van dat de Koning George en zytic^ 

Familie alleen tot de Kroon geregtigt is,, t welk genoeg voor de fqt^oomagtige 

_ ^ behoort 



n8 EUROPIS^CHE 

tft6. behoort te weien , zo heeftmen alleen te weten ; dat een onontbindelyk Erf- 

ysnitary regt tot eenig Dtmimwm in geenïg Koningryk In Europa, is gebandhaaft , aan** 

PI. fi ^ gezien in die alle by eelegcntheit der regeerende Linie van den Troon af, en 

andere, welke geoordeeld .wierden bekwamer te zyn , om de cindcns van de 

Regeering te bean^oorden of de gemeene Ruft te bewaren , in hare plaatxca 

daar op zyn gezet. 

6. Om dit te tonen heeftmen , zonder de Jaarboeken eens in te tien ,^maar 
aan te merken , dat de grootfte Voorftanders , van het Erffelyk Regt vaa den 
Pretendent tot de Kroon , zulks zelfs hebben bekend en gedaan ; want het ts 
openbaar , dat de Koning van yrankryk , in het Traftaat te Uitregt gefloten , 
het regt van Succeflie, tot de Regeering van Gfao/-Br//f#flfw>» ta Ierland, aan 
Koning G E OR g £ heeft toegeftaan , en hen over zulks binnen dat Park ge- 
foragt , van te bekennen , dat zulks te doen regtmagtg was ; of dat het de god- 
loofte van alle menfchen zyn , die niet alleen den Pretendent , maar ook de 
gantfehe Paapfe Linien uit fluiten , van het onverbreekbaar Erftegt» indien zy 
geloofHe dezelve cenig regt te hebben. 

7. Het is zeker dat Fratikryk nooit zulk een ding , dat men een Godlyk 
ontbindelyk Erftegt noemt, heeft gelooft; want alsdan zoude het nooit, by de 
Salike Wet > de Vrouwlyke takken der Kontnglyke Famillea en hare .^Blco- 
melingen , van*t erven der Kroon, uitgefloten hebben. Het blykt ook , dat 
het zelfs het Erftc^t van de Mannelyke Linie niet Godlyk en onontbindelyk 
houd te wezen, want anders zoude het nooit in de onderlinge afllanden aan de 
Kroonen van de Takken van yrankryk en Sf^ntjen hebben to^eftaan. 

\ 8. Ib het voornoemde Tra£taat blykt mede , dat de gewezene Torriiè Mi« 
nifters en hunne aanhangeren, zekerlyk zodanig een Regt uithebben geloofd, 
nademaalze anders het nuis van Oofienryk niet alleen van des zelfs Ertregt op 
Spanjen en de fVefl-lmdien niet zoude hebben beroofd, maar ook van de Ko- 
ningrykèn van Sicilien en SarJaMfn , over welke zy twee Koningen van hun 
. Inaak^el fielden , die niet de minde Éys daar op hadden. 

9. En daarom zal men zodanig een Godlyk onontbindelyk Erfregt niet vin- 
den inde Jaarboeken der Koningen van Ifraël en juda , nog ^eenige voorbeel» 
den In eenig buitelands Koningryk ; en» nopende ons eigen bmnelandiê, is het 
zo klaar als den dag > dat de Familie van Staart geen ander regt tot deKrooa 
heeft, alsdatfe die afleiden van des Parlements veftiffing op Hendrik VIL 
en zyne Nakomelingen , wezende een yder bekend , dat hy geen ander regt 
daar toe had, als hem het Parlement gaf , met uitfluitinge van alle anderen. 

^ EENIG E cxpreflcn uit. EngeUfid , bragten deie maand s^anhatr 
2fNDEN.-Hoog Mog. de gewiflc tydiojg , dat dcu Pretendent , Perzoonlyk in 
Schotland was aangekomen « dog dat den zetven nog niets ondernomen 
had i en datmen alles gereed maakte om hem op te zoeken. Dit (laat 
ons wydlópig te befchryven onder de ilofiè van GrachJSrisiémmen in de 
volgende Maand. 



»♦-«*♦- 



- f-- 



.' t 



i 
t 









t. € 



... ■ •-» - . ^». 



*► * 

. 'T 
t -• 



. :♦. 'A 'i *' :\ '>'!o 






r • 



K\ 



t 



l 



■ % 



tt:. 



.1 

■ i 



»«l^ W-» V 



.:•« '• •• 



b 



M B R C U R I U S. nj> 

Hcc dtmkc ons npdig bier aan te teekeoen» dat den Heer Mr Joan tjtéé 
Corvcr, t^hans oud Ac Burgermeefter der Stad Amfierdéim^ zyndt'iti'tj^^^^j 
Jaar 1666, een Lid van den Ed. Agcbaren Raad , en 1681. Burger«' 
meefter geworden } hebbende hetregeerendBurgermeefterfchapnegen» 
tien malen met grooten lof bekleed } en den x6. January den ouderdom 
van 88. Jaren bereikt, twee dagen daar aan» ofte den 28. alle de Le- 
den van dien Raad, nevens twee Penfionariflèn » en twee Secretarieën, 
op 't Oude Heerc Logement zeer deftig en pragtig ter maaltyd onthul, 
de , en aan alle de genodigde Heereo , ter gebeu^enifle van dit aan- 
merkelyk Voorval , goude en ^ilvere Medailles uitdeelde $ geftempelt 
aan de eene zyde met zyh Borft beeld , en omichreven met deze La- 
tynfe woorden : J : CoRVERUs.SiEFius Consitl etQuin- 
QjiJiGiNTA Ann|s Senator Amstel.o0am^ Dat is : 
yan C§rvir veelmalen Bttr^ermeefter , en vjftig JéUKren Rjuid dtr Stad 

^mfiirdém. Op de andere zyde leeilmen het volgende Vers , uit 
Horatius ontleend : 

Fokte mbum si Qjns tb PBRCONtAStTUR ^vum, 
Bis (^uatur undenos sciAt implbvissb Decemb^es* 

Dat is 

Indim % um4nd vraagt mifchUn naar mjne Jaren , 
Zegt ^ déU zjf agtmaal elf Diombcrs evenaren. 

Men zag n<^ eenige afzonderlyke Verzen in druk uitkomen » oin 
ooder de Beeltenifle van den Burgermeefter te kunnen geftelt werden. 
Ziet hier twee der zelve. 

Nu grjt^e Staaezjerg kreent met Vyftig Jaar riteren 

Dit H-ft , dae voor den Staat en voor V LanOs rrybeü waaktf 

Heeft de jimfieli Hemel niets kan i^ van u begeer en ^ 

Dan dat gj vyfiig Jaar den VaJLèr jonger maal^. 

De Staatx.org siou een kroon , dien xjorger voor mjn^ Wetten , 

IVeer over Vjftig Jaar op xjne bairen uttten. ^ 



R Anders 




EUROPISCHE 

; • ■ Anden ■ - : . 

tl,... .1 , 

De JVjs heeft Corver dus in •/ Zilver uitgedrukt y 
Niet tyne dengittn , maar den omtrek ^^» ^1^ IVeK^err^ 
Dat J(on de kunft j en *t is haar zjekerlyk g^^^kf 5 
, Dog waétr is van h gemoed en trouwe zjwg te lexxn ? 
Hier , x.egt het Rmdkius , daar. of Pirkatmnte hlaan 
Zyndadofi voo^ m)H !Stnd met Goud gelchr^venr-fiaan. 

» ■ ■ • 

Hy heeft zelf deel in de Regecring van Amfi^dam gthvid ^ niet alleen 
voKM' de nieaw^ Uitlcggingc der Stad , maar ook al voor de boowing 
vas) het ni^we Raadhuis /'t vrellc io den jaare 1(^5^. vokrokkea ^ 
wierde.. .... 






F E B R U A R r. 



TUR- GE L YK de Dorlogs toemftingèn van den Roomfch Keizer tegcns 
KYEN. de Tkrken irt dezen tyd gfoot waren , alzo bcvondqacn die van de O/- 
iomanhifche Porte tikt minder i vermeerderende hare Zccmagt , die iri 
het voorleden Jaar de F'enetianen veel afbreuk gedaan had , cfn dreigen- 
de daar mede 't Eiland Corft/iry ^yndeongelyk kleinder alsiW^r^, weg 
te nemen, Bfeze^Vgcldvige^. ^ctiï ahdt^ als 

dat' den t^orfo^ regens den koomlch Kt^i^ef z:püdc' voortgang- nemen » 
deden, uit ^beweging van devotige Godsdieniftighcden, eenc Proceflic 
rondom het zq genaamde Graf van haren Propheet Mahomct houden, 
biddefide door heib Van God:*dcn verderen Zégen over hare Wapenen, 
De Uitfchry ving van dien Bc'dendag dèr'Twri^é//^ 'zal denChrrften Cc- 
zer zeer leldznam , en met de grpottte oniferroing voorkomen. 
" - ' ' De 



M E R e U; R.I U S' l^ï 

T^E Sultaa bcdugt lynde , dat God wel mogt voorhebben den geeffel van tjiè. 
*^zyncn Toorn uit té örekken , om zyn Ryk en alle^ iyne Onderdanen te ^ehruarj 
ftraflen ^ en , willende vcrmyden dat hy met de zynen inde handen der Chrifte- 
ücn vallc , heeft vuriglyk begeert, dat Gods Toorn ^mogt worden geftilt, 
door middel van eene Proceine des Groien Mahomets. Wcshalven hyzeer 
fcherp heeft bevolen, dat alle en een yder tweemaal ter week zullen hebben te 
vaften , namentjyk des maandags én vrydags , op de ftrengfte wys , met ont- 
houding van allerhande Spyxe en Drank , tot den avond toe. En op die da- 
gen lal de Grote Mufti of Priefter , en zyne Kerkclyke Bedienden , met hun- 
ne haire Gordels omhangen , langs de ftraten en de weegen moeten gaan , de 
oogen na de aarde flaanoe , en voor de Inwoonders van Mecca deeze woor- 
den uitrocpA ; O Godl fia uw yblk by. Voorts is geordonncert , de Kift van 
Mahomet na een opc plaats te brengen, en opviergoude Colommen, en om- 
ringt van twaalf andere Kiften , gevult met beenderen van hare Heiligen , te 
zetten , tén einde de Grote Mahomet niet nalaat , van zyn kant alles toe te 
brengen , om den Toorn Gods te (lillen. De Sultan gebied ook , dat de 
Vreemdelingen die zig te d^etca bevinden , met de Inwoonders van die Stad , 
de Piroccflic zeven nialen rondom die Kuft zullen doen, al zugtcnde, huilende^ 
en fiiikkende, terwvl de Turkze Priefters tot bet volk zullen ipreeken, en aan, 
het zelve vertonen de grote ongelukken , die de Ottomaihfize Porte in vorige 
jaren geleeden heeft , en dat, indien zy geene boete doen, zy door hun non on- 
dergang den Toorn Gods zullen gevoelen. Gedurende die dagen van devotie, 
ïyn allerhande divertiflèmenten verboden; en de Proceffie zal in deze ordrege- 
fchiedcif. 

T. 'Vbor aan 600. inannen bloots voets, otnhangeni met een zak en e^n hai-. 
re gordel, en yder in de hand dragen de wapenen van den vorigen Qorlog ,. 
zommigé geheel , en zommige gebroken. 

2. E)aar na 3000 Muftimans of Geeftelyken , met meflèn in hare handen , 
waar mede zyzigzelven zullen £nyden,al klagende, zugtende,en op de borft 
kloppende. 

3. Vervolgens 6000 menfchen met geeilèls eti roeden, waarmede zy zigop' 
4e fdiottderen zullen 0aan. ' 

4. De Kift van Mahomet, gedragen van 30 Ifpahiai of Priefter smet gefchoo* 
re baardeö en bloots hoofds. De Kift zal ormingt en bewaart worden van 
300 BalËiS met de Zabels inde vuift , om aanftonds ne'er te houwen , die zo 
itont xüllen zyn om deze Kift uit nieuwsj^ierigheit te bekyken , en de ligcha** 
men, vah de geene die dus gedood worden , zal men voor de honden wtv-^* 
peö. . 

f^ f o Titrkfche Princcn , zonder purpere kleeding , bloots hoofds, en in Chriften-' 
Bloed gedoopt, hébbende de regterhand gebonden , en met de flinkerhand oen 
paardef raart fleepende. 

6. 3000 Janitzers , die , in plaats van geweer , hunne fchildcn agtcr hen 
bngs de aarde Ileepea , en met een klaaglykeftem fchreeuwen zullen , Halls l 

UsUë! im* . » ; . • ^ ;- • 

R 2 . 7. Een 



»5» 



EUR<>PISCHE 



\__ 



1716. 7» Een voorname Vixir fluit den trein, litteodc bloofs hooMs opeen Exel . 
FèbruMty tot een teken van ncderigheit , ca i6 zyne linkerhand hebbende een Tulband 
gedoopt in Chriften -Bloed , en in zyne regterhand een ftok , waar mede hy 
zyn hoofd ilaat, uitroepende; O $toU Profeet ! helf ons de gensde vêuGod ver» 
werven , ten einde de Cbripene» y onze Vjênden , kejihaamt hlyven, 

8. Dan lal nrcn een Kift brengen met lilvere Penningen , die door eertTurlc 
■ voorst volk lullen worden geworpen; maar niemand xal het hart hebhen om 

op te ftaan , voor dat de Proceffie ten dnde is , by: verbeurte van lyn leven. 

9. Eindelyk zal men een groot getal Turken xien , en daar onder de geene 
die haar aangczigten opkrabbcn , dewelke nu en dan, met de handen na den He- 
mel geheft , overluid xullen fchreeuwen ; Hdlta ! Halla ! Bacba. , O God ! O 
Godl fia ons tjfy op dat vjy met verloren gaan. 

Den Divan of grooten Raad der Turken , ^elkc gedaurcnde deze 
maand te KonPammofolen vergadert bleef, betuigde meer genegcnthcit 
tot de Vrede als tot den Oorlog te hebben , en in welk verftand ook 
den Sultan/fcheen tczynj maar den Groot Vizir , trots geworden* door 
deszelfs overwinningen in 't voorleden Jaar, volgde zyne drift, doeti» 
de ombrengen verfcheide Grooten, die zyne hoogmoed tragtedc te be« 
tcugclen j breiigende zedert in den Divan mceft Baflas van de tweede 
rang , en voornamentlylc de zulke die van hem afhingen. Deze ftreng- 
hcic veroorzaakte wel een verbaasd ontzag , maar ook geen mindeifih^iat». 
en een dreigent treur Loc , geraeenlyk de zodanige over 't hooi^ han* 
cende, die' hare trotsheit al te hoog opvyzelen 5 ja den Hofpodar van^ 
v/allachjen , nevens zyn geheel Huisgezin , wasi door zyn bcdryf ge* 
vangen genomen en wegge voert. 

Éen fcherp bevel deed liet Tur^ze Hof door alle hare Staten gcmcea. 
snaken , verbiedende den vertier van allerhande Koopmanfcbappen » 
van wat natuur dezelve zoude mogen zyn » in 't gebied der Fenetiopien 
gemaakt; maar veclc Engelse ^ FranteenNèderlapjdz.eKoopïiedcayVSin 
zodanige Goederen rykclyk voorzien zynde ,. zo verworven de AmbaP- 
fadeurs der gemelde vreemde Natiën nog permiflie , tot het verkoo-^ 
pen. c}er zelve > mits , op zware (Irafic , g^en. andere, ie dqen inbrcn«^ 
gen. 



I^OLBM. 






O E veiTe Ket den Saxifchen Géneraal Flemming gelukt was, on 
met de Gedeputeerden van de Geconfedereerde Polen een vergelyk i^ 
treffen,, van welkers Jangduurig heiland men nogtans weinig i^ope bad^ 
zulks hej^ben wy den Lezer io de (4} voorgaande maand vertoont ^ 



ca. 



M E R C U R I U S. IJ} 

en dii$ (laat ons nu verder te zien , op war wyze deze zaleen iig ver- 174^. 
volgens kwame te ichikken. Die Accoorc , in plaats van den twift Mruatf 
telüflên, vcrwyderde de Gemoederen zodanig » dat de/^^/wvivcforce ' " 
begeerden de ontruiming der Saxnt uit het Land \ maar ziet hier eerft 
den korten inhoud van dat gefloten Vergelyk^ beflaande in de volgen* 
' de twaalf Arty kelen. 

!• TT Al het ontlcdigen der Zaxize y en het beroepen van een Ryksdag ; 
^^voorgenomen werden, en alle Vyandlykheden ophouden» 

2. Zallen , zo wegens de ontl^iging als het houden van een Ryksdag , > 
genoegzame verzekeringen gegeven veerden. 

3. /al deze Aöe van verzekering , nevens de wederzydze Traflaten , zo 
lange in handen van de Senateuren bly ven , tot dat zya Majefteit dien aangaande 
de l^iploma en Ratificatie doet overleveren. 

4: Zullen de Heercn Senateuren, Middelaars en Gedeputeerde van de Ge* 
confedereerde, met ernft om eenen Ryksdag aanhouden. 

f. Zallen in klein Pohm van ieder Schoorfteen 17 Timpfen » op drie ver- 
valdagen , als den eerden Febniary zeven , den eerflen Ma^ut^ vyf > en den f « 
April de laatde vyf Timpfen betaalt werden ; welke Schatting, drie en een hal- 
ve Millioen in 't geheel lal bedragen. 

6. Zullen alle Adelyke en GeeftelykeHooven hare Vrydommen bly ven be* 
houden. * 

7. De GeconfedereerdeTronpen tnllen iii VMMiny in deWaywoodlchap- ^ , 

El BrssUv) en Kraksm , voor een gedeelte , en de overige in Boidolien en de 
aden van Cbelm blyven fhutn.. 

8. De Winterkwartieren ^ voor het gantfePW*# Leger, zullen door de Hec- 
ren Gedeputeerden. , volgens de aaawyziQge van den Maacfchal. der Geconfe» 
dereerde, verdeelt werden. 

9/ De Zêxix^ Volkeren zullen tendeele in llkfiaftd, en de overige in PoJp* 
Utn ftaan Uyven. 

10. Na- het voldoen der eerfte Termyn , zullen dlle de in Zamofê gevlugte 
Goederen overgelevert werden , en wanneer de algemeene ontlediging gefchied^ 
Tal de Bezetting daar uit trekken , en al het Gefchut wederom gegeven wer?; 
den.' 

11. De Gedeputeerden der Waiwoodfchappcn zullieh op den Ryksdag tra- 
een te bewerken , dat den Oorlog met Zweden werden geeindigt. ' 

MrZ, De Zé(%ixê beloven de Mojctmun het Land te zullen doeq verlaten. - 



Men had , om het ontzag de» Konings en de agting dè» Adels te 
bewaren 9 in dat vergelyk, bebalven hei bovengemelde , laren invloeit 
ytvk\ terllelyk, dat dett Feidm^arfchalk Flfmf^i^y om nut u ^gg€n dst 
de. Saaifche Tr$Hf€n d9orgtu/th u^^H^^ff wiird^^ Mciffd^ hu Rjk t$ 

R a, tê^H^ 



13+ E ü R O P I S G H E 

17^^» ti'üLn verlaten ^ wanneer men z.ulks behoorljk verzaagt ^ en bevond z.jrfe 
FfJTr/jy / Jroupen nut $Mer noêdig te hebben^ ^u^Jiar toe een Rjkjdag vereifcht wteyde. 
Ten tweeden, dat de Koning^ begeerende zjjne Onderdanen niet te beder- 
vtn^ maar dez.elve met zagtheit te regeeren^ z^ig geensz^ints tot Competente 
Hegter fielUn , en aan de JHoi^fden der Geconfedereerdc Polen gebieden zjou* 
de j om hare Confederatie af te breeken $ wylz^e z.ig 9 onder eede , niet te» 
gen^ maar voor z^yne Majefieit verklaarden. Dit verdrag, nauwlyksge- 
Qóitvï , wicrd weder verbroken 5 want behalven dat de twee Maar- 
fchalken der Geconfederecrde Polen \ zelve weigerden aan te nemen, 
to perzifteerde den Adel by haren eifch , dat de Zaxifcho Troupcn , 
zonder eenige uicftel $ nog contributien te vorderen , het Ryk 
verlaten zoude) ja zy befchuldigden hare Mediateurs of Gevolmagtig» 
den, datzc buiten hunne ordrcs, in casfubjeö, getreden waren t ver- 
mits die ordres haar bepaalde^ om ilyf en tterk te blyvén daan op den 
aftogt ó^t Zaxifche^Krygfbcndcn^ mep alleeovolkoinien, maar ook aan- 
flonds) invoegen deze Mediateurs groot gevaar liepen , van door eeni- 
ge driftige y veraars oeergezabelt te werden. 

Koning Auguftus, die geduurende deze maand zigmeeft te W^^* 
/ifc4i»tt'' ophield, konde de drift der Geconfedereerde /^ö/^» niet fluiten^ 
moetende in tegendeel zien, datze weer opentiykc vyandlykheden be- 
gonnen te plegen , en menig Zaxifch Soldaat deden 1'neuvclen 5 tot zo 
verre, dat men het Hof mocll verzekeren» met het plaatzen van ee- 
nige Zaxijche Regimenten ruitery in de naafte omleggende Dorpen. 
Zedert deze verandering wende zyn Majefteit alle vlyt aan, om de ruft 
van Polen te herftelien -, afvaardigende daar toe Brieven aan verfcheide 
Grooten dezer Confederatie , om hen te bewegen , datze wilde ge* 
- ftand doen het gefloteoe te Rava , aangezien deze verdeeltbeit nood* 
' wendig een groot verderf over het Koningryk van Polen moft naar zig 
fleepen i zig aanbiedende , om alle zwarigheden , welke met reden 
kpnde ingebragt werden , weg te nemen } mitsgaders zync Zétxtfche 
Tfoupen , aan de Fenetianen belopft , ten eerilcn derwaards te laten 
trekken \ en voorts, om. in. de .maand May een Ryksdag te houden. 
Alle deze toezeggingen vonden geen ingang by de Gecoafedereerde 
Polen ^ makende zy hunne banden nog vafter; want zedert de weige- 
ring, van het gefldtenete Réiva te bevcAigen , kregen zy nog aan haar 
^loer het meerder gedeelte van 't groot Hertogdom Lutauu^eft^ en ver- 
icheidc WaywogcUchappen 1^ bttgoneodc zig veel du^imden van dien 

Adel 



M E R C ü R I U S, ij^ 

Add gcrcct öm op te ïittcn , en met al haar magt in *t begin van Maart 1715 
te Veld IC komen. . Wthru^tj 

Zitt daar het Koiiingiyk van Polen in een cllendigcn ftaat; wyibct 
van dco'Kwing^ nog van de welmcenende Pooifihe Natie niet fch een 
ftf te hangen ^ ora deze krakkeelen by te leggen % ten zy Koning 
Auguftus aan de zamcngevocgde Geconfedereerdens alles toeftood 
war zy maar begeerden. Onderwylcn waren , lea verzoeke van zyne 
Mzyclicii y ie LembHT^ by een geweeft veclé P(H>ifihe Magnaten , daar 
onder den Veldheer van dé Kroon ,eh^dèn Aardsbiflchop vangcmcl. 
de Stad, om nogoiaaU te onderdaan, of de Maarfchalkcn der Coofe- 
deraiie niet te bewegen zoude zyn,tot het ratificeeren van het gavafihe 
Traöaati dog dit voornemen bleef mede vrugteloosj doende de Hoof- 
den der Geconfedercerden 18. Arty kelen opitellen, welke zy begeef- 
den dat den Koning , in 't byzonder die betreffende de zaken van het 
Zaxifch Leger , behoorde na te komen \ zynde deze Any kelen nog 
ongelyk ftrcnger als de voorgaande. Ziet hier dezclv» mede in'c kort. 

* 

I. UEt opreglen van het Koninglyke Regiment Kuirafliers. 

i. *^ Vergoeding van alle fchaden de Reglnxentcn aangedaan , volgens d» 

daar van gemaakte L#y(t - 

3. Uitkcering van de ontfange Zomme , en vergoeding van het geeoe haar 
in de verlcde Zomer en Ha^flfl was aangewezen. 

4- EeneQradficatïevoor het Aüxiliare Leger, zoaaadeGencFaals, als aan de 
Officieren en gerheeite Soldaten , om te voorKorrien oat gemeltc Leger ^ignict 
'kome gevoelig te toonoi over de beledigingen , het zelve aangedaan , en zulks 
te Wfeekcn« . . i. . , 

ƒ. De uitfluiting van de rèfteerende Soldy der Vcolz^ Vaandels en Tartarejf\ 
dte' onder de gehOMorviaan^it vaiïi'd^Er Pglatyn van K^^m zyn geblecven , eti de 
vermeerdering def Traöemcnten Vaji die gene , die in getrouwheit èn gehoor*- 
zaamheft boven andere zullen uitmunten. . 

6. Voldoening te geven aan deq He^i Generaal Majoor Kavauak. 
♦ - 7. Overlevering van é^ H^r;Wodxikki , en andere zyne mede Qphit2era,\ 
om zig over hen te kont)^ wraken,, .,, : . 

S. Met béboiidenvan de Zo^tpiu vaii den Heer Wodrikki , voor dezen 
-gctrfft* voor zyne goede dienileo ia de Ztüiédzek , .wanne^ir Qrafwaardig wras , 
gedaan. 

p. De wedervaring van het' Gefchut en andere gereedrchappen van Oorlog, , 
iff^partKTiriiett wijder gevOBdftn, en, bet wed€f brengen daar van.terplaatxevan 
'waaf die gehaalt zyn. . 

xo. Hec üiaèiAn van alk OQZ£i Gevangens, / , ' 

.. . ♦: .: . :. ' u. Het 



f 



il6 E U R O P I S C H E 

t7iC. iT. H^ overgeven van allé E^ertenrs uit de Betetcing van KraksMj of uit 
FihruÊtrj bet Lègcr, londer eenige uitzondering. 

. 12. Het overgeven van zeker Officier, als mede ettelyke Edellieden , die hen 
als Moordenaars en Stniilcrovers gedragen hebben. 

13. De V7edergeving der Penningen, Meubelen en Gefchriften, die van zo^ 
danige W^efchenders en hunne Aanhangeren , verfcheide Offideren van het 
Konmglyke Hof zvn afgenomen , Zo van ben zelfs als van hunne Voertieden 
by> F'fmtislau en elders, niet zonder doodilaan, ontrooft. , 

14. Voldoening aan de Erfffenamen van de gedoode. 
I ƒ. Wedergeving van al ae Goederen , ^ de fchnldlge opentlyk te ftraf* 

fen. ■ ^ • . 

16. Voor het toekomende te bezorgen dat alle Struikrovers en Moordenaars 
over al uitgeroeit werden. 

17. Voldoening aan den Jagermeefter Adam Dezengofiki , van dat wettely« 
ke heeft te eiflèn voor de fchade heih aangedaan. 

j8. Ook mede aan alle andere die hunne Eiflèn v^ettelyken konnen bewyzen. 

Deze eiflchea vry hslrd , en daar onder veele onnakomelyk zyndfc 



20 

ruim 



Deze eiflchea vry hslrd , en daar onder veele onnakomelyk zyndfc » 
> zagmen van de zyde des'Konings a6. andere Artykelen, mede wat 
Jim genomen t opftellen, omi was bec mogelyk, den eifch der op- 
roerige eenigzincs te matigen , en door dien weg «en nader overeen» 
komit te ueffen; behehende ten voornaamften als volgt. 

I. rxE wedcrgeying en vemietïng van alle Gefchriften en Inftrumemen , «o 
*^de origineele als de affchriften , welke te voorlchyn gebragt zyn , zo In 

de Legers als in alle de Plaatzen van der Geconfcdereerde Gebied , inzonder* 

heit de Confederatie , het zy van het Legpr der Kroon of der Way woodfch^- 

pen in het algemeen^ als mede van ieder in hetbyzonder, zelfs het minftenict 

uitgeflootcn. 

1. De ontbinding der tegenwoordige Confederatie aanftonds, zodanig dat de 

Waiwoodf^happen na Huis keeren, en het Leger zig onder de gehoorzaamhett 

van de groote Veldheeren begeven. 

3. Dat de Waiwoodfchappen de tegenwoordige Confederatie verwerpen 
dbor een wettdyke Aéèe, ei^in't byzonder door net aannemen van het f^eea 
door de Ryksvergadering geordonneert is , voomamelyk voor de handhavihge 
van de algemeene Sendominct Confederatie, tot der tyd toe dat dk Koning en 
de Rcpublyk haar met een nieuwen Eed onthefièn van de voornoemde Stwdê^^ 
mhjchê Confederatie. 

4. Zullen mede van de voornoemde Vergadering Gedeputeerden aan zyn 
Majefleit gezonden werden , om het geene tot hfer toe gedaan is te verbid* 
den. i 

5-. Het Geconfcdereerde Leger van de Kroon heeft aan haar groote Veld- 
heeren en Officieren dergelyke onderwerping te doen. 

ó. Do€c 



M E R C U R I Ü S. 157 

6. Door de Regters» ia de Canfederatie van Semim/rbeveAigtt willen R^N ,-,^ 
buiken opgerert werden, om de Hoofden en Aanldders, welke den Adeldom Pflruarv 
CD het Leger der Kroon tot het aangaan van de tegenwoordige Confederatie ^ ' 
hebben verleit , te Vonniflèn ; als ook den Maarfchal , Raadsheeren , Emifla* 

riflèn en Gedeputeerden, 20 van het Ryk als het groot HartogdoraLiV/4a«-u;e»^ 
die gerade hebben , aan Uitheemze Mogentheden te zenden , en dezelve op te 
hitzen, te ontdekken, en in verzekering te nemen , ten einde geen Stem op 
, den Ryksdag, de Raadsvergaderingen en Landdagen heU>en , als haar ander-* 
zints zon toekomen , voor dat de Wetten uitfpraak van hare beterfchap heb* 
ben gedaan. 

7. Zullen alle Regimenten en Vaandels , die de tegenwoordige ZwiaJzei 
of Confederatie hebben gedient , van den Dienft ontflagen , met de bovenge- 
noemde peene gedraft , en aan de befcheidenheit der Koninglyke overgegeven 
werden. 

8. Zullen alle de Poolze Vaandels • welke fn deze ZwiaJzei gevonden zyn , 
a^edankt werden , en maar in Dienu bly ven die , welke by het aangaan van 
deze Confederatie niet tegenwoordig zyn geweeft. 

9. De Patenten van de afgedankte zullen ook aan andere Kolonels en Offi» 
eieren^ die getrouw zyn geweven, worden gegeven. 

10. In tegendeel zullen de vier Regimenten, denPalatyn van l[«&Rr getrouw ^ 
geUeven , verfterkt , en .den eis der agterftallige Soldy van de Troupen der 
ZWtsdzik vernietigt werden , niet alleen om datze die ftrafie vvêl verdiend , 
maar ook om datze de .Waiwoodfchappen opgehicfl hebben. 

11. Zullen alle de Militaire Artykelen |er Executie werden gefield. 

12. Niemant, die het de Wetten verbied, zal de Bannier mogen voeren. 

13. De Authoriteit van zyn Majefleit zal beter van het Leger onderhouden, 
en de Vêldheeren zullen meer als voor dezen gehoorzaamt werden. 

14. In vergoeding van het zelve zal een Fonds > om daar uit het Leger te 
doen betalen, bezorgt werden. 

ly. Zal raftdyken belooft werden, dat in het. toekomende zodanige Confe- 
deratie, of ZvHddzek niet weder zal aangegaan werden ; en daar toe zullen de 
Heeren Mediateuren bekwame middelen voorftëllen en guarandeeren , ten ein- 
de dat alle hope tot een diergelyke Opfland en Confederatie benomen , en de 
Koning , van de 3^etten bevryd » met al zyn magt tegens de Overtreders kan 
aangaan. 
' 16. Zullen alle de fchaden aan de Koninglyke Occonomien, Salinen, Tol- 
len en andere Tafel Inkomften , gevefligt door de Wetten van de Republyk , . 
gedaan , yerzoed werden. , 

17. DcWaiwoodfchi4)pen, door de tegenwoordige beweging, oorzaak zyn- 

de dat 'er meer Troupen van den Koning in Fooien zyn gebragt , en dat die 

met goedkeuring van den grooten Veldheer zommige Diftri<ften hebben bezet, 

lo znllen dezelve en andere een gants Jaar lang , door de Waiwoodfchappen 

die oproerig zyn , moeten van onderhoud verzorgt werden. 

J&. Houd den Koning aan xig , dat , ingevalic de Geconfedcreerdc Wa{- 

S wood- 



y 



i}8 E U R O P I S C H E 

17» 6. woodfchappen hare Contributien en de Onderftandcn aan de Geconfedercerrfe 
Tebruéfy betalen, het de Auxiliare Troupen als dan zal vry ftaan, gelykc Zommeiate 
vorderen en te ctatfangen. ... 

19. Dewyl men tegens de Saxlzê met ^o veel ondankbaarheit voortgaat, de 
dienften van- dezelve aan deRepublyk gedaan niet agt, en het nog veel fchan- 
dcl^ ker zou wezen , dat het Keurvorftendom zyne Landen zoude moeten op- 
offeren, om het Koningryk van Fooien te behouden; dat om ztilks te doende 
Siixize Landen Verpand en vervrcemt zyn voor- onnoemelyke Zommèn ; en 
dat duizende van Zoldatcn , veelke uit Zaxen voor de Republyk van Poolen 
zyn geligt en gebruikt , ftonden verjaagt te werden , zo zullen derhalven de 
Zaxize by zyn Majedeit den Koning aanhoudingen doen , om niet meer in 
Toohn te dienen. 

20. Zal *er zckerheit bezorgt wedden , zo ten opzigte van den Koning als 
de Republyk , tegens dicrgdyke Ligue of Zvjiaizek , ofte dat daar na ge- 
lykt. 

21. Insgclyks en niet minder, dat het Volk door de Grooten niet mag ver- 
drukt , maar naauwkcuriger een evengelykhelt onder den Adel gehouden 
werde. 

22. Zal in de veiligheit der gene » die jia Huis kceren , waar van de meefte 
zyn verleid en met geweld gedwongen in de Confederatie te bewilligen, voor- 
zien werden. 

23. Zullen de Auxiliaire Volkeren voortaan alle zekerheit en hulp genieten, 
tegens alle hunne Verdrukkers. 

24. Wanneer al het voornoemde zal gedaan , en de gemelde zekerheit ver- 
kregen zyn , zo belooft zyn Majedeit , dat hy zander eenïge tegenflrfbbeliDg " 
de Auxiliare Troupen het Ryk zal doen uittrekken , en derhalven daar over 
geene Feitelykhedcn , ofte de tot nu toe gebruikte bedreigingen en geweldple- 
gingen , begeert. 

25". Wanneer tncn zal beginnen die Troupen van levensmiddelen te verzor- 
gen , en daar mede tot de maand Auguftus van dit loopende Jaar aanhoud \ 
zalmen de Koning gereed vinden , dezelve voor de fluitende Vrcede te doen 
yertrekken: dog nogtans ondtr die Voorwaarden , van niet te willen .verbon- 
den zyn voor de laffen van den Oorlog, nog gehouden dezelve aan de Repu-* 
blyk te verantwoorden. 

26. En nademaal de naam van Contributien zo haatelyk^is , zullen hen de 
Aüxlli^ire Troupen genoegen met Vouragie en Levensmiddelen ; van welke 
te leveren niemant zalbevryd zyn, waar byalle hunne verligting zullen gevoe- 
len, en dcrhalven niet aangeprikkelt werden tot diergclyke Opftanden, alsmea 
nu heeft. . 

De ssaken dus verward ftaande, seo vonden rig de Zaxen nergens ze- 
ker > hebbende verfcheide van hare kleine partyen het ongeluk gchad^ 
van in de handen der Fol^n te vallen y en cfoor de Sabel ge jaagt ic wer- 



M E R C U R I U S, 1^9 

^den; trekkende dierhalven alle de Sauifche tfoupen te 2amen , gelyk 171^! 
ook de Geconfedereerde Pele» ^ en waar door men eerlange voor nog Mruétf 
Tccl groter bloedige ontmoetingen vreesde. ^ ' ^ - • ' 

"WEGENS de Spsanfche Monarchie ftaat ons voor deze maard , als $if am- 
het notabejfte, alleen te melden , dat de Koriinginnc in haar (a) ^^^\^ 
Kraambedde, nevens den jong geboren Prins Don Carlos , zig in goe- %g 6% 
de gezontbeit bevonden j en^wydcrs dat tufTchen de twee Koningry- 
ken , van Spanjen en v^n Groot- Brittannitn , gefloten vras dit navolgen* 
de Commercie Traétaat, 

I. T\E Brittannize Onderdanen zullen niet gehouden zyn grooter of andcuc • 
. *^rj«cn te betalen van de Waren die ly doen inkomen en uitgaan uit 
verfchdoe havens van lyn Katholyke Majefteit , dan de gene die zy van.de- , 
zelfiie Waren betaalt (nebben ten tyde van Koning Ka rel den II. geregu- 
leert door gefchriften en ordinancien van den gemelden Koning of lyne Voor- 
zaten. En hoewel de voet van V Fërf^rJo niet op ecnige Koninglyke ordinan- 
cie gegrond is, nogtans verklaart , wil , en ordineert zyne Katholyke IVIa|e«. 
.fieit, dat dezelve jegenwoordig en in 't toekomende in agt genomen werdeals 
eene onfchenddyke wet ; en deze r^ten zullen geei&bt en geheven werden 
tegen woordis en in 't toekomende , met detelülé voordeelen en gunden voor 
de gemeldc^nderdanen* 

2. Zyn Katholyke Majeöeit bekragtigt het Traélaat, door de Brittannixo 
Koc^lieden met de Magiftraten van St^ %yind^^ in 't Jaar 1700^ gemaakt. 

3. Zyn Katholyke Majefteit laat aan de gemelde Onderdanen toe Zout te 
halen op 't eiland Fortudot , dewyl zy die permifGe genoten hebbeh ten tyde 
van Koning K a r e l den II. zonder eenige verhindennge. 

4. De gemelde Onderdanen zullen genieten alle de regten, privilegiën *vry« 
heden , uitzonderingen , en immuniteiten , hoedanig die ook zyn , welke xy 
voor den laatfien oorlog genooten hebben uit kragte van Koninglyke brieven óf 
ordinanden , ^en door de Artykelen van Vreede en Commercie , gemaakt te 
Maitii\n\ Jaar 1667. » '^ yf^^^ volkomentlykhier bekragtigt werd. £n dè 

Semelde Onderdanen zullen in Spanje op dezelfde wyze gehandeld w^den als 
e meeftbegunftigde Natie : en by gevolê zullen alle Natiën dezelfile regten be- 
talen op de Wolle en andere koc^manfchappen, die men te lande doet in of 
uitgaan uit deezè Ryken , welke de gemelde Onderdanen op die koopman* 
icbappen betalen , die zy ter zee doen ingaan en uitgaan.^ £n alle de rek- 
ten 9 privilegiën, vryheden» uitzonderingen , en immuniteiten, welke aan oe 
gemelde Onderdanen geaccordeert en toegedaan zyn , 't zelfde zal ook geac- 
' cordeert , in agt genomen , en toeeelaten tyn aan de Onderdaken van Sfanjtn 
in de Ryken van ijm^Brittênpize Majefteit. 

Sir ' En . 



140 E ü R O P !.S C H B 

i'jiS. En voor lo veel *er nieuwigheden in de Commercie souden konnen tjnl 
Vtbruary ^o belooft xyn Katholyke Majefteit alle mogelyke lorge van xyne kant te zul* 
. len bybrengen om die af te fchafTen , en ïal die in^t toekomende door allerlei 

middelen doen vennyden. Insgelyks belooft lyne Brittannite Majefteit alle 
mogelyke ïorge van zyne kant te 2ullen toebrengen om alle nieuwigheden af 
te fchaffen, en ïn't toekomende lal hy die door allerleye middelen doen ver- 
myden. 

Het Commercie Traftaat te Ufregt gemaakt den* zal in kragte bly- 

ven, behalvèn de Artykelen die bevonden werden ftrydig te 2yn tegen !t gene 
heden gefloöten en getekend is , zullende dezelve afgefchaft en van geener 
kragt wezen, inxonderheit de drie Artykelen gemeenlyk genoemt, nader ver- 
klarende. 

En dit tegenwoordige zal ter wederzyde goedgekcurt , geratïficcert , en uit- 
gewiflèlt werden binnen den tyd van zes week en of eerder, zo 't mogelyk is. 
t*Oirkonde dezer, en uit kragt van onze volmagten, hebben wy dezen tegen- 
^oordigen getckent'te Madrid, 

L. S. George Bubb> L. S. de 'Matquts van Bedmar* 

VRAKK- HIER. moet wcdcroni , alvorens wy andere by^zonderhcden be- 

RYK. fchryven, gcfproken werden van de zaak iicr bewufte Pauflelyke Con- 

ftitucie. Men zag deswegens den volgenden Brief ^ van de Biflchop- 

pen, welke de Confticgtie aangenomen hadden , en door i8. dezer 

Prelaten ondertekent, aan den Hertog Regent overleveren. 

Myn Heetj 

T^E byzondere yver en de gedurige beneerftiging , welke UKoninglyke Hoog- 
^•^heit toond, om de Religie en den Staat te doen blocijcn , boezemen ons 
in het vertrouwen , om aan Ude rampen van deKprk open te legecn, als aan 
den geenen, dien de Voorzienigheit gefchikt heeft, om daar aan de bek\vamc 
hulpmiddelen toe te brengen, door de bcfchcrming die hy aan dezelve verfchul- 
di^t is. 

Wy hadden ons gevleid ^ dat de voorzorg , die wy met het ontfongcn van 
de Conttitutie Unigenitus, genomen hadden, om^d«n zin te verklaren, in den 
welken wy de loi. Voorftellingen , met den Paus veroordeelden* voldoencnt 
was , om de waarheit te beveiligen , en om de ruft van de Kerk te bewaren. 
Maar wy hebben met bedrocftheit gezien , dat den uitflag onze wenfchingen 
niet beantwoort heeft , en dat de .verdeeltheit , die haren oorfprong genomen 
had in de Vergadering zelfs , in dewelke wy hoopten dat wy daar van het ein- 
de haaft zouden zien , zedert niet heeft gedaan als aangroeijen en zig verfterkenr- 
Inderdaad, mynHecr, de Conftitutic is^nict alleenlyk in vcrfchcidc BJsdoni- 

mea 



M E R C ü R 1 ü S. 141 

mtQ niet aangenomen, terwyl die in andere ontfangen is geworden : maar in ijtó» 
die geene zelf daar ze afgekondigt, is, befpeürt men zulk een eroot verfchil in Tebruarf 
de manier van ze te ontfangen , dat 'er nog geen vafte en zeKere regel voor- - 
komt, die de gemoederen wederom zoud kunnen vereenigen en deConfcien* 
tien in ruft (lellen. 

In ecnige- Kerken fchynt de Conftitutïe zuiver en eenvoudig aangenomen te 
zyn, zonder de Paftorale InftniÖie, die in de Vergadering ontworpen is , ea 
2onder de matiging tot het voorkomen der gevolgen , die men uit de veroorde- 
ling van zekere Stellingen zoud kunnen trelcken. Waarlyk , men heeft meer 
voorzorce genomen in een groot getal Bisdommen , daar de Bulle niet anders 
afgekonaigt is » dan met de Inftruate van de Vereadering ; maar de Biflfchop* 
pen zelf, welke deeze Inftruöie goedgekeurt hebben , hebben ze niet op een 
cvcngelyke wys aan haar Volk voorgedraeen. 

Zommigc Ichynen te hebben willen te kennen geven, dat de Bulle geen ver- 
klaring nodig had; en dat zy de Indrudie niet anders gaven , als eene uitleg- 
ging ^ waar van hunne aanneming onaf han^elyk was , en dat zy die meer ga- 
vea uit voorzorge , als uit noodzakelykhcit, 

Aiidere hebben te verftaan gegeven , dat hun voornemen was , hare accepta- 
tie aan de verklaringen , in de Paftorale Inftruöien vervat^ te hegten , en daar 
van als*t ware maar een eenig lighaam te maken met de uitleggnigcn , die zy 
nodig geoordeeld hadden, om den zin der veroordeelde Stellingen te^ tonen , 
ronder egter te willen uitfluiten andere regtzinnige en met de gezonde God- 

fclcerthcit overeenkomende bevaitiugen, die men voorftellen mogt. Verfchei- 
e onder ons lullen U kunnen verzekeren , dat dit de mecning was der Ver- 
gadering van 1714. 

Eenigc van onze Medebroeders zyn verder gegaan , en oordelende dat de Ver- 
klaringen, in de Vergadering opgefteW, niet genoeg voldoenendc waren, om 
de Waarheit in veihghgt te ftellen , hebben zy daar in voorzien door nieuwe 
Verklaringen , die zig by de Paftorale Inftruöien gevoegt hebben. Eindelyk 
hebben andere Prelaten » zonder deze Inftruftie aan te nemen of te" matigen , 
▼erfcheide Inftrudien aan hare Gemecntens voorgehouden. 

Wy beproeven alle dagen de ongelukkige uitwerkingen van deze verfchei- 
dentheic van gedrag. De Ketters nemen daar van gelegentheit om de Kerkte 
befchinipen, even alsof deze zoort van verdeeltheit , aie men onder de Her- 
ders befpéiird , de zo kragtige Argumenten welke wy hen zo veel malen heb- 
ben voorgeftelt , om van de noodzakelykhcit van een zigtbaar en onfeilbaar 
Gezag, 't welk tot een regel van*t Geloof diend, te overtuigen , omver wierp. 
Deeze vcrfcheidenheit van uitdrukkingen eh van gedrag onder de Herders , 
vermindert het vertrotiwen des Volks ten onzen op2igt, geeft ergernis aan de 
nieuwe Bekeerden , die-nog zwak zyn in 't Geloof, onderhoud de onruft en 
de verdeeldheit in de Faculteiten der Godgeleerdhdt, en beffunftigt eindelyk de 
vtyheit der willekeurige uitleggingen , die ligivaardige Geelten alle dagen aan 
de Conflitutic geven, door geheel tegenflrydigp oogmerken, de eene om ze te 
leut te fielten , en de andere om ze te misbruiken. 

' S 3 - ftiaar, 



\ 



141 E ü R o P I S C H E ^ 

i7i(f. Maar, myn Heer, ho^ ^root dit kwaad ia xig zclven ook ij ; is het ^ter 
tebru&ry ^^'^ ^P groot nog xo moeijclyk om te genezen t als de Vyanden van delSrk 
_• het zelve wel wilden doen geloven. 

Indien *er onder de Biflchoppen eenige verdeeldheit gewecft is over de nood- 
zakelykheït der Verklaringen , en over de wys van dezelve te geven : Indiea 
deze .verdeeldheit tot nog toe niet heeft kunnen worden gedempt, omdatwy, 
'in een Concilie uiet vergaderd zynde, het Regf niet hebben, om onze Mede- 
broeders , hoewei in een kleinder getal , te verpligteii onze gevoelens aan te 
nemen en zie na ons gedrag te rigten ; hebben wy nogtans , in het midden van 
deze waarlcnynelyke verfchilligheit , de vertroofting van te kunnen zeggen , 
dat wy alle het zelve Geloof , den zelven yver tegens de Dwaling , dezelve 
liefde tot Vrede en Eenieheit hebben, en dat wy alle aangeda^ zyn met den 
zelven geeft voor den H. Stoel. 

Het is deze Eerbiedigheit zelf, die ons overtuigt, na dat wy over xnlk een 
gewigtige zaak langdurige en emi)^e aanradingen genomen hadden , dat het 
bekwaamfte middel om eene volkDnie eensgezindheit onder de Herders teher- 
< ftellen , is , om toevlugt tot den Paus te nemen , om van hem te verzoeken 

verklaringen over zyne Conftituti^> die den waren zin ophelderen, en die al- 
le de Biflchoppen wederom zouden kunnen vercenigen. Wy hadden in den 
beginne gehoopt, dat de Verklaringen , in de Vergadering opgefteld , die ons 
hebbeft toe^efcheenen , en die ons nog toefchynen voldoenend te zyn voor de 
noodwendigheden van-onze Bisdommen, zulk een groot goed zouden voort- 
brengen , als zy in der daad zouden hebben te weege gebragt , indien alle de 
Biflchoppen eveneens hadden geoordeeld, en indien zy alle, die opeen en de- 
zelve wys aangenomen hadden. 

Maar dewyï wy in onze hoop zyn bedrogen geworden , en dat de Prelaten 
zig over een of twee Pointen verdedd hebben ; zo verpligt ons den wenfch , 
om de Eendragt onder de Biflchoppen van V'rankryk herfteld te zien , om aan 
U Koniriglyke Hoogheit voor te ftellen , den tocvlugf tot den H. Stoel , als 
een middel dat zeer. regelmatig en zeer overeenkomende is met de dringende 
* noodwendigheden der iCerk. 

Wy hopen ;■ myn Heer , van den yver der Eenigbeit^ en van de LieHadïff- 
heit van den Algemeenen Vader, dat hy niet weigeren zal , aan ons de Vree3e 
te geven , door een middel zo regelmatig , zo eerwaardig voor den H. Stoel ^ 
en zo geftaafd in de Overlevering, door vermaarde voorbeelden, die wy aan 
Uwe Koningtyke Hoogheit zouden kunnen bybrengeo % indiea het haar ge- 
liefde. 

Wy geloven niet dat zyn H. argwaan fcheppen kan, dat dit verzoek gedaan 
word, met oogmerk om zyneConftitutie teleur te ftellen , of om voorwend* 
zelen te zoeken jot het onderfteuuen van de veroordeelde Dwalingen. Wy 
yleyen ons, dat de uitblinkende teekènen van onderwerping voor den H. Stoel, 
die wy reeds gegcVen hebben door het aannemen van deConftitutie, indewel* 
ke wy altyd volharden , bekwaam zullen zyn , om den Paus te overtuigen , 
dat wy heden niet wenfchen de' Conftitutie verklaard te zien door het zelve 



MERCURIUS. 



4? 



getag waar mede vj iiite;egeveu is , dan oiii des te meer in ihat te zyn , om 171^. 
alle de gemoederen wederom te verécnigen , door eene oprcgte aanneeming , Tehruart 
die Ofercenkomt met» het >\poftolifch Decreet, en om voor altoos te verban- • 

Den alle de kwade uitleggingen , die *de verfcheide vyandcn van de Kerk , aan 
de Confiitutie tragten te geven. ^ 

Maar , myp «eer , ons voornaamfte vertrouwen , om den uitflag van deze 
taak te zien , is gegrond op de befcherming die wy U fmeeken aan ons toe te 
ftaan. O! waf hebben wy niet te hopen, indien U Konipglyke Hoogheitons 
regtmatis verzoek by den raus wel wil onderdeunen door het gewigt" van het 
gezag, dat altyd geregeld is door de Wysheit en door de Geregtigheit , en 't 
welk U reeds heeft te weeg gebragt de Eerbiedigijcit der Vreeraden , ah m^e 
de Liefde van alle de Onderdanen des Xonings. 

Dat indien zyn H. , tegens onze verwagtingen , niet mogt goedvinden te 
treeden in eeil middel , £t zo bekwaam is om de Vreede aan de Keek te ge- 
ven ; fbhynd het , dat !er geen ander middel meer overig zoud zyn , om daar 
toe te geraken , dan de zamenroeping van het Concilie der Galiicaanlè Kerk , 
alwaar de zaak in de grond zoud worden ondertc^, &c. &c 

Nu voort toe andere zaken. Den Hertog Regent van Vranhrjk^ ^ 
tragtende door een omzigtig beftier de vervallene zaken te herftcllen) 
en 't welk egter tot nog toe niet had kunnen gefchieden , zonder hec 
gemeen door buiten gewone lailcn te drukkQni zo veroorzaakte zulks 
een vermeerdering van de ellende des Volks > die, aan ^c murmureeren 
geflagen, zo ftout waren , datze hunne verzoekfchriften , tot verlig** 
ting van Laden, in zyne Koets wierpen ^ zynde dezelve altemaalzo 
lafterlyk en onregtnfiatig opgeftelt , dat men voor een tumult moft 
vreezen. Deswegens zagmen in de Proviotie van Bretagne een begin, 
•t welk egter voorzigtig geftuit wierd j cryHtdden veele Grooten, na 
't voorbeek] van den Hertog Regent, aan duizendjcn armoedige men- 
fehen daaglykze uitdeelineen gedaan, om dezelve in deze llrenge Win» 
ter het Leven te doen benouden , en welke bchoeftigheit zlguitftrck- 
te door het geheele Koningrykj wyl de menigte gevallen meeuw in 
't gebergte, voornamcntlyk naar cfe kant van Spanjgn , en op andere 
plaatzen, de rivieren ongemeen dcde zwellen , waar door men niet 
anders als de uiterfle ongeiegentheit verwagte ; komende het wildge- 
dierte, beftaande in overgroote Wolven en Beeren, razende van hon- 
ger, uit de gebergtens naarijpyzeomfnuffelen, en die vècle menfcbca 
vefflonden. 

Den 118. January deed den Amballadeur van Svanjtn aan den jongen 
/Témfibin Koning , den Hertog van OrU4^s ^ Regent van yrankrjK » 

en 



^ 144 E U R o P I S C H E 

171 tf. en aan de Hertoginnc van B^rry^^ berigC) dat de ^((«) nieuwe SpoMfctf 
Feiruary Koninginnc den ao. January in hcc Kraanibeddc \^as bevallen vaneen 
(I)"^ jongen Prins, Don Carlos geheeten 5 waar ^p dien Gezant de cooi- 
M.69b ' plimenten van gelukwenfching cfbor*t g;cheele Hof ontfing, 

EKi^'^' V O L G E N S de laatfte {Ir) dagftelling was het Gr^êt-Brhtamifeb 
TAN- Parlement den zo. January weder by'een gekomen ; op welken dag 
Ni EN. - ^^ Koning in*t Hoogerhuis verfcfieen , eo' hebbende de Leden van 
J«i.u4* '^ Lagerhuis ontboden „ 20 deed zyn Majcfteit , door den Opper- 
Kantzclier deze volgende Aanfpraak voorlezen. 

Mylords en Edellieden, 

T\En yver en de genegenheit voor mync Regécring , en de waakzame xorg 
*-^voor de vciligheit van deze Natie , welke Gy lieden in Uwe reipe£live 
Provinticn getoont hebt, hebben myne verwagtingen niet alleenlyk ten vollen 
beantwoord ; maar daarenboven aan my verzekemagen gegeven , dat Gy lieden 
te zamcn gekomen zyt , gerezolveert, om te werk te gaan met een geeft, ge- . 
voeglyk in eenen tyd van algemeen gevaar., en met zulk een wakkerheit , dat 
. 't zelve eindige tot befchaming van alle de geene die zig opcntlyk in deze Re- 
bellie hebben gewikkelt» en tot fchande en fmaad van de zulke , die door ge» 
heime en kwaadaardige inboefemingen , of door een opentlyk beleeie onver* 
ichilligheit , deze verraderlyke onderneming hebben aangemoedigt. 

Het is , zo als ik niet twyfel , eene groote voldoening voor U Lieden , aan* 
gemerkt te hebben , dat het vermogen waar in Qy My tot behoudenis van de 
gemeene vèiligheit , gefield hebt , gebruikt is gcweeft daar het meeft vereift 
wierd en van vrugt kon zyn, en daar het alleen kon dienen tot bereiking vaa 
die Oogmerken , waar voor Gy lieden *t zelve gefchikt had. ' En Gy lieden moet 
het vermaak hebben gehad van met My na te denken , dat , gelyk als de eeno- 
me maatregels tot onze verdediging regtvaardig en noodz^elyk geweeitzyft, 
het de Goadelyke Voorzienigheit alzo behaagt heeft, dezelve meteen reeks van 
daamiaie overeenkomende uitkomften te zegenen. En ik moet My van de- 
ze gelegentheit bedienen , om regt te doen aan de Officieren en Soldlten van , 
het Leger, welkers wakkere en getrouwe kwyting van haren pligt, onze Vyan- 
den te leur geftelt , en zo veel tot de veiligheit van de Natie geholpen hcdt. 

Ik had gehoopt dat de ontdekking en de verhindering der voorgenome Op- 
ftand in zommige gedeeltens van het Koningryk , en de nederlaag in andere 
oorden , van de geene die de wapenen tegens My hadden opgevat , een einde 
zouden hebben gemaakt van deze Rebellie; maar het is klaar, dat onze Vyan- 
den , aangemoedigt door eenige geheime hoop van byftand , deze vertwyfeldc 
onderneming nog al tragtéïi voort te zetten , en dé Ptetendeut is nu , Zo als 
Ik reoie heb om te geloven ^ in Scb^tUnd aangeland. 

Het 



MERCURIUS. 145 

Het IS cgtcr met blydfchap dat ifc aan U Lieden kan bekent maken , dat. niet- • 7 « ^» 
tegengaande de inwendige beroertens , örwr- Briuanmen eenigermate hare »• Fehusty 
vloefjin^ en agting buiten 's Lands^ weder bckonien heeft. Het Traöaat , tot 
vaftftelhng der Barrière voor de NiJerUnden^ is nu volkomentlyk gefloten tuT- 
ichen den Keiter en de Staten Generaal , onder mype Guarantie; De Koning 
van 5ptfs/M^eeft bewilligt Jn een Travaat , vplsens het welk die gewigtige 
Tak vajf onzen Koophandel bevryd zal xyn van de nieuwe belading en hardig- 
beden , waar aiCn ze onderhevig was gemaakt door de laatfte TraSaten , en 
waar by ze voor het toekomende ftand grypen zaLop een voet voordeeliger en 
zekerder , dan de zelve ooit in de allerbloeijenfte tyd van eenige myner Voor- 
zaten was. En bet Traéèajt tot vernieuwing van alle vorige AUiantien tuflchen 
de Kroon van Gr$ot • Briffsnnien en de Staten Generaal , is «zeer naby gebragt 
om gefloten te worden. 



vdl»*t léOgtrhuis. • 

IK moet M]k verlaten op Uwe genegentheit my waards , en op Uwe zorg en 
yytt voor de vdligheit van de Natie, om My zodanige Onderhanden teee« 
▼en y die My in (laat zouden kunnen brengen , óm de Vreede van het K07 
ningryk te herftellen en te verzekeren ; en Ik zal beveelen,dat de begrootingen 
der noodwendige onkoften, Voor U Lieden opengelegt worden. 

Onder de menigvuldige onvermydelyke kwade gevolgen van deze RehtelUe , 
gaat '9: My geene gevoeliger ter herte • als die buiten gemeene lafl die men^ 
Myne gettouwe Onderdanen heeft öpgelegt, en moet opleggen. Om hen zo* 
ver als in myn vermogen is te verligten , neem Ik deze eerfte gelegentheit 
waar ; om te verklaren , dat Ik vryelyk overgeven zal alle de Goederen welke 
door deze Rebellie aan de Kroon veroeurd zullen worden, om te werden be- 
ftecd tot goedmaking van de buiten gewone koftcn , waar in men , ter oorzaak 
van die Rebellie, vervald. * • . 

lAfhrds 09 Edilliedfn. 

HEt is eene ftofFe van *t grootfte verdriet voor My , dat de eerfte jircn van 
myne Regeering ( welkers gantzen iQop Ik wenichtetot de Nakomeling* 
ichap te hebben mogen overbrengen , gediftingueert door de fraaije en bemind* 
makende merktdcencn van Vreede en Goedertierenheit ) benevelt en verdon- 
kert zouden worden door zulk een onnatuurlyke Rebellie ; die , hoe onver- 
inogend6:en onvoorfpoedig dezelve door eene behooriyke zorg kan worden ge- 
maakt, My in alle andere opiigten zeer gevocliglyk bedroeft , van wegens de 
tampen die ze gebragt heeft over eene meenigte v^n Myne getrouwe Ojider- 
danen , en van wegens die onvermydelyke vergeldingen van Itrengheit , welke 
hare leidingen en de gemeene veiligheit zo regtyaardiglyk eifchen. In dezen 
toeftand vcrftrekt My tot de grootlte tropft, dat 'Ik aan Myn zelvenniet kan 
Vcrwyten, dat Ik de minftc prikkeling gegeven h^b aan dien geeft van mlsnoe- 

T * ge 



I 



Ï46 EUROPISCHÊ 

• 716. &^ ^-" ^^^^^ ' ^^^ tegens My losgebroken is , of de itiinfte reede om dié vlam 
Fekri^an^^^ deze Rehellie teontfteeken. 

- Laten de zulke, wiens verderflyke ra^gevingen den erondflag van alle de- 

ze onheilen gelegt. hebben , en de zulke , wiens byzondere misnoegcns en te 
leurllellingen 't misleide volk , ' onder valfche voorgevens , vérraden hebben , 
in haren eigen ondergang de elendigheden , waar in zy hare Mede-pnderdanea 
gewikkeld hebben , verantwoorden. Ik twyffel niet , of Wy zullen ,^tpietdea 
• * aanhoudcnden Zeegen van God (die alleen bekwaam is, om het goede uit het 
kwade te doen voortkomen,) en met den blymoedigen byftand van myn Par- 
lement, deze Rebellie in korten tyd zien eindigen » Jiiet alleen door het hcr- 
ftellen van de ruft van myne Re^eeripg ,• maar oo]c door het verzorgen van 
eene vafte en du\ifiiaame beveiliging, vaii die uitmuntende Conllitutie in Kerk 
en Staat, welke men zo openbaarlyk voorgenomen had het ondeifte boven te 
keeren ; en dat deze opentlyke en dadelyke onderwinding ten voordeele van 
Papery y alle andere onderfcheidingeji onder Ons zal wegncemen , behalven 
tuflchen de zulke, die yverigeBevorderaatJi zyn van de Vryheden vanhaar Va- 
derland, van de tegenwoordige Ryks-gefteltenis ^ en vandeProicftantfcheRe- 
- ligie; en tulïèhen de 'zulke die de Natie tragtcn te onderwerpen aaude wra^- . 
zugt eii de tyranny Van een Paapfch Pretendent. 

Voor deze aanfpraitk deed het Parlement den Koning 's andefendaags 
eden II.) door Adrcflèn bedanken j ziet hier dezelve naar malkander. 

^drcs van '^t Groot Brittannifch Lagerhuis*' 

Zeer genadige Souveraiti: 

WY, üMajefteits zeer fchuldpHjjtige en^trou wc Onderdanen , de Gemeen-* 
tens van Groot-Brittavnien in ^t Parlement vergaderd , leggen aun üwe 
Majclleit onze ongeveinsde dankzeggingen .af , voor uwe *cer gunftige Aan- 
ipraak van den Throoa-. - ^ 

Wy bidden zeer hartelyk verlof, om U Majcfteit geluk te wenichen met 
den goeden uitflag, die Uwe Wapenen gehad hebben ; ca het is met de groot-' 
üe voldoening , dat Wy verftaan , dat de Officieren en Soldaten van het Lee- 
, ger , door eene wpkkere en getrouwe kwyting van hunnen pligt , Uwe Ma- 
jcfteits goedkeuring verdiend hebben ; en dat de regtvaardige en noodzükelykc 
maatregels, die men tot verfterking van Uwe Majefte-ts handen , genome;! 
heefl y van iulk een coede uitwerking zyn geweelt ^ lot het voorkomen van 
Opftanden inverfcheide Piqjjtzen van het Koningryk. 

De wyze en tydige voorzorg , die Uwe Majcfteit, zo binnen als buiten 
*s Lands, voor de veiligheit van de Natie , gedragen 'heeft; Uwe goedheit iu 
*t atliaan van alle zodanige Goederen, als door deze Rebellie verbeurt zulkn 
"Woxdea, tot verligting van Uw Volkj. en de tedere agtgcving eu het belang ^ 

die 



M E R C U R I U S. 147 

die het ü Jbchaagt heeft over hare leidingen uit te drukken , vorderen alle de i>i6. 
.vergeldingen van pligt , yver en toegenegentheir , welke opregte en getrouwe fibrudty 
Onderdanen aan den beften der KCningen kunnen fchuldig.tyn of betalen. — — 

Gelyk deze Rebellie ( waartoe de minfte fchyn van recde niet gegeven is) 
2eer regtvaardelyk het voorwerp behoord te zyn van Uw Majelleits \t;rfma- - 

dine, zo ontlleektze in Uwe regt gSrouwe Gemeentens de groot ftc verbit- 
tertneit en verontwaardiging tegens dfe ondankbare" Yertwyfclde Rebellen , 
wiens verderfiyke grondregelen, byzonder^ misnocgens, en te leur ftclHngen, 
hen aangezet hebben, om haar Vaderland in bloed en verwarring te dompe- - , , 
Ica, - 

Wy zien met deernis aan dat ongelukkig en verdoold Volk , het welk , op 
valfche voorwendzekn en kwaadaardige inboezemingen , verraden is in haren 
eigen ondergang ; maar wy vervloeken en zullen ons beft doen om. te befcha- 
men de liften van die geene, welke, eene onbepaalde Gehoorzaamheit belyden- 
de, eene Rebellie tegens U Majeftcit verwekt hebben, en, onderden dekman- 
tel vaa het gevaar van de Kerk , *tPaüs4om tragten in te voeren j en wanneer 
Wy agt geven ^ dat niets minder dan onze Heilige Religie , Uwe Majelleits 
Kroon , en de Vrydommen Van ons Vaderland , in den uitflag van deze god- 
loze onderneming , belang hebben , kunnen Wy niet anders dan met verwon- 
dering aanzien de onverfchilligheit vaü zommige in dit groot en wigtiggcwrigt 
van zaken. ^ \ 

Maar Uwe getrouwe Gefheentens bieden aan , met herten vol van een fchul- 
dig gcvocle van de onwaardeerbare zegeningen , welke zy onder Uwe Maje- 
fleits zeer vooripoedigg Regeering genieten , hunne Levens . en Goederen ter 
verdediöng van Uwen ontwyfelbaren Titul tot de Kroon , tot ohderfteuning 
van de Proteftantze Religie , en tot handhaving van de Vryheit en Eigendom 
van den Onderdaan ; welke , gelyk als die wonderbaarlyk voor ons bewaard 
^yn door Uwe Majefteits gelukkige komft tot den Throon, aan deNakome- 
lingfchap alleenlyk verzekert kunnen worden door de waakzaamhcit van *t 
oog des Hemels over , en door de behocding van U geheiligt Perzoon en Uwe 
Koninglyke Kinderen- 

^. En, op dat deze Natie lang voort\'are te zyn een Prdteftants en vry Volk, 
B&oven uwe zeer pligtfchuldige en getrouwe Gemeentens zeer geredelyk , 
ïulke (poedige en kfagtige Onoerftand-gelden toe te ftaan , die bekwaam zya* 
otn U Majefteit in ftaat 'te ftellen om een einde te maken van deze onnatuur- 
lyke Rebellie, om alle hoop van den Pretendent , en van zyne openbare en 
bedekte Aanhangers , voor altoo» te befdiamen en tiitte bluflchen , en detoe- 
Iromende Vrcede en Ruft van Uwe Koningryken te verzekeren ; wel verze- 
kert zynde, dat U goed Volk geenen laft zwaar zullen vinden, dié noodza- 
Kelyk geoordeeld word vcJordebehóudenis^vanal dat aan hen dierbaaren waar- 
dig is. , ' 

Maar Uwc Majefteits zorg en agtgeving voor het cemeene wclzyn , fs niet 
bepaald geweeft in Uwe eige Koningryken : En of lehóon Uwe Vyandeu zig 
zcWcn mogen vlcyen , dat de inwendige bcroertens dcnJnvlocd van Groö^- ' 

T ;t ^ Brit- 



148 , E U R O P I S C H E _ 

1 7i(J. IBrittdnnien in uithcemie Landen ïal vermincleren % iien Uwc <5cmeenten9 met 

February verwondering , en erkennen met dankbaajjieit de uitwerking van llwe wys- 

'• , , I heit, die bekwaam is geweeft, om alle die ïwarigheden in !t (luiten van het 

BarriercTraéhat voor de Nednlanden , tuffchen den Keizer' en de Staten Ge- 
neraal , te boven te komen ; en in *t bj^ondcT door h^t ontdaan van dien on- 
waardcerlyken Tak. van onzen Koophandel met Spanjen , van die zware bc- 
laftingen en hardigheden, aan welke men "den lelven onderworpen had, door 
de verradery van de laatfte kwade Admin(ftratie. 

En gelyk als dezelve verderflyke en fchadelyke raadgevingen^, deoorza^ea 
de fpringbron geweeft zyn van alle de onheilen en rampen, die deze onnatuur- 
• lyke Rebellie moeftén verzeilen ; en g^lyk als Uwe getrouwe Gemeentens ^ 
genegen om haren yver en trouw voor U Majefteit, en haren afTchrik van de- 
ze verraderlykc onderneming te betuigen , hare pogingen reeds hebben aangc* 
wend , om over de ppenbare en verklaarde werktuigen van deze Rebellie fpoe^ 
, dig en voorbecidelyk ftraf te ocffenen » oordeelen zy zig zelven , om regt te 

/ doen aan haar beleedïgt Vaderland , verpligt , om op de wakkerftc en onpar- 

tydigfte wys voort te gaan met het vervolgen der Autheurctt va» die boozceii 
veraerflyke aanradingen, welke deze elenden over de Natie gehaald hebben. 

Zync Majefteit geliefde zeer gunftig ic antwoorden. 

Edellieden^ 

1 K zeg U lieden hertelyk dank voor de vricndelyke en yvci igc rerzckcriiigcii 
■*van getrouwheit, in dit Adres vervat, waar van Ik my zelven de gelukkig- 
fte gevolgen beloof, nademaal niets zo kragtdadclyk deVrccde en de Ruft van 
dit Konin^vk herftcllen kan ^ als den loflyken yver welke Gy by deze gele- 
gentheit uitarukt. 

• Aires van het Groot-Briitannifch HQ02crhm. 

Ze& genëidige Souverein. 

WY, U Majefteits zeer pHgtfchuldfge en getrouwe Onderdanen, deGeeflc* 
lyke en Wereldlyke Lords in 't Parlement vergaderd , leggen onze zeer 
ongeveinsde dankzc^ingen aan Uwe Majefteit af-, voor Uwe zeer genadige 
Aanlprasöc van den Throon, en wy bedienen ons met veel blydfchap vairdezc 
gelegendheit, om Uwe Majefteit te begroeten ovqf de gelukkige uitvallen*, 
waar mede het den Almagtigen God behaagd heeft Uwe Majefteits Wapenen 
en Raadftagen tegens de Rebellen te zegenen. 

Wy zyn zo regt gevoelig van het geluk , 't welk de Natie onder Uwe Ma- 
jefteits Regeering geniet, dat wy zo zeer aan ons eige belang, als aan depligt 
£e wy aan Uwe majefteit fchuldig zyn , zouden te kort doen , indien wy niet 
' ' ' • allea 



^^ M E R C U R I U S. 149 

a\1eii fret en wakkerheit, in den tcgenwoordïgen tyd van|pevaar , nJcf élles i^»^, 
üi*i werk ftelden , tot verwarring van alle zodanige , die , of Autheurcn oÏMrn^fi 
Mcdeftanders lyn van de tegenwoordige godloze en onnatuurlyke RcbclHe ^ 
en toe boon van de zulke die zig laauw of onver(chilIig vertonen in de zaak^ 
van hunnen Koning en van haar Vaderland. 

Onze voldoening óver het befpeuren van het regt en wys gebruik van die 
Magt, waar mede het Parlement Uwc Majefteit in dit groot gcwrigt van za- 
leen voorzien heeft , kan nergens by. vergeleken worden , dan by de vreugde 
over die merkwaardige Succeflcn, welke denatuurlyke gevolgen daar van gei* 
weeft zyn. 

Wy kunnen niet genoeg loven de getrouwheit en dapperheit welke Uw Le- 
ger in deze geïegentheit getoont heeft , en Wy verzekeren ons zelvetf , dat 
alle Uwe getrouwe Onderdanen , die door dezelve grondregelen' van Eer en 
Pligt gedreven worden , zig met den zelven y ver zullen kwyten in hunne by* 
zondere ftandplaat^en , om den dienft van Uwe Majefteit , en deveiligheit 
van het Gemeen t^ bevorderen. 

De Lianding van den Pretendent in Schottandy zal alleenlyk dienen, omde^ 
2cn onzen yver voor Uwe Majefteit aan te moedigen ; en Wy.twyfelen 
niet I of het zal zyne laatfte poging zyn , om de vreede van Uwc Majefteits 
R^eering te ftooren. , ^ 

Wy zyn ten hoogften gevoelig van deveilieheiten de Eer, dfe de Natie vcr- 
krygt, door het Traöaat tot vaftftelling der Barrière inde Nederlanden^ onder 
Uwe Majefteits Gnarantie,; en van de voórdéelen welke aan Uwe Onderda- 
nen zullen toevallen-, door het Tradaat van Koophandel mpt Spanjen ; als 
niede door de Negociatien die nu gehouden worden tot vernieuwing van alle de 
Alliantien met ae oude en getrouwe Vrinden van dit Koningryk^ de Suten 
Generaal. 

Het is met zo veel blydfchap, als verbaaftheir, dat Wy zien, datUweMa- 
jcfteit bekwaam is gcwceft, om in een tyd van inwendige Onruften , ^e ag- 
ting enden Koophandel van de Brhze iNatie', voor een groot gedeelte weder 
te bekomen ; en^at Gy voordeeliger Conditien ,van Koophandel voor Uwe 
Onderdanen vcrkr^en hebt ^ dan de geene die door eenige van Uwe Koning- 
Jyke Voorzaten, 'die zo veeFguuftiger gelegentheden hadden omze te cifchen, 
bedongen waren. ' . 

Ons ontbrecken woorden , om onze dankbaarhcit aan Uwe Majefteit uit te 
drukken, voor Uw genadig en. weergaloos befluit, om alle de Goederen^ die 
door deze Rebellie verbeurd zullen worden , tot gebruik van 't Gemeen af te 
Aaan ; en Wy beloven ons zelven , dat alle Uwe getrouwe Onderdanen met 
zeer veel lieffladigheit het hare doen zullen , om U in ftaiat te brengen , oiA 
de vreede van het Koningryk te herftellen erl te verzekeren , waar toe Uwe 
iAajciteit^ op zulk jen edelmoedige wys; contribueert uit de voordeelcn wel- 
ke aan Uwe Kroon en Koninglyke Waardigheit vaft zyn. 

Die bcmindmakende te*erhartighcit en ^oedertierenheit , welke Uwe Maje- 

flat ittens alle U we Onderdanen verklaard, verzwaart zeer veel de fchuld van 

^ . T 3 . d« 



• \ 



ijo iL U R o P I S C H E 

1716. de geene, die de wapenen opgevat hebben tegens ïuHc een goed en genadig 

February KoDtng; en Wy kunnen, ïondcr de groonic Ithrik, meedenken aandexul- 

> ' kc, die rebelleren tegens een Prins van 20 veel goetheit , of die valsheden ea 

-laftcringen verfpreiden tegens Uw geheiligt Perzoon , ter zelver tyd wanneer 

Gy U beneerltigt om haar weliyn en geluk te bevorderen- 

Wy kunnen geen groter blyk, van deze Uwe Majefteits toegenegentheitvoor ^ 
Uw Volk, wenfchèn, dan het gevoelen 't welk Uwe Majeftcit verklaart, van 
de ^cene -y wiens godloze raadgev-ingen deii grondflag van alle onze rampen 
gelegt hebben, en- wiens doelwit van eigenbelang, zo veel onvoorzigtige Lui^ 
, . den in haar eigen ondergang gebragt heeft. 

Wy bidden van harte , den Almagtigen God , dat Hy aan UwCvMajefteit 
Verlceiie, ecne langdurige en gelukkige R^eering over Ons, en dat Hy Uwe 
pogingen met goede uitflagen zeegene , tot verzorgfnc van eene vaftc en duur- 
zame beveftiging van oüze uitmuntende Kerk- en Ryks-gefteltcnis. ^ 

En gelyk als Wy ons gedurig zullen kanten tegens zxilk^ Luiden , die de 

Natie zouden willen onderwerpen aan de wraakzugtcn tyranny van een Paaps. 

Pretendent; zo zullen Wy altoos hetCaraöer, van geti:ouwe Onderdanen van 

. Uwe Miqefteit, en y verfge Voorftanders van deVryheden'van ons Vaderland, 

van de tegenwoordige Ryks-gefteltenis , en van de Protcftantze Religie te zyn, 

• fchatten bc^en alle Eer en Titulen. 

Het gunftig antwoord des Konings 9 op die Adi es van *€ Hoogèrhuis^ 
was als volgt.^ 

* • ^ . - 

IK bedank U lieden hartelyk voor dit fchuldpligtig Adres : Ik verlaat my ten 
eenemaal op de verzekeringen die Gy lieden aan my geeft: Ik zal altoos zo- 
dan fgemaatr^els geftadelyk vervolgen, die meeft bekwaam zyn tot onderftcu* 
ning van de Gefteitenis in Kerk en Staat ^ en Ik twyfel niet, of ïk zal, door 
Godes zegen, en door Uwen bylland , de aanflagen van onze Vyanden very- 
delen. * • 

Her Lagerhuis begon nu onderzoek te doen naar de misdaden der 
jjpvcn Lords , die te Prefton gevangen genomen , en thans in den (o) 
(^) xiit Tqwy gcbragc waren. Deze zeven Lords wierden ydcr afzonderiyfc, 
^^•"^' door eene der Ledenvan 't Lagerhuis, over hoog Verraad aangek laag t, 
de hoofden der belchuldiging driemaal gelezcp , mitsgaders , zonder te- 
gcnlpreekcn van lemanr, goed gckeurt, en naat*t Hoogerhuis gezon- 
den 9 alwaar men ticzelve mede met eenpa^ighcit van Hemmen apprö- 
beerde ^ ordonnecrendc voorts om de zeven gevangen Lords voor de 






M E R C U R I U S. ifr 

Baly van*l Hoogcrhuis te brengen; gelyk dan ook den 1 1 . des nnmid^ 171^. 
dags ten een uur gefchiede, naracntlyK James Grave van Deri'cniwatcr, ^^^rt4ary 
Wiiliam Lord Widdrington, William Grave van Niilri^dale, Georgc 
Gfavc van Winton, Robert Grave van Carnwath, William Vicomtc 
Kcnmure , en William Lord Nairn. Na dat men haar ondervraagt 
had, wierd aan ydcr ter hand geftelt de Copyen hunner befchuldiging, 
CD bevolen daar op tegens den xy, te antwoorden, dog welken tyd men 
nog vier dagen , te weien tot den 29. verlengde •» ook befloot het Ln« 
gerhuis , om de gemelde Artykelen van befchuldiging te doen druk^ 
ken. 

Die van *c Hoogerhuis lieten den 51. January aan het Lagerhuis 
boodfchappen, dat de gevangen Lords Derventwater , Widdrington, 
Nithisdale, Carnwath , Kenmurc , en Nairn ,. voor de Baly van 't 
Hoogerhiiis gepleit -, en dat hare Lovdfchappen bevolen hadden, 
om daar van Regider te houden^ mitsgaders dat door hun aan (lenGra-» 
vc van^Winton , op dcffelfs verzoek , tot den g. February tyd 'gege^ 
ven was, om op de Artykelen zynerbvéfchuldiging ie antwoorden. Het 
I^agerhuis rczolveerde , ^om den volgenden dag voor de Baly van 'c 
Hoogcrhuis Vonnis te gaan eifïchen ^ tegens de zes bovengenoemde 
Lords, welke zig zelfs , als fchuWig aan boog Verraad , aJtn de ge. 
nadcdes Konings en het Parlement Helden 5 belydende, dat zy Vöt- 
raad en Rebelly hadden begaan , eo dat , indien men hen het le^'en 
(chonk , zy zulks niet verdiende-, beklagende wydcrs hunne tegenwoor- 
dige ellendigen toeftand , en~in 't by zonder die van hare Familicnj 
zeggende den Lord Nairn , dat hy een Vrouw en twaiilf levendige 
Kinderen had, welke altemaal om genade voor hem fmcckien. 

Den 2. February onifing het Lagerhuis de Boodfchap, dat-de Lords, 
zonder ecnige verandering^ hadden goedgekeurt de Bil , tcrt hei (us- 
rpcndeeren der Aöe van tiaheas CoypHJ. Vervolgens kwam een Deur. 
waarder van de Zwarte Roede, 'wegens den Koning, böodfchappcn , 
dat xync Majefteit het Huis der Gemeentens aanftonds onibood, om 
in 't Hoogerhuis te verfchyncn , en 't welk zy deden 5 waar na dert 
fprcekcT^ vandaar te rug gekomen, verflagdeed, dat den Koning mee 
zyn Confcnt had gelieven te bekragrigen de voormelde Bil; zomede, 
dat den Opper-Kantzelier gezcgt had , prdre te hebben , om aan h*et Par- 
lement, wegens zyne Majellcit, die reden had om met Perzoonlyk in 
cfcze groote Vergadering te vcrichyncn , de volgende Aanfpraak voor 
te lezen* . W^rds 



ij^ . . E ü JL o P I S C H E 

FehrMaff J^jlorJs en Edelltiieu. 

IK had recde om te geloven , toen ik lajttft tot Ü lieden fprak , dat de Pre* 
tend^nt in Schotland gthxió. was. De berigten ,die Ik.zedert bekomen heb, 
ftellen het buiten allen twyfel dat hyde Rebellie aanvocrd , en den Styl en 
Ticul van Koning van deze Ryken aanneemt. Zyne Aanhangers bevedigen 
^ insgelyks met vertrouwen , dat aan hen verzekeringen zyn gedaan van een on- 
derhand van buiten. Dit Parlement heeft in alle seleffentheden zo veel ge* 
trouwheit en zulk . een ware agting voor de Godsaicnftelyke en Burgerlyke 
Regten van myn Volk verklaart , dat Ik my vleye , dat deze ftóute voorge- 
ving van onze Vyanden , Uwe,regtvaardige verontwaardiging tegens hen zal 
vermeerderea, en zulke verdere befluiten te weeg brengen, die My » met den 

zeegen van God , in (laat ücllen om liare aanllagen te verydelen. 

> 

Edeilieden vnm bef Leerhuis. 

DE dadelykde wys , om een fpoedig einde van deze onruften te maken , zal 
zyn om zodaüige voorzorge te beramen >dieeenige uitheemfche Migtzoud 
mogen den moed benetnen om de Rebellen by te (laan. Ik hoop derhalven, 
dat elk opregt Protedant en ware Brit, op. de extraordinaire onkoften zal agt 
geven , zo als die tot eene tydelyke bezorginge op *t zuinigde zullen worden 
vereilcht; nadien daar door , na alle menichelyke waarfchynlykheit , voorge- 
ltomen zullen worden die verwoeftingcn en die rampen , die onvermydelyk 
zullen ontfta^n, indien men toelaat dat de Rebellie zig vctfyidA ^ en door 
/ Paapze Magten van buiten onderdeuut word. 

MjflorJs en Edellieden^ 

T\E Wereld moet, door al het geen Gy Heden reeds gedaan hd)t , overtuigt 
•''-^zyn, dat Gy niet anders dan de. eer en het belang van U Vaderland ter 
hcrte hebt ; en wat My zelf belaogl, Ik verlaat My ten eenemaal op U-lieden» 
en Ik twyfel niet of Gv lieden zult in den tegenwoordieen toedand zodanige 
befluitcn nemen , die ae tegenwoordige veiligheit en oe toekomende verlig* 
ting van Myn Volk beft zullen bckragtigen. 

Het. Lngerhuis bcfloot, n)Ct ccnpariglicitvan ftemmcn, den Koning 
voor deze Aa4irpraak ie bedanken i betuigende onder anderen. 




het 

.... HuTs 

reets op zyu Majcdeits Wysheit gelcgt heeft, om zodanige vermeerdering van 

Troa- 



MERCURIUS. .1,3 

Troupcn te maken, als 'er tot de gemeene veilighdt nodig lullen tyn ; door 171^, 
welkers rcgtmatlge tn vooriigtige befteeding , de aanflagen van onxe vyanden Fehruatj 
in vcrfcheide Plaatzen van dit Konfngryk ten eenemaal verydeld , en de vrede 
en de ruft van deze Natie, voor'tgfootfte gedeelte, bewaard zyn : Dat de ver- 
ontwaardiging van dit Huis regtvaardelyk groter geworden ïs , over de ftoute 
vermeetenheit der vyanden van dit Koningryk. Dat dit Huis geresolveerd is 
geene koften te fparen» en geen gevaarte ontzien tot behoudenis van zyn Ma- 
jeftefcs Pcrioon en Regeering , waar van al het geen aan dexe Natie dierbaar 
is y naaft God, geheel afhangt. E^ndat het zyn Majedeit zeer onderdaniglyk 
verzoekt, dat dezelve van tyd tot tycfrordre gelieve te geven tot zodanige ver 
dere vermeerdering van Troupen , als de behoeftigheit der zaken noodzakelyk 
zal verdfchen : Ën om zyne Majefteit te verzekeren , dat dit Huis zodanige 
SabGdien zal toeftaan, die niet alleenlyk voldoenende zullen zyn, om die ver- 
meerdering van Magt te onderhouden , en om de aanflagen der vyanden zo 
binnen als buiten 's Lands te verydelen ; als mede om de rampen die uit deze 
onnataorlyke Rebellie moeten ontdaan , indien men toeliet , dat dezelve zig 
altbreidede, voor te komen; maar ook om zyn Majefteit , (met den Zegen 
van God) dadelyk in Haat te (lellen , om zyne gevoeligheit te toonen tegens 
eenige Mogentheit, die zo ftont mogt zyn, om devreode van zyneMajelteits 
Regeering te (looren. 

Zya Majefteic antwoordc. 

EMhêien. 

IK bedank u hartclyk voor dit Adres , indien 'er iets gcyoegt kon werden by 
de goede gedagten welke dit Huis der Gemeentens van my verdient , zoude 
bec zyn den yver en de eendragtigheit die Gy lieden by deze gelegentheit hebt 
doen zien. Gy lieden kunt verzekert zyn , dat ik altoos volharden zal , zo als 
ik tot no toe gedaan heb, om geen ander gebruik te maken van het vertrou- 
wen en 't vermogen , waar in gy my ftelc^ als om de Vrede en ruA van myn 
volk te herftellen en verzekeren. 

Htt Hoocerhuis bleef in dit geval niet fchuldig , maar prezenteer- 
de iuin den Koning die volgende Adres. 

Znf snêêdtgi Snrvirai». 

• 'm • 

WY, U Majefteits zeer pligtfchuldigc en getrouwe Onderdanen, deGeeftc- 
lyke en Waereldlyke LoSs in 't Parlement vergadert , verzoeken verlof 
om U Mftjefleit te verzekeren, dat de Landing van den Pretendent in ditKo- 
niny^k , onze verbolgentheit^ tegcns hem en zyne Aanhangers , vermeerdert ; 
en dat Wy ten vollen overtmgt zyn, dat het niet alleenlyK voorde vcilighcit, 

V maar 



1^4 E U R O P . I S C H E 

i7ïtf. maar ook voor de toekomende verligting en belang van Uwe Majeftéits Oik 
Fehruéfj derdanen,. nodig iSj zig zei ven in deze gelegentheitop eene extraordinaire wyss 
te laten gelegen zyn , om een (poedig einde te maken van de tegenvïroordige 
wanordres , en om die rampen voor te komen ,. vï^elkc eene langdralende Re- 
bellie in *t Koningfyk moeten verzeilen ; A. om te verhinderen , dat dezelve 
onderfteunt worde door eenigen byftand van bulten : en dat Wy met het ui- 
terde van ons vermogen^» Uwe Majeftdt zallen byÜpringen , niet alleenlyk om 
de tegenwQordige Rebellie t'ohder te brengen , maar ook om de zaken, en oor- 
zaken van dien, uit te-roeijen, zodanig dat diergelyke Onruften nooit weder 
ppkomca, om den zegen van Uwe Majcfteits. Regeering te verklyijen. 

Waar op zyn Majeftcit antwoorde. 

l 

T\It Adres is een nifeuw blyk van Uwe getrouwheit en gcnegentheit voor 
*-^myn Perzoon en Regeeritig; en van Uwen rcgtvaardf^en en tcderen yver 
voor de veiligheit van myn volk. 

De wakkerheit en 't befluit , welke Gy by deze gelegcntheit verkfaart , zal , 
boop ik, zeer veel helpen., om een. fpoedig en dadclyk einde te maken van 
deze Rebellie.. 

Den Koning aldus aan de beide Hifizcn van het P;;irieraent hebben- 
de kenniflc gegeven, wegens de Landing dits'Prcicud^nism Schotland^ 
cn zyne ftoüte aanmatiging van dc-KoniqglylccnTyiel, zo zagmeii hec 
Lagerhuis goedkeuren het befluit , om een Land-tax van vier Schel- 
lingen per pond te heffen j; bevelende ten dien einde een Bil regens» 
den 5. February te ontwerpen j 't welk 'ook gelchiede , en wicrd de- 
zelve den tf» voor de cerfte maal , en den 7. voor de tweede maal ge- 
lezen.. Den Secretaris van Staat Stanhope deed vervolgens rapport , 
^ dat den Koning , ten verzoeke van het Huis der Gemccntens, had 
bewilligt, om te eiflchen tot 'sLands dienft de twee derde parten ^an 
de inkoniften der Papiften , welke weigerden de gerequirccrde Eeden 
te doen. De Pairs dee(jen ook aan 't Lagerhuis mede dcelen het ant- 
woord des gevangen Rebelligcp Grave van Winioa, die zig omlchul- 

digdCf van geen deelgehad te hebben aan hoog Verraauj welkgcfchrifD 
gelezen , en aan de Commiiteé , door wien de Artykelcn tegens hem 
ontworpen waren,, g^ftelt wierde. , Den 8. deed den Heer L^chmorc 
verflpg van de wederleggingen des Grave van Wintonj welk Rcplyk 
nacn goed kiïujde , s^cndendc den Hcer-Hampden na \ Hpogcrhuis,, 

ona 



M E R C U R I U S. iff 

om de Pairs, deswegens te berigtcn. Voor de Baly komende , *eyde ,,,<. 

"y* Ftbtuarj 

T^E Gemecntcns hebben het Antwoord des Graafs vanWinton , op de Ar^ 
•*^ticulen van Befchuldiging tegens hem ingebragt, overwogen', enbeweeren 
dat het eeen %y hem hébben te laft gelegt , waar is ; en dat hy fchuldïg is aan 
Hoog Verraad , in dier voegen als men hem aangeklaagd heeft ; en dat de Ge- 
meentens gereed zyn , om het geen ty tot zyncn lafte hebben .te bewyzen > op 
zodanigen tyd als men daar toe bepalen 7alr • f 

Toen verzogrcn de Pairs , te mogen . wetpn de namen der geen e, 
ixrelke ondervraagt waren-, om van hoog Verraad te befchuldigcn den 
- Grave van Marr, den Maquis-van Tullebardine, en den Lord Drum- 
iDonc s verdeelende bet Lagerhuis in byzonderc Artykelen de befchul- 
digif^en der Lords te Prtfton gevangen genomen^ in dewelKe zyaan-^ 
toonoen op vaftc gronden den toeleg der Rebellie, onrde tegen woor- 
digc Regcering ^t onderde boveü te keeren j ziet hier de aanmcrkcly* 
ke Voorreden dezer Artykelen. 

Die vanH Huis der Gemeente xeg^tn , dat meu tcdert veele jaren heeft uit* 
gevonden en gefmeed een zeer verderffelyken aanflag^ die ook is voort- 
gezet, om de oude vaftgeftelde Regeering te vernietigen , en de goede wetten 
dezer Koningryken t'onderfle bovenste keeren. de ware Proteftaiitfe Religie, 
CQ de belyders van dien uit te roeyen , en hét rausdom, met een eigen goed-* 
dunkelvke Regeering , in de plaats daar van in te voeren , en va(l ie (lellen : 
In welke onnatuurlyke en afgryslyke zamenfweering een groot getal van per- 
Ibonen, van verfcheide rang en kwaliteiten, zyn bevonden te zyn ipgewikkelt^ 
ea deel daar aan te hebben gehad : en verfcheide Protéftanten, die voorwenden 
een cxtraordinaren yver te heben vdor de Kerk van EngeUnd , hebben zig ge- \ 
voegt by openbare Roomfe , en hebben hare poogingen met de hare vereenigt, 
om dit vcrderflyk en veriaderlyk deflèin te vervullen , en uit te voeren ; dat fy n 
Majeftett de gtweeze Koning Willi am oniilerfFelyker en glorieufer geheu- 
«ni(fe , geweeft zynde het inftrument van de vailflelling van de Kroon dezer 
Rjken in het Doorlugtige Huis van Hanovmr^ als naad God het eenfge middel 
om de Religie, de Wetten , en Vryheden te behqudén , en 't Protedants inte- 
reft in £«f#/« te verzeekeren; dat, zedert die gelukkige vaftftelltng, degemel-* 
de zamenfwcerders niet hebben opgehouden hare kn^en , tot de(Ièlfs verderf 
in te fpannen, en om tot de Kroon van deze Ryken in te voeren een Baflard 
impofteor, en een Paaps i'retendent ; dat men zig, om dit deflèin te volbren- 
gen, hadde bediend van wegen , meed contrarie zynde tegens de zeden , te- 
gisde Religie, en tegens 'het Chridendom; maar meer byzondergeduurende 
laatfte jsurto van de geweeze Koninginne Anna , geduurende welke ty^ de 

V 2 gemelde 



1^6 EÜROPlSCH. E 

l7id* gemelde Confpirateurs hare uiterfte pogingen deden, om de dcugtïaamheft en 
Tebruary de regtmatighcit, van deïe vaftftelling to^ de Króon, inde gemoederen derVm- 
derdanen' van dit Ryk te vernietigen , en tot dien einde heeft men de Heilige 
Schriften verdraait , en de gezondfte leeringen van de Anglikaanfe Kerk zyn 
verkeerde! yk oitgelegt, en als fpotiyvyze behandeld , door rrediicanten , op de 
publykfte en fchandelykfte wyie, ten einde men loude condemoecrendercgt- 
vaardigheit van de laatklc jgelukkigc Rezolutie , en daar door ondermynen ca 
omverre werpen het ft)nc&menc van de gemelde gelukkige vaö ftclling ; en<le 
meeft bekende inftrumenten van die vcrderflyke aanflagenzynonderfteuntdoor 
byzondcre teekeocn van gunft en van dUlinftie ; valfe en gevaarlyke ftellingcn 
van een erflyk regt tot de Imperiale Kroon dezer Ryken zyn publykelyk ingc* 
toezemt , en aangemocdigt ,door perfoonen in dchoogftc 'poften van aangele* 
gentheit geplaatft , tegcns de oude waaragtige vaftgefteldc wetten dezer Ryken; 
en men heeft uiteevondcn en in*t openbaar gcleert en aangedrongen Jefuitiquc 
en fchandelyke diftinöien , om de kragt en verpligting van de Eedcn y m de 
klaarfte en Kragtigfte termen door des rarlemehts voorzigtigheit, voor dcvei- 
ligheit van die vaftftelling gemaakt, te ontzenuwen ; en om hare aanlijnen te 
verbergen, en daar door beter in ftaat te zyn van die voort ic zetten , hebben 
veele van die zamenfweerders van alle ftaat en conditien , die voorwendeden te 
zyn yveraars voor de Proteftantfè fiicceffie, die 'Eeden openbaarlyk en vrywiJs 
liglyk afgelegt, en zy hebben ongegronde vrecze van een gevaar voor de Kerk,, 
door deze Ryken ingcboezemt , om de gemoedereh der Proteftanteri , die wel 
gedifponeert waren , te ontruften Door dit middel en verfcheide andere ir- 
reHgieufè praöyken van die Samenfweerders zyn in de gemoederen der goede 
' Onderdanen van dit Koningryk voortgebragt zeer gevaarlyke jaloufien , en 
misnoegingen , en eengroot getal derwelgeintentionecrde, maar misleide Pro- 
tcftanten , zyn ontruft. En door dien de ontbinding van de laatfte en glorieufe 
groote Alliantie tegens Vrankryk^ en het verlies van de balans in Europa , no- 
dige paften, waren , om de aanflagen der gemelde Samenfweerders te vol- 
trdcken , zo hebben zy die uitgevoert met d.e laatfte fchandelyke vreede met 
Vrankryk. De Koning van yr4nkr}k wierd zo" ont7;iglyk gcm^t, dat de Pro* 
teftantze fucceiHe daar door is bloot geftelt , aan 't allergrootftc gevaar , en 
door die vcrderfelyke maatregels fcheen de ondergang', zo lang te vooren te* 
gens deze arme natiën gepremediteert , na by te zyn. Wanneer het Gode ^ 
na zyne oneindige wysheit behaagde de Koninginnc Anna , in de allcrdroe- 
vigfte omftandigheden tot aig te haaien , en door de zaraenvlocying van vÊtlc 
lïiiraculeuzc uitwerkingen .van de voorzienigheit, aan zyne tegenwoordige en 
zeer genadige Majeöctt heeft verleent eene vi:eedzame en gerufte komfte tot 
den Throon zyner Voorzaten, tot dewelke hy is ontfengcn met volkome toe- 
juychJng en bewilliging van mond en hart, en tot de algemeene blydfchapvaa 
ieder goed onderdaan en goed Proteftant , als haar eenige en wettige Koning: 
En hoewel zyne Regeering, zedert het moment dat hy tot de Kroon kwam ^ 
tot nu toe is geweeft een zamenhang van wysheit , van Juftitic , en van bartn^ 
bertigheit, dat zyne^beid is geweeft geftadig , onveripoeid, en vol vaa fuc^ 

'ces 



M E R C Ü R I U S; 157 

€€S om de eer en de reputatie dezer natiën , den koophandel en de rykdommen tji6» 
^yner Kooingryken teherflellen, en dat altebedenkelykezoorten van aanmoe- Fehruarj 
digingen , door hem zyn gegeven aan èê kerk van EngeUnd , en dat hy ook 
heeft doen blyken alle mc^elyke tederhert \ zelf voor zyne Roomsgezinde on- 
derdanen : zo hebben de gemelde Zamenzweerders hare pogingen , des niet te- 
genflaande, door de allerveragtüe en godloofte wegen wederom kragtlg ver- 
cieowt, om deze Koningryken te werpen in de allergrootfte verwarring; bc- 
ilooten hebbende deze Natiën van de onwaardeerlyke zegeningen, dfe zy tegen- 
woordig genieten onder de wyze en Zi^e Regeering van zyne tegenwoordige "^ 
Majeileit den Koning G £ o r g E , te beroven , en z'y hadden zig vereenigt en 
beflooten om hare verderfelykc en. verraderlyke deflèincn uit te voeren; en tot 
dien dnde hadden Jacobus Grave van Derwentwater y William Lord Wid- 
drington , Wtlliam Grave van Nithsdale , Georgië Grave van Wmton , Ro- 
bert Grave van Cafnwath , Willïam Vicomte Renmnre , eft WiHiam Lord 
Narrn^ met Thomas Fofter, de Lord Charles Murray , en verfchéide andere^ 
in de maanden September , Oftober , en November 171 f. zeer verderiSyk , 
boosaardiglyk , en vcrraderlyk voorgenomen en geconfpireert.tot de dood van 
zyn geheiligde Majefteit; en, Om hare gezegde verderflyke aanflagcn uit te voe- 
ren , hadden zy in de Provfncien TfvhuUie , N^tHmmkerhnd y. Cumberland en 
Lancéfier , en in andere plaatzen van dit Ryk, eene zeer wreede en bloedige 
Oorlog verwekt tegens zyn Majefteit , om dezelve af te zetten , en ter dood 
te brgagcn , en den zclven re bcroovcn van zyn Kroon en waardigheit ^ &c. 

Den if . wierd van wegens de Pairs , aan h Huis der Gemeente ge- 
boodfchapt, dat in 't Hoogerhuis, zonder eenige verandering wasge- 
paflèert de Bil , verklarende aan Hoog Verraad fcbuldig John Gravt 
van Marr, William Murrhay Marquis van Tullebardini James Grave 
van Linlitgow 9 en John Lord: Drummoncr dus het Lagerhuis , mee 
cenparigheit van ftemmen ,. befloot , om aan den Koning by Adres te 
verzoeken ) een premie "tot gcvangc neeming dezer Perzonen te willen 
ftellen , en waar op vervplgens een zodanige Proclamatie in 'c ligt 
kwam. Den Heer Lecbmore proponeerde ook y of men den Koning 
niet moft verzoeken , een generale iVmneftie te willen- verleenen aan 
fiUe Schützjs Rebellen y die zig binnen zekeren tyd zouden onderwer- 
pen 9 wyt dit het befte middel (cheen tot het doen eindigen der Re* 
bellie \ maar^y wierd 2eer kragtig tegengefproken , uit overweging 
der verwoedingen nog onlangs door de Rebellen begaan. 

Den 20» Lasmen de eerfte maal de Bil 9 om fpoediger te kunnen 
procedeeren tegens de gevange Rebellen. Men maakte eenigeRegle- 
xneoteOf aai^aande de rlaaczcn in de Zaal ymfVe/tmMnjItriootócLcm 

V 3 den 



_ / 




Tebfuary _ _ _ 

tc Commiiccé *s Natniddagi , _ _ 

Hoogerhuis omtrent dezelve tyd daar ook gekomen zynde , » bragc 
men de zes overtuigde Lords , zittende in Karoflcn , uit den Towr^ 
Voor de Baly van de Vierfchaar , wanneer gelezen wierd de Commif* 
fie , waar by men den Lord Kantzelier tot Opper-R echter aanftelde, 
zittende de Pairs altemaal, zolang men daar mede bezig was , inhun» 
ne lange Rokken of Tabbaarden ongedekt. Voorts nam den gemelden 
Lord Upper-Regter de Witte Stafin zyne hand , en vervoegde zig 
ter Zitting in den lloel , voor hem onder een koftel)^k verbemelte ge- 
plaatft,' Toen wierden de Artykelen van befchuldiging, ten lafte.der 
gevangen Lords, en ook hunne antwoorden , by dewelke zyzigicbui- 
dig erkennen 9 gelezen ; mitsgaders ^an yder in^t byzonder gevraagt, 
p/ jy iets in te brengen hadden^ waar door men f volgens de Wetten en naar 
Regten , de Sententie des Doods tegen hen met mogt vellen t Den Lord 
Dervent water deed daar op een tamelyk lange Rcdenvoering , beken- 
nende wel zyne begane Rebellie en V erradery , maar zeide ook , dat 
hj tot die beide fnoodheden , tegens z.jne neiging , gedwongen was geweefl | 
dat hy tot den Krygsdienfi niet een man geligt , en alleenlyk z^jn eigen Paarm 
den en Wapenen gebruikt had \ dat hy x^ig tot Pretton de eenigfle betoondt^ 
cm de andere Hoofd^Rebellen tot onderwerping te overeAen % dat hy ^ ko^ 
mende teti dien einde uit de Stad bj den Generaal van '/ Konings Troupenj 
ffet woord van Eer , aangaande die onderwerping , omfing y dat V anders^ 
fints^ buiten twyffely maar bloed geftort , en^de kans mtfchien tot der Re^ 
bellen voordeel uitgevallen zjoude zjyn j en eindelyk^ dat^ indien den Kom 
ning hem geUefde te pardonneeren ^ hy zjg voortaan als een Vftn zjyn Aiuje^ 
fteits getrouw fie Onderdanen betoonen , ja zjyn leven » en alUs wat hem dkrm. 
baar was^ tot verdediging vam defelfsgehkligt Per zo on y en vandetegerhm 
woordige Regeer ing ^ opz^etten wilde. Den Lord Widdrington deed ook 
een lange Harangue tot zyne verfchooning , maar ( even als den boven, 
gemelden Grave van Dervent water ) zo zagt , dat den Lord Kantze- 
lier alles niet perfeö kon hooren , ^ weshalvcn men het gezegde dezer 
twee opfchreef. Den Grave van Carnwaih < bclydende mede zyne 
misdaat, zeide ; dat^ dewyl den Koning bnoemt was voor een goeder tic • 
ren y^orft , hy genade verhoopte te vinden } dog , het noodlot hem willend^ 
doen fierven ^ dat de wille van God mojl gefchicden^ als wanneer hy ev^n^ 

wtl 



M E R C U R I U S. 



ïf9 



%vel tot z.jn laateen adem dagt te lidden voor den Koning , voor de Pairs ^7i6. 
Zfne Regters , en voor het eerwaardig Huis der 'Gemeente xjne aanklagers. ^^^J^l 
ÏJit alles fpnik den Grave van Carnwath met een verheven ftem , en 
jndicrvoegen vcraniwoordede zig ook , dog met geringer omftandig- 
heden, den Grave van Nicbisdale , den Vicomte Kenmure , en den 
Lord Nairn^ waar na den Lord Üpper-Regterdeze geleerde Reden^^ 
Focring gebruikte» , - 

GY Jacob Graaf van Derwentwatcr , William Baron van Widdfington , 
Robert Graaf van Carnwath, William Vicomte van Ifenmure , en^Wil^ 
liam Baron vanNairn, xyt door de Geméentensvan Gfoot-Brsttannien ^ ineen 
ParJement vergadert, aangeklaagt over de Misdaad van hoog Verraad, als heb* 
bende een toeleg op het leven van zyneMajefteit gemaakt, en getragt een bloe- 
dige en verdcrfelyke Oorlog tegens zync geheiligde Perxoon te verwekken, ^ 
ten einde om hem van de Troon te ftooten en te vermoorden ; als ook dade* *^ 

\yk dezen Oorlog begonnen , en een Pretendent tot de Kroon, voor Koning 
van deze Koningryken, geproclamecrt. • 

Deic befchuldigihg is een pfopednreto overeenkomÖig met het^ebruikelyk; 
Regt, als eenige andere die 'gr zyn kan ; hoewel een van U lieden in het be- 
gin van zyne Verdediging veronderftcld heeft , dat de zelve verre afwykt van . . 
de gewoone Cours van Regt en Juftitie. 

Indien Gylie^eu door de ordinaris we^en waart aangeklaagt , %o zoude de 
befcholdiging niet anders gedurende de zitting van het Parlement , dan voor , . 
het Hoogerhuis hebben konncn gebragt worden. Het is waar ^ dat Gylieden 
in het eerfte geval alleen door de groote Jurys van^een Provintie zoud zyn a^- 
geklaaet,^ in plaats dat tegenwoordig het gehecle Volk van Groot 'Bfittanuien> 
door de Gedeputeerden, die het zelve reprezen teren, U lieden befchuldjgcr is.. 
Het geen hier In zeer aanmerkens waardig voorkomt , js ,dat Gyliedeh ,. 
niettcgcnftaandfe de verfchillentheit van gevoelens , die.men'in alle groote Ver- 
gaderingen Qvcr andere Pointen viad , door de eenparige ftem van het Huis- 
der GemecTntens aangeklaagt 'bent , zonder dat iemand zig daar tegen gefteld. 
heeft; zo dat men nooit kan veronderttellen, dat 'er de minfte onrcgtvaardig- 
heit gepleegt is in de Proceduren , die men ten opzigtc vanw lieden gehouden-. 
heeft. De Gemeentens hebben zig na het fchynt geoordeeld zo ftcrk verbon- . 
den te zyn, aan de behoudenis van de waaragtfge Geheiligde Perzoon van Zy- 
T\c Majeftcit , en de Succeffie in de Proteftantze Linie (die het Leven en de 
Ziel van deze Koningryken zyn ) dat dezelve niet nalaten konden van de eer- 
lic gel^enbcit, die zig op dede, te omhelzen , met deel te nemen , het welk 
hen ook toekomt , in een Bedryf dat zo openbaar en nóodzal^elyk voor de • 
R^tvaardirfieit van Zynt Maiefteit is, ,.,..», 

Het IS dan hieromme,dat het Politieke Lighaam van dit Koningr\k certiger. 
wyzc tot zyn cige b^herming is opgeftaan, en tot ftraffiOgvandic Misdadwi,. 



itfo E U R o P I S C H E 

171^. die rcgelregt, als men oorzaak had om te vreezen, tot deszelfs gcheele onder 

PebruéÊfj gang ftrekten. 

Op deze bcfchuldiging heeft een ieder van U lieden zyne zaak bepleit , en 
zie fchuldig aan de misdaad van hoog Verraad erkend , waar mede gy betigt 
wicrd. Uwe verantwoórdigingen verfchillen een weinig, ten opzigte van de 
rcdeneö, die gy voortbrengt, om de fchrikkeijrkheit van Uwe misdaad te ver- 
minderen, en Genade te verkrygen. Het is niet nodig , dat ik my ophoudc , 
met de gcenen , die niet anders dan tot dit laatfte oogmerk dienen , zodanige 
als eenige omftandigheden zyn, die uwe overgaaf verge7elfchapt hebben: maar 
ten opzigte van de anderej-die-ftrekkeni om de misdaden te verminderen van 
welke gy heden overtuigt zyt , zo ben ik verpligt daar omtrent eenige aati- 
merkingen te maken, ten einde dat het oordeel, 't welk tegens U Jieden moet 
uitgefprooken worden , voor de oogen van de geheele Waereld regtvaardig , 
billyk, en overecnkomftig met de Wetten mag blyken te zyn , op' dat gy lie- 
den niet In eenige verderflyke dwaling moofft blyven, tenopzi^e van een Hof 
dat oneindig hoger dan het onze is , en op dat gy lieden niet minder fchrik en 
knagin^ gevoeld over de misdaad , aan welke gy uw hebt fchuldig gemaakt , 
dan die in der daad verdiend. 

Eenige van U lieden geven voor , xlat zy zonder eenige voorbedagte Raad ia 
deze rebellie getreden zyn, en zonder de nodige toebereidzels van Volk , W"a- 
penen , en Paarden gehad te hebben. 

Veronderfleld dat dit waar is , als eenige van U lieden betuigen , zo bid ik 
^ lieden te overwegen , dat by aldien deze reden u- van de eene zyde veront- 
fchuldigt , van zelfs deze zameuzweering gefmeed te hebben » dat die van de 
andere zyde uwe misdaad zeer veel verzwaard , in het deel *t welk gy lieden 
ongctwyfFelt in de uitvoering gehad hebt. Dit bewyft ten minden ^ dat uwe 
genegentheit voor de opiknd, die buiten twyfel in alle uwe woorden endaden 
heeft uitgemunt, zo wel bekend was, dat de Autheuren van deze verfoejelykc 
aanflag op uw (laat maakten , en zig ook niet bedrogen vonden; dat uwe drift 
voor. deze zaak zo brandend was, aat gy U lieden op de minde tyding, en op 
de eerfte nodigiïig ift dcZelve gewikkelt hebt; dat gy lieden uw niet hebt willen 
verontfchuldigen over het gebrek van tóerufljng, als^ had konnen doen 5 dat 

fy eerder verkoord, om daar ptotzelingdeel inteliemen, by na naakt en zon- 
er voorzien te zyn van het geen tot zodanige onderneming vcreifchf wierd , 
dan te weigeren in dezelve te treden ; en in een woord , dat gy lieden ten op- 
zigte van uw Volk , van uwe Baarden , en van uwe Wapenen niet in zodani- 
ge goede ftaat waart, als gy had konnen zyn , en ook zoud eeweeft hebben \ 
indien men zorg had gedragen, om U lieden vroeger te waarichouwen ; maar 
dat uwe herten zeer bereidwillig waren. 

IVfcn geeft ook voor , om Üwe misdaad te verklynen , dat gy lieden geene 
wreede of barbaarze daad gepleegthebt , dat ig te zeggen , zo ik my niet be- 
drieg , dat gy niet geroofd, nog geplonderd , nog iets dat erger is gedaan 
h^bt. 

DA t:an niet dan taaar voor een gedeeke waar zyn ; paar gy zult met my 

rcr 



M E R C U R I Ü S, i«r 

ter ïclvcr tyd moeten toeflaaOi dat dcvcrwoefting vaneen zekere ftreckLands 171*. 
niet ia vergelyking komt by de buitenlporigKeit van de daad ,. vati misdaad , Pehuar^f 
van welke gy lieden overtuigt bent , en van een openbare toeleg , om de befte 
-der Koningen om te brengen , en tot aan de grond het gehecle gebouw van een 
Regeering te vernielen , 't welk het allerbefle in de gehecle Waereld is , om 
het Geluk volmaakt te maken , en dé waardigheit van de menfchelyke^ natuur 
te handhaven. Het eerfte Geweld veroorzaakt niet anders dan een kwaal , die 
haaft herfteld kan worden, en die eemeenetyk m'et boven zekere* palen gaat , 
die eng genoeg zyn; in plaats dat de andere, indien het gelukt bajl, niet an* 
ders dan een aleemeene verwoelling over het geheele Koningryk zoude ge- 
bragt hebben, voor het overige, zo is een goed gedeelte van net geen hier tot 
uw voordeel gezegtword^ niet anders dan door toeval gebeurd : Uwe marfcbt 
v^as zo haaftig^ het zy om des Konings Troupen te ontkomen , ^( met een 
.ydele hoop, van in alle Provintien-, door welke gy heen zoud trekken, een op- 
fiand te verwekken , dat ^ heden geen tyd zoud gehad hebben^ om het Land 
te verwoeften , zoilder U van 4e vooruaamfte en van de allerverderfelykfte 
aanlig, te ontfteken, die gy voorgenomen had , oin uit te voeren , zo als ik 
icx^ gez^ heb. 

Aan de andere kant, zo is het zeer vreemt , dat Perzoonen indezeopftand 
ingewikkeld , daar van de fchuld aan de Regeering toeichryven , en aan de or- 
ders , die *er gegeven zyn , om zodanigen te arrefteren , die men verdagt hield, 
dat het meefte genegen waren, omMezelve te onderfteunen , alzo dit een ge* 
Tvoonelyk gebruik in diergelyke' gevallen is , en van een volftrekte noodzaKe- 
lykheit voor deszelfe eige -behouden]^: kan men wel gelooyen , dat luiden op» 
roerig worden, alleen om die oorzaak, dat men aan hen de middelen wil be* 
nemen , van tt. konnen opftaan ; of dat een enkelde zeer zagte gevangenis » niet 
beter met de fiaat van een gezond menfch zoude overeengeKomen hebben « dan 
niec de moeijelykheden en ongemakken van deze lange en haaftige Marfen ia 
het hert van de Winter? d^halven Mylords zo heeft het opnemen vandeWa*? 
penen door U Heden veel meer gediend , om de voorzigtigheit van de Regee* 
ring in het geven van deze Orders teregtvaardigen , als dat deze Orders op ee^ 
nige wyze zonden konnen dienen , om de fchrikkelykheit van Ulive misdaad te 
verkidnen. Helaas ! welk een geluk zoude het niet voor U lieden wezen , van 
iogevolge van deze Orders in de gevangenis gebragt geweefi te zyn ? 

&y aldien Gy lieden ernftig en ter goeder trouw uw geval en de Natuur 
van de -zaken komt te overwegen , zo kond gy U lieden immers niet inbeel- 
den , dat het mogelyk^ kan zyn , dat ^y lieden uw zelven , door ligtvaardigheit, 
door verra^ng , of door onbedagtheu, in een zodanige zware en gevaar] yke 
öndprnemipg als deze gewikkelt hebt : Of dat , indien de attaque van Pfffi0m 
jxiet met zo veel haaft gefchiet was , en dat de Rebellen meerder tyd gehad had« 
den , om zig te verüerken , dat gy lieden uw eerder zoud onderworpen heb- 
ben , en mét minder bloedftorting, of zonder dat 'er zelrs ten droppel zoude 
Vr^ gtpl^ngï geworden. 

Neeu, Mylords^, geloof my, alle deze verptitfchttldigingen , en anderen, die 

X na. 



tS± E Ü R o t> I S C H E 

1716. ï^^ deïelve'gclykcni ^yn nfet tnders dan Konftenaryen . van Euïden , die itg 
Tihruary vleyen van hun leven daar door te zullen behouden ; maar niet van de geenen, 
die gereet tyn, om xlg voor een Vicrfchaar te verantwoorden, jflwaarde ge- 
dagten van het Hert van een Menfch, en de waaragtige oorzaken, van alle zy* 
ine handelingen in een klaar ligt zullen geftelt worden. ■ 

Na op deze wyze eenige van uwe valfche vborwendzcls , die gy lieden ge- 
bruikt hebt, ontzeenuwt te hebben; zo zal ik, om ulieden des te beter te be- 
wegen van op de z waarhei t van uwe Misdaad te letten . en deze onverander- 
lylce Pligt af te leggen, nog eenige Omftandigheden aanhalen , die dezelve zeer 
verzwaren, en uwe ernftige overweging waardig zyn. 

De Goddelyke deugden , om my van het bywoort te bedienen , 't welk gy 
Heden zelfs vcrkoozen hebt , die de geheele Waereld , met U lieden , Mylords 
«erkend , dat Zyne Majeftcit bezit , en tot welke gylieden tegenwoordig uwe 
toevlugt komt te nemen , moeften zonder twyfel uwe handen te rug gehou- 
den , en uw belet hebben , van tot het afzetten , tot het verderf, en tot het 
vermoorden van een zodanige voortrefFelyke Prins te' arbeiden. Dat deze ha- 
telyke termen U lieden niet verwonderen ; want het is aldus dat de Afte van 
Befchuldiging fpreekt, en dat onze Wetten uwe handelingen uitleggen ; het 
welk niet alleen waar is ten opzigte van het denkbeeld , dat die aan ons van 
<cn diergelyke misdaad geven , maar ook zeer klaar in de letter zelft gevon- 
den word. Het is ten minden een zeer regtvaardige Aanmerking, dat *er maar 
een zeer gering onderfcheit tuflchen Koningen , die in de magt van de Preten- 
denten van hunne Kroon komen te vervallen., en het Graft is. 'Indien uwe 
^nfl^ gelukt had, zo had ik zeer bezwaarlyk kounen geloi'en, dat het geval 
van Zyne Majefteit éene exceptie aan deze algemcene Regel zoude ge^veeft 
zyn, naardien het ten höogften onwaiarfchynelyk is, dat de vlugt iemand van 
die doorlugtige en dappere tamilie zoude gered hebben. 

*t Is een verdere bezwaring 'van uwe misdaad, dat zyhe Majeftcit, dien gy- 
lieden van den Troon geftooten woud hebben , niet door geweld , of door de 
Hften vaiï ftaatzugt, na de Kroon gcftaan heeft; marfr dat hy vrecdzaamlykèn 
ipvettiglyk by agtervolginge daarop gekomen is; en dat hy, op'*t ovcrlydenvaii 
wylen-dè Konitiginne -zonder kinderen, öntwyfelbaï^r de naaftewierd 'die door 
afdalinge tot de Kroon konde komen , volgens de Wet, en de-geftelthéft v^n 
dit Koningryk , zo als die verklaard was te zyn eenige Jaren te vooren, dat 
men de luoon uitdrukkelyk bepaalde aan 't Huis van Uamnjtr. Dit rcgt was 
erkend , en de afdaling der Kroone zodanig bepaald of bevèftigt, 'door degtn- 



tOjdluah,dathet 



fche Wctgevciide magt,' in twéé agter eenvolgende Regceringen, en meer dan 
eens inde laatfte; 't welk ifwe-medepligtigenfecnZinsSvilleiuo 
de Natie na dfe kant gezwaait zoude hebben. 

Hoc kan het dan in iemands zin komen , te denken dat byzondere Perzoo- 
nen met een goede confcientie mogten tragten zulk een vaftftelling om verre 
fe ftooten , zoidoor tot opröerige wapentnte loopen , als door hetfchuimdes 
volks te vergiftigen, door in zig zelfs tegenftrydige gevoelens , en ongegronde 
lafieringen; of dilt Gods Voorzien'ghcit zulke gódloozc, en zulke vejtdcrflyke 



M E R C U R I U S- i6i 

«anibigent ooit voorlpo^ig maken zoude ? iozpoderheit als men eens over- %ji6, 
denkt, dat de allervrugtbaarde uitvindzden aan de kant van de mnitery , niet feiruMff 
ii)%^*g geweeft zyn de minfle fchaduw eenerbezv^areniüe, als de oorzaak daar , ,/ ^.i 
af, aan te wyzen. 

Tot zulke jammerlykc uitvlugten zyn zy ontrent dït punt gebragt gcweeft ^ 
dat 'er uit gebrek van beter koleurgcvinge , door de makkers uwer Lordfchap- 
pen op een plegtige wyze tegen zyne Majefteits regeeringe ingebragt is , dat 
zyn volk de vrugten der Vreole niet fmaakt, gelyk onze gebuuren zedert dea 
laatflen Oorlog gedaan hebben. Aldus berooven zy ons eerft van onze Vree* 
. de, en dan verwyten zy ons nog dat vf^ ^^^ ^^^ hebbén. 't Is inderdaad een 

Êlrogtelykc muitery, die op de R^eering, welke zybefpringt, niet anders te 
i(pen kan vhiden, dan *t gene de uitwerking van de muitery zelve is. 

Uwe Lordfchappen zullen ook wel doen, dat zy een» overwegen, watee^ 
vcrmeefderiug van belaftinge uwe verradery nodig gemaakt heeft op het volk 
van dit Ryk , het welk van noode had , en ook op *t punt ftond om èenige ' 

Terligtinge te genieten. Tot dien einde was het , gelyk wel bekend is , dat 
znen verleden Jaar alle nieuwe of verhoogde Cchattingen zorgvuldig vernriyde, 
en zyo Majefteit was vernoegt om niet meer Troupea te hebben , dan maar 
even genoeg waren om zyn perzoon op te wagten , en eenige weinige plaatzeii 
met bezettinge te voorzien. 

Maar 't gene zyne Majefteit aldus deed tot ontladinge en rufte zyns volks, 
hebt Gy lieden ondank baarlyk tot zyn nadeel gewend , door aanmoediging daar 
uit te ontkenen, om zyne veiligheit en die* van 't Ryk in -gevaar, en verdruk" 
kii^ over uwe mede onderdanen , te brengen. 

Uwe Lordfchappen bemerken wel , dat ik my onthoude van uit te wddea 
cp de eJeoden van eenen burgerlyken oorlog , zynde een zeer breed en ruim 
onderwerp; ik zal u lieden op dat punt alleenlyk erinneren, .dat, hoedanig die 
onheilen ook in dit tegenwoordig geval mogen wezen, egter alle , die t'ceni- 
gcr tyd , of op eenige plaats déelgenooten aan de muitery zyn , inzonderheit 
penoonen van aanzien en (laat-, ook eenigermate daar voor te verantwoordei^ 
aullen hebben ; en daarom moeten uwe Lordfchappen zig niet canfoh vry hou* 
den van de ïchuld dier woeilheden , welke onlangs , door zoofanige die in 't 
'c zelde verraad met ulieden zyn gewikkeld , en nog niet volkomen onderge- 
bragt , ia 't verbranden van de wooningen hunner Landslieden begaan zyn , 
^aar door zy veele duizenden voor koude «n hongersnood in dit ilreng fai- 
fbcn bloot geftelt hebben. 

Ik moet deze van uwe Lordfchappen » die bvelydctiis 'dow tan de Religie dor 
Boomfche Kerke , dat tegt doen , dat gylieden eene aanvéetiog had , en wél 
een zeer gtoote, om u in dit verraad te wikkelen, welke dp andere niet had? 
den ; dewyl \ klaar bleek , dat zo 't aan iiwè kant gelukt hadde , zulks het 
Pausdom voor altoos in dif Koningryk zoude beveftigd , en Gyjieden waar- 
fchynclyk nooit zulk een fraaije gelegentheit wedergckrcegen zoudt hebben. 

Maar, goede God! hoe moeten. dan die Protettanten met beCiij^mthétr 
ovccflMpt zya^ welke in dezelfile ipa9tr^e}en tradM>.'^mid^r ict^ woj^imuw 

X 2 Religie 



« 



1(^4 EUROPISCHE 

i7»^' Religie (voor 7.0 veel ik ooit heb konnen bevinden uit eenige ondcrvraginge 
V^yruary die ik gezien of gehoord heb) te bedingen, of 20 veel aUte vereifchen, veel- 
min te verwerven cene broflè belofte , dat die bewaard , of flegts geduld zou- 
den. 

*t Is myn pligc uwe Lordfchappen aldus te vermanen , op dat gy zó wel op 
de verzwaringen , als verzagtingen (zo *er eenige zyn) van uwe misdadea 
xnoogt. denken : en by aldien ik maar de minfte hoope konde hebben , dat de 
vöoroordeelen van aanWenft en opvoedihge niet sd te ftérk zouden weezen 
voor de ernflijgftc en liefdadigfte vermaningen , dan zoud ik u lieden bidden , 
u .niet langer te verlaten op die Beöierdcrs uwer conrcientien , door welker 
beleid gy lieden waarfchynelyk tot dezen jammerlyken (laat gebragt zyt : maar 
dat uwe Lordfchappen t'uwcr byftand wilden nemen eenige van die godvrug- 
tige en geleerde Predikanten der Kerk van Engtlandy die dat onfeilbaar kente- 
ken van opregtc Chriftenen , de algemcene liefde , geftadig gedragen hebben. 

En nu, Mylords, blyft'er niets meer overig, dan dat ik over u lieden uit- 
Ipreeke Cen*t moeit my dat het myn lot is het te doen) dat fchrikkclyk von- 
nis der Wet, *t welk het zelfde moet wezen, dat doorgaanis tegens den gering- 
ften Misdadiécr van dit flag geveld word. 

Het fchandelykftc en pynlykfte gedeelte daar van word gcmeenlyk door de 
cenade der Kroone kwytgefcholden aan perzonen van u liedcr (laat ; maar de 
Wet, in dit geval doof zynde ontrent het onderfcheid van perzonen, vereifchtr 
dat ik uit(praakdoe,gplyk ook door dit Geregtshof gewezen is. 

Dat gylTedcn , James Graaf van Dcrwentwater, William Lord Widdring'- 
ton, William Graaf van Nithisdale , Robert Graaf Carnwath ,. William Vi- 
corotc Kenmure, en William Lord Nairn, cneenicgclyk van u Weden ^ we- 
derkeert na de Gevankenis van den Tov)t^ van waar gy lieden gcko'men zyt : 
daar van daan moet gy geflcept worden na de plaats dcsGcrcgts , daar moctgy 
by de keel opgehangen worden , maar niet tot dat gy dood.jtyt j want gy moet 
levendig afgelned.en worden ;. daa moeten uwe ingevyanden uitgenomen ,. ea 
. voor uwe aangezietcn verbrand worden ; vervolgens moeten uwe hoofden van • 
uwe lichaamen afgezonderd, en uwe lichamen m vier declen gedeclt worden j^ 
«n die moeten tors Kouihgs befchikkiöge wezen, 

^ God Almagtig zy uwc zielen genadig. 

Den Lord 0|>per*Regterv naar dit 'iiitgefprokcn Dood* vonni», op- 
fiaande^ en zyncn ScaF verbrekende , verklaarde dat *er nkcsmeer» 
uit kragce van zynentegcnwooFdigcn. Laft- brief |. te doen, en dat dus ^ 
deze byeenkomlt cmtbonden was; Hy verliet zynen Stoel ,. en zette 
2igopde WolbaaJ^^ i^aagfrnde, of het hare Lordfchappen l^ebaagdc» 
van zig cc adjourneeren tot het Hoogerhuis; ?: Waar op de Leden ja 



invoegt 



*X 



M E R C ü R I U S; t6s 

zy gekomen waren. Geduurcndc deze plcgtigheit zat den Ko- '7»^. , 
ning incognito in ccne Loge ter rcgter , en den Prins van Wallis ter ^^^^ 1 
linkerhand van den Troon,, willende zy in dit gewigtigRegts-geding • 
oog- en oor- getuigen' zyn. De zes veroórdcele Lords bragt men naar ' 
den iêwrxe rug, gaande voor dezel ve den OflSeier, dragende zyn Hei- 
baard mee het fchcrp naar hun toegekeert. 

Nu zalmen den rockelozen opftatid in SchotUnd weer vervolgen. Den 
Pretendent, het Hoofd dezer oproerigen, den 2 January tePaershead 
aan land geftapt, was zedert, met Tl[)glatking der Fr^w/rfc^ Regeering, 
ouderfteunt va» geldzómraen , officieren, en meer andere noodwetidig- 
heden. Hy had den ty. te Dnndee , een gefterktc Plaats in 't Graaf- 
(chap Afigt*s , aan de mond van de Tay , daar ze eene goede Haven 
'heeft, zyne openbare intrede gedaan ; zittende dien gewaande Koning 
te paard, ruflchendenGravevanMaiT ter rcgter en den Gravc Marshal 
ter linkerhand ^ gevolgt van een menigte minder Lords en andere 
Heeren. Hier van daan trok' hy naar Scène , een Burgc of openplaats 
aan de gemelde T47, en gelegen pas éen uur boven Perth ^ hebbende 
vooTtyds het Regt bezeten , om de Koningen van Schotland te kroo- 
nen ; dus het icheen dat den Pretendent daarom nu. ook deze verblyf- 
plaacs had verkoren y. denkende hier van gely ken t door de dwaasheit zy« 
ncr aanhangers , gekroont te zullen werden j wyderszig aanftellende, 
door het uit geven yan verfcheide Proclaraatien , als of hy reeds wet- 
tig Koning was } namentlyk eene , gebiedende dat alle vreemde Geld* 
^ecien gangbaar xjoude zjjn\ éen ander, 9m voor zjjn Perz.cón in de Ker^^ 
kpn te bidden ^ een derde , cm de Staf en van het Schotlands Koningryk 
( ^^i S^^^ Parlement) den li, Fehrnarj bj een te doen komen *, een vierde, 
0m een dankdag in Schotland., voor z,yn geluh^ge overkemfi te vieren ^ en 
€cn vyfdc , belovende een generaal Pardon , met uitjluiting nogtans van de 
Hertogen van Marlhouriy en Newca^le^ den Gr ave van Sunderlandjden 
Generaal. Stanhope , en den Heer Rohert Walfole y bevelende of \t fcherpfte 
aan alle andere Hertogen , Mar^jniien , Graven , Lords , Bar/fnnen , e^ 
eminder Koort van Heeren^ de Wapenen op f$ vatten ^ en zAg te komen ^oe^^ 
gen by tyn Leger tt Perth", of daar het mogt Kampetren. Alle deze Pro- 
clamatien waren geteekent J^ames ReX, en daar onder lasmen, op 
ofdte va^ zyn Majefleit y Ma it r. 

By *c gevolg bleek , dat de voormelde Proclamatien , inzonderbeh 
^ nat ft gmeldc, bet vcrw^gtc effeft niet Toonbragten^ wyl eem'ge 

X j, ver^ 



c 



i68 E U R O P I S C H B 

171*. m'ttniddcn van 20 veekrky gevaren, waar aan Gy oloqtgeftcldgeireefttyt 
VibrMétff en in weerwil van de hdfche uitvindlelen die tegens U bèdagtzyn, omdood- 
i' flagers aan te moedigen om Uw geheiligd Perfoon te vermoorden ; een daad 

die de Heidenen ïelts, verfoeiden. Dat deielve genadige Voorzicnighelt altoos 
cohtinoeere Uw^ Majetteit te befchermen , Uwe Wapenen te zeenenen » de 
herten van al Uw Volk tot U te trekken, degeene,die zig tegensUwe regt- 
matige Eifchen kanten , t' otider te brengen j U op den Throon van Uwc 
Voorzaten vaft te ftellen ; aan U een langdurige en gelukkige Regeering te 
, vcrleenen; U met Koninglyke Kinderen , en eindelyk met een oufterflyke Kroon 
van Roem re zcegenen. En gelyk als bet altoos Onza zorg geweeft i% , en 
. zal zyn , de gemoederen van 'het Volk waare grondregelen , van.getrouwbeit 
aan Uwe Majefteic, in te prenten; zo is dit ber erniiig gebed van (met be- 
lieven van Uwe Majeltót) Uwc Majefteits zeer pligtfcauldige, zeer gehoor- 
zame en zeer ootmoedige Dienaars. 

Op dk Adres antwoorde den ge waanden Koning aldus. 

IK ben zeer gevoelig van den yver en de getrouwhcit , die Gy voor My vcfw 
klaard; en het zal My aangenaam zyn gelegentheden te hebben , om aanll 
Lieden teekenen te geven van Mync gunlt en befcherming. 

y DezQ dingen aan dat oord voorv'allende , zo zagmen ondertuflchen 
den Grave van Sutherland en<len Lord Lovant, commandeerende elk 
een byzonder Corps , tot in hec graatlchap MwnrM 'doordringen , en 
hare progreflcn nog verder voortzetten j verhinderende daar door deo 
Rebelligen Kepok Makdonafl ,. om met zyn- volk zig te voegen by 
den RidJèr John Makkeiizie , en verpligte ook de* Rebeiien , on« 
der den Ridder Makkintos 9 zig ftil te houden. Eindelyk de Rivier 
Ntf/?tf overgetrokkcn zynde , en berigt oncfangendc, dat beide cerft» 
gemelde weder in beweging waren, "zo ilclde den Lord Lovanc zig cu(^ 
fchen beide , deed Kcpok met de zync naar CUngftf vkigten , en 
Makkcnzie Invernes verlaten ; bereikende alzo kort daar na jtyn oog-, 
merk , dat het gehecle Graaffchap zig onderwierp ^ en dat de nanzitn* 
lykftê Clartó (lil Weven, bchalven den Grave vanScaforthj die nog ia 
de Rebellie volharde. Dezen Grave zyn Volk 9 nevens ccntge nabuuri- 
ge Clans, omtrent de Rivier Btautie zimen gcbrajgt hebbende, zo de- 
tacheerde den Gravevan Sutherland den 6. january daar tegensden Lord 
I^vant met 660 . man ^ om zig aan de gemelde Rivier te voegen by 700. 
mani daar onder 100, Edelluidcn van de f M^^rj. Hy naderde den 7. in*t 
gezigc der RebeUen » dog de Rivier fcheide; baar van malkander \ ah 

-p wanneer 



I - 



/ 



M E R C U R I V & 1(59 

iRTanncèr de Graviniie Weduwe van Seafort, op haar verzoek , een 171^, ' 
mond-gefprek verkreeg met den Lord Loyat ^ bedingende dat den tehruiry 
Graaf, bare Zóoo, zyn ge wapent Volk naar bpis laten gaan, zigaan *" 
de gfhoorzaarobeic van Koning GEORGE weder onderwerpen , en 
IQ zyn buis te Brabdn zo lang Itil bly ven zoude 9 tot dat het welbeha- 
gen des Konings dien aangaande ontfangen wierde ; mits dat hy deze 
onderwerping 9 met eigen band geteekent, den volgenden morgen aan " 
den Lord Lovat zond 9 of » zulks niet gefcbiédende , datmen toeflel 
maakte » om de meergeipelde Rivier Beaulü te pafleeren. Het kwam 
zo verre \ dat %y over 't Ys trokken « om handgemeen te worden \ dog 
vericbynende op de boogtens 9 zo ontfing men van den Graye yan Seafort 
zynegeteekende onderwerping ^ en welke nogtansvan de hand gewe- 
zen zoude geworden zyn 9 indien men de Rebellen gevocglyk had kunnen 
aancaften 9 die voornemens waren naar de gebergtens en boilchagien 
te wyken » werwaards *s Koning^ Troupen9 door gebrek van levens« 
middelen, bun onmooglyk kondtf nazetten. Hoe aangenaam alle dez€ 
ea meer andere uitvoeringen den Konitm waren te voren gekomen 9 
zulks mag ten deele blyken uit het onderiuande brieffe van dankzeg- 
ging 9 door zyn Majefteit zelf aan den Grave van Sutherland gefcbre. ^ 
ven. ' • 

Milord , Grave van SmberUnd , van verfcheide Oorden vernomen hebbende 
de goede dienden dié Gy my doet , en de verftandige fchtkkingen die &;y 
gemaakt hebt om de importante Poft van Invtrnes te handhaven , 20 hebbe ik ^ 
niet willen nalaten , My te bedienen, van de gelegenthdt die zig voordoet, om 
u te verzekeren dat Ik zeer gevoelig ben over zo nutte Dienden , en^moogt 
itaai maken dat Ik dezelve niet vergeten zal. Ik hoopc d^ gy daar m tegen- 
woord^ zult volharden^mrt mter aandaet als ooit , nu mjn Leg^r op het 
Pojnt 19 om tegens 4e Rebellen op te trekken. Ik twyftl niet of het Schip , 
dat o Welpenen etf Geld brengt , zal by u aangekomen zyn : waar mede ik 
God bedde Milord,* Grave van SutberUnd^ dat hy u in zyn heilige en vv^aardc 
hoede neme. 

Den iS. fsnaary was de nodige Artillery tot de Belegering van i^^, 
te Edênlmrg aangesomen , en voorin , nefFens alle verdere noodwendig- 
heden, naar Stilling voortgezonden j' dus den Hertog van Argylc nu 
ceo nieuwe verdeeUng van 's Konings Troupen maakte , te weten, 
hy en den Velhccr Cadogan zoude de eerfte Linie , en den Holland fchen 
Generaal van der Beek de tweede Linie Comnundeeren. Men be« 

Y groou 



^ '" 



' ,70 E Ü,R a P I S C H E 

Mji6. grooce.dic Legertje op itooo, Maa> ofce %t. Battailbns en rt. Esea-^ 
pebruary drons » bchalvcD nog vyf BattailJons tot een Corps de Rcaerve > en de 
Arcillery beftond uu ^. zware Kartouwen » zes Mortieren , en eeni. 
ge Veldllukkeu* i 

De Hoofd- Rebellen» hebbende van het bovenftaandekennifle gekre- 
gen, zonden joc^o. Man wax Dumblain^ om zig aldaar , als haare A- 
vantguarde, te poileeren. Uier t^gens» na dat alles in 's KoningsLc- 
;ercfc tot den optogt in gerccdheit gebragt was , zagmen 't zelve den 
L en 9. February van Slirling opbrecken y. en de Voorhoede wel haaft 
tot aan DtémbUim nad&ren, verwagtende een on twyffelbaar hard treffen 
tegens de Rebellen aldaar te zullen ontmoeten, maar zy waren intyds 
fchielyk afgetrokken } zo dat deze Plaats en Downe ii^enome» ; en 
met 's Konings Guarnizoen bezet wierde. 
Si. 9? ^^" Pretendent , in (4) Schotland aangekomen , maakte de Mine, 
' als of hy met ernft zyn gewaand K roon*regt door den degen wilde doen 
gelden ; voorgevende » ,dat hy omtrerit Pmh zyne Vyandcn afwagten ,, 
en door een Dccicive fiataille dit. werk «wel haaft- ten èindc brengen 
£oude. 2Uet hier een van zyne Ordres, naardeflelfsfchandelykevlugt 
(iq 't vervolg te melden ) cc TulUbardint gevonden. 

m 

A Lzo het volftrekt nooAtakelyk voor ouïcn Diciift en de behoudenis van 
*^^^het Gemeen \s , dat den Vyand zo veel ongemak aangedaan werde a1s 
mooglyk iS, Inzonderheit Jn dcsxelft aantogt na ons, indieiv die jet tegens on- 
te Krygsmagt mogt óndcrncnfien; 't welk 20 zynde kan xulks niet bctcÊ. ver- 
rigt werden , als met al het ICborn en Vocragic , dat hen tot onderhoud in haar 
marfch mogt dienen, ie vernielen, en de Huften en f)orpcn,waarin dezelve 
zoude konnen legeren, te verbranden ; *t welk cgtcr na onze mecningnietmoctK 
gedaan worden, als ingevalle van een onvermydclyke noodzakclykheit ; aan- 

Saande het welke wjr onze volle Inftruöie gegeven hebben aaii' James Graham; 
e jonee van Braco. 

Dernalven h deze om U te bevelen en te verzoeken » van ,20 dr%als d^cl- 
ve U zal t«r hand gefteld zyn door de gemcltc James Graham , aanftondj te 
verbranden en- v^rwoeftcn het Dorp •>d||tf/&/frim/^r , mitsgaders alle Huizen,. 
Graanen en Voeragicn , hoedanig di5 tnogen zyn binnen gemeite Plaatze ,* in- 
diervoegendatzet'cenemaal onbruikbaar voor de Vyariden mogen gemaakt we- 
xcn ; en voox he^ doen van zulks, enwat in de uitvoering, verrijdt werd , zal^ 
deze U voor een genoegzame waarborg vcrftrekkca. \ 

4 Gegevem 



■ • 



M E R C ü R I U S. lyf 

Gtgevên In om Hof Scoon den %%.January lyK?, in bet I5. Jgêf van $nze 17*'* 
ttggeering. Fehrunrf 



J)oor lyn M^efteits bevel > 



(jRekcnd 

MARR. 



Het Opfchrlft was , aan den Coloncl Patrik Graham , of den commanderen- 
de Officier in der tyd van ons Garnizoen te TuUihardine. 

Dit tuficbcD beide gczcgt hebbende , 20 komen wy weer tot 's Ko^ 
nings Leger I utc het welke den 10. V morgens 'een Detlchcoi^nti 
mee tv/ee Stukken Kanon , om het Kafteel Braco aan te taften » voor 
afgezonden wierde> dog de Rebellen verlieten die Kaifteeli nadatze 
veel ongeregehheden In 'c omleggende dti&xi& badden gepleegc. Nog 
een andfr Corps-, fierk aoo Dragonders en 400* Voetknegten , mede 
voorzien van twee Stukken Kanon, vondenTullebatdine door de Rebellen 
insgelyks verlaten , behalven 50. agtergeblevene , die zig op genade 
overgaven. Den Henog van Argyle zelf nog dezen avond, met het 
nos zyner Troupen , voor dit TuUtbardine komende , hield 's nagts 
halte , om aan de boeren tyd te geven , tot het verder opruimen der 
wegen. Hier zag men den 11. om den Veldheer op te wagteo , en 
2ig met hem te beraden; verfchynen de Heeren van de Magiuraat te 
Tmb y welke doof de Rebellen waren afgezet. Zy verhaalden , dat 
d^n. Pretendent Mddor den 10. van Scoon gekomen was , en , tot z.jn ver-' 
tijff of Jlaap'plaat'ij verhoren nad de weinig van dènjacobitifchen Provj^ojf 
Haj % dat hy 'i morgens , ftortende veel bedroefde traanen , weder naar 
Scoon keerde ^ en dat zjn Voll^^ in de uitterfievertd/arring^ de geheel e Stad 
vol bewegingen van Oproer bragten \ dat z^j dierhalven ^ durvende^ s Koningi 
Trottpen niet verbeiden 9 den 1 1 • zjeer Corffnis uit de Plaats trokken , agter» 
latende alle bare Wagens en Artillery Goederen , en alleen meejlepende drie 
fiul^en Kanon j die zje een weinig buiten de Stad in de Üivier^wierpen i dog 
^an mond'^ofi bad ell^ z.ig sio veel voorzien j als bj voeren of dragen l^nde. 
JVjders , dat ook^ , in4ezje beweeging ^ de Hooglanders^ als woefle men^ 
fchen , de inwoonders , tonder l^riend of Pjand te ohderfcheiden , hadden 
geflondcn en be fiolen 9 enz.. 

Deze Vlagt der Rebellen uit Perth , ftrêkte over het Ys dertoege- 
vozen Rivier de 747 , *t welk haar occagie gaf , om ten fpoedigtten 
Jhtndee te bereiken , terwyt oogtans een gedeelte van baareen ande- 

Y % re 




EURDPISCHE 

I7t6, re weg indoeg. Zo dra den Hertog van Argyle wegens dit gevÉldeo 
Teiruar y fj^ bcrigc kreeg , wilde hy geen tyd verzuimen , maar trok nog diett 
zelven avond » verzek^van den Generaal Cadogan , mee een kloek 
DeEachemenc voor uit^ van TtdUhardine naar Pertk, alwaar hy » door 
^c gros zyner Troupen kort gevolgt , ^s nagts ten twee uuren aan-»^ ' 
kwam, ,. en, willende de vlugtende Rebellen geen tyd van herftclling 

f even, zo rezolvecrde hy hen.fpoedig op de hielen na te jagen ; rukk- 
ende ten dien einde den i j; *s morgens vroeg naar Dunden , welke 
plaats hy mede verlaten vonds zynde den Pretendent, mitsgaders den 
Hoofd Rebel Grave van Marr , en eenige andere zyner Complicen > 
by zig hebbende omtrent nog i xoQ.h6m getrouw gebleven Manfchap ». 
naar Momrofs ^ een Zeehaven jn 't Graaflcbap yingus , en gelegen aan de ' 
Rivier Eskf^ geweekea Op dit bcrigt wicrd ten fpoedigften een De* 
tachement naar het Zeeplaatsjen jïr^brek y en een ander naar Brechitt 
gefchikt; voorts, om des te vaardiger jagt te kunnen maken , deelde 
den Hertog van Argyle de Infantery van zyn Legertje in twee Cölom* 
men j hy zélf begaf zig m/ct. de gchccle Cavallcry fangs den Hoogen 
weg naar Brcchin > en den GcocraaJ Cadogan met de Infantery naar 

JCrdbroi^. 

Op deze laattfgemelde Plaats verfcbynendc, zoverffondmcntotvcr* 
wonoSring, dat den Pretendent, veraelfchapt van een klein getal zy- 
ner voornaamfte aaohangelingen. , door gegaan , en wan M^mrop over 
Zee naar f^rankrjk, gcretireert wasv zo mede, dat den Grave van Ma* 
lishal en. eenige andere rebellige Hoofden , trekkende met de Hoog» 
landers naar Abb er deert ^, en keerende weder te rug naar Mêmrofsy om^ 
haren gewaanden Koning te vinden , met de uitterfte verbaaftheit zy 
ne fchielykc vlugt moften hooren y invoegen deze öntftclde Heeren-^ 
niet wetende wat te beginnen , zig weder naar Abberdeen btgv^vcn t 
yan waar zy door de gebergtebs elk om een. goed heen komen. zog« 
ten.. . , * 

Het vlugten van den Pretendent was aldus toegegaaUé Hy , met 
zyne aanhangeltngen , den t^. h morgens kondfchap krygende , dat 
's Konings Troupe»., onder Uen Hertog van Argyle^' tot aan. ^rdbr^l^ 
Waren genadert , deed zyne by hem gebleven Manichap , alteen uit i%. 
a 13.00. Hooglanders bedainde , in Usgordre (lellen ^ hun verhalende 
de beweegredenen » welke hem- noodzaakte Penhic verlaten, tenprin* 
cipaleahier in beitaande,, dM hj Kig^éum^tthifolt gwgPetUnvémPMgrau 



M E R C U R I ü S, ijj 

C^iPrdnfehe Trouj^n^ reeds te Ahbcrdcen' mm» Land £efiaft j ofveordie »7<tf» 
fUêis ijtnddert \ dat hj zjftte getrouw gebleven Schoize Hoo^landirsbeval^ Pebruar j\ 
êm hetm ten ^oedigfien derwaards te kpnten volgen^ en ten dten einde hmne 
méffifelu^ in drie bj^ondere Corfzjn te verdtelen > datte 'j avonds ten agt 
tmron Moorden op te kreekfn | en cindelyk t d^ x^nen Raad niet konde 
ygoedtfènden , dat bj Og aan 't hooft van bare Gerf\/sn l(u*ame te fieUen. 
Dp deze korte aanfpraak ging hv naar zyn Logement , voor welker^ 
deur eea g^zadelt Paard gereed ftond, even of hy daar mede de ifoog- 
landers dage te volgen ^ maar hy floop door eeit agcerdeury flegs van 
een koegt verselt y naar 't Logement 'des Grave van Marr ^ die met 
hem te gelyk langs een agitrweg naar de Zeekant wandelde , alwaar 
een Chaloup hun beide aan boort bragt van een Franlcb Schip ge- 
naamt Maria Tbereje dt St^ Malo \ komende weinig tyd daar na nog 
twee andere Ghaloupen 9 om af te halenden Grave van Meifort , den 
Lord Druromonc ^ oen Luitenant Generaal Scbeldon , en nog zeven 
andere voorname Perxoonen \ en met dit Gezelfchap ftak het Schip in 
Zee r agterlatende den Lord Tinmouth , den Grave Marshall » den 
Grave van 9buthesk , den Generaal' Ëklin , en verfchcide van minder 
kwaliteit ; die , alvorens mede in een Vaartuig traden y om zig aao 
boort te doen brengen) maarzy konden door de duifterhcit vandenagt 
het Schip niet vinden } dus bleef aan hun bevolen , van voor zig zelfs 
2orge te dragen-, dat is , om te vlugten zo goed als zy i^imers koii* 
den. Den voornaamften inhoud van- zeker Brief jen, dqpr den Preten* 
dent» alvorens hy den 15U Scheep ging ^ aan den Gnivevan Soutfaesk, 
dea Generaal' Gordon , en verdpre Hoofden der Rebellen gezonden % 
zalmea tot befloit dezer Stoffe hier vertoonen y, sTeggcnde daar in , 

DAt hy zié bedrogen had.gevondèn iti lyne verwagtihgen van meer byftand 
in SdHtiandy en meer hulp van buiten te zullen Kryeen ; dat die van zynen 
Raad het dèrhalven niet dienftig hadden gavonden dar hy zyn Perzoon waag- 
de met een hand vol vo|k&,. en dat hy daarom fche^p ging , om na VraTikryk 
cc keeronc. Dat hy hoopte in 't kort wederom te komen met eene aantjenlyke 
magr, om zyne Regten te doen gelden ,. dat hyze ondertuflchen vermaande ge* 
trouw te blyven,. en zig tegens zyne en hare Vyanden te kanten , jndien zy in 
fiaat meenden te zyn om iets te kunnen uitregten; maar dat, indien zy te zwak 
waren , hy wel mogt lyden datze op hare veiligheit d&gten ,. enz«ilk een goede 
jBujaatotfe maakten ^ als ay konden. 

y 3: Qo* 



•I 



r74 ^ EUROPISCHE 

i<^i((, . Onder wy\cn hadmen van de Rebellen, v^clkcit Prefion mvmgea 
'ftruarf Waren , reeds 37. gevonnift ,, en vyf van dezelve mei de dood gc- 

-^■~ ftrafc. ^ 



tAND*' r N *t laatft van het jongft gepaflc^crde Jaar, was te G^/ik^ een voor- 
val gefchied, (trekkende grooclyks tot verwydering tuflchen die Rc« 
jpublyk en het Hof van Weegen. Den Doge van Genua had , ten bc» 
iieve des Konings P h 1 l i p p u s van Spanfen , alle Oofienrjkf gezinde 
Kdtalancn 9 't zy Barcela/tez,cn of v^ andere Steden in dat Prinsdom ^ 
verboden hun Zydgeweer te mogeq dragen , en *t welke nogtans aan 
de CallilUncn , te Gentu woona^tig , bleef toegelaten. Het gebeurde 
dan, dat eenigeKeizerlyke Officiers, zyndewerkelyk indesze^dienfl, 
verfchil kregen met de wagt der GcnHnuen^ over Jat die haar het Zyd- - 
geweer en hunne Piftolen wilde doen afleggen , 't welk de' gemelde 
Keizcrlyke Officiers weigerden , en waar over zy gevangen genomen 
wierden } invoegen den Keizerlyken Minifter, je Genm rezideerende» 
hare loslating , en vergoeding van het affront ge-ei(t , dog van den 
Doge een fier en bits antwoord ontfangen had. Ditweskwas teW^«- 
nen zo euvel opgenomen , dat men den Gemafihcn Minimier het ICei« 
zcriyke Hof onczeidej maar den Doge fcheen zulks weinig te agten , 
vermits hy nogma^als op nieuws deed aanhouden zeker Officier desKeizers, 
om dat hy zyn Degen bleef dragen.| en wiens vertoonde Commiflic hy 
aan (lukken fcheurde^ ja hebbende boven dien de ftoutheit » wanneer 
ymant hem cftswegens berifpte , van te zeggen , dat hy zyn doen , 
niet 30 of 40. Kroonen te geven, wel zoude kunnen rcgtvaardigen } 
maar hier omtrent bevond hy wel hgaft zyne giffing kwalyk gemaakt 
te hebben , wyl het Kcizerlyke Hof , tot afkoping van 't gepleegde 
affiront, begeerde ; ecrftelyk , dat den Raadsheer Terrj^ die aanlesding 
tot het verfchil gegeven , en met laflerlyke woerden den KetK^er ieledigt had^ 
door de Republyk^ ^pentl^k^ z.okde geflraft werden 5 ten tWeedcn , dat de 
. ^ Dienaars van ^t Gerigt , die de Katalaanzje Kapitein hjtdden vafl gehouden^ 
^p de Gallejen gebannen toonde werden > ten derden , dat alle Spanjaarden^ 
. thans zJttende m de GevangenhntKen , of op de Galieyen der Repukljk, , em^ 
Jlagtn moften werden } ten vierden , dai de Conventie over *t Zota , e» de 
doonogt van^t ielve voor het Milahecs, f en eerflen getekent zjottde werden^ 
ten vyfden , dat dez^ehe eerbewyt,ing z.ottde moeten gefcheeden aan daJCti^ 
, uerljfks f^Ui ) even als aan die van Groot - Brittannicn , Vrankryk , of 

4$nde} e 



M E R C U R F U S.^ ijf : 

énitre Zte-Mogemhedtn-y ten zesden, dat de Eepubljk. van Gcnoa j bin- iit6^' 
mn den tjd van z.es wef\en^ dezj jirtyksUn mofi preficeren j zjillende an- Mntsij 
ders eenige Keiz^erljke Regimenten , onder den Generaal Visconti , voldoening """^ 
^omen vorderen-, ten zevenden , dat de Kepuhljk^vanGtmz aan den Kti^ ^ 
t,er y behalven alle V vorenfiaande^ verpligt t,y een voldoening ie geven ^ na 
proportie der misdaat 5 en ten agtften , dat den Minifter van Genua niet 
aanh Keiz.erljke Hof ziende mogen verfchjnen , voor en aleer dat alle de 
bovengemelde jirtjk^elen.ti/aren voldaan. 

Weinig haaff maakten de Cenueejien^ otó dit veifchil, tufTchen den 
Keizer en zig zelfs , by te leggen 5 dus kregenze zeer onverwagt eenige 
Kcizerlyke Krygsbenden op den hals, die braaf op zyn Soldaats teer*: 
den> dog dit Krygs bezoek den Burger en Ambagtsman teveel druk- 
kende, zo wierd met meerernftgeiarbeid aan dit ten laatften geirofïêa 
vcrgelyk; éer^lelyk, alle Hoogduitfche SUven ^ z^ittende ^ Genueefchc 
Galeyen , in vryheit te ftellen ; ten twecdjen , dat den Raadsheer , die de 
voorrtaamfte oorz^éeakgeueefl u^as^ vatode kis^ade bejegening^ nopende de voor-^ . 
melde Keisjerlyke militaire Officieren ^ van z.yn bediening afgezjet^ en naar 
^'^'^asi gezj^nden zjattde werden^ om z^ig aldaar aan^t Keiz^erljk Couterne^ * 
ment te onderuopen ^ ten derden , dat den Senaat van Genua belooft , 
im de overige Stibal terne Complicen na proportie te doen flraffen 5 ten vier- 
den, dat door ae Staat van Milaan, voor yder Minot Zoxt» J(omendeuit 
Sardinien over Genua , voortaan niet meer als een Rjk^daalder ongelden 
ZPstde betaalt werden ; en ten vyfcjen , dat de Republf^ wan Genua met 
den Keizjrtjken Generaal Zumjungen een akkp^rt moft maken y over de on» ' 
koflen der Keizerlyke Trouptn^ begroot op 50000* R/ksUaalders , behalvon 
nog een Geldboete van vcelduizjent Pijfcletteny in vergoedwgvan het affroni 
dan Krtccr aangedaan. %' 

VEELERHA NJ) E omftandigheden der krygsbedryven , kooü* 
tudchen de Noordfche Geallieerde Magtcn en flen Koning vai^ Zu^eden^^^^ 
houden wy gcrczerveert tot de volgende maand Maart; dus hier alleen n^nI^ 
f]egs plaats verdient zekeren antwoord Brief des Barons van lig<;n, aan 
den Gravc van Rothenburg , op die van. den Franfchen üczant de 
Croiflyj luidende als volgt. 

JK ben zertr aan U vcrpligtv niyn Heer, wegens de communicatie dié gy my 
gedaan hete, van 't geenc'er by U vooi[|j5vallenis nopende zekeren brici ,dfcn 
zyn ExceUemiede Graaf vaaCroUly ^ iVmbaflWeyj? vao f^rstfkrjk^suy gefchre- 

vcn 



• 176 E ü R O P I S C H E 

1716. ven zottde hebben den 10. deter. Ik veHcIaar U op myne^eere, dat beden den 
Fehruêfy 2^* ^^ gemelde maand, wanneer ik U de^en brief fchryve, die briermy nog 
niet ter nand eekomen is , hoewel wy onze brieven vaa Hamimrg in drie dagen 
hier regulierlyK ontfangen hebben , en dat het tegen alle fcbynbnarheit is > dat 
die , van Welken ey preekt , tefiien dagen onderwege geweeft zoude zyn eer 
die aan my behandigd ware. Dit maakt , myn Heer , dat ik abfolat gelove 
dezen brid* verdigt te zyn y inzonderheit dewyl by van zodanigen zin » en op 
zolk een wyzé gefteld ig , dat het onmogelyk is , dat hy zoude komen van ee« 
nen Minider die *t Charafier heeft van de befchaaftheit » en volmttücte wfs- 
heit van den Heer Grave de Gtoifly, die nooit eenenMef zo buiten proprooft^ 
en zo min redelyk , als deze is » waar van gy my een Extrad gezonden bebc, 
zoude willen fchryven. 

Waorlyk myn Heer , wat reden zoude de Heer Graaf de Ootfly tog gehad 
hebben , om zig zo kragtig t^en de ordre dès Konin^s te verklaren ^ waar 
vaa de Autheur van dezen briefeen formeele wederlegging onderneemt , ctt 
waar van het oogmerk nogtans nooit geweeft is om £en Heer , nogte zya 
Hof te beledigd ; jnaar enkdyk om te doen zien de hardighett des Koninjrs 
van S'&idin , en dat die Vorft verantwoordelyk zoude moeten wezen vooride 
rampenen onordentelykheden^die'erzoudenkonnenontftaan^ byaldien J/r^M^* 
stf»^ ftormenderhand ingenomen wkrde. 

Indien de Heer Graaf de Croffly in die ordre cenige paffiigic gevonnenhad, 
door welke hy meende geraakt te zyn , ik ben verzekerd dat hy al te veel re^ 
&tSL zoude gehad hebben voor de naam van zyn Majefteit > welke deze or* 
dre op *t voorhooft dra^ , om die aanftonds te fteek«n , met bewoordingeiv 
zo weinig op de ftoiiè paflbnde , en zo (Irydig tegens de taal ^ die een ieder oc-> 
boort te voeren , als men van ordres en bedry ven van groote Vorilen Ipreekt 

.Maar, myn ^eer , dewyl gy my nogtans te kennen geeft , dat deze brief 
indruk maakt , en dat hy buiten twyfel verdigt is door iemand , tdie öns daar 
door wilde kwaad doen , zo fchynt her my toe , roynen pügt te weten , dat 
ik U wat omftandiglyk verklaare wat wy'er tagA in te brengen hebben , en 
waarin de Autheur te kort gefchooten heeft, van de zakefi zodanig voor te ilel* 
Ito als die zyn. 

Ik zal dan de eere hebben van U te z^en , myn Heer , dat wanneer de 
Graaf van Croifly in '1 Leger quam , ik die hadde^ van mynen pligt by hem te 
gaan afleggen ; en vermit| ons geQ^rek toen niet was als over onverfchillige 
ïaken, re weten over het ongetiiak dat zyn Excellentie buiten twvfel te S^r^f» 
sLêndy geduurende het beleg l^den zonde ; over 1iet humeur , de levenswyze » 
en de behandeling der zaken des Konings van SweJen^ over de taal waar van 
de Heer Graaf van Croifly zig bediend had in *t (preelcen met hem , en over an« 
dere diergelyke zaken , zo nam ik eindelyk de vryheit van zyn Excellentie te 
vragen , of de Koning van Steeden zjg nog te SttMaltpnd bevond , en of wy 
ons niet mogten vleijen met de hoope van ons belc» haaft te zulten einügen, 
door eene goede en billyke Capitula^ ? Waar op ik van den Heer Gravc de 
Groiiry •ten antwooKl ofitfiog , dat hy den Koning van Svftém in de Stad ge* 

lacea 



met 



M E R € U R I U S; 177 

l«tn lad j en dat ^er nog geen fchyn mi% dat die Vorft tot de overgave der f 7<f* 
Plaatte xoude willen komen , *t en ware men hem ter zelfder ud merkelyke feiriHtff 
voordeeien van een andere kant toedonde. Dewyl nn de Heer Graat de ' 
Croiijy tig niet verklaarde waar in die vpordeelen zanden moeten beftaan , ao 
beken ik voorlig dat ik ook de aieuwsgierigheit niet bad yan 'tjiemtevrj^gau 
V> dat dan de zaak daar bv 1>Ieef. 

'1 Is waar» dat de Heer de CroiiTy in 'c vervolg eenig gewag, maakte van de 
lêqaeflratie van H^timar^ maar op een algémeene wyze » en zo kort , dat hy^ 
bet geene by my deswege teide^ .en ook wegens de weigering, welke de Ko- 
ning van S^wifdeM deed, om StréiéflzPnd over >te geven ^ niet voor voorflagen 
fan Vreede zonde willen doen doorgaan. 

In do* daad » myn Heer , een voorflag van Vreede behoort Voorwaarden te 
Mbdzen, op welke men de wapenen zoude willen neerk;ggen. Zeg my dan 
im eens, bia ik U» wat uitwerking de weigering van SfraalzowJ ^ en de aan* 
biedin£ der üeqiiefiratie van Wismêt ^ zouden konaen hebben bm den Oorlog 
Ie einfl^en. 

De Autheur van den Brief bekent zelf ook , ten minde zo *t Extraót dat gy' 
'er mj van gezonden licbt regt i$\ dat alles wat ^er over die doffe taflchen den 
Heer Grave de CroifTy en my is gefprooken, maar ineenfimpelgeiprekvoor- 
tevdlen is^ in J^laats dat het my toefchynt dat een voorflag van Vreede, waar' 
m «es gdtroonde Hoofden «ig ^eiotrellèert bevinden , eene al te erndige (lofie 
is ^ om al kakelende verhandela te worden in een enkeld bezoek van beleefd- 
heir. 

. Oordeel dan eens , myn Heer^ «f de Koning niet met reden mogte zeggen in 
de x>rdre waar over 't vcrfchil is , dat de Heer Graaf de CroiiTy hem niets voor- 
gefield had» 't welk den Oorlog konde eindigen» en de zaken tot eene Vreede 
ivengen. 

Indien in de gefpc^kken , welke de Heer Graaf de Croifly gehouden heeft 

et den Minifter van fijn Keizerlyke Majcfteit den Heer Grave van Virmond, 
by zig anders geuit heeft , dat is iets daar ik geen wetenfchap van heb ;. en de 
Autheur V4m den Brief kan ons niet laaken over 't geene wy niet weeten , om 
dat wy niet eehouden zyn daar van kennis te neemén. 

De gemelden Autheur behoort ook niet verwonderd te zyn . indien men al 
aan den Heer Grave de Croifly gczegt hadde t dat de Geallieeroen.ceen Vreede 
wilde maaken dan op conditie van alle hunne conqueflen te behouden. Want 
wat is^er natnurlyker als dat, wanneer de Koning van Svjeiden elfcht dat meOt 
alles wedergeven , onaangezien den onregtvaardieen Oorlog dien hy ons aaiw 
doct^ en d$K hy zelfs Snaêljomd xtiet afflaan wilac , fchoon men in (laat was 
om 'er zig op een fprong meefler van te noaken , men hem dan van de kant der 
Geallieerden beantwoorde , met een niet min fieren toon dan de zyne ^ dat 
men alles -behouden wil, (lellende de vereffening van voorwaarden » die eens 
de Vreede zoude mogen maken , aan de tydcnconfèrentien, daar men zig om* 
Aandiger deswQ^e verklaren zal. 

Bat gedeelte van den gewaanden Brief van den Heer Gratve de Croilly^ 

^Z - alwaar 



i^R EÜROPISCHE 

t7ii. alwaar gdcgt wotd volgens uw Extraft , dat wy hem lyncdemiffic, cnande- ' 
f^hruary ^® diergelyke zaalten, hadden genotificcert, is buiten twyfcl de p4aats, waaruit! 
ik het zeekcrft oordcetc , dat deze Brief niet kan van dien Miniftcr weien: 
want indien men in de ordre des Konings ondcrfteld heeft, dat de HeerGraaf 
de CroiÏÏy zyne pc^ by d^i Koning van 5«;tA^» verlaten zoude, zoisdatgeczi! 
zaak , zo ik my niet bedricge , waar over de Heer Graaf de Croifly zig xoude ; 
hebben willen fnoeijelyk maken : in tegendeel zo hem dii al gemodt hadde, 
dan houd ik zeeker, nat hy ons daar van beter onderriftt zoude hebben, enwy 
zouden niet th gebreke gebleven zyn , van hem over de continuatie van zya 
cmploy alle bedenkelyke eerc te bewyzen. Men kan nogtans niet ont-: 
kennen , dat , indien de Heer Graaf de Croilly zyne AmbaffiKie by den Koning* 
van S'09èeden niet gandTchelyk verlaten heeft, daar ten miniten fchynbaarhèit 
was dat hy die verlaaten zoude. Want hy verzogt van ons eénPa^oortvoor 
zyne Huisgenooten , goederen ^ en bagagie , v^lke hy > naar zyn ï^en , vaa 
Sttsalzêvd na Hamimrg Zenden wilde : vervolgens gaf hy ons te kennen , dat 
- hy , wat zyn perzoon aanging , van voorneemen was van Straélzand te ver-» 
trekken ; het welk ïeggen wil , "zo ik anders Franis genoeg 3aar toe verAaa, 
dat hy de plaats , alwaar de Koning van SvDeede» als tben zyn verWyf had , 
gantlchelyk verlaten wildö. Want de Heer Graaf de Croifly voegde daar niet^ 
By , gelyk hy op andere tyden wól gedaan had , dat hy daar meende weder te 
komen; *t welk onb dan te meer bekragtigde in dat gevoelen, dat hy zig van 
zyn Ampt by den Koning van Sweedem ontltaan zoude. Hy dan en zyne ba* 
gagte vertrokken ook inderdaad uit Straslzond • en de Koning van S^weedeni 
Keerde weder na zyn Ryk; St*dan toe, myn Heer, dat zulk een grootcfchei- 
ding tuflchen eenen Vorft en cericn Minifter die aan zyn Hof rendeert , mag^ 
dooi gaan vooreen blyk, zo niet zeker, len minden zeer waarfchyneJyk , dat 
het emplov van deli laatfleh kwam op te houden. En iemand die dus raicn- 
kavelt heeft geen ongelyk, nogte geeft hy aan den Miniftcr ,van wicn hy zulk 
een gifling maakt, een regtmatige oorzaak i [van op zulk een hevige wyzc tc 
klagen y gelyk de Autheur van den Brief op die plaats doet. Men beeft ook' 
nooit van önzfe kant gezegt, dat^c Hcec Graaf de Groifly van ons verlof ver- 
zogt had, om zig uit het Léger na Haf»huri te mogen begA^en; maar wel dai^ 
hy verzoet had , in *t verlaten van Straahénd door ons Leger te mogen paflèe- 
ren. 't Is eene armoede, ^eenzins gewoon in den ftyl , en de fchriften van 
den Heer Grave de Croifly, dat de Autheur van den Brief daar by voegt, na- 
mclyk dat eeo Ambafladcur geen ordre ontfangc dan van zyncn Metier : want 
wie heeft ooit daar aan gctwyfeid ? en wat Ichynbaarheit is 'et dat wy ordre». 
aan eenén Ambafladeur van yrsnhyk zouden hcbbibn willen geven ? Maar iii* 
dien wy bhdcröcld hadden , dat geduurcnde het beleg van Stru^tlzondmcamfd^, 
en zelfs de vreemde- Miuifters, daar niet uit of in behoorden te gaan, zonder 
om verlof, dat zou niet anders mogen aangc;nerkt werden , dan cencprctcn- 
fie , ~ (leunftide op het regt der Volkeren , en het algemeen gebruik van aTle 
Oorlogen. Ook heeft de Heer Graaf de Croifly volgenjzynegcwoonebillyk- 
bcit zig 'dajw tia gefchikt , verzoekende, toen hy \x\tStraalM»d vertrekken wil- 

de>. 



M E R C U R I U Su »79 

de, ordres aan onte wagicn om hem te lartb pailecrcn. De Schryvcr van 17 ig, 
den Brief,- tocgefchreven , hoeweJ t'onregt , aan den Heer Grave de Croiffy , fehrumj 
geeft zeer hoog op van de yoorflagen , welke die Minifteronstot eene Vrecde 
gexiaao bad :*en dewyl hy die voorflagcn byons wril doen doorgaan Vóór zeke- 
re Uyken van de begeerte des Konings van Zweden om den oorlog te eindigen, 
io wil ik U gaam het t^endeel aamoonen. 't Is dan aldus met de taak gele- 
gen. Aanftonds na het innemen van Rttgnt fchreef de Heer Graaf de Crolfly 
in7> dat hy voorflagen aan ons te doen hadde^dle de Koningen van Prmfflm 
ca Deenmarien xeer aangenaam zyn zouden. Dewyl *er nu oorzaken waren , 
waarom het ofunogelyk was^ om den Heer Graaf de Croifly mondeling over 
die vporflacen te hooren , zo kreeg ik ordre hem te verzoeken , dat hy ons 
<}ie by .gefchrifte geven wilde ; en zo ik my niet bcdriege , was diiarin niets 
buitengewoons : want toen men van Vreede handelde te Munfter , in de P/- 
teween^ tcOliva^ en laatS te Njtnegeny 'Rysnoyk^ XJtrecht^ cnRaflad-i wierden 
de voorflagen van partyen dagelyks op papier gegeven , en anders niet ; even- 
vrél verwierp de Heer Graaf de Croifly deze wyze in zynen hfficf van den f. 
December ; en verre van ter zake te komen , en my te verdaan te geven , wel- 
ke deze aangename voorils^en waren , die hy ons te doen hadde , zo werpt 
hy *t , zo ^t my geoorlooft is dus te z^gen , op twee vragen t'eenemaal niet 
ter zake , en gantfch onnodig om van te (préeken , te weten over de plaats 
daar 'men zoude t'zamen komen om te handelen , en over de keur der Mo- 
gentheden , welke men de bemiddeling aanbevelen zoude. 

Ik zeg , myir Heer , dat dit twee onnutte vragen waren ^ om dat de plaats 
van 'een Congres al lang te vpore te Brnnsnv^k vaflgefteld , en de Keizer tot 
Mediateur aangenomen w^ « ten minflen zo veel onze gefchillen met Zweden 
de Provinciën van Duitsland betrofifèn , daar het toen voornamclyk op aan* 
kwam. Aanmerk nu,myn Heer , dat zes d^en na dat de gemelde Brief vau 
den Heer Gt^ve de Croiffy gefchreven was^ en net op den tyd dat ik ging ant- 
woorden , ik dezen ontfing , door welken die Minifter ons z.yn voornemeit 
bekent maakte van uit Straalzandx^ vvillen vertrekken , zonder 't ininde gewag 
te m^ceo in dien brief» nogte pok gedurende zyn verblyf in 't leger , van die 
aangename voorflagen aan de beide Koningen , 't welk hy ons kort te vooren 
Yad doen hoopei^. * 

't Is waar dat hy my zederd op nieuws van Kir)?tfi(aefchreve!l heeft: xie brief 
^ van den 24. December, dat is de^elftle dag dat de' Capitulatie y^aStraalzfiml 
getekent wierd. De inhoud van dien brief was , dat de Heer Graaf de Croiily 
weder na't Leger wilde komen , eer de Koning het verliet. Maar dcwyl zyn 
Majeftdt ait het Leger vertrok aanftonds na het ben^agtigen der plaatze , zo 
zult gy gemaklyk b^rypen , myn Heer , dat het verzoek van dien Minifter 
geen plaats meer heboen konde. Ook wierd zyn brief my niet behandigt daa 
HA myne aankomft Ühier : en naardien men my gczegt badde « dat de Heer 
Giaitf van Wackerbarth, door vy^iens handen myn ]3nti'gegaaa was,, den Heef 
&avc van CroUIy teeds b^igt ha4 van den ftaat waarin de zaken zig tocnbe- 
rcndtft) SB de verandering cue 'er. voorgevallen was ^ zo bekön Ik u ^ dat ik 

Z 2 het 



i«<5 E ü R O P I S C H E 

t^ié* het overtollig geloofde , hem dexélfde task te ïc^n. Dit , nxyn Heer , Jl 
ttbru0ry een waaraatig verhaal ,^en op den voet van den brief, 20 als de taken zynec- ^ 
^' paflêert. Ik weet xeker , dat alle die geene die de*e omftandigheden ïaltea 

vernemen, bevinden zullen dat de Aatbenr van den brief geen reden heeftom 
zulken grooten ophef te maken van de voordien van gevolge tot een Vrede» 
en de middelen om 'ertoe te geleiden, welke de Koning vanZtvfifap onszoud 
hebben doen brengen door den Heer Grare van Croifly , waar van die Heer 
nooit iets heeft willen particolarizeeren , wanneer wj hem het meeft aandroa- 

5 en om *er ons kennis van te geven . Is het dan ekidelyk niet waar , myn Heec^ 
at de SchiTver van den bewuflen brief, fprekende ki den naam vanden Heer 
. Grave deCroüIy, en hem doende zeggen ganfch ongegronde redenen, epke* 
lyk bed^t om h«t gemeen te bedriegen , de agting én het Decorum van zulk 
een Door) agdgen perzoon, zeg: kwalyk in agt genomen heeft? 
Ikben,,oc(U 

Berlyn ien ztf Januarj^ 

* ■ 

NEOBRi D E nodige Ratificaiien , op' het (^) Traótaat van Barrière y m de 
LANDEN, gepaflcerdc Maaiid te ür«/?^/ aangekomen , oordeelen wy nier nodig 
M*ii!U ^^^^ plaats te doen beflaan 9 wyl dezelve doorgaans van een gclykc ic* 
neui* zyn, en was de uitwiflèling daar van den 31. January. lejimu/er^ 
ftn^^ ten hoizedcs Keizerlyken Mtnifter, Gtave van ICcxiingfek v vol- 
trokken. Sedert hadden de Heeren van d« Confércnueallcuc by haar 
aangcftcldc Raden. ^ Cöllegien en verdere Regceringen der Ooffcnrjkfi 
NedcrUnden van den Eed 9 door haar aan de cweè Zee- Mogen tfaedcn 
over eenigen tyd gedaan y oniilagen , en hun vpoV alle dieniien bedankt. 
Hier op geliefde den voormelden Keizerlyken Minift^r )xtx, befUer ^ 
als Gouverneur Generaal of Gévolmagrigde, op zig te nemen ^ beve- 
ftigcnde de meeftc Leden en Raden in nare refpccKvc bedieningen j 
öok wierd den Raad van Staaten te Brnffék , uit den naam des Koning$. 
van Groet' BruunnUn^^, en van wegens Ha^ar Hoog Móg. de HeereJl^ 
^aaren Geoeroal der Fcretnigde Hcd^rUnden ^ met. dezen Bhef. ber 
dank& 

JAym Harnfj 

T\Ewyl het Traöaat van Kirricre, gefloten en getekend den ij;. der Maand 
^^November.laatftleden , nu door de uitwifTeling der Mtificatien komt vol- 
trokken te werden j. ingevolge van het welk de Provinticn en Steden vvn deze 
Landen moeten in handen gef^eM werden van lyn KeT-^erlyke en Kathoiyke 
MajeAeit ', lo hebben mj tjn Majefteitdc Koning. van GrH$''Bti9$émwm^ ca 

hjar 



M E R C Ü R I ü S. >»i 

ktar Hoog Mogende de Staten Generaal , gdaft» van U znlks mede te deelen, ^^^g 
en U ter zei ver tyd te ontflaan van den Éea , die Gylieden gedaan hebt \?egens jf^^^^ 
éfi Adminifiratie ^ waar van ly U de zorge hadden toevertrouwt. ^ 

Wy kwyten ons dienaangfunde met dezen , en zyn » Myn Heeren ,. zeer ver- 
heugt U ter zelver tyd die Eedankingpn te doen y die verfchuldi^ ;Lyn aan U« 
wen yver, en de aanklevtnffe die Gy hebt laten blyken tot den dienft van zyne 
Keizerlyke en Katholyke MajeAeit , en voor het welwezen van bet Land » 
gedurende den loop van Uwe x\dniiniflratie , niet twyfielende of dezelve zal U 
daar over zyn genoegea betuigen. . 

.Wy zullen voor öiïs zelven daar by voegen de opre^e begeerte , die Wjr 
hebben van U by alle ^elegentheden^ die 'er Ons aanleiding toe geeve, te tóo» 
oen de volkomene ag^mge^. met de welke Wy zyn, Myne. Heeren: 

ïlv» zi9r Mm^eJtff en zeer liiccrzétme DUnaum' 

Jphan vanden Berg, 
Bniflèl in de (^nférentie Jen y tthrnmtf 171^ 

Vervolgens kwatnen Gedeputeerden uit dè byzondere Steden en Col» 
legien der Ooflemjkf^ Ntderlênden ^ om den Grave van Koningfek^. o* . 
ver 2yn aangenomen bewind , te Begroeten. De inrakning der Stee- 
den , welke aan den Keizer geciedeerc , en die tot nu toe met Uol^ 
landfch Cunmizoen bezet g^bley,en waren y zagmen gefcfaieden 5 invoe* 
gen men atles had voltrokken ,. of men was daar toe in werkeiy ke be- 
weging. De uithangborden overal, verbeeldende Koning Philippus V. 
-van Spanjeny moften op uitdrukkelyk bevel afgenomen werden, en men 
verwagte Avocatorias van fVcenen^ verpligtendealleKci:^erlykeOnd€;r« 
dancn, om den dienft van gemelde Koning Philippus te verlaten , of 
datze anders hunne goederen zoude verbeuren, ' 

Een Dank- Vaft- en Bedendag in de Fereettigdc Nederlanden , om 
den !!• Maart plegtelyk in al te de Geünieerde Provinciën , geaflo» 
deerde Landfcbappen en Steden van dien, gehouden te werden, was 
door.Haar Modg Mog. de Heeren Staaten. Generaal uitgefchreven» zo* 
4aiMg hier onder te zien is. 



Srewtfefie'^ WfX»^ Vaerzteniie^ Dljerete^^ Lieve yGefrounae^ 

NAdemaal God Almagtig ,. na zyne oiieindige goedertièrentheit en verdrag* 
laamheit , 'het lieve Vaderland tot hier toe heeft bewaard by deWtft ge^ 
maakte Vreede.. dM nicttenrin de ongemakken endefchade, diede^oedefn- 
fezcceoen van aett Smat komen te lyoen door den nog: doreaden Oorlc^ In.H 

Z 3 Neer Jen ^ 




i8* E U R O P r S C H ^E 

Nö9rdift^ de ontftanc Troublcs in het Komngryk van Groot 'BriiUnmkM , die 
OiH verpligt hebben eenige van Ome Tröupen d^rwaards te tenden , hel ge- 
vaar , dat daar uit en anderzincs aan den Staat tonde kannen werden vénoor** 
zaakt, èn de aanhoudende ziekee en (lerfte onder het Rundvee, geene duiftere 
blyken zyn, datXSods toorn, over de^Zonden van het Land ontfleeken, niet 
t^eenemaal isge({iId;\o hebben, in deze toeftand van tyden en zaken, deHee* 
ren Staten Generaal der Fereemigde KtditUnden nodig geoordeeld, en met On- 
ze bewilliging goedgevonden uit te fchryven een algemecnen Dank- Vaft- en 
Beede dag over aUe de Geünieerde Provintlen , geaffocieerde Landfchappen » 
Steden en Leden vati dien, tegens Woensdag , dié wezen zal dön ix. van de 
aanftaande maand Maart, om ten zelven dage in alle de Kerken dezer Landen 
van gantfcher herten God te loven en te danken voor zyne onverdiende goe- 
dertierehhett en genade, daar door de Rude en Vreede, waar in den Staat ge- 
ftéld is , tot dus verre bédèndig geweeft, en Ons lieve Vaderland by zyne Vry- 
heit en Religie geconferveert gebleven is-: En voorts met een opregte Belyde* 
qtilè van des Lands hooggaande en dagelyks meerder en meerder aanwafièude 
zonden en ongeregtigheden , en met een w«are vernedering, boetveerdigheit en 
bekeeringe over dw^elve, den Heere ootmoedig ,'yverig en vuurigte bidden en 
tefmeeken^ om de gemldige Vergeevinge van alle der zelver zonden en onge- 
regtigheden , om zynen verderen goedertieren Zeegen en befcherminge over ' 
het Iteve Vaderland, op dat daar door de Rufte en Vreede in zyne eunfte mo- 
ge blyven geconzerveerd, en in andere Geweften herfteld , den Oprtand ihhet 
naburig Koningryk van Groot-Bfitiannien gedempt , de ziekte en flerfte Van het 
Rund-Vee w^genomen , én alle andere weiVcraiende plagen en gevaren van*t 
gemelte Vaderland afgeweerd werden , &c. 



■¥-«^ 



M A A R T 



* 

roLïM. HET voorgevallene in PoUn , zal hier de maand Maart openen. 

^•^ «'fj Die werk , (#i; voorwaard» afgebroken , gat te kennen, dat men vrces- 

"' de voor nog veel grootcr blocdltortingen in dat Ry k- Dczfc vreezc werd 

'bcwaarhcit voor ccrlljdoor het volgende Dag-Yctliaaluicfr^r/ti^H, ht^ 

treffende 



■ 



M E R C ü R I Ü S. i»j 

trèfltmde de ongemakken, en verfcheidc kwade ontmoetingen den «S^^t** 171 & 
fcben Generaal Flcmöiing, opstyne Reize naar die Plaats, bejegent, j^^J^- 

DEn 2^. January, 's avonds, vertrok déa Z^^fi/JrA^* Veld-Ma^rfchalk Grave 
▼an Flemmin^ van Zêlkitv) m Urakflu ^ verzeld van den Way wode Ribinski/ 
fattende zyne Eqwpage in *t Leeger : Hy overnagtede tot l^ratov) by den Schry « 
Ter van het Leeger van de Kroon. 

Den 3X. pallèerde hy door y^iroflav); hield daar het middagmaal by denGe^* 
neraal Gefchovir , en kv^am teeens den avond tot Kechaw • een Vefting behoo- 
reode aan den Prins* Lubomirski. Daar. verdond hy dat de Hooglanders ron« 
dom Krakim firoopten , en dat 3cx>. Mannen van dar Volk 30. Dragonders 
van 't Regiment van den Generaal Bauditx aangetad hadden. De Kapitein- 
Lieotenant Gebhard , 4ie ons detachement gebood , v^ierd van den Staroft 
Ko^cki, die'de Polen commandeerde , op een fchelmagtigc wys gedood , 
terwyl hy als. vrind by hem kwam om met hem te fprcken. OndertufTchen 
ftelde lig de Vaandrig aan het hoofd van ome luiden , verdrooidc de vyanden 
met agterlating van- 25*. yan de hare , en kv^am jmet weinig verlies binned 
Krai^m^ daar de V^ldmaarfchalk ^ die lynen we^ over Azhenout , lnnbize\ 
en Boebnia genomen had , den 4. February eerlt arriveerde. Hy bleef daar 
drie dagen, en gaf ordre om de Hoc^landers te verjagen, en de Stad en*tKa- 
fteel van Simdecsi te bezetten ^ zo als men yifnka gedaan had ^ om mecder van 
^l plane Land te xyn , en de Rebellan in toom te houden. 

Den 8. vertrok by na Watjch^u* . Hy meende over MaUgofch en Odrzenj^oof^ 
lynde den regtcn weg, ^^^^?^ vtmx vier mylen van de laatftgemelde Plaats 
br^t hem zyn cfcorte van Tartaren twee gevange Towarftfen der Geconfede* 
reerden , die hem zeiden , dat een grote party van hare Troupen hem te ge- 
moct trok , na dat dezelve een efcorte van jo. Ruiters , dfe zyn Excellentie tot 
Oi/r«^«ptf/ inwagteden , ecflagen, en de relaizen , die van des Koningspaarden 
waren y genomen had ; dog èeeze gevangens bekenden, zelf , dat onze luiden 
zig van *s morgens* tot 's avonds hadden verweerd ; dat zy wel 60^ Polen had- 
den gedood, en dat die genoodzaakt zouden zyn èewecQ te wyken, indien zy 
4e onzen nier tot de overgave hadden ecdwongen door den brand , die zy iii 
de vier hoeken van de Stad ftaken. Op deze waarfchouwing veranderde i)Vi 
Excellentie zynen weg, en floeg die na Tttruowm , om voorts op den ordi- 
nar'^n weg van de^poil te geraken ; daar hy meende dat men hem niet zoeken 
"zotid. Paare^iboyen deed ny de wagens en 't grootftc gedeelte van zyn efcor- 
te- elders trekken, om de vyanden nog meer te misleiden ; mnar tof IVolburz , 
twee mylen szB'TetnkiiDt overvielen zy hem, teiwyl hy dcPaiirden liet yer- 
vcrlchcn; cgtct had hy nog zo veel tyd, om zie met den Way wode Ribinski 
en den Lienteoant Generaal van Goltz binnen oe laatftgenoemde Stad te wer- 
pen, terwyl^ de Tartaren van zyn efcorte een groot halfuur lang als leeuwen 
.tx^eas de roJcu yqgjcn » tot dat zy vooi het meerder getal moeftcn wyken , 
Aa dat zy i7' maonea veirlorcn hadden. De Uccc. Bufi , Sjscretatis van Oor** 
' ^ • * - log, 



tl 



184 E ü R o P I S C HE 

1716. log, dte de VeldmaarfchAlk by zig had , wtert gevangen en ^eplundfltt, 4og 
Jl^asrt. d^ar na los gelaten. Zya Excellentie zig tot fetrik^vs niet veilig geno^ oor* 
deelende, hoewel den Gfoten Raad daar vergadert was , rezolyeerde om' al* 
leen met een Priedec na Wdrfcbau te ryden. Hy. bediende xig tèn dien einde 
van ëen boere wagen» • en reed midden door de vyanden , lommige van d6^ 
welke hem vraagden van waar hy kwam , en werwaard$ hy ^injg i waar op 
hy antwoorde, dat hy van Siracz na IFéirfchsif rüsdt tot verngtmg van eeni* 
^ ge zakeii; «n hy arriveerde gelukkelyk den 13. De Koning ontfing hem zeer 
' gundelyk^ was verblvd dat hy 10 wei was otitfnapt , en toonde zig zeer ver«* 
genp^t over zyn godn^. 

Den if , ^s nagts , vertrok de Waywode Ribinski ook van Petrik^^ met 
tyne bagage , en die van den Veldmaarfchalk , en kwam hier den 17. DeH 
29. trok het regiment Cuicaffiers van den Kroonprins by^deze Stad over de 
Wèijfel^ en wiért den eerden Maart gevOlgt van 't Ly f- regiment Dragonders ^ 
om hare kwartieren ontrent 'Luklin te nemen. Den 3. veriiont men dar het 
volk van den Lieutenant Kolonel Gorecki eenïge luiden van den Partyganger 
van Ribinskt % die zelfin't hemt eevlugt was , gevangen genomen had. Den 
4. kreeg men van den Generaal muditz berigt , dat de Onzen en de Gecon-^ 
federeerden ook waren handgemeen ^eweeft tot BeM % dat de laatlle waren 
afgewezen , met verlies van 20. doden en gekwetften ; dat vyf Saxen waroi 
gefneuvelt en eenigc gewont, en dat de Lieutenant Kolonel Schlotlieim , die 
Sezelve commandeerde , in zyn been gefchoten was. De Lieutenant^ Gene» 
raal Seiifiui liet weten , dat hy den 26. February na Savoc opgebroken was » 
om de Hooglanders, en het volk, dat de Partyganger Grozinski na ^«9»0c aan- 

Scbragt Jiad , tot onderdeuning van den kleinen Adel ^ die de wapenen tegent 
e ónzen wilden opvatten, te verdryven. 

Maar wel in *c byzonder , had men mralkander op de Grenzen van 
Silezitn zeer bitierlyk genepen^ aavolgens die verhaal aan Koning Au- 
guilus gebragt: 

DE Generaal Major Eickftcdt tot aan een Dorp genaamtLfe/rw», twcemy* 
len van lVinJ%(^^ voortgetrokken zynde , kreeg 'den 28. February kond* 
fchap, dat de Regimcntarius Gmadowsky, aan het hoofil van 4000 Gecoafe- 
ücrecrde* beöjiande uit 36 Poolze Vaandels, lyo Duitze ^dragonders en 200. 
voctkncgten, met twee Hukken kanon , in 't laatftgemeldè Vlek aangetaftbad 
den Heer Berner , Kolonel der dragonders van Anfpach Flemming ^ die z^g 
met een eCjuadron van dat r^imcnt daar bevond; Daarop trok die Generaal 
'aanftonds met het regiment van Shmettau ( *t welk in PomePt» veel geledea 
heeft, cn'kwalyk 300 paarden fterk*is) derwaarts , om den Kolonel te ont* 
letten. Hy kwam den 29, twee uuren voor den dag, te W/rifzawé maarhy 
vond 'er het werk al gedaan , cö verftönd dat de Vyanden,^ fia een tegenftand 
^ van vcr&heide uuren , dcti geftieldén Kolonel (die Biaar 40 dragonders by z^ 

. m 



M E R C ü R I U Si !«ƒ 

iH *e Vlek had , ïyndc de andere op Contributie uitgegaan ) ceforcecrt en ge- ,-j^ 
vangen genomen hadden ; dat nicttegenftaande lyne twee gedetacheerde kleine ^fi^art. 
.;^rtyen, ydcr iu*t byzonder ontrent den nagt te mg gekomen waren, en de 
rolen hadden aangetaft , om honuen Commandant te omzetten , dezelve de 
een na de ander waren omringt en geflagen , nitgenomea eenige dragonders' » 
die zig in de hooibergen verftoken hadd^. jDe vyanden wpeken ^ na dceze 
Adie, over de Rivier, en braken de brug af ; weshalveo de Generaal Major 
EickQedt den dag te If^trifzov; afwagtede ; wanneer hy de brug (poedig deed 
herftellen , en met zyn regiment daar over trok na de vyanden , die maar een 
lialve my] van daar lagen. Deze > daar van verwittigt , marcheerden tegen$ 
hem aan in zes colommen ; egter vi^l hy zo heevig of haar in , dat hyze ki 
een ogenblik op de vlugt lloeg. Zy weken eerft na het Dorp Suids , daar de 
Saxen hen bykwamen en veele ne*ermaakten. Toen gingen zy na een tweede 
Dorp, daar hare bagage (lond, en waarin zy zig wat moeden ophouden , om 
dat hunne eige wagens den weg belemmerden. De onzen wonnen toen veel 
tyd , omzc ic naderen , fiaken wel aoo. Van dezelve onder de voet » en ver- 
ilrooiden de overige ^ gevender de Saxize dragonders aan üiemant kwartier. 
Gniadowsky ^elf , met eenige agter de muur van •t Kerkhof geweken zynde , 
wiert bjna gevangen ; maar hy had een goed paart , waar mede hy over de 
muur fpron^. De overige volgden # en onze dragonders zettedenze na mee 
den dec^en in den rug. Zy lloegen alle den w^ in na ^ibzkn » en bieldeti 
geen halte, dan ontrent fV^tenberg^ daar zy tn de vlaktens vloden ; maar eer 
zy zo ver kwamen , moeften zy in een derde Dorp ^ en in eene moeraiQgp 
engte, nog tweemalen ftil houden, •t welk hen nog meer volk koftedc^Deh 
nagt aankomende^ en de paarden vermoeit zynde « Itaakte de Generaal x;ick- 
fiedt zyne vervolging ; en hernam den weg na Fgkn. Men weet niet rcgt het 
verlies van de Geconfedereerden , maar men heeft in de twee bovengemelde 
Dorpen 360 ftuks van dezelve begraven , bdialven de geene , die , gedurende 
de vlugt op de Velden , en voornamcntlyk in SJezim , daar de vierde fchcr- 
jnütfelmg geweeft is, gefneuvdt zyn. 'Öndertaflchcn heeft men alle hare ba- 
gage, de twee ftukken Kanon , een paar ketel-troihimen , en ƒ00 paarden ver*» 
ov.ert. Hare^eheele Iniantery is in de pan gehakt, behalvcn eenige , die (hun 
•geweer weg werpende) in de Bofichen vloden. Daarenboven heeft men alle. 
onze gevangens^ die zy teffsr/fzifvj en%ldèrs bekomen hadden, tezamen 150. 
man , en fo. Saxilè Ruiters , mitsgaders de keetel trommen en het vaandel , 
hernomen* Het verwonderlykfte van allen , is , datV ^^^ ^^^^ ^^^^ ^^^^ 
ccn dragonder , die de ftoutheit had van eene vyandelyke party voorby te ry- 
den^ en ecnen flagboom , aan een der bovengenoemde Dorpen , voor hunnen 
neas te fluiten , eedood , en vier andere gekwetft zyn. 

Men verflaat dat de Koning van PoUn aan de W ay wodcn van PodoUen en 
Czermctpw, by Miffivê te kennen heeft gegeven , dat hy zeer voldaan was o- 
ver haar gehoude gedrag , geduréhde de onderhandelingen van Rava , en dat 
by haar bedankte voor het geen zy hadden gedaan ten dienii van zyn Majc* 
"" ' ; en van de Republyk : Dat de Vcidmaarfchalk Graaf van Flemming aan 

Aa zjrne 



t%6 E U R Ö P I S C H E 

tjié. xyne Majcftcit verflag had gedaan van altó; en dat hy daar uit mfén h^^^ 
Maart, dat hy , niet tegenftaande %o veelc behaalde voordeden » de Vreedc voor dcn^ 
- ■ ; Kryg geprefereerd- had; 't welk lynMajefteit des te aangenamer was, om^lat: 
hy altyd met xagthcit had toeken te regeeren : Dat hy egta: hoopte , dat de 
Geconfedereerden het Traflaat van IRwa ïouden ratificeren , dewyl lyn Ma- 
jedeit alles deed ^ dat men redelyker wys van hém kon begeeren : Dat men . 
eenen Ryksd^ gevraagd had s dat hy die had toegefiaan ; dat men kon (laat 
maken, dar&e zond iamengeroepen worden; en dat de 5tfj«//2i&f Troupenzou* 
den vertrekken., xyndc dezelve alleenlyk op de been gehouden , ten befte vant 
de Republyk : Én eindelyk , dat zyn Mi^eiieit geneigd was alles te doen , dat 
men tot verligting. van zya volk dienftig zoud oordeelai. 

VRANK- DOOR het oprigcen van een Nieuwe Juftitie-Kamcr, .in de weK 
ke Reekening molte gedaan werden van alle Perzoonen , die voor de«^ 
zen eenige gelden des.Konings behandelt badden , was thans geheeli 
^r4»i(r;it in bc wceging ^ abzyndedeze Kamer geauihorizccrt, om door 
een iegelyk te ^oen uitkeeren hare gewoekerde Penningen ^ na luid de 
Voorreden van het onderilaande £df6t. - 

V 

T\E Koningen, pnze Voorzaten ,, hebben in verfcheide tydcn Kamers van Ju-^ 
*^öitie opgeregt , tot beteugelen der abuizen , en het herftellen der wanor- 
Jres, die in hunne Finantièn begaan waren ; En dit gebruik heeft zo dienfftg 
en riofWzaakelyk gefcheenen , datby *l Ediö van de maand Juny 1625-. uit- 
drukkclyk geordonneerd is , dat *tr eene van 10. tot 10. Jaren zoud worden 
aangefteld, ten einde de ontrouwigheit. der Comptable Officianten, en Lulden 
van Bewind , in het ontfangen , behandelen en. uitgeven van 's Lands pennin- 
gen, nooit ongeftr^t zouden Wyven. Wylen du Koning , rocmrugifger ce- 
dagtenis. Onze zeer geëerde Heer en Ovcr-Grootvader, nam toevlugt tot het 
zelve middel in den aanvang van zyiie- Regeering. Hy regtede op, by zyn 
Edift van de maand November i66u eene Kamer vün Juftïtie, om natevor^ 
fchen en te ftraffen , de gcenc die de Autheuren en Medepligtigen waren ge- 
weeft van de begane abuizen en misdrfven id de Finnntien van den Staat, ea 
öm de wedergeving tie beveelen van de. penningendie zy on wettelykontfiingen^. 
afeevordcrd of agtergehouden hadden. De uitputting waar in Wy ons Koning- 
ryk hebben gevonden, en de dlefllal die'cr i^ begaan van 's Lands penningen, 
gedurende de twee laatfte Ol)rIogen ,. verpligtenOns , om Ons van dezelve 
- middelen te bedienen , en aan Ons Volk het; regfc toe te ftaan , 'c welk het vixk 
On3 dfcht, tegens'de Pagters en Bewinds-luiden ,. hunne Commizen enBe- 
. dienden , welke door hare knevelaryen hen gcdwongen*hd)ben , om veel meer 
te betalen als de noodwendigheit der tyden Vorderde om van hen te* begeeren. 
Voorts tegcns de Comptable Officianten , de Leeger-bezorgers en andere , die 
ioor de misdaad van Land-dicvery , het grootöe ged^tcder |>cnningen , : die: 

ia 



M E R C U R I ü S. 187 

in de Koninglyke Schaf- fcjft hadden moeten gebragt worden , of ditf daar uït 171*. 
genomen waren , ora te gebruiken waar toe men ze gefchikt had , hebben ge- Maat f. 
Solen: En regens een ander zoort van mcnfchen, te voren onbekend, die een 
godlote woeker hebben gedaan , met gedurig handel te dryvén in Affignatien» 
Briefjens en Refcrfprien der Thezauriers , Ontfengers en Generale Pagters. De 
onmcetclyke en fchielyke fchatten der geene, die 7ig door dcxe ftraf fchuldige 
w^en hebben verrykt ; de overmaat van hare pragt en opgeblatentheit , «fie 
finaafbcit Ichynd te doen aan de elende van het meerder gedeelte van Onze 
andere Onderdanen , zyn reeds vooraf een openbaar bewys Vün hare ontrou- 
wigheiti en het is niet te verwonderen, dat zy in overdaad verkwillen , het 
geen zj met onregtyaardigheit hebben vérkreegen. De Rykdommen, diczy be- 
zitten , zyn den Roof van Onze Provinrien , het Goed van Ons Volk , en het 
Erfgoed van dea Staat : Verre dat xy daar van wettige Erfgenamen zouden zyn 
geworden , zyn deze manieren van zig te verryken , zo veel openbare misda- 
den die de Wetten en deOrdonnantien ten allen tyden hetrf>en zoeken te be- 
teugelen. De ftrafiè > van Confiscatie van Lyf en Goederen , is uitgefprokcn 
t^eos de Woekeraars , door die van *t Jaar 131 1 , van 1349. van if^St ^^ 
fan 1579- Onder de Kegeeringen van Filippe Le Bel , van Louis de A. en 
van Karel de VIL zyn de Overichatting enjüand-dieveryeefbraft, metde aller- 
airaarfte ütaflé. Die zelve Misdaden verdienen de Connlcatie van ]Uyf en Goe- 
deren, volgens de Ordonnantie van Franfois de L in ifif. En de Declaratie 
vaii den^. Juny 1701. beveeld> dat de Ont&ngers, de Thezauriers, en Ale« 
rè aangeltelden tot het behandelen van Onze penningen » die de Gelden van 
hunne Kuden , tot hun byzonder gebruik aanwenden of agterhouden , met de 
dood zullen worden geflraft; zonder dat die ftraf door deRegters^diedaar vaii 
kennis moeten neemen, gematigd kan worden. De uitvoering van deze Wet- 
ten en Ordpnnantien is nooit nood^sdcelyker geweeft , als in een tyd j waar 
in de Misdaden , dieze veroordeelen , tenlhoogften top geklommen zyn , en 
byha de g^tfche omkeering van alle Or^es onzes iConingryks veroorzaakt 
hd^)en. Dit is het geen Ons heeft doen befluiten, om de oprq^ting tebevee- 
len van eene nieuwe Kamer van Juftide, beftaande uifOfficierenvanverrchci* 
de van Onze Hoven , met magt om kennis te neemen \an alle misdaden , 
Icfaelmftukken en wanbedryven, die begaan zyn in de Finantien van den Staat, 
en omtrent *s Lands penningen , door alle en een. yder , van wat rang of ftaat 
hy mogt wezen ; en om ten dien opzigte zodanige Kapitale- , Lyf- en Geld« 
ftraffen uit te (preeken ajs het behoord. De wedeigevingen , die men totOn- 
2eD behoeve ordonneren zal , zullen alleenlyk dienen tot betaling der wettige 
icfanldeu van Ons Koningryk , en zullen Ons in ftaat ftellen , om de nieuwe 
fchattingen haaft af te fchaffen , om aan Onze Onderdanen de rykfte bronade- 
ren van Overvloed weder te openen , door de herftelHng van den Koophan- 
del en den Akkerbouw , en omze alle de vrugten van de Vreede te doen ge^ 
ttctra, &c;&Ct 

-Aa» De 



't^ EURQPISCHE 

I7t<- De eerfte Ztting dexcr nieuwe JuftiDc-Kamer gddikde cfcn t^i 
^^f' Maart in *t Klooftcr der Augailjrocr Monoikkcn j en waxen toen reeds; 
veiicheide Heeren gevangen gezet y wvl men vreesde, datxyxtg, om^ 
die onderzoek te oncgaan , naar elders ouifens Lands zouden retireerem 
I>e groote Pagtas liepen wel bet meeft in^t Oog, zo mede de Leve* 
ranfiers en aannemers van den zvraren Leger train , mitsgaders de zul* 
ke, welke by uitftek haar werk hadden gemaakt, van een proffitabe*^ 
len handel te dry ven in de Koninglyke Obligatien ^ Muntbriefjens t 
en»diergelyke (couId(chrifcen. De berugte BafiilU kreeg daar op veel 
aanzieniyke Comenfalen , namentlyk de Heeren Bourvalais , Myoc , 
Durgnt , de Vieuxville , Ie Nprmand , de Gruet,,. en meer andere , 
altemaal deel hebbende in de behandeling van *s Koniogs Finanticné 
Den Heer de Bourvahis had kort te voren» om zig regens zodanigcn 
ongeval te wapenen, zyne middelen, gefchat opmeer dan 15^ millioe^ 
nen , by Teltamentaire difpozitie aan den Koning en het Ryk ges- 
maakt i dog deze nieuwe Juditie kamer , nemende daar op geen d» 
minfte reflexie ,. deed in tegendeel alle zyne Goederen en Papieren v<|- 
zegelen.. Dezen Heer.de Bourvalais, mitsgadei-s mccll alle de boven* 

fc#elde gevangen Heeren , wierden kort daar aan uit de Baftille na. 
are Woningen en Landhuizen gebragc, om by het ontzegden cnii> 
vencarizeéren hunner Rykdommen^ zynde zaken welke motten dienen • 
tot het opmaken van haar Proces, oog getuigen te wezen, en na wel- . 
ke verrigting men haar niet alleen weder opfloot , maar ook ontzette 
van alles wat zy hadden,, zodanig, dat aan de. huisvrouw van den Heer 
Bourvalais niet meer overbleef , als 't nodige tot haar gebruik > be- 
ftaande in een weinig Zilverwerk , als Lepel, Vork en Kom, eèn ge- 
deelte van. hare K^leederen , en voorts eenig Ly waat , moetende zy ,, 
met dit gering Huisraad , zig in steker Nonne kloofier begeven i dog 
naderhand vergunde men ha^een Jaarlyks pcnfioen, van zocLivres, 
zo lang vf zoude leven. 

Dit nieuwe Gerichts Hdf , in 30% perzonen beftaande , hegeerde dat 
de reeds, in hegtenis genome Heeren zoude beklappcn hare medeftan» 
ders;. dog deze weigerden zulks te doen. De Regeedng, bemerkco» 
de dat zommige hare middelen van tyd tot tyd buiten 's Lands in zr-^ 
Jkerheit tranfporteerdcn, en genegen waren , omperzoonlyk tevolgerr^ 
was, daar tegens in de voorbaat ,. met aan allé Commandanten en Di-^ 
aoSteuss der Pollen fcherpelyk te verbieden l datze geen Voitures , o£ 

ce,njgcL 



• 



. M E R C ü R I U S. i9g 

ccnïgc Pcrwnen ». veel min hare Goederen , zouden laten paflccren jA^^^[ 
zonder getekende Pafpoorten van den Hertc^ Regent y of van den ^ ^^'•' 
Alarquis de Tor^ y Intendant der Po(leryen« Ondertuflcfaen maakte 
die Gerigts Hof eenen grooten.vooi^gang , aanflaande het koftelyk ge- 
bouw van den Heer fleneuP, om publyk verkogt te werden, zodanig 
reeds was gedaan met de goederen van Monf. Bourvalais en andere. 
Daar en boven hadmen ook afge vordert den Staat der middelen vaa 
den Heer de Pontchartrain gewezen KAntzelier, wiens Schatten men 
op gi. Millioenen begrootte $ desgelyks van de Heeren Crpifade , 
Desm'arets , Chamillart , Molon de Berby , Bernard , Ic Normand , 
Villemaret , TAnglois , enz. alle welke in de vorige Regeering Mi- 
niders van Staa( of der Finantie geweed waren , hun verpligtende , 
op hcc woord van .eer, van tallen tyde te zullen verfchynen, als^nen 
haar moge dagvaarden* 

Twee a drie Heeren , hebbende yder een Prezidentfchap in de Re- 
kenkamer gekogt , om hun voor deze nieuwe Inquizitie te dekken f 
kregen ordre zig daar van te ontflaan, en voorts in hare Huizen £eap- 
prencndcert te blyven. Een uitgegeven Arrcft desKonings vei^ligie 
onder andere alle comptable Officianten , het zy.in pagt^ of extraor- 
dinare zaken ge weeft, of hebbende handel in Muntbrief jens gedaan , 
binoen agt dagen een pertinenteStaat yan alle haar middelen op te ge* 
ven , met uitdrukking der Giftens , of Erficnifien by uittei ftc willens. 
Ziet hier dat Arreft. 

't o UIS , door Go<k genade Konmg ^znVranhryk en Navarrey allen den 
•■-'gecneh die. deeie tegenwoordiee ïullcn zien , Salut : Door onze verklariflg 
van den 12. Odober 171 f. , hebben wy aan dé Ontfangers Generaal 
onzer Financien eeordineert, op verfcheide termynen , en- in gelyke deelcn te 
vereffenen de relcriprien en briefjes , welke zy onder de voor^uui4p Rc^ee^ 
tinge gemaakt badden , voor h' beloop der Affignatien , die b^ anticipatie op 
haar gegeven waren ; ook hebben wy haar bevolen de briefjes van den genaamd 
den Le Gendre, door haar geindoflèeit , te betalen , jazeUs die, waar vanxy 
de waarde niet ontfangen hadden , naauwkeurig te voldoen , door middel van 
cenige va&e en zekere fondièn , welke wy haar to^eftaan hadden ; zulks dat 
wy reden hadden om te jgeloven , gclyk zy zelve ons verzekert hadden , dat 
die ichikking de nirwerkinge voortgebi^t zoude het>ben , welke wy daar van^ 
▼erwagteden. Ondertnflchen zyn wy onderregt , dat men hunne briefjes nog 
verhaald met gmwelyk verlies , en dat de houders der zelve g^een voordeel 
daar i4||krokken hebben ; 't welk niet k^ ontdaan , dan of uit de weinige* 

A a 3 ge- 



'Mêêft, 




dat £cnigc van haar alle hunne vlyt niet aangewend hebben om die briefjes 
weder in credit te brengen. En dcwyJ wy gehouden x%xa over de bcvrydinge 
van de liften van onzen Staat te waken , om • t oogn^rk dat wy ons voorge^ 
field hebben té bereiken , van de uitgave naar den ontfangd te fchtkken « ea 
ccne onveranderlyke órdre in onze Financien te herftellen: Zo hebben wy ge- 
oordeelt, dat het volftrditelyk nodjg was , 'het belpop der verfcheidene brief- 
jes van de gemelde OAtfangers G^eraal , die tegenwoordig onder 't gemeen 
zyu > net te weten , om die te vêrgelyken tegen den Staat , dien men ons op- 

?;egeven heeft, en daar op zodanige maatregelen te nemen «als on$ meëfl bil- 
yk en gevoeglyk zullen toefchynen. Om aeze oorzaken , op bet dcvys van - 
onzen zeer waarden en zeer geliefden Oom den Hertog van Orkans Regent , 
van onzen zeer waarden eti zeer geliefden Cguzyn den Heitog van Bêurbow ^ 
van onzen zeer waarden en zeer geliefden Oom den Hertog van Mêine , en 
van onzen zeer waarden en zeer geliefilen Oom den Grave van Tmhuze , en 
andere Pairs van Vr^xkr/k , groote en aanziehlyke Perzoonea van ons R'yk , 
en uit onze zekere wetenfchap, volle magt, en Kopinglyk gezag , hebben wy 
doof dezen teeenwoordi^eu , getekent met onze hand « gez^t , en verklaart , 
zegget^ en verklaren, willen en*t behaagt ojis, dat alle andere; Refcriptiender 
Outfangers Generaal , dan die welke zy tot de extrrordinaris dienft des Oor- 
loge gegeven hebben ; mitsgaders de briefjes door haar gemaakt » en die van 
den genaamden Le Gendre, welke zy ge-endoflèert hebben, gerapporteert zul- 
len worden door de Notariflèn van *t Chatelet , welke door de eigenaars der 
gemelde briefjes zullen werden verkooren, en dat binnen den tyd van a^ da- 
gen, te reekenen van den dag der afkondiginge, by deHeer^nLePelletierdes 
F orts , Raad van Staat , Rouillé de Coudray , Raad van Staat en Diredeur 
der Financien , Le Pelletief de la Houflaye , en Fagon , insgelyks Raden van 
Staat, de Heerqn d'Ormeflbn, Gübert de.Voifins , de Gaumont ^ en Tache* 
rau de Baudry 9 Meefters der Requeden « en de Heer Dodnn , Prefident der 
onderzoekingen van ons Parlement van Paiys , alle Leden van onzen Raad van 
Finapcien^ welke wy tot d]^n einde gelaft hebben , om door eenen van haar 
bezigt^t te werden , na dat de eigenaars bunne atteftatie op den rug der brief- 
jes zullefi gezet hebben, behelzende dat dezelve haar toebehooren, endewaar* 
de die zy 'er voor betaalt hebben , en dit op peene vanconfifcatie, en eene boe- 
te die niet minder zal mogen zyn dan de dubbele waande , byaldien de inhoud 
dier atteftatie, onwaar bevonden wierde. En om het bezigttgen der gemelde* 
briefjes te verhaaften^ zullen de gemelde Heeren^ommUËirifen dagelyks inde 
Lquvu vergaderen , van 's morgens ten agt uuren tot den middag , en 's na* 
middags van drie tot zes uuien* iCn die tyd van agt dagen verftreeken zynde, 
zullen de Refcriptien ^ die niet tot den actpaordtnaris dienft des ooriogi gege« 
ven zyn , en de briefjes do0r de gemelde Ontfangers Generaal guttkent of 
|;eindQ)[ree]ft j 'welke niet bcr^igtigt ïyn ^ uit kragtc van de^a tegen^ii|p<i(^ ^ 



M E R C U R I ü S. 



i9t 



nietige v$n geener waarde , en verworpen wezen , zonder dat men eenige f^i^. 
i¥aarde daar voor zal mogen .preteodeeren nog eiilchen, en zonder dat men een j^^^, 
langer uitfid zal mogen hopen. Wy verbieden dan aan de gemelde Qntfangers , 
Generaal , gedurende dien tyd eenige nieuwe Briefjes of Refcriptien te maken, 
nogte oude Bciefjes of Refcriptien , door haar ingetrokken , weder onder 't 
gemeen te brengen , op peene van geftraft te werden als aan valsheit ichuldig. 
Wy verbieden insgelyks op de zelfde peene , en nog vicrdubbeld daarenboven^ 
aan alle perzoonen, van wat hoedanigheit en ftaatxy ook mogen wezen » hun» 
nen naam te gebruiken om de gemelde Briefjes of Refcriptien , die hun niet 
tod)ehooren9 te certificeeren. Dus geven wy dan bevel aan otiz^ geliefde en 
getrouwe Raden > houdende ons Parlement te Parys , dat zy dezen tegen woor* 
digen zullen doen leezen , afkondigen , en re^iftreeren , en den inhoud daar 
van onderhouden en waarnemen, volgens de rorme: want dit is ons welbeha- 
gen ; t'oirkonde waar van wy ons zegel aan dezen tegenwoordigen hebben 
doen zetten. 

Gegeven ie Parys den i^ Maats ^ in^t Jaar 1716 , en vam onze IRegeerïnge 
be/ eerfie. 

Getekent 

LOUIS, 
£n wat lager , 

De Bertüg van Orleans "Regent % 

Tegenwoordig Phelypeaux ; gezien in den Raad Vitlereji engcz^elt met het. 
groot Zegel van geel Was. 

GeregiftreeTt I gehoort, op 'e veretffchenvan den Procureur Generaal des Ko- 
nings , om naar de fbrme en inhoud geexecuteert te werden , volgens *t.befluit: 
van dezen dag. 

Te'Parys i»V Parlemenf Jen 16. Maart iji6» 

Getekent y 

J>ongols. 

Om dit* cogmerk nog verder te rekken ,, was aan alle Bedienden ,^ 
betalende de geconftitueerde Renten op het Stadhuis van f^js^^ bevo- 
len een neue Lyft te maken van alle de naojpn en qualiieitcn derRei> 
ccbeflm , «en die Lyft aan 't Gerichtshof over te geven , om te mogen 
ontdekken , of onder dezelve zig ook Perxoonen bevonden » welke 
eenig bewirfd over publykc of Finantic- penningen gehad, ofwel 20^ 
danige d\c hare namen flegs aan de eigenaars der Renten geteeht had* 
den. Op deze wyzefcheen bet qnmoo^Iyk^ dat ymant het onderzoek. 
van desz^f^ middeieaJLonde ontduiken^ ja wanneer bet Gericbcshof oor. 

deelde,. 



\ 



W9% ^ E U R O P I S C H E ' 

%7m(' deelde , dat een mon • hebbende eentg Fortuin iit de.. Waerek ge^ 
M^^rt. maakt, te veel geld na haar zin bezaC) zo moft hy dat Surplus, 't zj 
gewillig of ongaarne, aan 's KoningsKofFersafldaan. Hier doorzag*^ 
men de meefte Grooten nicrkelyk inkrimpen , verkopende hare LulU 
plaaczeo, Karoflcn, Paarden, en verdere dingen van plalzierj. zome- 
de affchaffcnde hare. overtollige knegts en andere hoffelyke figuuren ; 
zynde gedurende deze miandMaart meer als ifoö. Karodèn, eowel 
6ooD. Di^Ilboden de fchop gegeven. 

Den 9. Maart wierd door den Grave van Stairs, Gren-Brittanmfchen 
Minifter , aan den Hertog Regent van l^rankrjk^ geprezentcerc deze 
naarvolgende zeer ernftige Memorie. 

DE Graaf van Stair , Miiiifier des Konings van Groot-BrhtêmM» bv zyne 
Allerchriftelykfte Majefteit , geeft op uitdrukkelyk^ ordrc van den Koning 
tyn Meefter ^ aan zyne Koninglyke Hoogheic den Heer Hertog van Orleans , 
Regent in Vrawkryk , kennis van de vlugt van den Pretendent , en van de ver- 
Arootjing der Rebellen in ScbctUnd^ \ welk zyn Majefteit overtuigd is aan xyn 
Koninglyke Hoogheit aangenaam te zullen zyn , ter oorzalak van de Na-ver- 
wandicbap , en de nauwe vrindfchap die zyn Majefteit met zyne Koninglyke 
Hoogheit zorgvuldelyk onderhouden heeft 

Het Traébaat van Utrecht is zo ver(ch , dat de Konine zig verzeekerd hield^ 
dat zyne Koninglyke Hoogheit, de Regent, de vereifte Maat-regelen zoud heb* 
ben genomen > om den Pretendent te beletten den Voet wederom in Vrankryk 
te zetten ; maar na dien de gemelde Pretendent middel gevonden heeft om daar~ 
in te komen, verzeekerd zig zyne Majefteit^ dat zyne Kontnklyke Hoogheit 
hem zal verpligten , om j zo haaft hy daar van kennis zal krygen , wederom 
uit het Ryk te^gaan. 

De Koning 'vaü Groat^ Brittênmen ordonneert den Graaf van Stair, de kn^- 
tigfte en yveriefte Inftantien by zyn Koninklyke Hoogheit te doen , om niet 
toe te laten, dat Luiden, die door de wetten van haarLandgecondemneerd» 
^ en voor Rebellen en Verraders van hunnen Koning en haar Vaderland ver* 
' klaard zyn^ in het Koningryk van yrankryk blyven; en zeer ftok aan te hou. 
den , dat de Authenren en de hoofden van de gemelde Rebellie genoodzaakt 
mogen worden , om ten eerden dit Koningryk te ruimen; en dat zyne Konink- 
lyke Hoogheit verklaare , dat dezelve niet zal vergunfien ,• dat de voorzeidè 
Rebellen ooft in yrankryk zoude kecren « of dat aiiderc Gecondemncerde, ea 
voor Rebellen verkla^e Luiden , t'eenlger tyd in het Koningryk zouden ko» 
men. • ' 

Zyne Koninglyke Hoogheit is al te rcdelyk en al te verligt, om allede rcgt- 

vaardif^hcit en de kragt van dit verzoek niet te kennen. Grü9t*Bnttanmêmo\xA 

nooit in zeekerhei t nog in ruft kunnen zyn , zo' lang het in hare Nabuurfcbap 

zal zien ontfangen en onderhoqdea iuiden » die zamengefwofen en gewapen* 

'^ ' dcrhand 



:M"£TI C5U R I U S. 



m 



'ikAiïïod ómifftnotttètt hadden-' het verderf , en dén geheclen ondergang van haar ^>^* 
Vaderland ; Fr^xirfk tdlFtoüd qiet gedekt kunnen tyn , van og nrcuw dccf Ww^rA 
hoon vari hnnne kwade praftyken ie dn^;en, ■ • " 

De Koning van Grêot-Brittajfnien eu de Natie oordeelden lig leer vciHg, 
Tan de kant. van Vtankrjk » door het plegtig Tradaat van U/recbf , waar by de 
Pretendent voor altoos uit rr#«foyft'gcflooten h, eii waar byf^tf«f*f>k i?g ver* 
pligt aan den zdvcn ^een byffend, nog Scheepen , neig AmvnJtie van Oorlo^j 
neg geld, nc^ Offiaeren, nog Soldaten, nog raad, direöelyk of indireöelylf , 
te geven. Deze Meffieurs komen over , verxoekett toevlagt en fchuilplaatsin 
Vféml^yk ; zy zyn'er zo baaft niet, of.zy fmeeden en maken, door de gemak* 
kelykbeit der nabuurfch^ en de gerieflykheit der briefwifTeling , een godloos . 
en vervloekt Verraad tekens haar Vaderland , 't welk op de trouw van het 
Trafiaat ontwapend en zonder tegenweer was. 'En in w^eerwil van 't Traftaat 
vinden zy middel om den Pretendent in Vranktyk te doen komen , en door 
faonoe Intr^i» doen zy.hcm vinden fchepen , wapenen , anumitie vaii Oor- 
log, zoMaten en geld, met welken byftand idie Pretendent wedcclykin Grwr- 
JErri//#Mr/M gevallen is,' alwaar by oneindige firbade aan de Natie veroorzaakt 
heeft. 

Zyne Koninglyke Hoogheit kan zig verbeelden, oïGTbaWBtitiannieuxxinxiVs. 
een harde gefteldh'eit kan blyven , als de geene zoud zjrn waar in het zig zoud 
bevinden , wanneer het' deze Rebellen in bare Nabuürlchap gereed had , om *t 
frttur en'« Iwaard in 't hart van 't Vaderland- te brengen , en aldaar alle de af- 
grylèly kheticn van de Rebel lie te vernieuwen. In zodanigen toeftand z6ud Gri^u 
BirittMnmiin genoodzaakt zyn de «Wapenen altyd in ae hand te houden ,' ge«- 
ptaagd door gedurige argwaanen en ongeruftbeden ; eene conditie veel harder 
dad een openbare oorlog voor eene Natie, die ii) vrede met alle hareNabuu- 
rea txagt te leven , en die uayverig is over de behoudenis van hare Wetten , 
en van hare vryheit. 

Zyne Koninglyke Hoogheit kan, aan de overecnflemmige Adreflèn der twee 
Hnhen van 't rariement aan den Koning^ zien , met wat oog de Natie deze 
onzekere en harde. gefteltheit befchoud. De Koning neemt het geUik van zy- 
ne onderdanen te veel ter herte , om niet kragtelyk in hunne gevoelens en \ïi 
honne belangen te treeden ; en hy vleid zig , dat zyne Koninglyke Hoogheit 
hem zulk een regtmatig blyk , om een goed verfland tuilchen de twee Natiën 
te onderhouden , niet weigeren zal. 

Om dte zelve redenen hoopt de Koning van Qrtnit - BriitanHUn ^ dat zyne 
Koninglyke Hoogheit , de Regent , zyne kragtdadige aanhoudingen , neftèns 
4die van zyne Majcfteit wel zal willen voegen by den Heer Hertog van iAttt- 
rhfgem , feen einde die Hertog niet to^ldat , dat de Pretendent in zyne Staten 
keere. 

De Graaf van Stair heeft ookordre, om zyne Koninglyke Hoogheit te doen 

Sieheugen de verklaring , die dezelve gedaan heeft , dat de Offideren in den 
ttenft van ytënkryk^^ w^lke den Pretendent in zyne invafie van üro^t Brittan- 
mi» zonden volgen y gecafibert zullen worden ; en de Koning is overtuigt , ' 

B b dat 



^ 



»94 E U 'R O Pf loS.O'^ E 

t7it;. ^ zyneJCoouiglyke Hooehettniet daldcA;^ » dat de Geoemals^^ Kolooélsv 
TMaart. ^° andere » diq den. Pretendent gevolg , en in de . Rebellie bygeftaao hebben ^ 
ooit op nieuw in den dienft y2Ayf4mkrjk gebruikt worden; en dat, indien het 
gebeurd, dat cenige van die Officieren. wederkeeren ^ of reeds in Prankrrk te 
rüg gekomen mogte zyo , zyne Koninglyke Hoogheit hen op xodanig een wys. 
2al doen ftrafiën , dat het blyken zal « dat zyae K>ppi(\glykè Hoc^eit en de^ 
Regeering hunfiendiandel , uitdrukkeïyk aanlopende, tegens de XJtrtgife Vrede^. 
opentlyk wraken. \., .. » • • 

Ten einde *^r geen misgreep zy in zulk een gewigtigq.en teejre'xaak , bcefr 

, iie Graaf van Stair bevel, ojn een fchriftelyk antwoord op zy«e Memorie te 

verzoeken , *t welk hy ten hoogften wenfcht zodanig, te mogen zyn , dat het 

kon medewerken , om het goed verftand tuflchen de twee Natiën te herftel* 

kn. * . ... 

• - . . . • . . .. ' 

Op welk^ Memorie door den Hertog Regctu was toegepaft^. crt 

aan den Croót' Britumi^en Minifler fchrifcclyk gedaan ter hand^ (leU 

fcn , dit ondcrftaaiide antwoord. 

^ Yne Konfnglyke Hoogheit , zeer opregtelyk belang nemende in de glorie», 
^en ia de voordeelen des Konings van Groot ^ Bnt$anme9t^ hceö het fucces 
van zyne wgpenea in ScbotUnd met des te meer gciïocge verllaaa ^ om dat 
ter: tel ver tyd, dat dien uitflag de geriiilhéit der-Kohirigryken van;.6f«*/.J8ri/- 
Smnnion verzekert , %y pok zal doen ophoudeii de valfcne gerugten , die döpr 
de vyanden van de gemeene ruft zonder groud verfpreit zyn , om het ver^rcni- 

' wen Y en de vrindicKap^ die de Koning met den Koning van Grêot-Brüisnniem 
wil bewaren , en 't geeaaltyH eön der vporuaamfte onderwerpen van zyne JCo* 
ningIy|ceHboghcitsaoelwit gewecft is,, te* verzwakken. En , gclyk als hy aai^ 
het iradaat* van üneit nauwkeurig! yk wil voldoen , heeft hy het j;ez?^ , *t 

. welk hqip aanvertrouwt is y reets gebruikt , omdea Ridder van St. joci^ uit 
het Ryk t^ doen gaan : Hy zal volhcrden. met zig van dat zelve gezag te kK^? 
dienen, om te verhinderen , dat hj t'eeh^êr tyd > wanueer en onderwat voor- 
weudzel het ook mogt zyn » daar weder mkonr , 
Aangaande de Vlugtelingen, die uit EngeUfid ia 't Ryk overgegaan zyn ^ of 

• die in t toekomende overgaan mogten , hoewel aan niemand onbewuft is., 
welke de Wetten van tocvlugt in alle de Staten van Souvercinen z>q., zalzy- 
ne Koninglyke Hoogheit (aan den Koning v^xïGfoot-BriiiétmMm willende do<6 
zien , hoe ver de Koning daar van af is , om, t<?. dulden , flat , wie b^t.zy., di 
fchuilplaats van 't Ryk zoud misbruiken., om in Gfoot-Brit^^pmen. v^riland- 
houdingen te voeden, die bekwaam vaaren /óm deszelfs Vreede tcontruffcn) 
oyereenftemmdyk met den Koning van Groots BritSémnien in alle de ma:«tre- 
gels treeden , die oprbaar zullen fchynen, om diergclyk misbruüc voor te ko- 

' mén, en om het goed verftand te handhaven , dcjprih^t uit dca weg ruimea 

• \^\ alle reede- van argwaafO; en het is ookj om te ton^ Jioe.vgr zyn Majcr 

llctt 



' 



M E R C ü ft I U S, N i^f 

Aett état van af is /om de rertneetelh^it v#ti de g:eefle^ die Kgietisi^ne mee* lyig. 
luogeo touden durven aangaan, te verdragen^ dac iqF deOrdOTmande^ dieby jMaari* 
t^eos zodanige Offioieren van zyne Tronpen , welke zonder vergttoning uic 
2yn Ryk eegaan zyn, ftrengelvk laat uitvoeren. . ' . 

Indien het vmar Hf to als ae Graaf van Stair aanhaalt , dat EffgeUnJ ont- 
wapend A ^eraft was op de trouw der TraAaten , to is het ook niet mind^ 
Waar, dat niemand , wie hy ook tj^ met waarheit heeft kunnen zeggen ,' dit 
zyn ^Majefteit ztg ooit van diégefieldheit heeft v^lldn bedienen , otn het te 
ontraften ^ of dat hy eenige bülp «aan den Ri^ider van $t. Joria toegedaan beeft; 
Integendeel weet men» dat zyneKomnglyke Hoogheit de uttruftmgep en ver- 
dagte infchepingen belet heeft , wanneer hy daar van verwittigt was ; en niets 
bewyft betef , dat de Riddpr van Sf. Joris dopr Vranktyk niet bygefprongen was, 
als den (laat waar in hy zig in SchotUatd bevofid, xmtbloot van alle, duigen tot 
dietgelyken onderneming nodig. ^ ' • 

Zyne Majefteit ziet met genoden de teekeneti ran ceen volkome verfijuid 
cufTchenden Koning van firoot-Brttfawmen, en ^yn Packmenl , n^d^maal (hti 
de allervafte grondveft der glory van dien Vorft, en des gcluks vanzyn Volk 
wezen moet : Zyne Konin^lyke Hoogheit zal daar in altyd veel deel nemen ^ 
en y gelyk als dezelve de vrindlchap van zyne BritténnHjche Majefteit wel op- 
regtelyk wenfcht ,zal hy niets vergeeten , om aan hem te tonen hoe zeer hy' 
gevoelig is van de betuigingen > die hy daar van ontfangt. Hy tA ook direc-' 
celyk of indireSelyk eeene pogingen aanwenden , om den Heer Hertog vani 
Lêttermgin af te trekKèn , van op de aanhoudingen des Konipffs ; van Gr$9t^\ 
Brittanmen toe te ftaan, het geen hy van hem 9 ten opzigt van \ verblyf vaa 
den Jlidder van St. Joris in zyne Staten, zal willen doen verzoeken; en gelyk' 
als hy zig waarlyk laat gelegen zyn aan de voldoening van zyne Brittannifiéi 
Majefteit, zal hy^itnet v^l vermaak zien al het geen daar toe> toud kunnen ^ 
helpen; maar zyne Koninglyke Ho^eit i% ter zelver tyd ovcMuigt > dat de' 
Koning van Qrpêt-Brittêmni^ hem met zal veilen., iMBibg^ oetii Prias , ov^. 
den welken de Koning geen geza^ heeft, een ihq> te doen, die hypp j^we^ 
zentlyke grond zond kunnen veftigen; en die niets zoud voegen by. deuTtwcrr 
king der magrigc aanhoudingen van zyne Brittannt%$ Majefteit. . ' 

Zulke onderTchekieutlyke, en zulke klare antwoorden moeten tonhi, weK, 
ke de ware gefteldheden des Konings zyn , en zy latea ookgeene duiÓerheit' 
over, onder de* b^eerte die zyne Koninglyke Hoogheit altyd .gehad 'heeft, oni 
de vrindfchap des Ronings van Gr^üt^Britt^Ênmtn^i^ behoüdeii « enomzo veel^' 
als van zyne zorg en van het gezag dat hy voer^ ^oua kunnen afhangen ^..te 
contribueeren lot opr^ing en handhaving van .eett baauw Vérfiand., én van 
ecne volmaakte vrindlchap tuflchen denlConing , én' den Koning^ van QrM^ 
Srittémnin. 



y 



. O M de vóorgcvallcpc zaken » bctréffendc Orm-BYUtanmin , M^dkc aRir* 
WJ in de voorgaande paaand Fc^ruary mbftcn. af ^cKcn , »a een te Jf^ 



t*j\6. (ch^^fifh tof^c k^t.mA 06(}ig wezen dien duaacchiec du weer op te 
Maar f. ^ttdü 9 bm «waTe èi^ verhiticlorde 9 als Van vroeger datucn , de Parle^ 
~ ftiénrshafldclkigeh vin het /ers Koningryk , met bcrrekking tot de 
Hiftarievan Engeland en Schotland. ' Dit doorlugiig /^r; Parlement > 
heBb^cn^^e van hare besluiten , om Koning GEO'RGE in zyneregjeu 
XCrf onder Reunen, aa^.bet Hof cc Z^;7^<;i k^nnifiè gegeven, fchorteha'?»' 
te fcrdere bycenkomft op tot in *c laatfl: vaa-^anuary , en kwamen al« 
dus den 27. van- dié maand te xamen i makende voor eerll een Allb- 
Ctatie> om door de Leden van 't Lagerhuis en alleaanzientykePerzoó- 
nén.ondcrteekcnt tewerdcn, totbelchcïming vanKt)ningGEORGE^ 
2yne rég|Ccn en SucceiHe , 't welk men in *t algemeen vaüflelde en aan* 
liam. ' Wyaers beflootehze , dat de Magiftratcn ftrictelyker zoude 
llefathcivuit te voeren .d& Wetten tegens Papillen , of dat men haar 
:Rtf'wtlde aaniActköA als Vyanden van de tegenwoordige Regceringw 
EHcrgclyke Aflbciatic -^ièra ook in 't Iers Hoogcrhuis ontworpen , en 
dóöï.'de mècfte Ledcp gcteêkent j zynde onder het klein getal weige- 
- i^afVdê ypör.naamile., dpn Primaat Aarts- Biflchop van Armach , ne* 
veas de Gnaven Angiefea en Baltimorc ^ hoewel egter kort daar na dea 
Ppclaatïig^edagt^ om dcondcneekeningmedetedoen. Daar op ^Ver- 
klaarde ;hét Huis der GemettJte den Grave Angleféa voor Vyand Vaa 
dcfn' KonitigV als hebbende hj^ de overledene. Koninginne aangeraden* 
tpc het afdanken van. een gedeelte der Troupcn » welke op de reparti* 
tievM /crUnd lioAd^n 9 en om het Parlement te prorogueeren in een 
tyd>.alS:0p het tapyc wasde Bil' 9 cprrtuigende den Pretendent van 
Mo^ Verraadt j^^ rncn voegde' / tot een floti egel , daai by • , dat meti 
dfcrsclykcn raacf nrét kondc^ëven ,; zonder voorgenomen te hebben > 
om dieh Pretendent efi het Pausdom in te halen, 
, Den &. Ftbruary verfchenen de Heeren liegenten van Ierland in 't 
Hoogerhuis » gevende het Koninglyk Consent op de A^e , om den 
Pretendent 'üchiddig te verklaaren, en belovende een pi-xmic van 50c co 
l?ondcn Stet^Mngs aan éhn gccnen , die hem 2;oüde*n vatrert -i' doende 
haar ^xelteniien wyders'jaan de beide Huizen van hét Parlement ecnc 
Aaiilpraak, behelzende in Subflantie 

TXAt tj dien morgertteet ecncn Expreflèa brieven ült Engeland hadden be- 
•^^komen, van een.der Secrotantifen yaa Staat, mi^t berigt,. dat 'er. re«k was 

'ptr\ tegctóven, datVr*êcncn i^ivafift Terland op handen way-^, dat hare Lotd-> 
. fchapp#n noiigf gcoordwlt hadden , daar van aanftoots kcbnia ie geven •* ten 

w :: dnde 



-i.,* 



MERGÜRIÜS. 



'97' 



dfide^ievan het Parlement daar op de bekwaamde maatre^ls kohden nemen, ,.|^^ • 
tok vcr4ediging en tot veiligheit van het Land ; nier twyfelende, of ly tonden, j^aarf* 
ca d^ verzekering die iy ia hare Adreilèn , en in hare Afibciatien vau gene- , 
^entheit voor den Koning en voor zyne Regeering gegeven hadden ] op de 
RragtdadigAe v^yze te werk gaan , om zulken fchrikkelyken aanilag te leur te. 
flellen; en eindelyk, dat^y nen recommandeerden, de taken, dieophecTa* 
pyt waren , Ipoedig af të dóen, dewyl hara tcgenwoordigheii. volftrektelyk in 
de Provintien vereifcht wierd , om daar den zelven y ver voor zyn Majefteits 
dienft te betonen , v^elke zy met zo veel eendragtighieit in 't Parlement getooat 
hadden. ' - 

De Leden van *f Lagerhuis 9 . zyndc in haar Verti^ck wedergckecrt , 
rczolvecrden daar op met ccnparigheit van ftcmmeh / dat éi/le de Pen^ 
n in ff en , wel^e men ten veribckf '^an de^ Heer en Regenten ^ efvan andere 
Hoofden der Regeering , tot verdediging van- V Koningrjk^ in de Thezjiu* 
rie k}*^ame te fourneer en , door het Huis ) niet een behoor Ijkjtn Imrefl , uit 
de Suh^idien van het Parlement , in de naafie Zitting aan den Koning te 
vergunnen y t,ottde goed gedaan tt^erden» Wyders beüoot dit lerj Lager- 
huis met eénparighcii van Stemmen » om de Heereq Regenten te Ver* 
zoeken» van eene Proclamatie te wülcn af kondigen , belovende iopoo 
Ponde SterÜngs voor bet gevang; nemen van James Butler Hertog van 
Orraont ^ ingeval den zelvcn megt ondernemen in ^it /erj Koningryk 
voet aan Land te zetten. Het Lagerhuis ordonneerde ook een Bil in 
te brengen, om uit de Inkomften derPapiften, en alle andene , die het 
prcfteercn der nodige Eeden bleven weigeren , zodanige fchaden » wei- 
ke de Proteilanten by eenigen Inval zoude mogen lydcn , te vergoe^ 
dben; nemende, verders nogdetbe beOuiten^ 

|SAt,dit Koningfyk.nfct aüeenlyk gedrefgt wordende met cenen Ipoedigeti 
•■-^mval van buiten , maar ook , wegens het groot getal van Papiften en ande- 
re kwalyk gezinde, met een ogenfchynlyk gevaar van oproer en beweegingca 
van binnen, het de onvermydelyke pligt i$>an alIè OflScieren van de Mih'tie, 
dezelve ten eerden in ftaar te brengen , om aanüonts dienil te doen : Dat ie- 
mand , gequah'ficeeh zynde óm te commanderen, of in deMiHtie vanditKo*^ 
Din^ryk te dienen» den gemelden dienft al willens verzuimt of verlaat zonder 
cenige wettige verhindering , of belet en afraad , dat andere in den dienflt tree- 
de» , gehouden zal worden voor een Begübftieer en Bevorderaar van 't Paus- 
dom en van den Pretendent : En eindelyk ;, dat de Jïeeren' ^Regenten by een* 
JMres zullen worden vertogt, eéne Proclamatie uit te geven, en ecne premie ' 
te belovea aan de Ontdekkers van de geene^ die, eert Papiftzyftde, in zyn Mar- 
J€Ücits dicoft aaDgeiioinea.i&^ of iu't. v er.volg aangenomen zal worden»^ 

B b 3 Het 



19»' E Ü A OP 1 ^ C U V! 

w7^6t. Het li^s t^efhuis , ' jiebbcndc alle verdere Bil» doorlopen ^ én de* 
Na4rf. .jselre ain de Hecrcn Opper -Regenten , om ze naar Engeland oVcr te 
^ zenden ^' ter hand ^cftelt, adjourncerdc zig tot den z. Maart. Op wel- 
ken dag de Leeden weer vergaderden, en wanneer het Lagerhuis ver- 
klaarde geinfor meert te zyn , dat diverze Papieren, by forme van Indul- 
gentien des Paut aan verfcheid^apiften, hebbende den Eed van Ab- 
juratic gedaan ', tër bewaring van zekeren Rooms-priefter, DufFy , ia 
het Gmaffchap A/4;V , ten tydé van de overleden Koninginne gevon* 
den , en toen aan cfe Lords Regenten van dit Ryk gcprezenccert wa- 
ren ^ dus zy verzegeen i om de gemelde gclchriften voor het Huis te 
willen doen openleggen! Vervolgens Npiificeerdé den Secrcrarjs BIa« 
den y ter ordre van de Lords Regenten j dat den Koning , op hec 
Adres van 't /w Lagerhuis, tot werving van Troupcn,'en bezorging 
van hare veiiigheit) had gegeven dit Antwoord. 

G E o R G E R. . 

^r^ Yn Majeftrit bedankt zyn getrouwe Gcmcentcns voor haar dienftpii^ig ca 
. ^gehoorzaam Adres; en gelyk het' vertrouwen , welk ly met zoo veel yvet 
en ^enp^igheit op xyn Majcdëït gefielt hebben, onder Gods Zegeu niet anders 
kan zyn , dan de veiliglk middd , om de «aanlla^en van den Pretendent te ver- 
ydelen, en gevolgelyk om de Proteftantzé Religie en Vryheden van letUndt^ 
verzekeren, zoo kunnen zy zig hier op verlaten , dat zyn Majefteir jgeen ander ' 
. gebruik daar van zal maken , als voor zoo ver het klaarlyk tot deze groote 
eindens zal ftrekken. - - ^ 

Hier op adjourneerden zig beide Huizen van het krs Parlement tot 
Donderdag den 19. Maart ^ hebbende de Univerziteit aldaar, weinig 
dagen te voren, tot haren Kantzeiicr verkoren den Prins van IVdUis ^ 
in plaats van den gewezen Hertog van Ormont \ dus twee Leden de* 
ster üniverfiteiu, naar I^W^»' wierden gcdeputeert,. om deAAedien* 
^anga^ndéaanzynKoninglyke Hoogbeic te brengen». Menomfingdea 
%, Maart te Z)fi^/i» Jberigt, wegens het vlggten der Rebellen in Schotm 
Und^ en/t welk een algemeene vreugde veroorzaakte s betuigende zutks 
door het Losbi^nden van Kanon , Luyen der Klokken , en 't aanilc- 
ken van vreugde Vuuren., 

Den 19. Maart was bet /^ri Par téro^n(. weder vergadert ,t fioglcbei<]e 

Qp Qicuws, zonder iet.xyes tci verrigten , t<K den j^. Apiil na${tkomen«. 

dei en'C Woik.gefchicdey om dat dcaatwof»dcn^, op^ de i^naar 'c. 

. i Hof 



\ 

I 




M ER G ü R I U 5. I9J 

Hófgézandeiit npgniet^renontfan^ea , Midlerwyten on<teriogt€D 
öe Gommifrartflen , door bét Lagerhuis beooemt , vcrfcBeide zaken \ 
20 in de Regèering, de Regtbanketi , ab in ^ Burgerlyke, ten tyde 
dar de Ridder^Cooke Lord Major wa% voorgevallen; werdehde zommigp 
Grooteo verhoort, en de meeile ootflagen: blyveqde alleen den Grave 
van Autrrm en weinig andere iiog geapprebendeert. Men had ooli: 
aan eenen Brouwer Qhre, dié, over 't werven vartVblfc voox denPrer . 
tendent, ter Galg was gcvónnift ^ bet Leven geichonfkeni zuUéndé, 
oefièns meer andere boósdoenders, naar de WelLindien in ballingrchap 
gezonden werden. Voor *c overige fcheen het Koning! yk van Ierland 
in. ruft , campeerende, de gereguleerde Troupen by Kükfnnj^ en de 
Landmiiicie bewaarde de Steden. 

Nu tot Eftj^eland. Den 21. Fcbruary, ^s morgens, prczenteerde den 
Hertog, vau Monrrofe aan bet Hoogeïhuis een Smeek-fchrift van we- 
gelis deri (a) gevangen GraVe van Wintoni verzoekende riogaes wee. 
ken tyd, om zync bewyzcn uit Schotland ic laien kofnen, enmeeran- (a- ^^ 
dere zaken ^ tegens zyne ie regtftelling , gereed te doen maken 4; op ^^"^ '^* 
vreik verzoek hare Lprdfchappen aan .den gemelde Grave nog drie \6:ee- 
ken tiitftel vergunden. Men las ook in die Huis » den zx. vqor de 
rweedeipaal de Landta^Bil, en (lelde dje aan eene grootè CpnpnpUtef, 
Jüidcnde de Voorreden als volgt. ... „ ' ,' ' " 

• t ■ ^ 

^T7Y, UMajefteits leer dienftpligtige en gehoorzame Onderdaanén , .de Ge- 
"^ mecntens van Groot Eriitanttien in *t Parlement vergaderd , leer aangedaan 
lynde van eene diepe erkentenis voor de teedere gevoelighcJt , die Üwe*Ma- % 
•jVïfteit in alle'èclc^enth&d'en^toond ovef *^e bukengéwoone kllenv. dtedtteöri- , 
öatnurlyke Reoelhe noödiaakt op Uwe getrouwe Onderdarten .te heggen. 5 ea 
v<1Dr de goedbeit zonder weerga van Uwe Majpfteit , ,in het overgaven tot-den 
gemee^n tlienft , en tot verligiing van Lf Volk , van alle de goederen die ge- 
confisqneert zullen worden, ter oorzaak van dcieReb.ellie, welkers oorf^rong 
en fchrikkeljrkc gevolgen ,' door de gcflagenfte Vyanden van Uwe Majefteit, 
•niet kumien tocgcfchreven worden aan. eenige daad ,• die Gy begaan hebt se- 
dert Uw<j gelukkige komft tgr deri Throcn van Uwe Voorzaten ; en zy zuL- 
len zelfs moeten belydört., dat alle deiongelnkken en rampen ^ die uit/ deze j^^ 
.gryzelykc Rebellie zuilen fpruften , -waar4yk de pogingen zyn der verderflyip 
en godloozc raadgevingen van zommige Perzoonen in de ongetrouwighatdGr 
vorige Miniftörs , wanneer men ,.pnder yoorwendzel van de V/eede buiten ^s 
Lauds te bezorgen , toelfide , om van Binnen den *tcgenWoordigen verderfly^- 
-ken Kryg;'in dor ingewanden van Oris Vaderland té brengen ; wanneer ee» 
Rooms-gezind Leeget ( iia\ van het Gode èehaagd Jiceft een gedeelte, ia haiir 

den 




♦• 



do5 Ê ü R O P I S C HE 

4eb VM Üttrc Majeftett over te leev^ren.) geCcinkt. :wa9 , om Oatc HeiUg4 

Religie te bdCchermea ; .en wanileer ^. onder het vals voorgeven van *s Lands 
fchijTden te betalen (hoewel hunnen toeleg eigent! yk vr2i', om OaVgèbondenL 
over te leveren in de magt van den ouden Vyand van deteKoningryken)de2e 

4u- , , , , ^- ^„^ 

ten geweeft,. om de gemeene onkoften gofd te makte ; , welke mkomften ia 
de^vo(>Egaande Admiuiftraiicn zorgvuldelyk bewaard waren , t^n einde de On- 
derdanen van deze Ryken , na het fluiten van de Vreede , de vnigtcn louden 
kunnen trekken vati cenen Oorlog , die , hoewel ladlg , verzeld* wais van zo 
vecle overwinningen. * 

£n Wyfde gemelde getrouwe en gehoortaame Onderdaanen vanUweMa» 
jefteit, volkomentlyk gezint zynde Uyve Majefieits regtmatigen Tital rot de 
Kdzcrlykc Kroon yandetc Ryken- te haindhayen regens alle zooften van Vy- 
andén , en ten dien einde 4e nociige onderftanden te ligten , om de eemeene 
kodci^ van UwcMajéfleit goed te maken; hebben eenpaariglyk tobgeitaan &c^ 
«c. 

Over deze Voorreden , ' welke door den Lord Koningsby , een ge* 
jQagefi vyand van de Thórys , was opgcftelt , betoonden xig de Tho* 
ty ie Lords zeer geer^ert j 'dus een uit haar, namcntlyk denürave van 
"Abihgdon , een vooiilag* deed^tot het Sommccrpn vaa aller de Ledea 
regens den 24. en om in eengrooce Committeé deswegens raad te'ple» 
gen« . Dit goed gevonden zynde , zo Jiec zig den Lord Harcourt dien 
geprefigeerden morgen al vroegtyds in 't Hoogerbuis vinden , om na 
te zien de RegiHers , en dair uic voorbeelden te zoeken, , welke de 
Thorys in hare Kraam zoude mogen dienen; maar hy vond dien aan- 
raandegeene ze4erc de herfteiling van Koning KARIlL II. ais heb- 
bende de Gemeemens van Engeland van dien tyd af nooit willen dttU 
den t' dat de Fairs aan zodanigen Bil de hand zouden flian. DeTho. 
ryfe Lords , zig niet fterk genoeg ziende otn haar oogmerk in dezen 
te bereiken,, dcwyl die van de Hot'pany gecnfints dageen toe te laten ^ 
datraen een Bil van zo veel aangeleg^othêit ^door vcraaJcringen , kwa- 
men op te houden^ zo vond men egter een middel, om beide partyen 
te vergenoegen , mét op de Regiftcrs een zoort van Protelt aan te tce- 
kenen, waar by de Thoryfc Pairs verklaren, dat , offchoon de gemeld 
de f^oorrede van de Bil het gezaag en de PreviUgien van \ /focgtrbuij henti^ 
jdeelde^ om dat de Gemeemens daar h/u/crd toegefiaan te ^rdetten ever zji* 
J^n rakgnde alleen het Departement der i^mrs , z,] egter. , ten hfte van de 

eenigheii ^ 



JM E R C U R 1 ü S. aof 

efnlgi^it f e» voor den dicnfl d§s Konkigs m v^m dfit finat^ in tulk^eengt" '7>^« 
"vajtrJjkon toefiand dèzjt Aile wel u^ilde pafetren ,* .z,ender hortons vef^mm ^^^^* 
deringen in dezjelve ü Maken , en oo\ zander eenig gevolg in het tee^omin^ \ 

eU. Ziet op die wyïe wicrd deze Aftc in 't Lagerhuis gcacccptcert , 
en ook door de Pairs ^ zonder eenige i^erandermg , goed gckeurt. 
. Den 21. wierd atn'c Lagerhuis geboodfchapc , dac de Lords, om 
den Grave van Winron in de Zaal van fVeftmunfier te regt te ftdlciii 
daar toe den 19* Maan; hadden genomon. Den z6. February klaagde 
den Generaal Scanbope ^ dat door die van ;C Hoogerb'ui^ aan 't Huis 
der Gemeentens niet was medegedeclt bet antwoord der (a) zesbefchuU (^^ ^^ 
digde en gevonnisde Lords » maar flegs alleen f dat zy hunne misdaat /^4C* ^f^* 
beleden. Den Heer Lechmore onderlleaQde hem , zeggende , dat 
^ het verzuim dezer formaliteit een wezentlyke zaak was ^ kunnend&aan 
de Pairs een middel verfthafFen , om bet Dood'^vonnis op te houden , 
en van onder de regtsplegtng der Natie te trekken alle misdadigers, 
^um dewelke het den Koning niet yry ftond genade te bewyzen. Hier, ' 
op viel het befluit met eenparigheit van Hemmen^ om over de Proce* 
duuren , welke men behoorde te houden omtrent de befcfiuldigingen 
der Gemeentens, eene Conferentie met de Pairs ce verzoeken, en men 
benoefnde een Committeé , tot het opdellen van *t gene dien aangaande 
in de Conferentie der L«ords vertoond diende} komende ondertuilcfien 
eenige Leden der Hofparty van de twee Huizen des Parlements by 
elkander, om een middel tot byle^ing dezer zaak uit te vinden. Ver- 
volgens wierd door den Generaal Scanhppe iogebragc een ontwerp § ' * 
varTc geene men aan de Pairs moft vertoonen % welk opftel goed ge» 
keurt zynde, zo ordonneerde men den Ridder )ohn Hobartzignaar*c 
Hoogerhuis jte begeveq ^ om de bovengemelde Conferentie te vetzoe* 
ken } gelyk hy deed , en te rug komende tot antwoord bragt , dat de 
'Lrords daar toe nog dezen namiddags bcftemt haSden. Toen las men 
in*t Lagerhuis voor de derdimaal dé Bii, om alle de gene , hebben- 
de kryg gevoerd of nog zullende voeren tegeos den Koning » te regt 
re ftellen ter plaatze , alwaar het zyne JVIaj^fteic meed dien Itig vond. 
Hier over rezen groote debatten, duurende van twee tot zeven uuren 
*8 namiddags^ De eerfle, die zig daar tegen kante, was den Ridder 
Thomas Hamner , -zeggciKle onder andere , dat in den tyd yan 400. 
jaren zodanig een Bil niet gewoed was ; en wierd hy daar in onder* 
fleunt van de Hcercn Schippcn , Ward , Qromley , Hungertort, en 

C c nog 




xoi E U R o P V S C H E 

iK>g vcrfchcide Thofjts gcxittde Hooftlcn , tragtendc 'aan te tbpncn, 
dat diergetyken Bil ecne infra&ie maakte in de aloude Vetten van£»« 
geland , by de weHcc de vrydomtuen en yoorrcgten der Onderdanen 
verzekert bleeven > wyders dat alle feiten , ja zelfs die van Hoog Ver-^ 
raad , ter jplaatzc daarze waren begaan , door de Regters van dat ei- 
gen Landichap geoordeek 9 en dcrhalven de tegenwoordige \nL$n^ 
#^» zittende gevangais 9 volgens dé Wet, in Laucdjlershire , Ncrtbumm 
bcrland , &c te regt geftelt moften werden. Hier tegens demonftreer- 
de de Hofparty , inzonderheit den Procureur Generaal , Mr. Walpole^ 
den Ridder Jekkyl en Mr, (^echmore , dat deze A^ al ki^gt geno* 
xnen had onder de Regeering van Koning Hendrik VIII. dat dezelve 
was toepaflèlyk op bet i^enwoordige geval , enomveele reden effiréli- 
velyk nodig % onder anderen , indien het kwam te gebeuren , dat een 
geheele Provintie tegens den Koning rebelleerde, dat men dan immers 
aldaar niet eene Rcgter, om die Rebellen te vonniflèn, zoude vinden; 
dus in omvrage gelegt zynde , of deze Bil behoorde door te gaaa of 
niet ? Zo vielen de meelte ftemmen , te weeten 199. tegens 83» van 

. Oen xS. February , den Koning , met de gewoone plegtigheden^ 
in 'c Hoogerhuis verfcbynende , gaf zyn Koninglyk Conzent op de 
A&e van dcLandtax^ en op die^ om de Hoofd Rebellen , te weten 
<len Grave van Marry den Marquis van Tullibardin , den Grave van 
LinlithgoW) en denL.ord Drummont, aan Hoog Verraad fchuldig te 
verklaren } naar 't welke zyn Majefteit, aan de beide Huizen van bet 
Parlement, gplicfde te doen deze volgende Aanfpraak. * 

Ufkrds tn EJeWediMy 

IK bedien my van deete gelegentbeit , om U bekend te maken , dat myne 
Troupcn den Pretendent genoodzaakt hebben uit Schotland te vlugten \ en 
hy is tedert, zo als ik opdérrigt ben, ^ontrent Grayelsnts geland: maar ilfwect 
niet of een^ Landfchap dat met ons in vrindfchap is , aan hem befchorming 
zal geven , na dat by zo q>aü)aarlyk eenen inVal in ons Koniagryk onderno* 

men heeft. 

De gevaren , waar aan de Natie bloot gefield was, deden my befluiten, dat 
nog de extraordinaire ftrcngheit van het we'er , nog eenige bedrieglykc voorfla- 
gcn der Rebellen, my moeften afhouden van eenipoodig en uitwcrkclyk einde 
te maken van deze ortnatuurlyke Rebellie. 



y 



EiiUitdm 



M £ R C U R I. U S. 



JOJ 



vsMbefl^ttrith, . jiJl,*'; 



IK moet U bedanken voott den wott^iog dien Gj gsnunict hebt in de On- 
•^^eribnd^elden. De nodige fcfaikkingen tyn gedaan, oni «en meetdcr getal 
TtQiqten op de been te brengen; maar gdyk ik altydzal bedagt tyn op de ver- 



tal ik geen gdxnik maken vao het vertroav^ea \ welk Gf in ivif eefteld hebt^ 
ten xy de nulelooze kwaadaardighett onier Vyandeü ^ het iioodmelylc mogt 
maken , om met die Wervingen voort te gaan. 

TK beloof my telvcn van den y ver en d<5 wyshcttvan dit Parlement, dat hot 
'^ toekomende geluk en de geruftheit vanmyne Onderdanen, geveiligc zal zyn 
op een yaft fondament , en dat 'er zodanige maatregels -lalIen worden geno- 
men 9 die onze Vyanden van binnen mogen beroven van de magi (nademaal' 
dat alleen hen de luft kan benemen) om op de ontmftingvanmyneRegeering 
andermaal toe te legeen« Dit is derhalven het geen ik mr zelven verpligt agt 
aan U te reconmiandferen ^ als eene overweging van het niterfte gewigt , vooi 
de toekomende verligheit en voorlj>oed van myn Volk« ^ 



De zeer eruftige Adreflèn van beide de Huizen des Parlements aan 
<]en Koning) op de boveoftaande Aahipraakt waren aldus. 

jidres vm U Groot-Brittantuicb hcoiirbniu ^ * 

Zur geifêJige SoMverain g 

WY, Uwe Majeftdts zeer fchaldpügtige en getrouwe Onderdaanen , de Ge0* . 
Aelyke en Waereldlyke Lords in *t Parlement vergaderd, verzoeken ver- 
foFt om aan Uwc Majeftek de dankzeggiagen van dit Huis af te I^ggep , voor 
Uwe zeer guniUge Aanlpraak itfin den Throon, en om Uwe Majeftcit tebe- 
^cten over den vooripoed die Uwe Wapenen hebben gehad ^ 4oor den Pre* 
tendent uit ScbotUmd te doen vlugten : En gelyk als Wy niet iwyfelen, ofU- 
wc M^eftcjt zal de uitvoerigfte middelen gebruiken^ pn) te verhinderen dat de 
fij^éielde Pretendent een fcbuilplaats of beichermk^ vinde. in eenig Land met 
Uwe Majefieit in vrindfchap zynde ; zo verzeekeren Wy Uwe Majeileitvan 
onze uicerfte onderfchraging en byftand, omUwregtvaardigmisno^ntetoQ^ 
oen tegirns eenig Prins of Staat , die aan hem eeo^e befcbermiog zal gevent 
en Wy bodienen ons van deze gri^«iheit,. om te verklaren h^. ware gevG^ie,> 
^t.welk dit Hals va{l Uwe Majefteiti(<gsote wysheit en zorg voor U Vol^ 
J:eeft, door het genome, beflait, om eeu/fepe^jg en uitvoerdyk eio4e te iMk^fi 

C c 2 van 



tftó 
Masrf* 



i N 



V 






to4 Ê U R O P I S. C-:H- E 

ran defu Rebellie , xondqr gcluifterc te hebben na eenige bedrieglijke ro^ftÜ^ 
gen der Rebellen , *t welk alleenlyk {lad kanmn ^dierfen , om de 2adea ram 
toekomende Rebelleringen en fcheuringen in dit Kontngryk over te laten. £a 
Wy bedanken Uiirc \bje(leit verder öotmoedelyk voor Uw genadig voomee», 
men , om Uw Volk te yerligtcn van allé laft, voor lo ver als het met dege- 
Hieenc ¥eiligbcit.b6ftifaii kan, niet twyfelende , of Gj xnlt , inditn het Uwc 
M^edek ^odig oordeelde gebruik maken van de :M^ welke U reets gegee- 
ven is^: Sa Wy verzeekeren tl Majeftett öotmoedelyk ^ dat '«r aan Onze zyde 
i^iets zal ootbreekeii , om Uvve Majeüeits Regeering op een vaflr en duurzaam.' 
Fondament te vedieen ; waar vaahet toekomend geluk en de ruü van« deze 
Koningrykeo geheel af hangd. 

Op dit Adtes ya9 'c Hoogerhuis getief^e den Koning, te antwoor^ 
dco* 

T K bedank U hqrtelyk voor dSt fcbuldpli^tig en ^roaw Adres. Ik zal tea- 
4eerilen ordre geven, on) de meed aandringende mftanticn te doen by alle Vor^ 
den en Staaten, met n>y in Vrieüdfchap zynde, ten opzigt van den Pretendent. 
En ik zal in ydtrzaak altyd te rade gaan , 'omtrent de zeekerhcitcn den voor- 
ipoed van myn Volk. 

Adrci van V Groot-Brittannifch Ldonhms^ 

* • 

Wy, Uwe Majeöeits zeer pligtfchuldige eu getrouwe Ouderdaanen de Gc- 
meentens yoü Groot- trittifnnii» in 't Parlement vergaderd, doen. aan Uwe- 
Majefteit met herten vol van erkentenis, onze ongeveinsdedankze^ingenvoot 
Uwe Mafedeits %eér genadige Mnfpraak van den Throon ; en bkidcn verlof 
om zeer trnfielyk Uwe Majefteit te congratuleeren over den voorfpoed , waaf 
snede het God Almagtig beUefd hteft zo ver Uwe Wapenen te zoenen, dat 
de Pretendent uit Uw& Majefteits Landen verdreven is. 

Wy zyn gewillig te hopen, dar geen Prins of Staat , met Uwe M^jeftcitin 
Vtindfchl^ zynde , fchuilplaats , aanmoediging of befcherming zal gefvea aan 
cenPerlbon, die op zulk eene opentlykewysdeVreede vanUweKoningrykea 
heeft verütoord : Maar ds gevaren, waar aan Uwe Majefteit»geheiiigdPertboa 
en R^eering , de Religie- , * Wetten en Vryheden van ons Land., door deze. 
eerloze oaderneeming eens blootgefteld zyn geweefb , zouden Uiye Gemeen* 
ffena onverantwoofdelvk maken ^ voor die zy reprezeoteereif ,. byaldienzyroet. 
g^Hld z^en^^ dat de Natte in -t toekomende aan diergelyk. onheil bloocgefteld 
vtedst door den Pretendent vau Uw4 Majefteits JCxoon,, wanneer, men hem 



M E R C U R I Ü S. loy - 

hi Uwe Nabuurlchs^ vcifchuilde. Weshalvcn Wy Uwc Majeftcit óotxnoe- »7«** 
delyk vertoeken , dat Gy de erpftigfte en aandringenfl)c inftantien wild doen , M^^tm 
by alle Prirfcen en Scaaten , die met Uwe Majefteit in Vrindfchap ïyn , ten " — 
eipde hy in hare Londen niet geherbergd word. £n Wy bidden verlof , ool 
aan Uwe Majefteit de (lerkfte vcneekeringen te doen, dat Wy met het uiter- 
fie van Ons vermogen » alles znilen toebrengen , het eeen Uwe Majefllcit no- 
digzal vinden, om deze^ftantientritvoeriglyk temaken. 
. l)c tcedere ïorgj welke Uwe Majefteit verklaard voor.de verlJjgting van Uw 
Vdk j door de weigiering om de Natfe voor t^enwoordig , door vermeerde- 
ring van Krygsvolk ,. c^ verdere onkoften te brengen , vergroöten , indien 't. 
moeelyk is , dat vertrouwen , *t welk Wy 20 rc^aardeiyk in U hébben ge- 
ftdd. Maar Wy vchocken Uwe Majefteit, dat in het vaftftellen van de pro- 
portie derTroupen, om dit jaar te water en land te onderhooden. Uwe Ma* 
icftett ïodanjge gade gelieft te4aaa, op de di^ofitiè , en de toeruftHigen onter 
Kabnrea van tvd tot tyd, als 'er veteilcht word om dadelyk asorg te^^kagen, 
voor deze zeekerheit van Uwe Koningryken , tegens een%e Mogenthdt , die 
onderftaan zal den Pretendent, aan te moedigen, of tebegunftigen. Uwe Ge- 
xneentens kunnen niet genoeg uit(l[ukkcn het regtmatijg gevoelen , ^t welk zj 
van Uwe Majetteits volkome wysheit en vaft befluit hebben , om zig niet 
door eenige felheden vaa 'i jawgety ^ 9f eenige glimpige ftrecken te laten op- 
houden ot afwenden van het vervolgen der Rebellen ia Scbótlsady m hareby^ 
zondere fchmlplaatzen ^ nademaal dat middel alleen bekwaam was , om met 
eer de vreode en de tuft» in dat gedeelte van Uw Majefteits Gebied, te her* 
ftellen en. te verzekeren. 

Het is met het uiterfte nusnoegen , dat Wy bemerken , dat de k waadaardig* 
heit en ingektfikertheit van onze inhandze Vyanden, zo groot is, dat het hen 
aan geen goiegentheit ontbreekt^ om Uwe Majefteits Regeering te ontfnften; 
maar Uwe getrouwe Gcmeeotens «uUea, beide uit fchuldpligtigheit voor Uwe 
Majefteit, en 'Uit lidde voor haar Vaderland , ben de nu^ tragten te ontne- 
men, door bet beramen van zuike voorzigtige en nodige maatregels , die be- 
kwaam zyn om de toekomende veilfgheit, het gemak endevooripoed vaaUw 
Volk , op de uitvoerigfte wys te verzekeren. 

Zyn Majeflfcic antwoorde^ op dit Adres vaa^ LagerBuis aldus. 



'^ 



JE beAudc V voor dit gediéuftfe en loegeneete AAes. Ik 'zal op allerlei 
wyze tragten voor te komen , cat men duld cUt de Pretendent gedurige aig^ 
waaa gcevc door zyn vcrblyf in onze Nabuusfchap : En ik zal (indien de te^ 
rigten die ik van buiten zal krygen het noodiakelyk doen zyn ) geen tyd ver* 
znimeff , om zo» vcci vermeei dering van magt te water en te land ie makoo.^ 
ik bekwaam zyn om CoKt Godes zeegen^ Uwe wenfchingen uitvoeriglyk te 



Uc 3 



%o6 EUR O P I S C HE 

tjï6. beantwoorden , namcnflyk , pm de Natie vcnekert te lica teg^s cenige iJui* 
Méi^t' ceülandxe of inlaodze oaderneming , hoe die ook 2y. 

Dezen dag wierd door het Hoogerhuis eené Conferentie met het 
Huis der Gemeenteni ^ belangende de Proceduuren tegens de gevangp 
tes aan boog Verraad overtuigde Lords , g^lj^den. Den Secretaris 
van Staat Stanhope zeide de redenen , welke bet Lagerhuis hadden 
nangezety om in dit ^^al deze Conferentie te begeeren; onder ande- 
ren , dat 'er verfchcicfe Papieren in 't Gcregtshof waren geleten , tot 
het Vönniflcn dezer zes Lords , zonder^ datmcn de^ingeleverde vcr- 
fcbooning van drie derzelve , mitsgaders eenige 2aken p betreffende den 
tyd^der te regtflellin^ des Grave van Winton, aan het Lagerhuis voor 
af had bekent gemaakt ) verzoekende derhalvep dst zulks in eet toe« 
komende niet meer mogt gefchiedcn. 

Den z j. zondmen aan den Gouverneur van den Tour de ordrc des 
J»> »•* Konings, tot het (4) executecren, tegens den 6. Maart , van de {et 
^' ^^* dood gevonnisde Lords, en dat by deze gevangens aan de Sherifsvaa 
Zenden en MüUelfix had over te geven, om naar Tou/rhil gebragt en 
aldaar geftraft te werden. Hier door de hope' van Pardon t'ecnematl 
^ vervallende^ zo zagmen den eerftcn Maart de Gravinne van Dcrvent* 
water voor den Koning verfchynen , biddende op haar knicö om ge- 
nade voor haar man, of ten minften een uitftel van de executie. Zy- 
ue Majefteit ^ meend men ., had deze Mevrouwe aangeraden , datace 
haar Man^zoiidc tragten te bewegen , om cc openbaren de uitbreiding 
der«zamcnzweering , en de nog onbekende medepligtige, maarzytnt- 
woorde daar op, m fieren moede, mjn 'Mm is veel te edelmoedig j cm 
een rpr^lUker van andere te ^jn j en welke vryborftige taal haar , zon- 
der eenige gunft of voordeel te verwerven , bedrukt deed wederkee* 
ren. "Zy tragtc^deng. Maart nog een. na<}^r vierzoek in 't Hoogerhuis 
te doen, komende, geaffiftecrt van de Hcrtoginne van Monmouth , 
de Hertoginne van Bolton , en de Gravinne van Orkney , bare naaft^ 
begaande Maagfchap , in *t Portaal van 't Hoogerhuis-, om door een 
jAdrcs aan den Koning hare voorfpraak te wiUen we^en j maardePati^ 
zo dra zy de Bil tot het te regt ftellen van de andere Rebellen door* 
k>öpen hadden-, (cheide zig van een, en ontgingen tddus de Smeekin- 
gen dèier Danjes. Nög op zekeren dag verfchuilden zig de huisvrouw 
van dcQ \^i dp9d verwezen Qrave van Nitbisdale en d^e vaii dai Lord 

JNairn^ 



M E R C U R I U S- 207 

Naim, agtcr het'Gordyn van een venfter, in de Katber bipncn'tPa- t^i^, 
leis van &. Jétmes^ 't geen de Koning moft paficereni die daar voor- lésuri, 
hy gaande, 20 wierpen deze twee Dames lig fchielyk ter aarde voor 
deszelfs voeten , en 't welk zyne Majefleit en alle die by hem waren 
grootlyks ontzettede, dog deze uitvinding was mede zonder vrugt. 

Den 4. Maart verfcheenen ook de gemelde huisvrouwen van de ter 
dood gccondemneerde Lords , verzelt van veele groote Dames ^ voor 
de Balie van \ Lagerhuis , prezenteerende Requeften aan den Spreó* 
ker en de gezamenclyke Leden* om uitftel van Executie by den Ko« 
ning te mogen verwerven } maar eeen van alle toonde zig genegen toe 
liet aannemen dezer verzoekfchriften ; oordeelende, dat men dien aan- 
gaande alvorens mofl weten het gevoelen van 't gantfcbe Huis , en *c 
welk, na veel Debatten, zig tot den iz adjourneerde. Hieropvcrr 
voegde .zig deze Dames naar^ Hoogerhuis , daar men bare Requeften 
hs f erkennende het Verraad , en verzoekende genade door Voorfpraak 
van de Pairs. De jneefte Leden icheenen te inclinceren tot ontfer- 
ming, en daar over ontftonden veel zware Debatten. De Pairs fchei- 
de niet vooras avonds ten agt uuren, en de Lords van de Witte Roede 
prezenteerde *s anderendaags een Adres aan den Koning , behelpende 
ten voomaamften , da$ het Kjm Majefieit gtmdelyk, btlitvin mogt^ omuit^ 
ficl van Executie te verlefnen aan z,oianige Supplianten , u^tlke xjende dem 
blfkf^ genade te verdienen , zje lang hei Zjne Majéfieie geraden vond | die 
daar op antwoorde, dat hp in dit geval ^ en in alle andere ^ meende te doen 
bet gene meefi over een l^wam mét de eere van z,jne Regeering , en met de 
'oüUgkeit zjnerKeningrjkfn^ 

Den Koning, niet kunnende goedvinden , dat deze bewegingen lan- 
ger bleven duuren , gaf eindelyk bevel tot de Executie , dog verzaf te 
de ilraf vam^ebangen en gevierendeelt , in die , van alleenlyk met de 
Byl onthooft te werdea Het Schavot wierd dan te TWribi/opgetigr, 
en men ug den 6^ *s morgens een flevk Detachement van de Guar» 
des te voet » de Gfanadters te Paard , en van de Guarde du Corps, 
zamen 800. man, de toegangen van den Tewr^ en het met zwart La* 
Jkeo bekkede Schavot bezetten ; na 't welke men de ter dood veroór- 
de Lofd Dorentwater en Kenmure , uit den T^unr in het Comptoir 
der Transport ScbcpM bragt 1 zynde 's avonds te voren den niede 
ter dood gevoonisden Grave van Nithisdale , in het gewaad van zyn 
Vnxiw % die de klecdine van haar Man had aangetrokken , en aN 
• ' dus 



zo8 E ü a O P I S C H E 

171^. dus 2itt€o bleef» zeckerlyk door orokooping der JSewaar Jcrs ^ otor 
JiUarf. vJügr. 

^ i5cn GraVe van Dcrventwatcr was de eerde, die naar 't Scbarocge- 
leit wicrde. N4en zag hem dit Treurtonccl onverfchrokkcn optreden, 
en knielende , twee gebpede Boekjens uit zyn zak balen , in dewelke 
hy een.kwartleruurs las^ en , weer op (laande , 'aan den Sberif , tot 
het uitvoeren der.Executie ge{cbikr»,de vrybeit verzogt , van aan de 
om(!andej:s te mogen voorlezen een Papier , dat hy zelve gefchreven 
had s en 'c geen men aan hem volgens Landsgewooqte vergunde, 
luidende als volgt. 

^JAdlen ik binnen weihige ogeoblikken moet vcrfchyacnvoordcyicribhaar 
^^ Gods , daar ik , hoewel zeer onwaardig , genade en ontferming hoop te 
vinden, die ik niet heb kunnen vinden onder de menfchen, welke tegenwoordig 
de Magtin handen hebben ; 20 heb ik myne Vreedemetzyne GoddelykeMaje- 
fteit zoeken te maken , door van hem zeer ootmoedelyk vergiifeuis te verzoen» 
keu > van alle de zonden die ik in myn leven h^aan heb ; en ik twyfel niet ^ 
of ik zal de kwytfcheldtng van dezelve bekomen, door de verdienden van het 
Lydcn en Sterven myncs Zaligmakers Jezus Chriftus ; en ten dien einde ver- 
zoek ik ernftelyk de gcbeeden van alle goede Chriftenen. , Vervolgens moet ik 
vergiffenis vertoeken , van alle de geene die ik mogt hebben geërgerd, met my, 
by mynete JR.egt(lelling , fchuldig te verklaren. Degcene, dien het vergunt was 
my te bezoeken • gaven my te verdaan , dat, dewyl het onbetwifibaar waar was^ 
dat ik in de Wapenen was geweed , de bekentenis van myne misdaat , niets 
anders dan een gevolg was van myne onderwerping aan de genade , en men 

?;ebruikte verfcheide Argumenten , om te bewytcn , dat daaac in geen nadeel 
tak : Een van de Reedenen , die men onder and<^en bybragt , was het alge- 
meen gebruik van Huurcedullen te teekenen , welkers Voorreode gemaakt 
wierd op den naam van den Eigenaar. . 

Maar ik ffcvoel wel^ dat ik bieé ontrent gehandeld heb tegens myne trouw, 
dien ik altya gehad heb voor mynen eenigen wettigen Souverain den Koning 
Jacobus de Derde ; Ik heb van myn kindsheid af genegenthcit g^ad , om den 
zclven te dienen , en ik ben daar toe aangezet door eene natuurlyke lie£le , 
dien ik voor zyn Perzooh had , weetende , dat hy bekwaam is om zyn Volk. 
gelukkig te maken ; en of fchoon hy at van eene verfchillende Religie met.de 
myne geweed was, zoud ik voor hem gedaan hebben , dat in myn vermogen 
was , gelyk als myne Voor-Ouders het hebben gedaan voor zyue Voorzaten , 
daar toe vcrpligt zyndc door de goddelyke en mcnfchelykc Wetten. 

Dcrhalven , by aldicn ik in deze zaak onvoorzigtelyk heb gehandeld , moet 
dat niet te rug duiten op de onnozele. lic was met voornecmcns aan iemaiTd 
ongelyk te doen;, maar allcenlyk om mynen Koning en myn Vaderland te die- 
nen , eii dat zonder ccnig cige belang ; hopende , dai ik door het voQrbceld , 

• 't weit' 



M E R CU R I U S. ft09 

*^c Welk ik gaf, tndere tot het doen van httnnen pligjt tooi hebben «smgeicet. 171^^ 
£n God f cfie de gehettnen van myn hert tiet , weet » dat ik de waarheic zeg* M^r^r^ 

ge. 

Men heeft my , om myn leeven te redden , middelen voorgeflagen , die ik 
niet overeenkomende heb geoordeeld met de eere en met myn gewilTe ; en ik 
heb ie derhalven verworpen : Want met den byftand van God » xal ik atlertoi 
%oort van dood prefereeren , voor eeoe laffe en onwaardige daad te begaan. 

Al het geen ik t^enwoordig wenfche j is , dat de.offerhande , die ik van 
myn leeven ga doen, medehelpen mogt tot dienft van mynen Koning en van 
xdyn Vaderland, en tpt herftellin^ der oude en fondamenteele Conftttacievaa 
deze Ryken , zonder het welk dezelve geen^ duurzame Vreede of Mraarsgtfg 
GeliA: kunnen genieten ; en indien dat gebeurd was ^ zond ik zelf het leeven 
met verm^ an^en. Al het geen ik kan doen , in den Ifauft wto in de zaa- 
ken nu zyn , is God: te bidden , <ht hy zyne zeegeningen aan myn Vadetjaud 
verleene ; en , dewyl niets anders in myn vermogen is , dat hy n^yn leven aah« 
neeme als een klein Slagtoffer ten dien einde. 

Ik flerf Rooms Catholyk. Ik dank God , dat ik geen kwaad wfl aan iemand» 
zelfs lüet aan de geene die tegenwoordig R^eeren , en die de oamiddelyke 
werktuigen van myne dood zyn. Ik vergeefvangant&rherte degene, die, op 
eene weinig edelmoedige wys , vaUè raporten ten mynen opzigt gedaaa heb- 
ben ; en ik hoop vergiffenis te verwerven , van de zonden myner jeügd , van 
ëen Vader d^ oneindige barmhertigheit, in wiens handen ik mynen Geeflbe* 
vcele, ♦ 

Was getckent, 

Jéfmes Derwentwater. 

P. S. Indien de Prins , die tegenwoordig rcgeerd , my het leven gefchon^ 
icen had , zoud ik my verpligt geoordeeld hebben , om noit meer de wapenen 
ttgeos hem op te vatten. 



gefchrift , 'c welk men meende opgeftelc te zyn door zekeren 
Rooms Priefier gengamt Browo, overluid gelezen 9 en aan denSherif 
ovcrgeleven hebbende ^ mee verzoek om 't zélve , zonder cenige ver« 
andering) alzo zyne Vrienden daar van Copyen hadden^ te laten druk* 
ken 9 en zulks heoTbeloofc werdende 9 zo trok hy zyn zwart Fluwee- 
Ico Rok uit 9 gevende die 9 nevens twee ftukken goud , aan de Scherp* 
regter, enleide zyn hoofd op het Mok 9 't welk den Scherpregter met 
eene flag van'c lighaam fcheide9 en aan 't volk vertoonde 9 roepende, 
ziet daar hit boêfd van^ttn Ferrader: God btwmrt den Koning GEORGE. 
Het Lyk wierd naar den Tnur^ en toen den Lord Kenmure9 ook 
in deo Rouw^eklced» op het Schavot gcbragt 9 geafiifteert len weder. 

D d zydcn 



I \ 



110 E ü R o P I S C « E 

t7i<. zjrden ^an ccn Ptcdikiht der jinglicaanft Kerk. Hier vond hy ayn^ 
TAoêrt. eigen Zoon, dien hy zeer tcedcrlyk ombckdc, hera gevende het Iaat* 
fic vaar wel, en naar het Blok tredende , 20 klopte hy hem nog drie- 
raalen op de fcbouder y 't welk de omftanders uittermaien tot deernis 
beweide. De Shcrif vraagde hem , pfitj nm tem Amfpra^ tpHéU 
doen ? dog hy antwoorde , ik i'*» hier 'met gekfmen om te harangueiren , 
ma^ om te fierveH. Hy gaf aan den Scherpre^ter negen goude Guines, 
knielde neer , en wierd met twee ilagen 's middags ten twaalf uuren 
onthoofd. In de zak van zyn rok zoude t so men voorgaf » gevon- 
den zyn een Brief, door hem aan den Pretendent gefcbrevea i behel- 
zende onder anderen, i4t het hem nieé fmerte te fierven voor de^elfsdienfi^ 
maar dat^ hj tpel gewenfchtbad^ om hem alvorens op den troon van Groot- 
Brictaonien te den ^ biddende zjorg te willen dragen voor zyne l^rouw en 
'Kinderen. De Vrienden van deze twee 'onthalsde Lords namen de Ly- 
ken na zig % brengende dat van den Grave van Derwentwater , voor 
ccrft in de Kapelle des Franfchen kmh2iSü,ót\xi ^ inde Groote Koningimte 
Straat y daar men een Zielnride, onder den tocvloei van ontelbare mcn- 
(chen , voor hem deed 1 werdende voorts , gebalzcmt', naar Dilfion in 
Norfhamberland gevpert , en aldaar by zy ne Voorouderen begraven* 
Dat van den Vicomte Kenmure, ten zelven einde nz^v Schotland itigt^ 
fcheept , wierd over Zee derwaards getransnorteect. De Executie der 
drie andere ter dood gevonnisde Lords bleet ter ordre de$ Konings uit- 
geftelt , wyl men verzekerde dat den Grave van Carnwarth en den 
Lord Nafm begonnen tp klappen. 

De Leden van 't Lagerhuis, als gezegt , tot den 1 z. Maart gefcbei- 
den , kwamen dien dag weder by een. Den 16 prczenteerde den Her- 
tog van Montrois aan 't Hoogerhuis een Requeft wegens de gevangen 
Grave van Wiotonf verzoekende hnger tyd om op zyne befchuWingen 
te antwoordeo^ vermits hy eenige bewyzen, die uit Sebotland op weg 
lyaren , verwagtede^ voegende daar by , dat dit mooglyk het [aatfte 
verzoek was, -waar mee deti Suppliant, hare Lordfchappen Uftig zoude 
vallen. Den Grave van Sunderland hoorde men daar tegens proponee- 
ren , dat de te Regtfteliing des Grave van Winton peremtoirlyk ca- 
gens den z6. behoorde te geichieden , en was den Lord Townsbcnd . 
mede; van dat gevoelen, -dus men dezen voorllag met eenparigheit van 
Stemmen goedkeurde. Den I7..k^am de Konmg in *t Hoogd-huis , 
gevende zyn Koninglyk Conzent op de Bil , tot het ipoedig te regc 

.fieliea 



. M B R ,C ü R 1 ü S. *.iï 

.ftetlen ckr gcvangc Rebellen / maar deed gecnc aatifprialc j 20 dat alle '«7i^- 
kwadk gerugten , onlangs uit rrdnjr^l^ gcbragt , moftco vcrdwyncn ^^^'\ 
De Pairs lieten coea aan 'c Lagerhuis bpodicbappen , dat zy beraamt 
hadden , oooi abzoluit op Donderdag den 17. den Lord Wiuton te - 
jcgt te ftelien. ^, 

I^en %^. wierd door den Grave van Guifort in *t Hoogerhuis voor- 
geflagen, om een nieuw Requeft des gevangen Grave van Wiqton te 
fezen 9 wanr by by verzogt nog zo veel tyd , als de Pairs aan hem 
zoude gelieven toe te Üaan i dog dit wees men van de hand 9 rezol^ 
veerende daar tegens* om deq Koning by Adreste verzoeken» datzy* 
ne Majefteit) tot de te Regtftelling des Grave van Winton» een hoog 
Steward geliefde te verkiezen. 

Nu tot Schotland. De Rebellen aklaar, ia) zig van haren gewaan-^1^^ 
den Koning verlaten ziende » bleven niet lang te il/^n/r^y} , ' maar ruk* 
ten fpoedignaar^épfr^^r^f beftaande hare magt nog uit omtrent ijoo. 
man ^ in verfcheide Corpzen verdeeh. Deze 9 door -^s Konings troupen 
op de hielen vervolgt f imolten gaamie weg , en kwam het overfchot 
den a8. February 's avonds te Oftd Midnm j alwaar zy noede niet lang 
vertoefHen 9 maar vloden verder opwaards in de Gebergtens. Den Ge* 
neraal Cadogao , met eenige van 's Koniogs troupen , was onderwylen 
den i& te Montrofs aangekomen 9 en ftond den Hertog vail Argyle ^ 
met de overige Dragonders 9 te dier tyd by Brechin 9 terwyl de Hi^l^ 
UtuUe troupen 9 onder den Luitenant Generaal Van der Beek 9 tot aan 
^^rHb-^ifóit naderde. Hier genoot men weinig ruft , wyl het geheele 
Leger, yder uit hunne kwartieren 9 den 17. weder opbrak 9 om naar 
jtMffrdetn te marcheeren^ al waar gekomen zynde9 zo verftondmen dac 
€cn gedeelte der Rebellen meer naar 't Noorden , en het overfchot 
naar *t Gebergte geweken was 9 werwaards men haar met twee byzon* 
dere detachementen wel deed najagen 9 maar men konde haar onmoog- 
lyk agterfaaleo. De Rebellen toen geooegzs|am uit het. Lapd verdrc* 
ven9 en dus d< wégen tuflcben ^hirdttn eq Inverms vry zynde 9 2eo 
verdeelde men de Troupen tn de nodigq winterkwart'ierco. 

2Uet daar de onderneming van den Pretendent en zytie Aanhangers 
voor ditmaal wederom gefluit 1 hebbende hy de vrypoAigheit g^had 9 
om 9 voor deszctfs vertrek uit Frankrjk^,^mii verIcbeidehoogePotenta* 
Utt van Bm^ te fchry yeQ.9 tot |ickeni«[)aking 9 dat hy ging boicteii 
iden GrPohjBriiiênmfchinTïooa 9 welke hem regtvaardig toekwam } na 

D d a luid 



%n 



EUROPISÈHE 



I7f6. luid tytieh Brief aan haar Hoog Mogende de Heereo Staten vicfi< 
Mésft. der Ftr€$nigd€ JN tder leiden ^ geüagickcm den^ 18. Odober lyif. 

2éHr n^kÊMfdf tm grotte Vriuim^ GeMUhtrJem en B9nJgen99t$m. 

^ \JQ^^ oen groote mecnigte van onie Oaderdanen , door de Goddclykc in» 

^1^ geving , voorcenomen hebben tot hare pïigt te keeren , en ODsgenodfgt: 
hebbende om een $oedig(le by haar te komen , om bezit van onze Koningry*- 
ken te neemen; dog eerwe vertrekken om deze onderneming uit te vo^ea^ 
zyn wy blyde van Ü lieden daar kennUIe van te konnen geven, overtuigt zyn« 
de dat U Heden al te zeer verligt zyt , om een ogenblik te twyfelen aan de. 
regtvaardigheit van onze zaak , en al te billik en voorzigtig om ons daar in te- 
gen te (laan : 

Wy verzoeken ten minften de Neutraliteit, Indienjgy ons dit tocflaat , ca 
onzen vyand niet onderfteunt , zo zullenwe het gepaf&tde met genoegen ver- 
geeten } en "we verklaren UI hier ^icde , datwe gereet zyn f om de; oude Allian*- 
tien van onze Voorzaaten met U liedenere vernieuwen» zodra het aan de voor* 
zienigheit zal believen, ons in. de vreedzame bezitting van onze Staten te {{el- 
len^ Onze meening is niet om op eenigerleye wyze de Vreede van Emrafa te 
fiooren*, maar in tegendeel , dezelve zo veel als in ons^ermogen zat zyn te* 
verzeekeren, en met aile de Prinzen cn.Staaten onze nabeoren , en inzonder-^ 
heit m& U lieden, een.onfchendbare Vcindfchap enAlliantie te. onderhouden.. 
Hier op bidden wy GocJ, dat hy Üzcer, waarde groote Vrinden , Geallieerden 
en Bondgepooten, ih zyn heilige en waarde hoede wil nemen. 



Gt/tbteven /eBarleduc-, den li. OMir 1711. 

. V^Ufe goeéti Vrind j (je^Uieerdem em iowdsfMPt. 

En bgcr 



Jaques Rex, 

Bfggtns.' ' 



. Den Hertog van Argyle , hebbende het opperbewind wcr *$ Ko- 
nings tróupen in Schotland aan den Generaal Cadogan gelaren , kwaa>- 
den li. Maart van daar te LoVidtn^ enileed verflag van alle 't voorge-^ 
vallene aan Vfvi^ Majefteit, die^ nevens- het gantiche Hof^ bemrwec 
veel agting ontfing. 

IM7ITS« OM den Oorbg tegtns de Onomannipht Porti te verktardn « Wts 

MNO, ||^( jJQf yjm jYi^ncn tot tïu toe (choorvoccende gebleven ^ niet tegen* 

ftaande de Republyk van Féffe$itff^ hebbende in ^i voorleden -Jaar; zen 

1 .. • 



r • 



MERCURIUS. II j 

veel nadeel' door de fnu geleden , alle devoiren aanwende » . om den i7itf« 
Keizer m hare' belangen, over te balen y en dac den Paus zelf die van Mutu 
barten begeerde ; dus by den Raad genoeg^am wicrde bcfloten , om • 
dien Oorlog eerhng té oeginnen , 2ynde (utt befluit gegrondveft op h'ec 
Tra^ac, tuficben den Keizer en Fimticn , in *t laaift van February 
Toltrokkeo , om gezamentlyk de Turken te beoorlogen j en waar in 
een Ciauzule gevoegt was , Aat de Repuhlyk den KcUer moji affi^cenn 
tegens alle die den ziehen zjeuden adnvallen-^ u^ie die ool^ mogten zjrté- 
Hier op zagmen met meerder yver de Krygstoeruftingen voortzetten, s 
en alles, wat in gereedheit gebragt ^as , naar boven' brengen \ moe« 
tende de Generaals en minder Officieren des Keizers hare Regimenten 
ren uitterften tegens den eerden May in Hengétryen voltallig hebben. 
Het opper*commando van 't Leger wierd aan den Prins Eugcnius vaq- 
Savcyen opgedragen , en zoude , onder hem , de Prins Alexandcr vau 
Wur^enberg de Intantery gebieden ; mitsgaders den Prin$ Maximiliaan 
van Hamver het gebied in Zevenbergen , door den Grave Guido van 
Starrenberg afgeflagen, blyven voeren » en voorts den Generaal Heif 
fter de Armee, ge^hikt om Hongaryen te dekken , waarnemen^ wer* 
dende de gef^eele Keizerlyke magt begroot op 170C00. man , tot den ' 
Oorlog in verfcheide Landfcfaappen verdeelt. 

Uit de Keiz.erljkf Nederlanden waten aan 't Hbf van Wèencn ver» 
ichenen hare Gedeputeerden», om over zekere Ar cy kelen van het (a){t,) xi>t 
Barrière Tra^at te klagen. Den Heer Philip Ever bard vander Noot, M**^ 
Grave van Eversgem en Biflchop van Cent , aU Gedeputeörde wegens 
Vlaanderen y, prezenteerde aan den Keizer dit. naarvolgende gefchritt, 

o I R £• ^ . * . 

DE.gezamentiyke Gccftlykheit en de drie Hoofd - Collegien , den ftaat van 
uwe Provinue en Graaifchap van Vlaanderen uicmakence, buigen zig.neder 
▼oor de voeten van uwe Geheiligde M^efieit , . en^ nemen de vryhek met de \ 

«DereerlHcdigfte onderwoping te vertoonen ^ dat den Grave van Ki^lfeg , 
Amhafladeor Plenipotcntiaris van xyne Keizerlyke Ms^efteit in de Veder landen^ 
haar met eenen Brief van. den 7. December 171 ^ het XVII. Artykel alleen 
van her TraOaat der Barrière eezonden heeft , 't welk te Antvierpen den i f, 
Kovember te voren was getelcend door den voornoemden Heer Grave^ uit 
naam van Uwe Keizerlyke en Katholyke M^efteit , en de Plenipotentiatiflèu 
van zyne BrietamÊifite Majefidt, en de Staten. Generaal der rereemride Pravhe^ 
$i99l bet welk. de Suppliantea. volgens hunnen pligt en gebruik hebben mede^ 

D d 3 ^edecid 



»ï4 EUROPÏSCHE 

f 7«& gedeeld aaia ^e -Geeitelyke . de Edele ^on aoA hjunne Asopfe^nooten ea Ge« 
jiUan. ineemens, als ook aan de Steden en onderhorige Kaftelenycu van de Provin- 
tie, die zi^ oïitrull vinden over de uitftrckking van de ingewilligde Grenspa* 
lcn,Cn mcrkclyke ontleding die de Provincie xoudelyden, indien dat Tradaac 
nitgevocrt werd. 

Niet minder zynze verwondert te lien , dat men hen verfteekt van alle de 
Slaizeo , om daar door de onderwater xmingen , die de voocubeoide Statca 
.Generaal zullen doen iixiienze het noodzaaklyk oordeelen, tegemakkelyker te 
maken , onder voorwendsel van hare Grenzen daar door te bewaren • welke 
donder deze Innondatien van zelfs genoegzaam onnaakbaar zyn , zo aat men 
reden heeft om te vrezen, datze die tragtentebemagtigen, alleen om het O^m- 
Tfks Vlaanderen aan haar cynsbaar te maken, of,alszy het geraden vinden /te 
bederven. 

Het welk haar niet zwaar zonde vallen , het zy dat ze die Sluizen geflpteo 
houden , om de loozing van de zoete««n andere Wateren te verhinderen , of 
datze dezelve open zetten » om het Land te laten onderloopen : dat zig tot het 
zoute. Zeewater zoude konnen uitftrekken , niet alleen in het platte Land > 
maar zelf in , en aan de overzyde van Gtnt en Brn%gi , de tvi^ee Hooül- en 
voornaamde Steden van de Provintie; zonder dewelke het overige moet ver- 
gaan , of haar gelnk elders zodcen. 

In deze verdrietelyke toevallen hebben de gemelde Geeftlyke , Edelen , 
CoUegien en Gemeentens , als mede de Subalterne Steden en Kaftelnyen van 
de Provintie , de Supplianten zeer ernftig verzogt , hunne toc^lugt tot Uwe 
Keizerlyke Majcfteit te nemen , en zyn g^heit en regtveerdigheit af te bidden^ 
'dat ze zig gewaardigen wilde de Provintie te verzekeren voordeszelfsverwoe- 
iling,die deze geëifte uitdrukkingen ontledigiog haar ontwyflTelbaar zood ver- 
, oorzaken. Want behalven de ontbeering der Sluizen, welke aileen'^gaptsl^i^»- 
Jiertm en hare Inwoonders aan de genade der Staten Generaal (leid, zo is her , 
Sire, van geen kleene aanmerking , dat deze uitflrekkip^ der Grenspaalen , 
de Stad van FVaUrvlied in zig zoude befluiten, en verlchetde Vlekken en Dor* 
pen, welker Landen de vrugtbaarlte en de gezegende van de Provintie "lyn, en 
uit vde Duizend -eemeeten bellaan, en altoos gediend hebben voorde Koom* 
fchuuren der Steden van t^ntvoerptn , Gent en Bruggi ; en inzonderheit de 
tvree laadgenoemde , die haar voorpaamile bedaan daar uit trekken , en waar 
van zy h^ar nu verdoken zouden vinden en *t bederf en ondergang van hare 
Inwoonders , indien dit nadeelige Tradaat zyne executie iuid , na zig zoude 
fleq>en. 

Kortom, van wat kant men deze zaak aanziet, yisuMAnm^eatfèiZQ bloer* 
j^de> de Zetel der Manuiaéluren t en het Pakhuis der Koophandel vangams 
EuYQfë^ zoude zig verfcheurd en meer bedorven vinden als ooit. 
" Te meer , om dat het geen, dat 'er van overig zoude blyven , zig van alle 
kanten omtingt ziet in de magt van haar Hoog Mogende ; van d'ecae zyde 
ddor de fterke Steeden, die men aan hen tot hüttm't atltaat , en van de «nde* 
xe door h^^e eigen- btaaten : bloot ftaande yoor h»e geuadc , zonder Mano^ 

fiiduren^ 



M'Ê R C V H I ü S. 




en insgelyks meefter van de SAmht en de ülcw, door het bezitten van de Stad 

Het is Ifgt te begrygen Sire, dat Uwe getrouwe Onderdanen hen in zo 
een ongelukkige en beklas^lyke (hat niet konnen vinden , tonder dat uwe 
Regcen en uwe Domainen , daar door, een merkelyke vermindering kry. 
gen. 

En zonder dat die zelfde Onderdanen ben in onmagt vinden , van aan uwé 
Majefteit niet hunnen geyroonlyken yver eenige hulp of onder(land-gêlden toe 
te (laan, tot onderhoud van hare Krygsbenden , de behoeftens van den Staat ^ 
en de bewaring der Provintie: 

Men moet zig te meer Verwonderen, dat dit erbarmlyk overfchot van ^Ac^»- 
deirên zig overladen vind van^ zyne eige fchulden , veroorzaakt door de gedu* 
rige Oorlogen ; dat deszelfs gemeene middelen zyn uitgeput , en belaft boven 
datze tegenwoordig opbrengen , en dat nog zonder hoöpe dat die door de Vree- 
de herilelt zal werden , welke zo menigmaal den Koophandel en den Overvloed 
weder in Vhandênn heeft ^ebra^ , en die voor deze maal haar finerte en elen- 
de zou vermeerderen, indien dit zo nadeelige Tradaat der Barrière (landgrvpt. 
Want behalven dat deze bêdurven Provintie haar meer^ als ooit bloot geftcld 
vind voor een juk der Hollandtrs , waar onder bet töt nu toe zo veele Jaarea 
heeft gezugt, de voornoemde gemeene middelen , waar van den aanwas zo 
meni^alen is gebruikt geween , om haren Prins en den Staat by te (laan , , 
zoude zig niet genoeg bevinden , om een vierendeel van haarelaften tot fchade, 
ondergang en bederf van duizende fchuld-cyflcrs , en welke meerendeel niets 
anders tot hun onderhoud heUxn , te konnen betaalen. 

Dat erger is , dit beklagens waardige VUêndttên , dat nooit Impofitie gele-^ 
den heeft, als die welke het zig zelfs goed en vry willig hceft.opgelegt voorden 
dicnft van zvnen Souverein , op den voet van hare Voorregten en Frcvilegien, 
uitdrukkelyk bcveftigt door Philippus de twcde Koning \9Xk SpaMjetf ^ te Brufet 
den 2 Mey IJ76. zoude zig hier boven nog onderworpen vinden , om haar 
aandeel te betalen in de overmatige fomme van^ fooooo. Ryksdaaiders, 
:an haar Hoog Mogende, bedongen jaarlyks te tellen ; en om welkers opbren- 
gen men vemeemd , dat uwe bworven Óndcrdaanen vervolgbaar zyn by Exe** 
cutie , het zy Militaire of andere ; zodanig dat zelfs, bet geen men daar door 
niet had konnen bekomen , genomen mag werden uit de Domeinen en Reg- 
ten vanuweKeizerlykeenKatholykeMajefteit, mitsgaders \iit de gemeene mid-.' 
delen der Provintie , hoe verminderd dezelve door de Executie van het voorr 
noenxle Tra^t, of liever volgens hetXVII. Artykel Van het zelve ,'mpgten 
zyn , alzo de Supplianten tot nog toe geen kennifle van de andere hebben ge*^ 

had • • 

' A! te vrreede ürtltomft voor een zo «etrouiwn Volk , dat zo meenigmaal 
honne goederen en haar bloed , voor de b^fcherming van • de Religie en den 
Staak, , heeft verfpild. £n 



%i6 EUiLOPISCHE 

f7ff« En tt\f% al te hard voor ecoco Vorft, lo grooi, ia Godnogttf , aoR^« 
M^drh veerdig eti zo goeden Vader van zyn Volk , als awe Gchcüigde M&jefteit is. 
Voor al indien men aaomerkc ^ dat de Rooms Katbolyke Religie, welke 
nwe g(»cdc en getrouwe Onderdaanen nauw voorbeeld, cndatranaweDoor- 
lu;;ti)^e Voorouders • boven hunne goederen en bare Levens ftdlen, door dit 
Tr-dcïm een merkelylwe krak krygc % en dat «door de ongelokkige tocgeftaane 
tttcUickking, ^y zo veel duixend zielen, als barekring inzigflnk, blóotgedeic 

Xict. 

Het is waar S i r £ , dat door het laatfie point van bet XVII. Artikel van 
dat TtaSaat bepaalt is , dat de Rooms Katholyke Religie zal bewnid en ge- 
handhaaft worden in de afgedaane Steeden , op den voet als die duc tegen* 
woordig word geoeftcnd , en zodanig als zy het is gedaan Scweeft , ten tyde 
van Koning Ka rel de tweede, van Loffelyke gedagteniuc. 

Maar waar is gczegt « dat deBiilchoppen aldaar hunne lurisdidien. Kerke- 
lyicctugten hunne Vihtatien zullen mogen bly ven doen?, en in het verzorgen vaa 
PdUüorcn» en Kerkelyke Benefitien , die komen t>pen te vallen, mogen voor* 
zien, en hunne betHeringen > van zo veel Godvrugtig^e (Ugtingen die'erwer- 
den gevonden , als ce voren waar te nemen; en waar is b^orgd^ dat*er hare 
Hoog Mogende geene Magiib'aaten , Predikanten, en Schoolmeefters tot on* 
dcrwyzing der Jcugt , die van de Proteftantfe Religie zyn, mogen aanbel- 
len. 

£n wanneer dat alles tolft zoude geftipuleert enbevoorwaart wezen , waar zul- 
len zy tocvlugt hebben, ovetgaanoe van de heerfchappye van nwe Doorlugtigc 
Kcizerlyke en Katholvke Majcftdt, onder die van hjare Hoog Mogende. 

Daar en boven vinden hen de Supplianten nog verbonden, om,uitkragtvaa 
haar pllgt en eed « het eendragtig befluit van hunne Gtmeentens en Subalter* 
nen> en voorde handhaving der ger^tigheden en voorregten van uwe Provin- 
tie« en GraafTchap van yUMUiUrtny met de eigenfie onderwerping aan uwe Ma- 
ieilcit te vertoonen , dat *er geene vervreemding nog ontledmg der Provintie 
Ikan ffedaan werden, tonder bewilliging van de Staaten , diepten opzigtevaa 
het TraAoat der Barrière , niet gehoort nc^ beroepen zyn geweeft . 

Keizer Karel de vvfde, van Loflelyke ^edlagteuiflè , die te gdyk de 
voorregten van het Land zyner gebrK)rtef als zynemagt en gaegtigheden ken- 
de, heeft, wanneer hy aflland van de N#^Ai?/^» deed , niet aan een vreem- 
deling, maar aan Philifpus de tweede , zyn eenigen Zoon en wettige 
opvolger in 't J^ar issi^ met de Staten vanalle zy ne Provintien gcraadpleegt en 
hunne toeftemming vqrzogt; niot tegenftaande de voornoemde Pbilippvs 
alin*t Jaar if49. door henlieden was erkent voor hunnen todkomende Heer e& 
Souveretnen Vord. 

En het zelfde is waargenomen ; wanneer de Kpning van Spmnjin , Souvcrcin 
van de KiJer lenden ^ in t Jaar 15-89. daar van aflland deed, ten voordecle van 
de Infaute zyne Dogtcr. 

De zelfde Keizer K a R e l de vyfde heeft by zyne Kerkelyke willdceor , , 
gemaakt den ƒ. November j ƒ49. om tediengn voor een onvcrhreckeljrke grond 

Wet. 






M E R C U R 1 Ü S. 2?7 

iWct , voor <Je SuccëiSe 'vaa.dc voornoemde Nftfe^iéffdtn , v^ïftgeftclrf, <Jat de* fjfé- 

.ie. Provinrien^nooit vau den trideren mogen fjefcheidcn aogtc ontleed^ v^rden, Mumi» 

dewyl zul^s niet gefirhiedcn kan, 20;als ny aitSrukklyk vérklaaird f tonder de 

dotdelyke omkeering en vernietiging vtn gemelde wet 

Men liet dasR- uit dat deib altyd duurende Wet niet gegeven is , als na d«t hy 
liet goedvinden hacTgehoord van Ma r i a , Koninginnc Douariere van Nos" 
ptrjfu en Bobefmttt , als toen Gouvernante van de S^edêrianden ; de Priucen 
van den Btoede; ,de Ridders van tyue Order ^ van aUc de Raden^ enmettoe- 
ilemminge der algemeene Staaten van deie zelfde Landet>. 

Men zier daar verder in datze plegtelyk is goedgekeurd , door Ferdi- 
MAKD) mede van Lofielyke gedagtenilFe ^ als tocnRêom Konmg » Broeder 
van KaR£L de V. en een der Döorlngtige. Voorouders van Uwc^ehenfgde 
Ma/edeit, op den 4vDeceiQber i^'fo: gevoegd by dat alles , datzc mede is be^ 
veftigd en goedgekeurd , door de bovengenoemde aftland Aet tiederUndtn ^nxk 
de Infante i s a b e l t a. 

De Supplianten zouden het daar Üy konncn laten , maar vol van een v.o«r 
ootmoedig en zeer eerbiedig betrouwen, durvenze iTcü vleijcn , dat het Uwé 
^heiligde Majeileit niet kwalyk zal neemen , dat zy dezelve nog vertooocn , 
dat alle de Keizers, Koningen en Souvercinc Graven van l^laAn^^ren ^ by hu«^ 
ne aankomde en in\vy ing , met eeden pl^telyk aan hunue onderdanen beloofden, 
bonne SucceQie tot de voornoemde Provmtie enGraaffchap s^wViaandefn^^ als 

SQcdc getrouwe en Opper fte Verdedigers of Voorzorgers , en eerfte bewaai'- 
crste zullen handhaven en bewaren, wel en wettelyk tegens ydcr een ; van 
iasgelyks te zulten bewaren en handhaven de ^9cms Katholykc Keirgiè, en al- 
le de voorregten, vrTdommen , bevry dingen der Goederen , bezittingen en de 
Perzeonen iiunne onderdanen .^ f 

"Waar tegen -zig de-gemelde Ondcrdaancn , verbeeld door de Gecfllykheit', 
de hoofden der Coltegien , den Adel en de Steeden, en de lage Kaftclenien-^ 
^ mede by eedcn verbinden , om als goede en getrouwe Onderdanen hunncii' 
Söuvérain, en Wettigen Heer, zyne gcregtigheden , hecrlykhcdcn endeGren- 
%ifXï van h^ zelftie Land, en Graajflchap van Visanderen tebefchermen , zoals 
nog. bereid zyn te 4ocn , fhet gevaar van hunne goederen en levens ; dat in- 
dien, over de Limiten in het Jaar 1664. is gehandeld tuflcn de Commi/Ianflcn 
Gedeputeerden » door zyn Katholyke Majefteit Philippus , Koning van 
SfüMjev^ van LoÖelykeJgedagtenilïè , en die van de Staaten Generaal der Feremigde 
Fr0vMf€9, voor zo verre , als het de ProvirttJe van yhsvderen aangóng, zb 
is zulks maar gefchicd tot uitvoering van het 5. en 67. Artikel, van het irac- 
taat der Vreeoe, dèn 30. january 1648 te Mknfter geflooten , voor zo verre 
roen bevonden heeft dfie Limytcn te bchooren aan ha gebied van d*eenè of 
4e aadere kant* en ten opzigte der Plaatzen, diczy door kragt vap» Wapenen 
' eewonnen hadden, na het voeren van eenen langduurigen üorlc^, diedcRcr 
neic zo wel als den Staat betrof , welke dien Godvrugtigc Vor^ , cjoor de 
vrccde had geeindigt, voor het welwezen en de ruil van zyne getrouwe Ory, 
derdaanen ; a;n door cene Godvrugtighcit en Chrifklykc liefde , niet alleen het 

E c - ' ' Hor- 



»t8 E U R O P I S C H E 

V 

%ff7i^. .ilortsn v^u za veel blott te dom ofÜMMdeii, laur ook dm Toorttttig van ch» 
M^arf. Protefl^t0: Relif iie , die hjr befloofen heeft btmiefi de Pailen en Limtten der 
Hl i ■ j. LandfchAppeQ • S^^eden ea Landen , afgefbnn onder d# wedertydïe onver* 
anderlyke en onvecbrèeklyke trouw van net voornoemde TradsuK. 

Gec» van alle deie beweegredetien xyn vo6r het TraAaat éet Bsrriere; het 
jdoorlui^iig hnis van O^fwryi is geweeft ^ en is nog in Vrede en Alliantfe met 
haarHo(^ Mogende. 

£indelyk alks preekt voor lulke getrouwe en beklagtnsweerd^e Ondeida* 
'ncn, de Religie, den Roem,' en de belangen van hunnen doorlo^igen mee» 
'fier; hunnen yver en hunne aanklevii^ voor zynen di^ft » de Grond wetten 
van het Land , de geregtigheit » hunne behoudenis en hunne vryhcft 

£n onder xo gunfUge befcherming nemen de Supplianten , tn het voldoen 
Van hunnen pligt en van hun medeweten ^ de vryhett tot de ^oedertierentbezt 
f , van Uwe Dooclia^ige Majefteit. . 

Hem biddende met een zeer eerbiedige onderwerping , dat het hem beHeve 
' - niet alken de uitvoering van het voornoemde* Tracbuit te verhinderen en te 

verbieden , aangezien het den zelve zo nadeeli^ 15 , dat het de Religie kwetft > 
en dat I behalven de gantze ondergang der Provintie van VUavJkrtm^ endever* 
nieting van deszelfs Koophandel ^ hy zyne goede en getrouwe Onderdaneit 
voor efin onvermydelyk gevaar bloot fteld* 

Maar mede, dat , om hunne bede gantslyk te vervullen , en he» te verloflèii 
van de heer£shappy der uitbeemfe m^en , onder welke zy gcdurendeveifcheH 
de Jaren hebben gjczugt , gemelte zyne Majefteit zig nog ^Itcve te laten hul- 
digen ; en bygevolge bezit te nemen van de gcheele Provintie en Graaflch;^» 
van VlMsndiffn > waarin zy beloven hem te zuilen handhaven en belciierm^ 
tegens alle : en ten dien einde op te offeren hun goed en bloed • ah mtók vaa 
nooit (^ te houden te bidden voor de bewaring en voorfpoed van hem en ^ya 
Poorlugu'g huis. . - • 

De vertogen der Gcdcputcerdcn5van^r<i^4;?/, en vao andere Oa/c»i 
rjk^e Pr9vim$€n^ fchoeideu altcmaal op dezelve keft» endttsonoodig 
hier elk afzonderlvk te vertooneo. Zyn Kcis9kilyke Ma)eAeit ontfii^ 
hun alle zeer heufeh terbandkus^, en antwoorde, diU dcStMtn vmKj^ 
W Oefi€f9rjiiz.€ NedêrUndcn hivinéin têude^ dat Hjhétrc hunnen ^ dsttn 
Landsv.i/er ^ ier hertin nam. 

DEN Koning van Zweden » voorgenonoeo hebl>ende een Inval cc 

^ER doen in Noirwegen^ bad zedert een gcrtiimen tyd , om de Dtenem oe 

mnÜ^ misleiden, alderhaudc toeftcl te Karehkrüon^ te Ydêfi^ en opmeer an* 

dere daar dmcrenc gelegene Plaaczen 9 doen maken ^ waar door het 

fcheen, aU of hy't Deens Zeeland wilde beftokexï s dog zyoe vit het 

Laad ootbodene Troupea febielyk by Kanlfiad j tea Noor^ .aaa^^c 



M E R C ü' R ï i; S.' «19 

» « I » • • • m 

Wienar Mèir in de Pl-oytmtc vM Wermelandj urnen gckótnén lyndlf, tyiS. 
M zagtrira dat cKn^elvc j onder begunfiiging vaii trctt ftrcnge wihtcr- ^^^^^* 
Töfft ^ die de wateren ftrcmdc en de wegen pdTatbel maakten , jtig naar 
fcdc Jüuidldiap jtlggerhais in Nwii^tgifh begaven 5 tnarchcerende , ion^ 
der ophouden, aoox Ningcrj AUgMorAèrot ^ fridrikjhil ^ tnfJjdtmm'ks 
mar CÜri^ma^ ccrtyds Oi;/?^^ gehccten y^om zig ran die plaat$\, en 
van Aigtrhkh mccfter te tnaken. Deze magt' der Zweien bégrootc 
men op löooo man gereguleerde Troopen, en 8000 gewapende Boe* 
ren of Dalluiden, gecommandeert door zyn Zwetdzx Ma}efteh; ftciF, 
vertelt van de» Erfprins van tiejfenk/tffei^ dtti Gencratal Ponjatöwski^i 
en meer andere voorname Legerhoofden. 

Den Generaal Luczaa, DeeHfchenVcld-ovtt^cn in Neüru/egen ^ vafi 
dezen onvcrwagten inval der Zweden kondfchap krygende , deed Ylihg^ 
alle de weerbare Vcftingen talryk bezetten ; plaatltc eenige Troopert 
in de naatxwe doortogten , en zamelde zyn overige Krygi^ma^' b^ 
frufnis etï Chrifiiania % twee tnylenvanwcmc laatftgetnéloè 'PJaats., xé^ 
SdtAnrg^ de Zi^eedte Voortroiipen den 16. Maart zig'rébds( vèrtöoil* 
dén } gelyk ook kort daar op naderde haren Generaal Morner , t^ebi^ 
bende een andere weg genomen 1 én dusbevondmen alhier, dat de ge» 
beete magt der Zweden nu beflond , bebalven de Boeren | üic i »o®a» 
geregoleerde manfebap. 

In dezeb óptogt der Zweden ^ was oontrent de p^s Jï^Mo^een'ge- 
vegt tegens drie Ëfquaders DeeneH voorgevallen, die hec, dbor deonV 
gdyke overmagt der Zweden , re kwaad kregen ^ en hunnen zwaar 

ëekwetften aanvoerder ^ den overften Kruze, gevangen moften agter- 
iteni waar tegens den Eriprms van HefeHkaffH^ door een fchoot' irf 
:byn regtervoet , uit het gevegt gebragt , en zeer vede dóór de Deeneü 
gedood wierde. Hier op namen de Zweden den it. zynde^Zohdfg, 
onder de Predikatie de onweerbaare Stad CbrifiUniA in bezit \ en de 
volgende dag , in dé duiflere Morgenftond dedenze een Attacque <^ 
de Sterkte van ^^erhnis , leggende niet wyd van Chriftisnia op een 
Rotz, met veHcbeide Buitenwerken 5 en van een genoegzaam Guar- 
Dizoen voorzien* Zy btklommen de hooge fteiltens met breede Lad- 
ders 9 en wierpen zig in de rotsagtige Contrefcharpen , dog ontmoete 
XQÏke kteekmoedige reziftentie , datze , met groot verlies van volk , 
vrugteloos moften aftrekken; blyvende het omleggende Land hun eg-^ 
ter ten röofj daarze de Boeren redelyk wel handelden. Van Chri^im 
,\ \ r* ^ * E e X nii 



•n 



ir/n 



^ 



110 E ü R a P I S C BE 

M716. ^M vorderden^e^ ccn Brandfchatting groot nooood. Ryksdulders ). en 
hasrt. vaii,dé omleggende Plaatzeo naar proportie van elks yéroipgca 1 mede 
nemende uic Fredrikfidd^ en uic allernmder Voedingen, d^. aanzienlek* 
fic Ihwooiiders tot pyzelaajrs ., om hun daar door ce noodzaken .de 
begeerde Brandfchattingen op te brengen. 

[ Méiihad xeOjfiabruggcóen z. Maart *s morgens, onder het Gelch^ 
van Reteltrommels en Trompetten, in de Domkerk de Miflè vanden 
H., Geeft gezongen 1 waarop dc-Domheercn zig naar het Kapittel be-. 
gaven., doende met de vcrcillc plegtighcit den Kci<&erlyken,<jezatic 
afhalen ca naar het Clippr geleiden, alwaar. hygthg. zitten pp eenen 
Troon, drie l'rnppen ïioóg^ terwyl daar-.tegens üvti op een anderen 
Troont, hoog twee Trappai» gcplaatll was den geheimen Raad Ba- 
ron van Bahry Gr€ot'pSr:U4rimfchett. en BrmsH'yl^Litnenhi(r^ZiCi$ Miniller. 
Men zag hier ecncn groocen tocvloci xrm Adel en andere vpornasne 
J^erzai}en> waaneer t uaceivgcvcvicliiJlen over het Ceremonieel, doot 
den J^aroi;^VanX.and5bcrgen.JppmproQll van HiUeshfim tn Óamhcet 
van het Kapittel, gea.ffiltecrt van den Hecc^flènbürg, Doc^idecken van 
Pfittrhorn\ en van den Heer K.off*,DorakoIlcr, \kx\ een uur 's middags, 
lyn D^orlugtighcit Prins Er nest August van Brnmu^fk Lwtea^ 
burgy tot Biflbnop van Osniérug^€ cw Patcrbom verklaard wierd ; ont- 
fTuaiide daar op zulkcn gejuich, van Lang leve Ern^ll ^ugnfi,^ dat den 
P,9mprop|l nau wly ks^ de Proclanutic kpnde. uitlezen. Het Kanon vari 
ótt^OsnahrH^z.e Vi tiWtn v/ierd gelofl, .en door de Burgers verfcheidc 
S'alyos gedaan ; terwyl den v.^jormelden Geheim<?n. Rjiad van'Babi*., 
<>p een zeer pragtig t'eftyn, dew Keizerlyken Gezant en het geheele 
Pom-kapittel, rni^sgacl^r^den vol^n4en dag de Riddcifcljap.,^ endeif 
4^.dc-purgermèelicréa en Ra^^w van 0>l74>i(^<? v\cY maaltyd .oxn- 

toldCr •',...-' : , ' . • • ' • 



Mr 



« r 



S. 



4^ 



» > 



A P. R l L^ 



I t 



M E H -C U R I U S. 



211 




i * 



A P R I L. 



/ 



DE verwarde zaken in Ptf/^« waren, zeden dar wy dezelve f4)poUKi 
-voorwaards aantekende 9 zodanig verergert > dat Koning Auguüu5geen(«) uvt 
de minde hope^ om zyuc ^4jci^ibtf. Troupen in het Ryk te laren oly-W^^^^- 
ven , konde nebben ; wyl de gemoederen daaglyks nog meer verbic* 
terden, en de Pdtn geene moeite « gevaar , of wreedheden fpaarden, " 
toe het ombrengen, *t zy verradelyk of in gcvegten , van alle Saxtni 
en den Poelfchcn Adel volftrektelyk begeerden ^ dat dit volk , welke 
zy als onverfioenlykeVj^anden aanmerkten , bet Land zoude ruimen, 
ï&clf ücheen gemelde Ma jefteit in Warfchaa niet gauft te wezen , \fr* 
miuhy den 9. Maart die Stad verliet» en naar X7^;;i^/> trok, gevolge 
Tan zynen -Z4j^i/^ü>r/f Generaal GrayeFIemming, den B^hop van C/r^ 
juvien^ en ver(cheide andere Groeten, Hy kwam deni^. te Dawz^ig^ 
alwaar den Mhscavifchcn Czaor^ die reeds eenige dagen in diie Stad ver- 
toeft had 9 hem verwellekomde. 

De /^^/^i?) kennifTe gekreegen hebbende van de bovengemelde afreis 
ze des Konings, zonden bare Gedeputeerden uit Lirtauu/en, ydhjnUn^ 
Pcdolim en Bufiaridy mede naar D4mz.ig^y om hunne bezwaarniHenaan 
beide rigemeldé Ma jefteiten voor te dragen ^ en de bemiddeling' van den 
Czaar te ver^ken^. Nogtans betoonde %ig den Adel van Groot en 
Kitin PoUn j öüntrent dit x)ogmerk , zeer vcrfchillehdcj bcweerende 
de ecne, dat het verzenden der S^xifchf Troupea ten uitterften fchade- 
lyk ennadee1igwasvo0)r deRepublyk^ zeggende,, dat, door dit ver<k 
trek, dt Muscovifors in^tX^nd blyven, en't yelk geen minder Laften • 
na 2ig fleepen, zoude, als die de Saxon bun opleidc » .invoegen betlaat*» 
Ile kwaad nog erger als hei eerile llondr ie werden : kotncode daar by 
ook, dat de T$frl(on , by ^r laatfte geval ,' raogelyk' een voorwendzel « 
konde oitdenken, omldocr dit bcdryf de Ptf^Z/Z^i&rRcpublyk te beoor^- 
iogcn. De andere »Uegeerdcn daar regens , ,eo betuigfjen volftandig j. . 

E-e jj dfttzej 



^^%i E U R Q PI: SC HE 

i^t^/ datze de Saxen ^ die haar in plaats Van nut j maar tot een grjDotc laft 
Jigr^f' verftrekcen t geenczints konde dulden > verbannende derhalven aile 
- voorflag^n van verdrag , zo lang als men flegs cene Sax in PêUn ge- 
doogden » en dwongen de todanige , die zig flil gel\ouden hadden » 
om hun voorbellt na te Volgen : g4|yk die ^ GrotfS ptstauuffn op 'c 
groot Congres, den 2}. Maart te Wii^ begonnen , opentlyk verklaar- 
den , daize met de Geconfedereerden van Klein Polen het zelve oog-* 
inerk meende door te dryven. AllcKoon nu de Pauflèlvke Nuntius^ 
nevens den Primaat van 't Ryk , door brieven en mondelinge verzot- 
keov, ttagcede, om de Opper hoc^Rien dtr Gecon&dereerde Polen hun- 
ne verdere vyandlykhedeo. te doen (laken • op datze het verderf van ^ 
.Laiid niet groocer mc^te maken , ja dat zelf den Koning , by een Di- 
ploma, betuigde, zyne Z^xi/ï^il^r Troupen te willen verzenden , zobe- 
^rdenze egter de wapenen uiet neer te leggen, voordatmen harev^il 
m alles zoude voldaan hebben« Zier hier 't gemelde Koningtyk Dtplo^ 
ïna 9 gcrigt aan die van Groo$.PUenxa\ Hatogdom Littaau^en. 

f 

WY Aiiguflus II. door Gods Genade KbntQg van Pebm , A:c. Alhoewd 
d' Oorlog met de Kroon ^vjede» , door een Vredens-Tradaat tot nog 
toe niet geëindjgt is , fchoon dog de Vyaod , door Gods hulp , door onz« 
êmxifthf en de 'Gecombineerde Troopen der Geallieerde Magten reets zoo ver 
Ifehragt is ,. dat hy tig over Zee teeft begeren , en alzo de vrees van een In- 
val in de Landen van deze Republyk Is afgewend, en de Répabiyk vervolgens 
zig gefubmitteert heeft , dat zy ons en zig zelven in cas van een vyanriyke In** 
vaue met haar etge Magt, zonder byftand van onze Auxiliaire Tronpea in haar 
Grenzen verdedigen en bcfchermen wil : Zoo bdovenWy hier mede, (om't 
verlangen des Volks door de algcmeene Ruft te bevredigen Vby ous onveran- 
dedyk Koninklyk Woord , na den Inbond vati ons voorig Ipfploma ,' dat Wy 
niet alleen al onze uidieemae Troopoi , maar ook ttlh de oooo^Man , die 
Wy anders verpligt zyn tot befidierming en dienft van 'de Republyk te^hoa* 
den , behalven oe eenge Hof Gaarde van i^oo.M^n , dieWy ^n onze zyde 
op onze eige koften ooviden zullen , zonder eenige vesdere uftftd buiten de 
'Grenten zullen voeren ^binnen den tyd zoo als dezjdve in, ons laaft Piploma, 
\ wdk by het laatffc Congres van de inlandse PaiijBcatie door onze.Ptenipo- 
. fectiarUTen geprodüctitrt en overeelevcrt zoude werden , geftelt & geworden*: 
Maar .wy hebben ook aasi onze: Plönipote&ti«jri$*ms(gt gegeven » om géimèide 
dè Preliminaria van dii Congres , over de lEvarvotie van de VeflSng Zamefe 
en^t ophouden van de Contributie , te hapd^elea^ en z\g,4aarQver te vergdy* 
ken. Wy verzekeren ook hier mccfe c|e ataaden ya^ ^ Reput>lyk , dat Wy y 
na de reële en werkclyke Securfteit óp het Congres zat 'hemelt ^yn , een al* 
gesneene vrye en o/i^ehinderdc Ryksdag Op fiaandè vbct ïullen üicfchryveo, 
..... £ j ^. * - eu 



f • 
I 



M E R C U R I ü 8. . iij 

tAhkr ftoe onte io^hreye e» bexe^de afvBflcdigii^op^zdvcCongrts door 
dezelve Plenipotentiariflën lendea ivillen. En op dat dit 1)n$ Diploma dés ie 
flcrder toe eeo yders wetenfch^ oiQgt kooien , zoo hebben Wy bevolen zulks 
in de I^ers en gcwoonelykc. Haaticn te publiceren ; tot welkers meerder ge- 
loving Wy ons aifatêr met ejge hand ooderfchryven» en met ons Ryks Z%cl 
zegden.^ten^ . ^ . 

Ofw» ht WtffchiQ Jm i6. UsMft 1716. fn i»*$ I9. fétMf vên mmê Re- 

Hèc ontbrak de Polen 9 daar tcgeos « aan geen fchyn van icdeaeo , 
om hare begcertens mèc de billykbcic , 's Lancs Wetten en oude Voor« 
regten, te verdedigen , navokciö tcckcrwydlopigfchrandcrManifcft, 
door den Maarfchalk van de Confederatie uitgegeven 1 waar op wel 
haaft eenc wederlegging volgde , by wyie van Voorreden , om tot het 
regt verftand der zaak te komen ^ aantoonende dit Manifelt , ^ W 
vpet de Saxifche Irwpen in Polen watfn giUevtn \ hüe den Kening had 
beloüfi van de zjlve te xjdlen wegz^enden^ zjt dm de endernemingen in Po* 
meren Kouden ten einde gebragt xjjn v h^e den PrinMiU en de Magnaten zJg 
xjdk^ lieten %i/elgevnUen\ hee tjn Majeffeie dasr op naar S^cn ging , toe 
bet goedig bevorderen van den uittogt der Saxifche Trottpen^ nadathj aan 
dexelve n^elflreng had verboden f alle overlajl na te laten , en zJg met het 
Rfl(s Leger te verdragen \ boe dat Rjkj Leger ^ naderhand ge fier kj van eeni^ 
ge Wajwoodfchapptn^ toen de ZAken aldus fionden^ de Saxen onvoorzjem 
«jp V Iff was gevallen % en eindeljk^ hoe dezjtlve de PoólCchegeeonfedereer* 
dtn verdaagde , et^ tot die engte braguit , dat suy eene ^ ap^tf^horffing verm 
zjogten^ om overeen f^ergei^te handelen y welk P^oreeljk dan ooi^teRiZV^^ 
tuficben de firjdende Partyen , in beboorljl^e forma groten wierde. Wy- 

dcrs behelzen de voorftellingen ^ van dat Manifclt , de volgende aan- 
'merkelyke Pointen. 

1 . T^ At de Confederatie aangegaan is byna op dezelve tyd , wanneer de K«^ 
*^ning belooft had , dat ny zyne Troupen uit het Ryk zoud zenden , z« 
haaft als de ondernemingen in Pomeren ten einde gebragt warem 

2. Dat de Geconfcdereerdens, volgens haar cige geiuigcnis , nid andert be- 
geert heU)en , als den nittpchr der Aoxitiaire Voïkcn, endebcvryding van al- 
ie Contribatien ; op welken grond alleen (indien nK» hen geloven mag)barfr 
gdieele Q>irfèderatie fteunde. 

3. Dar de Geconfedereerden het eerft de wapenen opgevat ^ eii de httl{toi- 
den maar offenfivelyk geageert badden* 




'jtt^ EUROJ»ISCHE 

• 

•7«tf' 4, Dat 77 hanne Pretenfico aiio fac't Boe f» im Oz!ce baai 

f. Dat tj ccfft de W0penCdri<i€£ng ^ óxm oa dcmcte^a^r isdeKdre, en 
eindclyk de Vrccdc hadden verzegt. 

ó. Dat ty ;cii dtcn eiodc P!crj>xemiar!ilai ca Mcdiirccrs» met goede Voi- 
m«;{t voorzien , uiteige bewecging vcxkoorenen g^^oacea ixMiusi^ om Vrcc- 
do te maken. 

7. Dat het picgtig Tradaat, ran wcerkanten gefloten , dcor Plecigocentia- 
rUfcii en Mcdiatcun gocdgekciirt ^ en rrywirjg en grcctig oodcrr^iaitzyiiA;^ 
nu tCKcnl alle cerlykheit en trouwe ^ niet aileenlyk afgekeon! , maar ook ge- 
broken waf* 

Komende uitallc^tbovcnftaandctcblyken, dat de Imcmïc der PpUn 
meerder llrckic » om baldadige wreedheden te plegen , en 'c land re 
ruinccreni fll^ om haar gewaande vryheit en Voorrcgrcnic willen haoJ- 
havcïi I . want de zaken in dezen toelland van onzcckcrhcit blyvcnde , 
fctpmcn hiuir allerwegen toeleggen, om óc&ufen afbreuk te doen, cii 
y.cll haur iii ilc groote Steden re overvallen i bcmagiigcndc in*t begin 
van April téfmbmf^ , hoofdftad van klein Rufland^ gelegen tuflchcn 
K*4mtHê\ Cl) KrAll4m'\ welk geval op deze wyzc gcTdaicdc, 

Dlu» ccrllen April kwamen dcLi//4«ti?»f WagtmeefterPotocky, desKrbons 
Veld Nor;uius, en dcStaroll Bcisky, met haar byzondcrc partyen, Icgens 
i\c\\ rtvond In de Voorftad. De Poolzi Opper Veldheer deede die Heercnnoo- 
lik'rn, om by hem op 't Slot te komen. Midlerwyl kwamen vcele van haar 
volk , ouder voorwend'/xl van noodwendigheden te koopen , in de Stad : ze«- 
dcit ryn de andere 's namiddags ten drie uuren met geweld ingedrongen , en 
t\\\ d.u ccnijie vnn de haren warUn gcfneuvelt, hebben zy.ecn poort bemagtigt. 
DciC| door dit goodlucccs ftoutcr geworden, kwamen haaftelyk voor'tSlot, 
uit het welk op haar wicrdgclchootcn; zoo dat 'er drie fneuvelden. Dcsniet- 
tcj^cnfttiandc begonnen zy de poort van 't Slot in ftukkcn te hakken. De Veld- 
heer lond dan aan haar ecnigc van zync Officieren , dewelke, alsiydes'Kroons 
Veld Notaris verklaring vernamen, die bragtcn aan den Veldheer, en daarop 
wicrd het Slot geopent , in 't welke de Kroons Veld Notaris met den Veld- 
heer een gcfprck hield , en den 4. 's middags was hy , met andere Hcei;en , by 
den Veldheer ter maaltyd, en zy vergden hem een eed te doen, dat hyhetw^ 
tn Ppregtel k wet dè Refublyk meendw , en dat hy hft aliyd met deicelve b&id^m 
x^de : het is cgter niet verder als tof ccne Obligatie gekomen , waar by dca 
Veldheer èn Aardbiflchop.zlg mocften verbiuderi* Ondcrtuirchcn \vas de A/</^- 
€ovifrhe Rcfident Dafzkauw , van wegeneden Czaar , zyn Meèijer , daar ge- 
komen , waar oj> de andere verder aflieten. Dezelve Rcfident gaat nu 'pok n^i 
dC' Maarfchalk der Geconfederecrden. 

Dca 



.] 




M E R C ü R I ü S. aiy 

Ben ƒ. heeft de Commandant van de Stad den eed van gctrouwheit op het 
Stadhuis in handen van dien Refidentafgelcgt ; en is de Heer Ribinsky, Maar- 
Ichalk van 't ^rakauze Way wpodfchap , tot Gotfverncuf övér de Stad aangc- 
Jïclt. Daarenboven heeft de Opper- Veldheer , ledert op 'zy n landgoederen xy n^ 
de , lig nog aan den Littauzen Wagtmeefter moetea verbinden > aan de Repa- 
blVk getrouw te lullen tyn. 

jDen 6. trokken deze Fo^lze partyen , na dat tj zes ftukken kanon uit het 
Koninglyk Tutghtiis met zig hadden genomen , na Zatkieu. Gedurende deze 
waoordre hebben de bewoonders van de voordad gpoote fchade eeleden. De 
tJif^tnozê Veldnotaris heeft zig in het Dominicaner kloofter Dieven , om 
daar buiten gevaar te zyn ; maar zyne paarden en equipagie zyh den Fw/em tot 
buit geworden , en zy hebbenden Baron Blumenthal , die zig ook in dat kloo- 
fier heeft verborgen , van al zyn geld , zilver , en andere koftelykbeden be- 
rooft i dog als dezelve Baron naderhand weder te voorfchyn kwam , is hy 
door haar zeer heuslyk bejegent , en met een goede pailè voorzien. 

De Vreugde der geconfedereerde P^len , over *t venneefteren van 
Limhttrg duurde niet lung; wyl den Zaxifchen Generaal fiaudicz^ mee 
zyne xiroupen, den 14. April *s morgens voor die Vefting vcrfcheen, 
en begeerde ingelaten ce werden } waar op den Kommaodanc der ge- 
confedereerde Pülen , genaamt Korrezcwsky , zig vindende te zwak 
tot Kgenftand , de Stad , zonder dag of (loot , op discretie aan de Z4xfn 
-weder overgaf. ^ 

_ _ ♦ ■ 

ONDE R de papieren van (4) Mr. deBourvalais had men gevonden vrank* 
een projeS; , taxeerende aiie ry ke bf gegoede Inwoonders , en een fpe- ^^'^ 
cificatie van hare efièden \ hebbende dezen Heer dit projeél den over. ^^^^i^ 
kden Koning willen doen ondernemen , om door dat middel, Zonder 
'c gemeenc Volk te bekrftai, in'c kort jo. Millioenen tekodflco lig- 
teu, alleen van de Goederen die zommige te v^el , en voor een grooc 
gedeelte zyne Majefteit ontvremt hadden. Tot de volmaakte uitvoe« 
xing van zyn oogmerk « waren door hem veele menfchen in alle db 
Steeden, aanzienlyke Burgten en Dorpen onderhouden } maar , niet/ 
denkende op zig zel^ , zo viel by nu eeril in den kuil , die by voor 
andere gegraven had j bly veode ondertufTchen dit proje£): nu iii handen 
van den Hertog Regent , welke zig by tyd en wyle deswegens konde 
bedienen. 

Behalven verfclieide Arreften , op de naam van den minderjarigen^ 
Koning gepublice^rt , akemaal (trekkende tot ellende , armoede , en 
een flcgcen lyd in f^rankryk^ % zo waren nog vernietigt eenige Ampten 

Ff - door 




^%S R U. R- O P; I S C H E 

door Lodcwyfc de XIV. ingcvoert 5 ' -^clkc Pemonen ^ thans van hare 
bedieningen onföct ,.. der zclycr quitanticn , cqnccrnecrcndc 't geld 
voor zulke Amptqn betaalt y. raaften brengen ^in den Raad> 
diq, hun, bclQ(^fdc.:ordFc\ ie^zull^; %llen , .om., zo dra als 't 

^ mooglyk was, haar uitgefchotcn geld te vergoeden. Den HcrtogRc- 
gent , te kennen gegeven Werdende dat alle deze veranderingen, veel 

. ' misnoegen en gemor oiidcr *t gemcctie Volk , waar van duizenden thans 
moften leeg |aopên^>erporzaakté, ahtwoordèi Het^olk^pries mjz.on^ 
der mj tekfinne^'^ *^ W hatenu- my^ ionder rctdcn^ maar y z^uUenmj ucl 

u\ «w Zederc de laatfte \a) Memorie des Gravc van Stairs^ Graoi- Brittoff 
' ^^* *^** mfchen Minifter , aan den Hertog Regent geprezentcert , was den gc^ 
waanden Prins vari Wallis, of Pretendent , uit rrofikrjfkna^v ^vigno^r^ 
Qoo Stad. gelegen' iri Pmejwey erkaai> *t Hof vaa Roemen behoorende ^ 
g^wel^en/ vHierkotnende, zoude hy, 2o mep verzekert > aan dep Paus 
e;i andere Roomfcbgezindc Mogcntheden van //4//>»gefchrevcn4icbben, 
dat men hem^genaodz^aakf had het Koningtjk, van Schotland te verlat en^dog niet 
^ Wt vreez.e voerde iVapenen des. Hcftogs van Hano ver , tfMor om dat hj Joni ^ 
ffb^p had.hd^omeo^ dat onder temge » ^ie [cheeneti ü^ zjfh faveur , en tot 
zjjne defensie de Rapenen te hebben opgevat ^ een de^eih gefmeed^%i/as\ onê 
hem te ligten en aan den voornoemden Hertog van Hanover over te leveren^ 
dat hj cnderw)len nog de hnipe zjfner-. Frienaen bleef verwagten , of» tig 
eerlang u/cder^in ftaat te bevinden , die onderneming , met hope.van beter 
Sncces , te knnnen hervatten^ 

Degrooce Haven Van A^fardyfi^ niet tcgenftaande alle Proreftaticji 
door'iHöfVaft Gro0t*^Brituinfriicn gedaan, fcheeh egter tot pcrfedic te 
zuUea gebfagc vt^erden> zynde de xelvc tegenwoordig reeds in ccnbc- 
tèr ftaat, alsdie vmlkèinj^erken eer ty ds ge weeft was^ dus her Franfche 
Hof aan alle Koopvaardy-Schepen vry heit gaf , om door het bciaren van 
deze nieuwe Haven naar Duinkerken te komen. Het begin hier vanzag« 
men in*t eeril dezer Maand, als wanneer ccir Schip, vticrcndc zeftien 
Stukken l^anon, dat Kanaal paOèerde , en voor die Stad verfcbeen^ 
bevindendC) op de ondiepfte plaat zen y wel zeventien voet water , en 
zoude de Schuuring, volgens de fuftenue der Zeelieden 1 dat iCanaal 
in 't kort , tot 26* a t8« voeten waters verdiepen > en dus beko^am 
xyn', om allerlei zwaare Schepen tot aan Duinkfrl^en te doen opko- 
men, . 



\ 



M E R G U R \ ü & ' 117 

Eenige Pcrzooncn , tot ai. in 't getal-, hebbende tt Parjs de Ge- 171*. 
i-efonneerde^Gpclsdicnft-ocfFcning ten hpae van den t),ovengemeldc j^r^. 
ïjrffof'£rHtamifchc^,M^^ f Jjidpnl 2«er on- ' 

verwagt uit hitrt W.Ooningeo gql^asüt;^^en geya»gen gezet» dog zom- 
mige der zelve,' op4>elonc van lolks niet meer tedoon^'^? omHagen. 
Het fcheen dat den Hertog Regent , omtrent dit bedr^lf , den Raad • 
van Confcictirie, naar wdgevallcn, liet begaan j' invoegen de Protc- 
ilanten in groote bekom qjcringen raakt?,,, v^rippiits hare gelcheptehoa" 
pe, wegens 4e toegeV^iifccit van d^n ;|^crtpg JXcge/it in ^n bc^innó, 
ten opz^t dcp Religiey daar :doQr verdween. ^ '. , 

Den 13. April, *s namiddags ten vy f uuren , reed deh jörigcn K^ 
ning voor d'éerftemaal , in gêzelfcbap van 'het gchcelfe Höf ^ door de 
groote L-aarien , en de Zogéniamde Zlizi^^fche Fcldeh y zittend^ iyn 
Majeftei't op. de (chpot vaa'iy n? . jpQuyqaante , de Hertpgjnne de Vaur 
datour, en by heiandenHertogdu^laiiicy.d^fPcm^ en 

den Maarfcbalk de Villeroy; DeMii Üecp reedtofcriaan botcióde der 
Laanen , en in 't wederkèeren flond den jongen Monarch bd zyü voe- 
ten cverend, leunende op het Portaal van de KoètsJ en gaf daardoor* 
aan al het Volk gelegentheit om hem te korinenzicn , 'd|ai wederzyd? 
van den weg gefchaad ftond , €n gedurig uitriep.^ . l^^ Itv^ dtn. Ko^ 

Èen aanmerkelyk Arreft, van 't Frsnfche V^x\cttittiX. ; Wtótégcnsze* 
leer Pasquil , genaamc , Memorie van de ^ezAmehtljkf Pri'epersy' die de 
Confiitmie Vnigenitus aangenomen hebben , voortgebragt i en w^iar onjtrent 
de Advokaten des Konings het volgende Vertoog. aajc^/Cjiipf hadden 
gedaan* .' ^-'-i. :.•- ;. - • v' .*j.iii ..r^i;'».; !;:. 



'r. 



DAt de pligt van hare'Bedienmg heli.aoodfcaakte^^ttnnèckia^flaan'tHof Ja 
te brengen , tegenstcen Paskwil »: Jgedrukt xooder naam van den Sohrywar, 
nog van den Drukker , 't* welk den Titul draagt van Mtm^rie ntoor berxefps 



én FafioroM Mo de ConfiitutkXJnigemtus aangeueimeméebiem^; «n't welk '%o. vol 
is van valfche en verdig^iciten^ ;yan Grohdrceeelen ftrycSg met de Wettea 
van de Kerk eir van den Staat , \ èkr ket op iodser Dlad zydc ^.en byna op ieder 
regel , niet anders fcbyntrui&Ce idétneh! ^ dan twtsedragty veftiesltheit en cf^ 

roer; tr' .' ..i//^) . '1 v .•• • JtA'\ < .- > <."• )ï • » i»i, 

Iht Alt Gefchrift , lafteslyk. synde^jegens alte dé BiSÜüiopfèa'vm Vranhfk^ 
aantaft het gedrag tn^ifi Reiiigie van eenige, : bsa nitkryt voor Rebeneti tègens 
de Kerk ; welke;^ :geiag hy oieral' voorgeeft dat,zy >ev)«igten;. henbéfchuldigd 
als of zy in dezelve de onnift , en de ergernis eeuwigdurende wilden maken i 
. / " F f 2 ' en 



ii8 E ü R O P I S C H E 

171^. en met elkander de nodige maatregels » tot bei;etking van dat oogmerk , htmr 
jiffih men : Het verwyt aan zommige eene blinde gediehfilgheit , dicxe verleid heeft; 
het wil hunnen toeleg doorgronden-, en, door cene kwaadaardrge uitlegging, 
eene (farydigheit in hunne gevoelens vitideh; het xet andc/è aan, om lig tebe- 
vregen , om ie vergaderen, om rasrf te plqjen , om iti dfc f^rovintien een ge- 
meen befluit te maken, om eenige onder ha» , van wegens hun alle ^ teicn- 
deh , om . de andere te representeren ; om aan de afwèiende te 
fchryven, ten einde die toeftemmen > dat %y in de weer lyn ; het 
klaagd over hunne traaghett ; het verwytxe de laf heit , van den eer- 
ften ftap niet te durven doen i het bepaald de verwytïngen van laf heit en inge- 
togenhcit, riiet anecnbydeBiflchoppendiem'tKoaa^rykverfpreitzyn , maar 
het ftr^t dezelve uit, tot over het gedrag van die der laatftc Vergadering vaii 
de Geeftclykheit. : j • 

Dat aho, in een tyd , wanneer de Heer Regent allexyne zorg cn\\rysheir, 
en de naarftigheit we^t te paren , om zulk een gcwigtige zaak te volvoeren ^ 
en om het vuur van twcedragt uit te bluffchen , een oproerige geeft niet an« 
ders zoekt , als die zo gcwenfóhte Vreede te ontruften , en om net vuur van 
■ verdecldheit aan te fteeken; daü, hv voor eene vcrdeeWheit in 'c Koningryfc hen 
willende waarfehouwen , zyn Gefehrift aJleenlyk ftrekt om ze te v'erwekkcor ' 
Dat hy her gevaar, waar in de Rclieie is, vertoonende, enmeteeuc ongehoor- 
de vrypoftighdt aankondigende , dat dezelve wel haaft niet meer in Prankryk 
beftaan zal, hy de bequaamfte middelen gebruikt om ze te verzwakken: Daihy 
de Gclooftpointcn doet wielen , onder voorwcndfel van de Grondregelen 
* van dezelve te beveftieen : Dat hy tegens étgernis uitvaard , terwyl zyn gant^' 
fchc Pasquil niets anders dan een werk van ergernis is : Etat hy de verdeeJd- 
heit voed, onder Ibhyn van alles te willen verecnigen : Dat de ingetogenheft, 
die altoos pryslyk is , vooral in zulk een tedere zaak , niets anddrs te weeg- 
brengt ( indien men den Schryver daar in geloofd ) dan gevaarlyke urtftcllen. 
Alle ogenblikken fchynen hèrti koftelyk , en het gedrag van den Heer Hertog 
van Orleans is na zyn zin niet ernftig 'genoeg : Hy pryft hem , 't is waar , , 
Dvcr zyne goede inzigte , maar hy kan zyne verdraagzaamheit niet lyden ; ver- 
fehoont hy hem eenigcr mate > vcoronderftellende dat men zyne opicrtenheit 
verrafcht, dat men zyne goedertiereinhettniisbniikt, en dat men hem door ge- 
waande beloften om den tuin geleft heeft , zo bediaid hy zig van die voor- 
wendzelen zelf, om hem op te ftoken , met hem te vertonen boe vcei rede- 
nen hy heeft töt klagten, «nmet hem vooroogen te houden de noodzakelyk- 
heit , om de fpoedigfte en kragtigfte maatreg^s té Jiemen. . 

Dat die oproerige Schryver eindelyk za ver^ gaat , van wapenen tegens ons 
Mn*C Hof van B^me» re ver(chafièn: Hy rleki het met eene onderwerping; hf 
hift bet aan tegens de wederfiand, die men daar t^ens zoud kunnen bieden ; 
hy ontdekt wat dat Hof in dit gieval doen x>f laten moet; en om zyn^ vermee-» 
eelheit in top te hyfen , vermaand hy onze fiiflchoppen , om zig by den Nuor 
dus van den Paos te Voegen 1 tn overeenftenupelyk met ,den zelven te weck 
te gaan. . 




M E R C U R T U S. %ig 

Is het een Wré9$ hert dat zo fpreekt , en van de Biilchoppen en van den Nuntius? 
Hy moot onwetende xyn , of veinzen onwetende te zyn van de Grondregelen 
der Regeering» van de onichenbare Regelen van onze Vryheden, van het ver- 
bod in alleti tyden aan de Onderdanen des Konings gedaan, en voornament- 
lyk aan de Biilchoppen « van gemeenfchap te honden met de Nuntien, die geen 
ander kwaliteit of funSien fn ^ Koningryk hebben , als die van Ambailadeurs, 
en geen andere bediening , volgens het Arreft van den i f. May i6^y* als by 
den.Perfoon des Konings , met dewelke men gevolgelyk geen gemeenfchap 
kan hebben , zonder de vergunnfng van den Souvcrain. 

Dat zy niet nodig hebben hunne reflexten verder uit te breiden , nog by te 
brengen het geen tot hinderpaal zpud kunnen (hekken aan eene Vreede , wel- 
ke zy zo regtvaardelyk aan den Authear verwyten van te willen ontruften : 
Dat deze laatfte omftandigheit deze po^ingeti > die hy doet , om de Biiichoppea 
aan te zetten , dat zy zig by den Nuntius voegen , alleen geno^ waren , om 
hen te vcrpli^en regens dit Gefchrift op te^^flaan , of fchoou al net geen daar 
in vcrfpreid is , al geen merkteeken medebragt , *t welk , gelyk als zy in den 
beginne gezegt hebben « niets anders aanköndfgd als verdeeldheit en oproer ^ - 

DEN ;fc6. Maaft , de tyd aan den gevangen Grave van Winton, groot. 
t..t verdediging van zyn gedrag, verleent,, verftreeken zyiide, zo zag- ^^^^ • 
men door bec Parlement » zyn Procea , in de grooce Zaal van Vfefl* nien« 
iR»y/i/rr öpmaken^en, om dit Pleidoi te hooren ^ daar binnen eengroot getal 
mcnfcben verfchyoen } beflaande ^ behalven de Leden der beide Hui* 
zen van het Parlement, de Uitbeemfe Minifters > mitsgaders veelevao 
de aaozienlykfte Mevrouwen eo Dogters , de overige Zitplaatzen ep 
het Amphiteater; 't welk c;en beerlyke vertoonine gaf. Eerft lasmen 
de Konioglyke Commiffiè, aanftellende den Lord Cowper nu weder^ 
om toe hoog Steward ofte Opperregter^ na *c welke den gevangen Grave 
uit den Towi gehaalt) ea voor de Balie gebragt wierd > totwien even* 
gemelde Lord Cowper een kdrte Aanfpraak ^ betrekking hebbende toe 
zyne aangeklaagde misdaden ^ dced> vozende daar by, dMtby Grave^ 
én diZM fmertelykfn tocfUnd^ het f^eldd^ héid^ van geo^deeh te werden doet 
deffelfs mede PéUrs ^ alteméuit PerJbcneM , die hare eer en opregtigheU meer 
Jcbatteden ^ nis de/befie vnn hunne Tjtelen \ dat ^ nnn de nndere knnt ^ hj 
de eerfie Pnir was^ die het verdeel geniet van de jiile^ gemnnkt enderdê 
léuttfle Regeering ^ toefinande , vnn Advek^ten bj xJg te mogen hebben ^ en 
xiif te piesten ^ ingevédle by omtrent de Precednnren0enigeZtt>arighe$ti(wa* 
me te ontmoeten ^ wyders, dnt.hy Lord Opperregter^ van xjne kant , nU 
loj ten itététrfiett uitdrnkijttt y en ante hem gevangene xjtlf de middelen ^ hoo 

F f 3 4, 






aga E. U R O P I S C H E' 

i^r^. hjf x^ig te ver weeren had f aan de hand geven wilde } ts^el verK^eel^ert lyn^ 
ApriL de , dat bet Hoogerhuis hem dit ten goede afnemen ^ en zjelf daar voor 
■ dank weten xoude. Voorts liet hy d? ticulen van bcfchuldiging ten h- 

fte des gevangen Grave van Wintori , zo mede lyn antwoord op die 
Artikulen , en ook hec Replyk van 'c Lagerhuis tegens djit antwoord., 
pverluit oplezen ; na 't welke hy aan de Fairs verlof vraagde , om te 
mogen opllaan van onder het verhemelte ét^ Throons « en zig te ver^» 
voegen by de Leden van 't Lagerhuis, die hare aanklagten zouden pro* 
becren. Die toegedaan zynde , zo begon den Heer Hampden , een 
der gemelde Leden , de eerfte redenvoering , zeggende , dat ^het 
jfiuis der Gemeentens , agt gevende op de behoudeni^e van V Konings Per^ 
zoon en Familie 9 welke men aanmerkte als hefcherm Engelen van Groot- 
Brittannien , mod^akeljki oordeelde alle misdadigers , dte een ptooden toe^ 
leg op zjtilke dierbare Levens durfde maken , en gepoogt hadden een Paaps ^ 
Pretendent^ tot omkferinge van ^s Lands Wetten en Religie' op den Throon ' 
dez^er Monarchie te zjetten^ ten ftrengfien te vervolgen ', herhalende vervol- 
gens yder Artykel van befchuldiging , met het antwoord van den ge- 
vangen Grave op dezelve s voegende daar by, dat de Leden van^t Huis 
der Gemeentens gereed waren ^ om alle de Stulpen ^ verifieerende hare aan* 
klagten ^ te produceeren. Dezen aangaande hoorde mea den Ridder 
Jozef jekyU ^cn van^s Konings Advokaten , zig wat verder , over den 
aart van vericheide zoorten van Hoog Verraad , uitlaten \ aantoonen- 
de ) dat alle V gene men getrouwheit noemde , juifi geen opzegt had ^ alleen* 
Ijk^getroHw te Ujven aan den Prins ^ die den Throon bekleedt , maar, ook!% 
om z^ig te onderwerpen aan de Wetun en Conftitutien van het Rjk^ : Beflui^ 
tende hy derhalven , dat , door onbetwiflhare bewyz^en , den gevangen Gr^^ 
ve van liVinton » aan alles wat men hem ien lafie leide , frhuldig was^% 
Den Ridder Cdward Northey , Procureur Generaal , onderiteunde 
dit 9 en toen. wierden de getuigen binnen geroepen 9 beftaande in een 
biflchoppelyk Predikant , die jongil onder de Rebellen gevat was , en 
drie Schotten van minder aanzien } dewelke verklaarden , dat den GrM'- 
ve van Winton met 14 zijner bedienden by de Rebellen gekomtu, Wéts% dat 
hy , hebbende een Compagnie Ruiters geworven , die^ Compagnie na zyn ei* 
gen naam genoemt^ en zjlf gecommandeert had s dat hy 'gamfeh geen ge^ 
t neigtkeU toonde , om zjig van de Engelfchen te fiheiden , wanneer be floten 
wierde^ om na^t Graaffchap van Lancafter te srekhn^ ^ '/ welk hj ^n. 
ders ongedwongen kj^ndé doen i dat in verfcheid^ Kerkfin , . der Schotze tm 

EngeJfchc 



M ER C U R I U S. x^i 

'Rngdfchc Stiedtn 9 ter prcKintii van hem ^ epenüjt ^ai gebeden veer de 
Persoen ^es Pretendcrus ^ op wens gezjomheit hy dikmaals gedronken , en 
de mfüfte plegtigheden van der z.elver Proclamatie , in verfiheide Plnatz,en 
^aar de RebeUen doortrekj^en , bygewoont bad ^ dat *s Lands Penningen en 
de Paarden der Edellieden^ waren opgeligt ^ xjonder dat den gevangen eenig 
Vertoog daar' tegens deed \ dat de Rebellen y voornamemlyk, die hj gevangen ^ 
Commandeerde , met den degen in de vnifl binnen Lankafter trokken , met 
geweld wegnemende K.es Stukf^n Kanon van een Schip , dat in de Rivier 
lag. Dit alles voortgcbrngt zynde , zo fprak den Lord Opperrcgtert 
tot den gevangen Grave van Winton ^ datihet Hof aan hem vergunde ^ 
om aan deK,e getuigen wedervragen te mogen doen \ waar op hy zyne we- 
dervragen fchriftelyk overgaf, en welke den Lord Opperrechter aan de 
getuigen voorftelde. Hier op zagmcn te voorfchyn komen zes andc-. 
re-getuigeni namentlyk , den Lord Forfter , de Generaals Carpenter 
en Wils, en de Koloncllen Cotton, Munden , en Kirkby, die een- 
pariglyk atcefteerden 9 dat den. thans i^evange ^Grave van Winton ^ opal^ 
lé de Alarmen , toen '/ Konings Tronpen voor Prefton kt^'^men > zjg te 
paard liet zJen'j aanmoedigende de Rebellen tot den firjd , xjelfs in dje At- 
taque t waar in z^o veele Militairen des Konings fneuvelden* Mtf n vraag- 
de deze Officieren Depozante», ep welke Conditien de Rebellen z.ig toen 
overgaven ? en zy antwoorde , op 'Discretie , zjtnder èenige genade belofte 
des Konings. Hier tegens wierd door den gevangen Grave van Win- 
ton ingebragt, dat zjne Troupen geen f^jandljtkheden gepleegt , en dat die 
van den Kontnghem , tonder voorgaande Sommatie^ aangetaft hadden y waar 
op den Generaal Wils antwoorde, dat de Rebellen op x.jn Folk^albegon* 
ven vuur te geven j teen hy Prefton naderde ; dus hyhaar^ volgens KrygS' 
ffcbruik , pUtJLeling op'^t Lyf mofl vallen. Het Lagei hui$ hier mede hunne 
bewyzen eindigende , zo fprak den Lord Opper Regter tot den ge- 
vangen Grave, dat het nu zyn tyd van Verdediging was j dog hy ant- 
woorde , dat , nadien zj/ne voorn aam fl e Getuigen nog niet u aren overge^ 
kfimen^ hj langer tyd vertogt. Mr. Cowper , een Ijd van 't Lagerhuis, 
Jiet zig toen booren, das , hoedanig medelyden hy zelf , of ee?iig ander 
lid van^t Huis der Gemeente ook ^^S} ^^bben^ gemtrkt^dat aan dengtvan* 
gen Grave van Winton langer tjd was toegefiaan , dan aan jmant in dier* 
.geljke omfiandigheden , hy hoopte , dat het Kjerfgts-Hof refleileeren z^oad op 
den Termjn van Procedeer en , die hy oordeelde z.o wezjmlyk^ te zj)n als d^ 
J^rocedtturen xjlf'^ begeertnde dadrom ^ van wegens het huis der Gemeen^ 

tcns^ 





%%% E U R o P I S C H E 

ten f, dat den Gr ave van Wintin ög nu verdeedigdei bjvaegendcy dat de^ 
z^n gevangen jlegs uit ft el Verzaagt , zonder eenigt reden tot jufiificatte van dien 
te toonen , en mijichien om de fVaereld tot medeljden aan te toetten* «^. 

De. Pairs 9 op den voorflag des Grave van Abingdon , sng naar 't 
Hoc^erhuis begevende , en aldaar de bovengemelde siaak overwogen 
hebbende, keerden .weer te rug; wanneer den Lord Opper- Kantzelier 
verklaarde, zy alle van gevoelen te zjrn^ dat den gevange deflelfs vcr« 
dcdiging nu doen oioft. Hier op adjourneerde zig hec Hof toe den 
volgenden dag , en oien bragt den geyangcn Grave te rug naar dcni 
Towrl '5 Morgens zag men dit werk hervatten \ den Lord Opper- 
Regeer vermaande den gevangen, om zigjpet bewyzen of anderzincs 
te verweereh ; maar hy , in plaats van zuIks te doen , ftelde zig aan in 
zyne antwoorden en gebaarden als krankzinnig! en in 't byzonder toen 
den Lord fCantzelier hem vraagde yofhj ietjjn Regten , als eenpoint 
van (juefiie ^ voor te fielten had ? waar op hy verklaarde , geen point van 
Regten ie verftaan , en derhalven dit niet te kunnen doen j voorts gedron- 
gen werdende , om dan op de ten of andere wzje xjne verdeediging in te bren^ 
gen^ zo fprak hy j it^ geloof dé» mjne Advok/iten wel ietSj tegens hetge^ 
ne mjne aanklagers mj ta tafteit leggen j Kfiudekjtftnenzjeggenf maart^dur^ 
ven de mond niet openen , voor dat men haar tot fpreeken verzjoekf > einde* 
lyk , na dat m?n hem nogmaals had aangezet , om tog eenig point 
van Regten , tot verdedigmg, te allegeeren , zo haalde hy uit zyn zak 
een papier, befchreven met deze woorden; een point van Regten^ fprui- 
tende uit eene Conftderatie 9 dat ik, ben een Perz^oon 9 niet bekwaam tot het' 
begaan vanU Verraad ^ in mjn^ aanklagte gemeld 9 weshalven ik^heweere 
onfchuldig te tj». ^ Men oordeelde dit antwoord gekkelyk te zyn, en 
begeerde, dac hy zyne Advokatcn Conftantinc Phips en Mr. Williams 
zoud ordonneeren het nodige te (preeken ^ dog hy antwborde , even 
als te voren , Ik, ver ft a de Regten nietj hoe k^tn ik dan op een andere wj,z.e 
eenig 'Point van Regten inbrengen} Dit miflclyk Procederen verfpildc veel 
tyd, en wyl de voormelde twee Advokatcn niet eene getuige in faveur 
van den gevangen Produceerde, zo fprak Mr« Cowpei'^ zynde een lid 
der Committeé van *c Lagerhuis , dat den gevange sjg , geduurende de 
Rebellie y geheel anders^ als nu voor de Balie ^ vertoond bad ; ja dat bjy 
aan ^t hoofd van zjfne Compagnie y imwersTioyveriggeweeftwas^ als iemand 
^an defselfj mtdepligtige\ dat derhalven de fcyun /tl te ki^ar Ugen^ om KA 
te verzwaren , en dut de gen^emens eene franje gelegentheit aan de hand 

kregen^ 



• M E R C ü R I U S/ i^j 

kï^l!^^ 9 W fi^eJerttgffnf VM het kwAidéUftdig voorgeven , aU of Mn de 
XebelUn ^ bj de Cépimniie Véin bare onderwerping , gemtde belooft, u/as. 
Mr. Willktn Thompion , een ander li J van de Commkceé ^ maakte 
dbar op, byforme van Replj^k, kragteloos *cgeallegecrde des gevan- 
gen in ;(yn antwoord , en in *t bytoadér daar hy ze^t , daf hj fcbieljk^^ 
«j» niee vermoord te werden ^ hj de ReMlen wat gekpmen y en dat door hem 
geen Fjandljibeden gepleegt waren ^ daar nogtans de bewjxjcnvolkpmemljk 
deden zjien , dat den gevange met veertien welgewapende Verzj^onen eer ft tot 
Mofiac I^wam j en van waar bj xig by eien Vicemte Kenmwre voeg^ 
de% dat hjj met den degen in de vnifi^ verfcbeide Steeden inreed y afpfiee^ 
rende in dat fofimir bet uitroepen of proclameeren 'van den Pretendent tot Ko^ 
mng van 6rooC*Brittaiuiien i voms dat bj zJg z,o wtrk?jaam betoonde als de 
andere Hoofd^Rabellen ^ gevende aan zjne Huitere ieder twee fchêllingen 
daags % dat by weinig bekommering toonde f over dexje onnasmtrljke onder* 
neemingy en dat hj^^ toen 300. van xyf/e Sebotten xjig afxjonderdtn^ xjtide^ 
dat ualkf vfnfchuld niet was% das by^ indien xyne aanjlagm waren gelukt^ 
êovermjdelyk een bloedbad geopent ^ bet Pausdom^ iimnny en Jlavèrny inge^ 
veen , bet leven van den Koning ^ en die van zyne JUa^fieits gebeele Fa^ 
fnilièy ingevaar gebragt y mitsgaders bet ge z/^ van de Pairs t^ en die W^« 
tei^j na dewelke men bem tm te regt ielde^ omgekeert t^nde hebben. Wy- 
den vertoonde dezen Mr. Tbompfoni bee dat veel wakkere luiden ^ veg* 
eede tH verdediging van den Kening ^ en de tegenwoordige Regeering , toe 
Prcfton waren omgebragty en dus verzogc hy, dat bet ff of dengevaneen 
febuldig of nietfcbuldig geliefde te verilaren. Lten Heer Hampden onüer« 
fieancfe deze kittige Haiangi^e , weshalven de Pairs wederooi op- 
ftoodeOf en na^c Hoogerhuis gingen ; van waar tj aanftonds te rug 
kwamen , wanneer den Lord Opperr^ter alle de Pairs yder in *t by- 
üonder by hare titulen noemde , en telkens vraagde ^ Mylord , wat zjs^ 
n Lardfebapf is Geer ge Qrofve van fVimon aanU Kerraad^ in de aMnkfafr- 
se vjBrvat , fibuldig of niet ? óü welke vrace de Pairs ook een voor een , 
leggicndc de regterhand op ae linkerborft, antwoorde, Jtbnidij^ bjf mjn 
Ê0ret en was in <kze tairyke Vergadering nieir een negaüve (lefn ^ na 
*t wdke 4e beide Huizen zig adjoamterde tot den volgenden dag. 
Zêdert had dai gevangea örave vanWtmon zig gehouden als krank* 
uipigf en onder dezen fcbyn getiagt , om de fzefe Venfter traliën' 
ayner gevangekamer te breeken , ea tleo te vleten y niaar dat was 
licv 1^ WMkzaamheiir T«D de wagtcrs bekt ^ 

Gg Den 




fe" 



X34 EUROPISCHE 

iti^. Den %9. wierd aan'c Lagerhuis , door de Pairs geboodfcbapt , dat 
^f^'l* zy den Oiuler* Gouverneur van" den Towr geordonn^ert haddc , om 
Maandag den 30* voormiddag ten elf uuren , den Grave van Winton 
wederom voor de Balie van het Geregtshof in ^Af cftmftnfterhétl ttf bren- 
gen 9 ten einde alsdan het Vonnis tegens den zelven uic te fpreeken« 
rlier op befloot hét Lagerhuis t dat zy xig m een grooce Committeé, 
gemagtigt tot het waarnemen der Proceduuren , derwaatds begeven * 
xoude , om 9 ingevalle 'de Lords de Sententie mogcen vellen , ai eer 
het Huis der Gemeente zulks verzogt, te infifteeren , dat dit Ürydig 
was met de Parlamentaire gewoontens. Het Hoogerhuis ter beftem- 
der uur zig iul de gemelde Zaal begeven 9 en het Lagerhuis daar mede 
ticting genomen hebbende 9 zo bragt men den Gravc van Winton an- 
dermaalvoor de Balie 1 aan wien den L«ord Oppcrrcgter vraagde 9 cf 
hj Hts' u^ifi in ti hifigiH 9 wüéir dow het Fonnis des dceds tegens hem niet 
^êndi lepfnttmiim wirdm i waar op hy 10 dezer voegen ant woorde ; 
Ik hen een ftrxjêM êmiik^dipm êh bet begéusn van todanigen rerraad , ah 
de Btf^hntdiging Ugens wn vervat^ en dsu oe^deeU ik% dat men de Senten^ 
$ii des dêpds mm Sehêerde te vellen. Dog dit pafleerde voor een ydclc 
verfcbooning 9 zagende den Opperrcgter 9 dat bj m9fi inbrengen een 
feint van Regtns^ •p *t welfy kjsü Mvkfien hnde arbeiden , enveerhi/m 
pleiten. Hy repliceerde, niet re kimneu begrjpen wat v/n Lerdfihaü met 
du K^egnm wüdi te verpaan geven % en toen (prak zyn Advokaac pirips, 
dat^ deum Adeljkf gevangen zyn verband niet hebbende^ de befchtêUiging 
tegens bem 9 van heeg Vtrraad , geenzJntt wtegt fiand grjpen \ op welke . 
woorden den meercemelden Ridder. William Thompto» mviel , ver* 
toonende aan den Oppcrregter, dat de ASe , waar bj de Pr^^ceduwren , 
in caj van beog verraü^ gereguleert werden , niet teelaat te pleiten , vew 
dateer eene zwarigheit in Regten omgaat , en mtn daar tee vtrUf kreeg ^ 
en dat^ nadien den Ridder Phipi die palen te buiten ging 9 by deswegen in 
de nanm vanU Lagerbtds reparatie eifie-, dus wicrd door den Gravc vad 
Ifla voorgeflagen 9 dat de Lords zig in haar Venrek zouden adjournec- 
ren s ^t welk gefcbiede , en daar een korten tyd over deze zaak raad- 
plegende, 20 rezolveerdeo zy, dat het veergewemle van den Mvekaat 
/"bips kr^gtelees wai^ en dat den Opperregter bem Kende befiraffen, vermits - 
fy gefprokjtn bad zander veergaande verlof der Pairs. Öarc Lordfchap» 
pen daii te rug komende 9 zo wicrd het hovei^cmdde befluït van ^c 
Hoogerhuis, dooj dtfn Qppnwgtcr verklaard*,, ea 4c bc«raffifig ^^ 

den 



/ 




• M E R C U R ï ü S. i^ 

Idcn Advckaat Phips gcdatn ; vragende vervolgens nogmaals aan dcti 
gevangen Gravc van Winton, jfhy iets had in te brengen y em hetTen^ 
ais des doods tegens hem te Ufeerhouden. ï waar op hy antwoordc , mjn 
jidvokéuen zyn daar toe gereed , indien men béêdtpgs vrjhett wU geven* 
Men vergunde haa» detc geeifte vryheit , en toen liet tig JCm Jll!y^ 
kaat Williams hooren ^ das V een gebrek rezjdeerde in de hoofden der he^ 
fcbuldiging 9 'door^ het Huis der Gemeente ingebragt 9 nademaal in deulve 
nier ^ond mgedrmkf de bjz,ondere tjden , wannttr de verfcheide misdaden 
x;an boog verraad begaan waren i concludeerende daarom , dat men de be* 
fihtddiging van de band mofi wxjsn^ eveneens *als omtrent [chrifteljk(s aan* 
klagten in diergelyke x^akin^ g^ruikeljk, ^oor de gemeene Regtbanien*, by- 3 

brengende, tot verfterking van dit argument, verfcheide yoorbeelden. 
Den Heer Walpole kante zig aldereerft tegens dit geopperde van den 1 

A4vokaat Williams , zeggende bj voorbeelt , dat den gewex^en Lord 
Seraffert^ in de befebuldiging vm hoog verraad j was ten tafie gelegt ver^ 
fcbeute Feiten van vorige ^firen^ Konder de netten tyd tiit te drukken. Ver- 
volgens hoorde men den Procureur Generaal , den Heer Cowpcr, en 
den. Ridder William Thomplbn » ^der op haar beurt , nog andere bc* 
^zen allegeeren , hoewel onnoodig , nadien zy de voornaamlte Re. 
beHie in hare aankl^e met deze woorden hadden uitgedrukt ^ dm de 
'Sead Prefton) door de Rebellen ^ omtrent den 11 , %x^ ^) 9 -^^ M* ^^"^ 
vember 1715. was ingenomen i op welkf en meer andere misdaden^ de Pairs 
eenforiglyk^ den Gevangen /ehütdig verktastrdê» Den Advokaai Phips , 
tragtende het bovenftaande argument van zyn Confrater Williams te 
cnderfteunen , ontzag zig niet , om de gehoudenc Proceduurcn over 
de zaak van Dr. Sacheverel te allegeeren , dog daar op wierd geen re^ 
flexie genomen. Na dit pleidoy keerden de L.ords en*t Huis der Ge* 
tneentc naar hunne vertrekkeft ; welke laatfte zie yervolgens in eei^ 
groote Committeé) met hun Spreeke» aan 't hootd^ na^t Hoogerhuis 
vervoegden, verzoekende uitfpraak van *t Vonnis tegens den Grave van / 

Winton. De Pairs, over de tegenwerping der AdVokaten , ten voor* 
deele des gevangen Grave van Winton gedaan, wel twee uuren lang 
raadplegende, bevonden die ongegrond, en rezolveerden 'dierhalven , 
datden Lord Opperregtcr het Doodvonnis zoude uicfpreeken) val- 
lende over deze ernflige zaak een merk waardig debat , hier in beftaan* 
de, dat de Thorysgezinde Lords , zoekende bet werk maar dralende 
te houdei) j inbragten , düt den Lord Opperregter , in de reeds lutge- 

d g z fprc^en 



ft$S E U R o P I S C » E 

171^ fproken Sententie tegtns de tes ter dood veroordeelde Lwdf , hacf 

fcbéumdêdin sf^efmdiH en ifihvmtt 

Biff 




Lord» 

Ytrióonaen met veel nadruk « déUy verre V4n déiétt ^ tm den O^erkétm^ 
x^lier te heriffen\ ever het vercwjgen va» iét gedeelte der Sententie ^ mem 
bem beheerde te bedankfn-^ vermitshj y deer het herhéUeh van die engeyeeg^ 
Ifke weerden y in zslk €^^ deerlugtige Vergadering , daar de Freuwen en 
Degters van de meefie Pairs en Edellieden Og frezjent bevendem , de knifr 
fche Oerengekwetfi tjude hebben \ waar op met meerderheit van Srem« 
men vaftgeftelt wierd» om. de bovengemelde Ichaamceloze woorden ,. 
als zynde geen wezentlyk deel der Sententie > voortaan te myden. 

Oezen dag, tuOchen vieren vyf uoren des namiddags, zagmen ds 
Pairs wederom in de grooteZaal van frr/?im;i/(^<r vergaderen $ wanneec 
den Lord Opperregter zeide , dat het tieegerhms had evgrwegen alle V 
gene tet. verhptdering vanU f^ennis tegens den gevangen Gra^e van fVinten 
iê^at ingtbragt% en dat hef aan hare Lerdfchappen bleel(j dat die vanUla^ 
gerhuis hnnne bewjzjen tegens den gemelden Grave volkpmemlj^ haddese 
^eedgemaakf y en dat hem dus nu niet anders te deen ftend , als het Fefinis 
mt te fpreeken: zync fraaije redcnvocring over de gruwelykhcit van de 
misdaat, behelsde onder anderen,. 

T^At ,. ib. dezen, moeijelyken toeftand j dé Regeerihg egter dé vertroDding 
^^hfld) van te tien , dat de Zaden van de Rebellie niet groeiden als op ligtc 
gronden , die geen diepte hadden ; en dat derhalven de vrugten , die dezel- 
ve voortbragty van weinig dunr» en byna in haar opkomen gcfmoort waren : 
dat de grootfle Vvanden des Konines verpligt waren zyne goedertierenhdt te 
^kennen : maar dat het te verwonderen wa»,. dat xommige meenden daar aan- 
deel te moelea bobben ,. die toesel^ hadden op hetLeeven. van den beften der 
Vorften, en op de fli^thank g^agt xo veele van zyne getrouwe Onderdanen. 
Pat het Hoofü van een der aahzienlykfte Rebellen naauwelyks' Renoeg was , 
om voor de dood te boeten van een enkel Soldaat , die tot verdeedigmg van 
^ynen Koning, van de Wetten, en van de Reh'gje, geftreeden had. lm de 
verdrietige poft,, welke hy by deze plegtigheit waarnam, door den Koning aao 
bem opgcdni£en zyode, hy zig pl^;tshalv« daar van niet had kannen ootiMan; 
4c^ dbtt de Misdaden van den gevangen Graaf de godloofte en batelykfta 
waren die men bedenken kon ,, wyl hy bad toegel^ om te Onthroonen eiL 
|e vermoorden dien Geheilieden- • die een H^dhaver was van alle Kerkelykc 
1^ Wecreldlyke R^en. üat, mdien het bem gelokt viw, het Paosdom in- 

gevoerd 






M E R C U R I U & %ir 

ge r o eit trad tyn gewoidea, sd irel ds een Bargerijke en Kerkielyke TTran- i«i^, 
ay: dat het Bloed te Fretten en te DÊmUsim yergooten , aan dete onnattiurly- ^m^ 
ke Rebellie alleen tocgefchreeven .moeft worden ; en dat de gene, die in de miLfm 
eerftgemelde Stad gevangen waren, ronder eenige grond voorwendeden , als 
of de Bevelhebbers van 's Konings troupcn aldaar , zyne Majefteits genade aan 
hen belooft hadden } ftc^ 

m 

Den Lord Opperregter, dit gefproken hebbende , deed daar op de 
«itfpraak van bet gewoonlyk Doodvonnis , in cas van hoc^ verraad ^ 
tegens den gevangen Grave van Vinton $ die toen , miflchien om bly* 
ken te geven wegens zyne kranktinnigheit , de nnond eerft begon re 
<>pcn^^ zeggende, nddim dtsjutlfs Advokéucn mefien ZM>jggn^ dat men 
4um bem ten minften bebêwde tê vergumnn , om zyne gttuigen , wtlkjf hy 
VücTgé^ nn in 4$ Sta4 gtkfmin te zyn j veert te breneen i dog de Wet 

gieen gehoor toelatende aan misdadigers, reeds ter dood verwezen, zo 
eval den Lord Opperregter den Ondergouvemeur van den Tewr ^ 
om den eevangeh Grave te rug derwaards te brengen ; brekende daar 
op ^n Stafje , tot een teeken dat de Commiffie geeindigt was , en 
nam zy n gewoonlyke Zitplaats onder de Fairs , welke naar 't 'Hotf> 
gerbuis, en de Leden van'c Huis der Gemeente mede naar hun Vtr* 
trek keerden \ ordonneerende de Lords , om de bovengemelde Reden* 
voering te doen drfakken, en adjourneerden zig vqf. den volgenden 
dag. • 

Den eerden April wierd door 't Lagerhuis in overweging 'genomen 
den Staat van de Natie ^ ten opzigte van Schettani^ en na dat verfchei- 
de getuigen voor de Balie waren gchoort , verklarende dat zy de Gra- 
ven van Marsbal». Seafoit, Southesk en Panmure , nevens vcrfcheide 
andere , gewapent onder de Rebellen hadden gezien , zo ordonneerde 
men een'Bil in te^brengen, om alle deze Pcrzoonen van hoog Verraad 
overtoigt te verklaren , ingevalle zy zig binnen zekeren geftelden tyd 
aan de Kegeering niet kirame aan te geven. 

Den ^ vericbeen den Koning in *t Hbogerhuis ,. gevende zyn Ko- 
ninglyk Conzent op verfcheide A&ens , maar deed geen aanipraak* 
De verdere bandelii^n van dit Greei'^ Brittannifih Parlement behelzen ' 
een deel Domeftiqae zaken, van weinig. nut voor den Lezer om hier 
ie Boekftaven , dienende alleen nog gezegt » dat het Hooger- en La- 
ger*hu[s» wegens öt Ptasdagen^ zig. adjourneerden tot den zo. dezer 
naand ApriU 

G ^ 3 Overmits 



EUR 



O 



P I S C H E 




»j8 

Otrenmu nog ^a meoigte Rebellen , onder opugc naden berog^ 
ten Lord .Donald M&kdonald , de Kapiteinen Renakl , Glengary , 
Keppoch» Locbealy Appin, Robcrt Rooy, en meer andere , zig ii%, 
de Boflchen en Gebergtens van' SchcÜMd ophielden , zo ontfing dca 
Generaal Cadogan in 't laaift van Maart 's Konings bevel, dat by,tot 
het vcrftrooijen dezer Roervinken , met een flcrk deracfaement » zig 
derwaards zoude hebben te begeven. Gemelde Generaal , willende 
deze ordre werkftellig maken, trok den }i. Maart van Edenburg naar 
Punkeitj alwaar de Troupen, tot deze Expeditie verkoren, bellaandc 
uit 3000. man te voett en eenige Dragonders , voorzien met zesftuk* 
ken Kanon en twee Mortiers , moften verzamelen ; waar tegens de 
JaCobitcn de magt der Rebellen wel begrootte op 6poo. man Infante- 
ry en doo. te Paard > voorgevende ook t dat den Kolonel Huy , uit 
Vrankrjk^ te rug gekomen » had medcgebragt genoegzame Wapens , 
Ammonitie en Geld , om zig tot in de maand Augufty te konnen ver- 
deedigen> cegens welken tyd den Pretendent, voorzien van veelfter- 
ker magt, als de )ongfte maal» wederom in Scboüund zoude zyiu * 

Te Cheffer en Levcrpole warenomtrent 40 Rebellen met de dood 

feftrafr. Onder deze bevond T^ig , in de laatftgemelde Plaats > eenze*. 
(r Edelman vznKumMaffdf wiens Inkomfteajaarlyks 1500. Ponden 
Sterling (nonteerde % werd^de by in zyn Stert uur door een Presby« 
tcriaans Predikant get^ooft' /*cn » wanneer den Scherpregtcr hem van 
de Galg .ladder ftiet^ door de toeky kers met fteenen gegooit , omdatby 
als een Presbyteriaan ftierf. Omtrent de mitigatie van Doodvonniflen, 
en het Pardonneercn van veel Rebellen, zag mendegoederticrcniheit 
des Konings doorftraleni gelyk ook niet minder deedde mildheitvan 
2yne Majelteit en de Koninglyke Familie aan de Weduwe van den 
onthalsden Vicomte Kenmure, dat zy zoude behpuden de 10. nercent 
van haar aangcbragte Capitaal by Huwclykz^ Voorwaarde bedoi^n , • 
en lyo. Ponden Sterlings 's Jaars tot opvoeding van hare Kinderen^ 
waarby den Koning uit zyn eigen Beurs, hair nog eenGifte van joo, 
den Prins en de Pnncefle van Wallis ydcr zoo, mitsgaders de Herto* 
ginnen van Marlbourg, van Buchlein , en van Monmouth, yder aoo 
Guinecs ter hand deden Hellen. 

Het bleek klaarlyk , dat de Thorys en Jacobitcn toeleg jnaak ren , 
om , by verkiezing van een nieuw Pai Ien:ent , hare ftreng weder te 
doen prevalecrcn 3 dus de Whigs, conlider<.c.cndc \\at kwade gcyol- 



M E R C U R I U S. 43^ 

gen daar uit kende ontdaan ; hun die pas tragte af te fnyden , voorqe- 
mende een Aéfce te maken , cot het doen conrinueerén van het tegen* 
woordige Parlement nog drie of meerder Jareii s innemende daar toe , 
uit voorzorge , de advyzen der voornaamde Regtsgeleerden , om to 
mogen veten , of zodanige verandering wel konde gefcbieden zonder 
krenking van de Wet 5 welke Regtsgeleerden eenparig verklaarden 
van ja, wyl de Wet. daar toe Oorlofgaf; allegeerende voor reden van^ 
vretenfchap-i dat de A^ van driejarige Parlemencen zelfs , ten opzig- 
te van de oude Ryks Conftitucie, niet andere als een nieuwigheit was» 
synde zedert 10. Jaren gebleken wat blykelyke ongelegentheden daar 
uit waren ontdaan j invoegen de Wetgevende magt altyd hetregt en 
'c vermogen behield, om daar in te voqrzicn. 

Den Heer Robbert Walpolc , eerfte Commiflaris der Thezauric, 
en een uicmontent yverig voorftander van de tegenwoordige Regee^. 
ring, wierd in 't begin dezer maand zeer fubyt gevaarlyk ziek, tot zo 
yerrè , dat de Thorys reeds durfden voorgeven , indien hy kwam tü 
fierven , dat de overige Minifters , niét als met veel moeiten ., de za* 
Jlco dezer Regeering zoude kunnen ftaande houden, en dat deTbqrys 
dan weinig werk behoefde te doen , om de geftekheit der prezence; 
^kcn te veranderen : dog deze in de lucht gebouwde Kafteelpn ftortQ 
ter neer, wyl men wel haaO: zyne goede herftelling vernam. Hier by 
zagrocn de drift der Thorys nog uitblinken in gedrukte Paskwillen, 
en voornamenflyk in die getilulecrt Roberts laatftê mtvlugu^ tVekelyksjf 
apmcrkfff£j en het IVeeskjndy over welke drie gefchriften men de Druk- 
kers in hegtenis nani, terwyl ondertuflchen den Autheur van de fVe^ 
ketyk^ opmerking^ met zynichryven, nog veele k waardaardiger als te 
voren bleef voortvaren , zo dat men hem nauwer opfluiten ^ en 't ge* 
bruik vaft-'Papier , Pen en Inkt ontnemen moft \ maar geen van die 
alle maakte zo veel gemgt, als een fcherpüeekent Libel , getituleert, 
MÉdewvoefdng^ bèwjz^ende^ dM de toegenegen herten des Volks vsn Enge*;^ 
land, de befli veiligheü vun de Regeering makfn ^ voor gepelt ter onder x^oek,^ 
Sétn de verdedigers der firengbeit , in den tegenwoordigen tjd» Zommigo* 
taxeerden, voor deo Autheiir van dit fnood gefcbrift , den Biflchop 
van Rocbefter , die zeer geringe genegentheit voor deze Regeering toon* 
de te hebben} immers , wie (fen Autheur ook mag zyn , de voor^ 
immfle fubüamie daar van willen wy den Lezer vertoonen 3 ze^ea» 

cic dezen heillozed Schryva. * 

Dat 4 








%^ Er U R o P i S C H E 

ir\ At, wanne& een Staat ontruft werd door ccnen Buigcrlykcn Krjrg , het 
^^decl , dat den Souvercin daar in gcwoonlyk neemt , 1$. 

I. Dat hy de regt?aard^e R^en van de Kroon, t^ens de ondermyoingeii 
▼an xyne Onderdanen ondmleant. 

z. Dat hy een gedeelte van zyne Onderdanen befcbermt ^ voor de onder* 
drukkingen en beledigingen van een ander gedeelte. 

3* Dat hy xyne Kroon handhaaft tegens eene Fa£tie , die eenen Pretendent 
op den Throon zoud kunnen zetten. 

4. Dat hy de wapenen opvat , om de R^ten'van zyne Onderdaanen te o« 
verweldigcn , en hv alzo Aggceffeur is. 

Dat , m dit laatue geval , de' Grondregel van Msibmvel , om alle de geene 
die de magt of den wil hebben, om zig tqgens den Souverein te kanten, plaats 
moet mpen, om dat een misdaat zig niet r^va^^d, als dooreen misdaat; 
m^ dat , in de drie eerftgcmclde gevallen, het volffrcktdykvan*t belang van 
ccil Souverein is, de Rebellen weaertpt tiunnen pligt te biengen, en ze niet 
door vuur en fwaart of de galg uit té roeijen , wyl dir al zulkeonvecmogende 
middelen zjrn^ om go«de Onderduien als om goede Chriftenen temaken; ea 
dat de natuurlyke fterkte van een Koningryk vermindert , wanneer men zon- 
der nut een groot getal menfchen ombrengt. Dat de geene, die hun Hof aaa 
de Regeering beter meenen te maken, wdkers yver de reede vcrblint, enin*t 
5yzonder de Krygs lieden, zig ronduit in 't opentóuif voor deidterftefcrenghdt 
verklaren ; maar dat, in den tegenwoordigen tocftand, de zagtheit de grootfte 
Politie is; dac hy voor 't overige aan de Mintfters geenc Wetten «ockt voor te 
fchryven, maar zig alleenlyk te bedtenen , van de weinige menlchelykbeit <Ue 
*cr in de Waerclt is, om de R^eeringteverlofiènvandekwclfingenderblocd'- 
dorftigen, die, met een geeft van wreedheit bezeten zynde , niets eifchen dan 
Executie, BalHngfchap en Confifcatie : uitfporigheden die wyzcr Lieden, dan 
zy, in maatregel zouden kunnen wikkelen, (öydig metdegenegendiedendes 
Volks &c. ' * 

* • • 

Den Autheur herliaald vervolgens het bygebragte door dé Verde- 
digers Van ftrenghcitr te weten , dat 'er een owMunrljkf Rd^Mie waSy 
üm de» K4f9Wig te emhr eenen ^ en een Paafs Preiendem de Natie «jp te dr in'- 
geni waar tegens hy antwoord , da$ he$ fmerteljk^valt zMlk. ten ReMlk 
te KMn % déuhj geenszinti wit verfcheenen de misddut der gen$ , die daar^ 
éêsn deel hebben j maar dat » dea^L dezjelve nu ter genade van den Kening 
fienden , de vrage was , of men baar deer de Bjl en Strop , ^f doêr xjw 
Maj^fieits goedertieremheit mefi onderbrengen i dat bet eerfie de antheriteiê 
det Koning! wet ontKAgljl^ mak^n 9 dag dat men deswegens n^t. tat^ verzje^ 
i^frt z^jn zjonOe^ als dat aan bet f^olk de magt^ antbrak ^ ém die ambariteit 
te verwerfen^^ waar tegens ^M^ bet middel' UM^gcnadOf V K^nings Perj 



M E R q U It I U S. *4T 

t9üff Mn d€ NéUie bcminffcl)k fi^nd te werden \ dat V niets Heldhspig neg 97ié. 
beter Petitie u/asj dan de herten vah lijmden te winnen^ wfldit de Ze* ^^*^* 
gefrnnl dit Romeinen verre Êvertref, W ydcrs , dm Hendril^ IV. Kening " ' ~' 
vm Vrankryk , wanneer hji bet Vredens^Traitnat te Vcrvins teekfnde^ 
riemde , dat by met eene fireek, van de Pen weer Vjanden had everwonnen^ ^ 
éüshj noit met de wapenen z^end hebben kennen deen. Eindelyk dit Tra&aatjc | 
l^opgevuld met lafteringen en dreigemenceos gaf dènelftongerymFheitt « 
'us of Verraders vmi moften geftrafc werden.» genoegzaam te ken* 
oen. 

In 't laatft van Maart ftclde den Heer d'Ibervillc t Franfcben Am^ ^^ 
bafladeur» aan den Heer Secretaris van Staat Stanhope ter hand dejf4) ^s.ihi 
Memorie, tot antwoord op die van den Greet- Brittannifehen Miniftert 
jGrave van Scairs ; en uit welk antwoord dit evengcmelde Hof eenig 
genoegen fcheen te fchèppen. Ook was den lo. April de Ratificatie^ 
op het vernieuwde Travaat van Alliantie , tuflchen Greet^Brittannien 
en Haar Hoog Mog. de Heeren Staaten Generaal, der Fereenigde Ne^ 
derlanden^ uit / Gravenhage te (^endett gebragt » en naar behooren uit* 
gewiflelc » invoegen dit Werk nu t*eenemaal voor afgedaan gêïioudea 
wierd. 

TEN opiigte van den gedreigden Oorlog^tuflchen dcnRoomfcHKelter ^^J|^' 
ca de Ottomannifche Pene , bleef men nog m oozekerbeit > wyl bet Hof ' 
van Weenen dien kryg zeer gaarne wilde ontgaan \ indien zulks flegs * 
met eenig refped gepradizeert konde werden. Den Paus in tegendeel|, 
vrezende dat de Tiiri^;i wel in Italien mogten komen ^ befteede al zyn 
vrysfaeitt om den Keizer tot dien Oorlog aan te manen i dogwylhet 
•in zdken geval voornamentlyk op geld zoude aankomen , zo hadm^o 
den ouden Vader dat gebrek zeer ordentelyk te kennen gegeven , en 
daar op goede beloften ontfangcn. Wederzyds Krygs-Toerullingen 
waren ongemeen groot, dus net (cheen, als of men malkander 
een fchrik wilde aanjagen \ blyvcnde den Primo Vizir nog al voorc« 
wtn^ inetverfcheideT«r/(^?.tf Hooiden, welke hy oordeelde in zynbe« 
lang met te zyn , onder divcrfc Pretexten van hunne levens en goede, 
ren te beroven % hy formeerde ook, volgens de gerugten , een nieuw 
zoort van Militie, attemaal Chriftenen , aan wien ny roeerder SoU 
dye, als dezelve onder hare refpe&ive Mogentbedea^^enoten 9 envrv» 
heil vao Geloofs - oe£R;ning foeftond }. voornemende om wel 8000S1 

Hh •^ Mar 




%^% E U R o P I S C H E 

Man Van dl« Volkeren by eeo te zaoDclen « mits doende den g^ vnsé 
ar^ van niet te sullen dezerteeren. Deze ^ door Officieren van Jiaar 
eigca Natie gecomnoandeert » zoude ten vcernadniftenbeftaan uit Duic« 
fcners, Hongaren, WalacherS) Franfchen en Zvreden ^ gekleed ett 
£CWapent43a de Duitfche manier, en van dewelke men voorgaf reeds 
50. Regimenten voltallig te hebben ^ afkondigende daar en boven ee* 
oe Publicatie, dat men alle Cbriflen Slaven, zig onder deze Regimeiw 
ten begevende, na. zekeren tyd dieneiis» tot loon in vrydom wilde^ftel* 
kn. Weinig geloofwaardighêit verdiend deze gerugten , als niet o» 
iiereenkomende met een goede ftaatkunde» 

Pe berigten, door den Keiïerlyk^n Miniller Fleisman uit Kenffami^ 
n^fol^ gefchreven, en ia 't begin vad Maart aan \ WoficlVeenenont» 
£ingen , betuigden daar tegens, dat het gemeene Volk, nevens den Muftt,. 
gantfeh geen oehagen fchepten in den Oorlog tegens den Roomfch Kei- 
zer , dog dat den Primo Vizir bet tegendeel ftaande hield ^ wyders,. 
dat de Porte hem nog veel ongewone beleeftheden deedbewyzen , en 
7ig geliet een groot ontzag vooi* de zware Oorlogs toeruftingen des 
Keizers te hebben ^ maar 't WoiitWeinen merkte dit aan als een 
geveinsde Politie, wyl de Porte weigerde te luifteren na devoorflagen 
des Keizers, om met de Republyk v^n FenetUn Vrede te maken j en. 
in \ tégeftded iierk bleef voortvaren , met hare toeruftingcn ten Oorloge 
tragtende no hunne fcheepsmagt ongclyk giooter te doen zyi) , als 
dezelve in \ itoorleden Jaar te voorfchyn kwüm. Nog kreegnica kond* 
fchap, dat te KanfiantimpoUfi den 6. Maait de Paardeflaart^ bet ordi* 
nireQortogSi» teeken , was uitgcfioken > da^kortdaarna dcngewöonh 
lyken Aftogc van étn Sultan ftond te gefchicden , eö dat deTroupen^ 
voor 't eindigen van die Maand by ^drianofolcn ^ om geheel J>éUm^ 
tien te gaan bemagtigen; mplkn bjr een komen. 

Hier op Uet het Keizerlyke Hot beveelen^ afgaan / tot bet voltallig: 
maken vatbare Troupen tegens den eerllen Aprils mitsgaders, om de 
Artillery, en verdere Lcgertrain als dan gereet, den Voorraad ter be» 
fiemdef plaat zen ver^atnek , en alles tn ftaat te hebben , van op de 
laatfte ordre ie kunnen opbreekeo) blyvende onderwyten in ongerud- 
heit wagens dezen om^ermydelykcn Oorlog tegens de Turken, yfdkc 
men egter niet vaft ftddc } dog. de. rimtiéuien , onderfteunt door Sollici* 
tatien van ter Rêêtufche Hof, bereikten cinddyk hun oogmerk , flui- 
lSbl4s dcQ ï 3; April Met den Keizer ecnc nicawe of* en étfct£v€ AU^ 

iianüci 



M £' R C 19 R I U S. 143 

^iantie^ maar de Declaratie ymOqrlog tjCgcojsdePprtej tiii kragte vun 
die Tradaat, bleef voor oeüft nog ngt^n 

Den a8. Maart za^en de Jtfertc^giiipe van Blanheoburg ^ moeder 
van de regeerende Keizerinne^ céW^^/ü^ü^ aankomen ^ en die zig weinig 
^agA dadr.oa Grootmoeder bevond , van een jongen Aarts-Hartc^ , 
welke den i g. April , 's avonds cuflchen w$ eo zeven muren , geboreo 
wicrd. Den Keizer» wanneer men heoi dit Kind vertoonde^ wasxo 
▼ol blydfchap , dat hy zig niet konde inhouden van een^e vreugdor 
traanen te ftorten , terwyl bj dezen jong geboomen tot Aérds^Hertü^ 
V4n Oêfi$nrj\ tn Prins vm Aftwiin verklaarde, 's Anderendaags den 14^ 
\ avonds , omtrent ten negen uuren , verrigte men de plegtigheit van 
den Doop in de Ridderzaal van *t Paleis y door des Paus Nuntius^ 

fesïfifteert van x\. gemyterde Prelaten , zo Biflchoppen als Abten« 
4en ging van de Bedkamer der Kei:(erinne naar de gemelde Ridder- 
Z^i in de volgende order.. 

t. Den Adel en de Ridders in zeer grooten getalle. 

%. De Ridders van het gulde Vlies , io bare Ceremonie-Kleede* 

xcn. •. . • 

%. Den Heer Grimani» Ambafladcur van .fr«if#//^if • 

4» Den Kardinaal » Hertog van Saxenzeits^ 

5. Den K B izE R, in zyn Ceremonie ékleed van het Gulden Vliei^ 

<f. De twee Keizerinnen Douarieres. 

7. De Vier Aarts-Hertoginnen. 

Hier op volgde het KeizerlykeenKoninglykeKiod^j gedragendoor 
clen Opper-Hofmeefter t Vorft Anthoni van Ligtenfteih , geaflifteert 
▼ao twee andere Ridders » nevens de talryke Dames der dr^e Hoven. 
Deze praetige Statie in de Ridder-Zaal komende , zo wierd bet Kei^ 
lerlyke lund ten Doop gehouden, wegens den P.prtugéi^UfclMf Koning 
en de twee Keizerinnen Douarieres j door den Prins Maximiliaan van 
JianoveTy broeder des tegenwoordigen GrêH^BrinMmifchen Koning , en 'c 
xelve genaamt Léopoldus^ Jobannes, Jozephus., Antonius, Franfiscus 
de Paula , Ermengildus ^ Rudolphus « Ignatius , Bakbazar. De Fun^e 
van den H. Doop ge eindig; ïynde, zo bragt den Prins Eiugenius 
van Zavoyen, als Ridder van 't gulden Vlies^ den jongen Aarts- Her- 
tog by den Keizer , die aan dit kind met alle Formaitteiten de Order 
van*t Gulden Vlies, door het otthangen van 't Ridder teeken , Con- 
/creerdc , werdendc vervolgens cczet op een metv goud gcftikt Ru- 

H h z * wcelc 




14% E ü R O P 1 S C H fi 

wfft6. wede Kuflcn od een tafel , eo door de Ridders van die Ordregecom* 

'^f^^' plknentecrt. Den Pauflelyken Nuntius heorde men voorts het 7 e i)eum 

■*"^ opheffen, cn^^a't eindigen der zelve ^ de gewoonlyke Dink Oratie 

doen ) mitsgaders Je Pontificale Zegening geven ; eindigende deze|>Ieg« 

tigbeic , als men den Jongen Aarts- Hertog weder na de Bedksuncr 

bragc, met het driemaal loflen van 't Kanon en de Muskettery. 

Onuitdrukkelyk was de Vreugde, over deze geboorte 5 die het ge* 
meen deed blykené Veel durzent Arme menfchen gevoelde de milda« 
disheit der aanzienlykfte Hovelingen; werdendeookeenigegevangen« 
huizen geopent, en nog veel andere teekenen van liefdadjgheit geoef* 
fent. ' Wat meer is, den Keizer geliefde, uit hoofde vao zeekerebe* 
lofte, een goud Kind te doen maken, even zwaar als den nieuw» 
geboren Aaris-Hcrtog , wegende 18^ Pondt om 't zelve Beeld, tot 
Dankzegging, op te offeren aai) dat van de Lieve Vrouw van Marien^ 
zjil^ vermaart door veel zeldzame Mirakelen. Uier tegens ontbrak hec 
niet aan Rykelyke Gefchenken, uit de Keizerlyke Erflanden en ande^ 
re Standen, onder de naam vaoopüchikkiug der Kraam kamer, Luier- 
mand , Wieg y enz. • * 

Deze Geboorte , vtn een jongen Aarfs -Hertog en Prins van Affai* 
rien , wierd door den Keizer aan alle de Hoven van BMropn bekene 

Semaakt $ ziet hier alleen den Brief aan Haar Hoog Mog. de Heereo 
taaten Generaal der ynttniicU Ncderlétndfn* 

K A R £ L W^ Ztsii % dêor.G^ds genade verkp^ren Rooms Reizjer, ten 

édten tjde Vermitrderéua^ de^ Rjkj. 

Meeg êm Ifegewde StaateM Gff^^éddes FeretmgJe NederUmdtM ; zeer 
mssrde Vr'wdem. 

WY zyn aan den Ze^^en dos Heemeli verpligt, wq;ens onzeaeerllgèborea 
Aarts Hertog en Prina van Afturien , Leopoldos (ten Tweeden ; die hare 
Majefteit^OineDoorltt^geen zeer beminde Gemalinne^ ( die voor *t overige 
^ gezond en welvarende ló gifter*avond , t\)flchen 7 en 8 uuren , ter Waereld 
beeft gebnigt. £n alzo Wy vertrouwen , dat deze vermeerderinff van Ons 
Dobrlugtig Huis U zeer aangenaam zal zyn te veroeemen % zo hebben Wy 
penzints wtHen nalaten» aan U daar van aanfionds kennis te geeven. Voorts 
«a dezelve alles goeds en voorgoed gunftelyk tocwenfdiende. 



Q9tlfjnmi9e9n$-giéiVfuam^MV^\^te9ll^l6^ UU^vfêeJêne 

V^eenng, 



M E R C ü RM U S. *4f 

MtpifiH ébt Roomfchen Rykf ; i» V 1 3 . des Spaanfchen j e» méé im^ vjfü ^j^g^ 
Jésr der Ongarifche em Boheemfche Ejfkem. AprtL 

Uwe goede Vriend, * (Wasgeteekend) ""^ 

• . ' 

' K A R E L. 

(L^er ) * lÊrii. Céti. v^n S^birnkfn. 

(Onderftond) • Tetrus Joje^btit Dêlkert^ . 

D E nodrge DeenXe Hulpmiddelen 9 om de«voortganjgen der Ztvee^ ' nooiu 
ien in Noêtwegen te ftuiten , met haaft te Kopfenhagcn by een gebragt K^oOf 
^nde , zo tagmen den 6. April , onder den Vcenfcn Vicc-Admifaal^^>* 
Gabel , een Eiquader Oorlog- en Tranfport-Schepen , inhebbende 700^' 
Militairen, naar Nó^rwegtn overfteeken % en hadmen reeds tyding vaq \ 

liare fpoedige aanlanding den 1 7. aldaar. De Zwtcden^ hebbende re^ds 
door, kleine Partyen verfcheide af breuken geleden, trokken zig daar op 
te zamen j en wyl de Magt dtfDtcnen , 4por dit Secours, vcrgrooic^ 
70 begon den toeiland der ZweeAn merkelyk nadeelig te weiden i wel- 
ker omftandighed):n tot de volgende Maand behoord. 

De Zweedz.e bezetting van Wismar ^ door een nauwer iniHuiting dér 
NêordzA Geallieerden , tot het uitterfte gebragt , verzogt in ^t begijn 
dezer Maand een voordeelige Capitulatie, en waar op den 19. het ver- ' 
gelyk wierde getrofFen \ volgens welk accoort de Zweeien^ befiaande 
«og uit gfoo* Man 9 met alle Krygs-Eerteekerïen , denzj^uittrekken, 
dog 9 padfeerende de Lukz^e brug^nun geweer neer leggen, en zig als 
K rygs* gevangen overgeven moften j behalven 1 000; gebooren Zu'r^- 
dtn , die haar geweer behouden , en naar hun Ryk go voert Werded 
20Qde ; zullende zy onderiuflchen in *t Afeekfhnbur^e te Vijfau , Clufz, 
enz. goede inquartiering , voor haar geld, gemeten. De Capitu- 
latie , voor de Stad Wism^tr , en voor het Buiten-fort de Walvis ^ aU 
dus gefloten zynde , zo namende2>^f»;tr, PrnilftfchetXïHéUi^er/iTïoth 
pen» fterk 900. Voetknegten en 6bo, Ruiters > onder Commando vali 
oen Brigadier Kracge en den Major Pentz, bezit van de Buiten* 
verken , en van de Lubze Poort; Ook- avanfeerdcn eenige hondert 
Rufleni om mede zommige Poften te mogen bezeuen> maar den Ma* 
JQt Pentz ftelde zig met zyne Ruitery daar tegen , waarfchouwendc 
AIO,. uit di: oaam ^an den Commandeereoden Cenefoal Dcwitz , . dat- 

H b 33 xe-. 



/' 



a46 E U R O P I S C H E 

f 716. ac op die mj%t nier in éz Stad TOüdc hebben te komen-, eo dat , in- 
AftU. dienze geweld pleegden ,- de verantwoording der kwade gevolgen van 
■"nr dien tof baren lade bleef, vermits de A^w/r», JScgs Hulp-troupen zyndc. . 
lulks niet pretendecren konde. Hier op hield den Muscovifchcn Lc- 

fer^oogd kepuin zig ftil , zendende alleen , wegens dit geval , een 
ixprefle naar den Vorft Dolherukki. 

ben 1 5 . April vertroTc den Koning van DcintMrken %eer onverwagc 
vznKoppctih'diin^ over Rozxnbwrg en Sleiswjk,;^ naar Sdx LMtwenhurg^ 
en was , voor het vertrek van xyne Majeltcit uit KopptnhAgen ^ z\é^%i 
een nieuw Reglement jiitgekomcn « verbiedende aan die van Lnhtk^ 
Dantzjg^ Hamburg j'-Brcmcfi^ tnz^ alle Handel met ó&Zwetden-^ zyn- 
de ondciF dit verbod niet begrepen de Btgelfehc nog HolUndzs Na- 
tien. 

Den 19. April 's namiddaes tén drie uuren , wkrd te DéMzig vol* 
^ trokken het Huwelyk tuöchen den Hertog van MtKtUnbwg en ccnc 

Ru^x^cht Princeflc. Daar was een grootcn trein van Koetien , in de 
welke zig bevonden de Koning Auguftus van Mtn , den Zaxifchm 
<}eperaal Veltmaarfcbalk Blemminjg , Kien Genenul Virzthum, deBiC 
fchoppen van ErtMUnd en van C^avicn , nevens veel hooge Kryg$. 
Officieren j vervolgens kwam den Czaar , te Paard, en kort daar ag- 
ter de Prin&llê, Bruit met de Czarinnet eneen-groote Suite van aan« 
Zienly ke Dames. In deze ordre reedmen na de Kapelle van zyaCzaarze 
• Maietteit > alwaar een Rtiffifche, Biflchop de Copulatie verrigte. De 
Briiit had op 't hoofd een kollelyke Kroon , even 'als dievandei^offti^ 
Keizerrinnen 9 en aan 't Lyf een Zilverlakens kleed y mitsgaders een 
rood Fiuwede met Hermejin gevoerde mantel , welkers fleep twee Ca* 
valli^rs op hielden. De Copulatie volbragt zynde ^ zo be^af mep zig 
na de woning van don Groot Kantzelier Grave GoUo&kio ter maal- 
tyd« zittende de nieuw- getrouwe aan de eerile tafel, onder een rood 
• ]r)uweel Verheemeltzel } en vervolgens den CzaaV^ den Koning van 
p0/cfgf de twee (y)vengcmelde BifTchoppen, en divcrfe Grooten. *sA- 
yonds ten tien uuren zagmen het Vuurwerk aanileken, werwaardszya 
Czaariè Majefteit zig alleen te voet begaf , dog hy keerde fchielyk cc 
rug* *i Anderen daags* waren zy alle weer by malkander te Bruilofc^ 
als wanneer , op het drinken der gezondhedcn , t'elkens het Kanou 
Losbrande^ gevende, na dacze van de tafel opftonden , aah'tgemeene 
volk een geheele gebraden Os> en Vfff^ Vaten Wyn^teA beiWn. 

Onder« 



M E R C ü R 1 U S. ^47 

Ondcrwyicn had den Kciter geensfints tot dit Huwelyk Trillen con- iyi6. 
icnteeren , vermits het Proces tuflbhen dezen Hertog van MektUnbwrg AfriU 
en deflblfs gefeparecrde Huisvrouwc t in kas van Ëchtfcheiding , nog ' 

»oiec was afgedaan; en dus gemelde Huisvrouw kragtig arbeide 9 om^ 
door een Keizer lyk Decreet , dit twede Huwelyk van haar Gemaal 
onwettig en nietig te doeu verklaren. 

« 

EEN groot Lief hebber van franye Nieuwigheden , had in de- nboer- 
ze Maand, niet zonder veel moeiten , ten dienfle zyncr Lands-^^^DEKi 
luiden gcformeert de ondervolgende Lyft^ wegens de Geboorte-dagen 
van de Voornaamftc EKrapifehe Hooge Vorften en Vorftinnen , )egen* . 
woordig in 't leven zyndc > belovende hy dezelve Lyft i*clkens met * 
het Nieuwe Jaar, by afServen of nieuw geboorte van dees of gene, te 
veranderen i komende daar uit te blyken hunnen Ouderdom , en op 
Wat Alaandelykiè datum Zy verjaren. 

J A N U A R y. 

6. CLeoDoraMagdakf^TherefiaYanN^/y^irrf, KeteamneWed.vaa 

*-* Leopoldus. Geboren. ^^fS* 
14. Albert Frcderik, Markgraaf Van Bréndenbutg , Johanniter Ordens 

Meeftcr i^Sonnerhérg^ lóyi. 
11. Ulrica Eleonoraf zofter &$ Koning van. ZaM«i/#» r ^Q Gemalinne 

vanden Ert-Prins.vaa H#^«-citff/. 1688. 

— * Don Carlos, zoon van Philippns de V, Koning van Sfa^jen. «7 16. 
25-. ViolentaBeatrix>vanBe>#r#», Weduwe van Ferdiiuind de III. Erf-^ 

Prins vjinF/9mvf#«; * ' 1^73- 

26. Fredrik» Kroon-Prins, van Pr«ii7ip«r. iyi2. 
— Carcl Aleiandcr, Hertog van tVtTtinhirg. - 1684. 

27. Ottokefa Fcdercwicxa, Gemalinne van den Cïaar van Moffêi^ien. 1689. 
31. Frcderik Lodcwyk , Prins vanCarnwal, en zoon van den Prins 

van IFéUes. • 1707- 

FEBR.Ü AK% . ;, . 

7. Maria Louifa, Princeffe vm Bifm-eafil^ Wédofwe van den' 

verongelukten Erf-Staohoudcr van VriefiMi. iö88, 

if. Lodewyk de XV. Koning van FtênkryX: l7fo- 

w. Alcxkrs Pctrowitz^ Kroon-Ptins van Mêfpnriin^ , . ^ . . 1690. 
• • .... 

MAAR T, 



>4« 



jfpriL 



EÜROPISCHE 

MAART. 



!• Cftarlotta van Brandenburg Anfpach , Gcmalinne yan den .Prins 

van IValles. ' 1685. • 

4. Thcrefia Kunigunda Sóbiesky , Kcurvorffinne van Bejerm. 1676. 

— Princefle van Lotharingen, iyo6, 
8. Auguftns Willem , Hartog van Bronsvjjh ^olfenhutttL i66i. 

— Charlotta-Felicita , Hartoginnc van Wa^f;ir4f. l67r. 
10. Prins Willem yan Heffen-Cajfel^ Gouverneur van Breda. lóSi* 
16, Sóphia Dorothea, Koninginnc van Prmjfen^^n Dogter van Koning 

Georce. 1Ö87. 
20. Elixabeth Amalia, Wcduv^e van Philip Willem , Keurvorfivande 

Pabz. i6sf. 

%6. Maria Magdalena, Aarts Hertoginne, Sufter van Keiler Jofephus. 1689. 

a8. Frederik Willem, Hartog van Swerin. lóyy^ 

APRIL. 



II. Joanna-Bapitida , Kodinginne Moeder van 5#wfe«. i<H4» 

13. Lcopoldus- Joannes- Joiephus- Anthonins, &c. &c. toon van den 

Keizer , Kard de VI. » . , t7i6w 

if. Antony- Frangois- Benedidus, tweede Broeder des Konings van 



Vartugah 

16. Alexander Lodewyk Sigismand van l^ieuturg. 

17. Carel Hendrik van Lotharingen • Prins van Faudemput. 
19. Carel Fredrik, Hartog van Holliein^Gottorp. 

21. Joan Wfflem van Nieuturgj Keurvorft yan d^ Paltz. 
2y. Frantfois, Erf-Prins van Lotharingen. 

26. Wilhelmina- Amalia, Kei^erlyke Weduwe van Jofephus. 

27. Carel Emanuel , Prins van Savoyen. 

28. Fredrik , Erf Prins van HeJfem-CdJfeL 

MAY. 



169?. 

f649. 
1700. 

1707. 
1673. 

1701. 

1676. 



4. Viöor Amadens de II. Koning van Slcilien^ Hartog van Sah^fett. 1666. 
6. Sophia Louifa van Mekelenhurg Snj»ertn , Weduwe des Konings van 

. Pruisfen. l6Sf. 

«ï- Philip Jofeph , Erf-Prins*van &v#/eir. 1699. 

12. Auguïlus, I^oning vzn Poelen^ Keurvorft van Saseen. 1670. 

i'6. Jaques Louis, oudfte Zoon van Wylen den Koning van Pm/^v. i668, 
ly.Xharlotta EHiabeth , Weduwe des Hortogsvan Orle^nsy eu Dogter 

van Carel Lodewyk , Keurvorft van de Paliz* ^ 1 6j'2. 

~ p.eynott4^d'Eftc , Hartog van Madetts. i6fs. 

21. Fran^ois 



M E R C ü R I U S. : 

21. FrancQis Farnefë, Hcttog rtn Fdrms. 
z^ Chriftiaan Lodewyk, Markgraaf veq BfMnienhmrg. 
— ^ Joan Gafton , Erf-Prins van Fiereneen. 
%%i George^' Koning van Groef-Briffsmnien^ Keurvorft van Hénever. 

J U N I Ü S. 

6. Hcdvïrig Sophia , Haftoginne , Weduwe van Holflein Gottorp. i68f. 

-^ Phiiippas, twede Zoon des Konings van Spanjen. * 171a. 

#^ Don — ^. twede Zoon des Konings vaa Forti^él. 1714» 

II* Petr. AlexewitZ) Czaar van Mefieviems 1672. 

17. Carel de XII. Koning van Sni)eden. ló^z. 

2jr. Krancifcus Xaverius, jonger Broeder des Konings van VerUig^I^ 1691, 

J U L I ü & 

XI. Maximiliaan Emannel , Keurvord van Beyeren. 1^1, 

22. Dorothea van Nieubürg, Uartqgin van Forma ^ moeder van de Ko<- 

ninginne van Spanje». ^ X670. 
xS. Edwig Ëli(abeth van Nienwhtrg^ GemaKnne van den Prins Jacobus 

Sobiesky. 'Ö73. 

22. Lodevjryk-Rudolph, Hartog van WeljfenlmtteL 1671. 

— Joannes Francifcus Albani, Paus Clemens de XL 1649. 
24, Frans Lodewyk, Prins van Kieubnrg^ Grootmcefter van deDuitfe 

Ordre, Coadjutcur tot lAeniz^ . ' '664. 

AUGUSTUS. 

2. Philippns, Hertog van Orkans^ en Regent van Vrankrjk. 1674? 

3. Carel, Landgraat van Heffen- CaJJel, l6f4, 

— Emanuel , Broeder des Konings vaa Fertnsat. Ï699, 
4- Frcdrik WHIem, Koning van Prnifen. i688. 

— • Cosmus de III. Groot Hartog van Vlerencen. ^ 1642. 

— Anna-Carolina, Keur-Princes van Beyeren. 1696. 
ƒ. Innocentius , twcdc Soon van den Keurvorft van Beyeren. 16^%. 
6. Albcrt Cajttanus, Kcurprins vari Beyeren. ^69-/. 

10. Anna Maria Louife van Fjorencen , Kcur-Voröinne van de Falfz. 1667. 

MS' Louis van Orieans, Hertog van Ckarfes, " 1703* 

19. Clemens de IV. Soon des Keurvorft van Beyeren. 1700. 

ao. Maria Looife van Orieans /Hèrtoginnc Weduwe van Berry, 1695-. 

2 ƒ. Lodéwyk Philip , Prins van %ySfiurien. ï 1^7 * 

27. Anna Maria van Orlcans, Hertoginnc van Sav<^n. 1669. 

28. JLouifa, Do^er van Guftavus Adolphus , Hertog van Guftrauv:^ 

K.Oïi\iï%mXiCyz\i Denemarken, 'ö^7' 
•- Elilabeth Chriftina van Wolffenhuttel , Keizerinnc , en Koninginne van 

'"*^"'' ' -li . SEPTÉMBE^R. 




\ 



*fO 



April. 



E ü R O P I S C H E 

^ S E^> T E M B E R. 



I. Wfllem Circl Hendrik Frifo, Prins van Nêfftmj Erf- Stadhouder 

vmPrifflaftd. ^ 1711^ 
7. Maria Anna Jofepba, Koningiane van fêrUtgsl , Keizerlyke Prin* 

ccflè van Leopöldus. ' tóS.j.. 

11, Leopoldus de L Hertog van Zj^tbsringiw. 1679. 

17. LouiCi Charlotta, Hartoginne vari Lotf haringen, lö^rtf- 
r- Erncftus Auguftus van Hênover^ Biflchop van Ojnnhn/gge , tweede 

Broeder van Koning George. '^74- 

II. Carel de VI. Rooms Keizer en Konkie van Sfanjen, kJö^-. 

23. Francois Maria, Hertog van MitémdoYa. 1668,^ 

— Don Ferdinando, derde Prins van Kpning Phiiigpos deV. 1713. 

29. De tweede Koninglyke Princcs van FritiJJin. 1714- 

O C T O B E R. 

4. Lorharius FrancifcHS ♦ Vryheer van ^^i&tf» W» , Keurvorft Van Mf »/«. iSff. 

6. Charlotta Amaha, Princes van Denemarken. - 170% 

7. Frederik Aufluftus , Keur-Prins vrn S^ixen, l6^; 

II. Frederik de iV. Koning van Denfnun^ei. l66ï. 
x8. Francois Eugenius , Prins van Savcyen. . i66|. 

19. Prins van Braftlien. , 171 2. 

20. Tan Francois, Koningvan Pèrfugal. 16&1. 
22. Maria Aurelia, Aarts-Hartogfnuc van Kciier Jofcphus. 1701. 
22, Fredrik Karel, tweede loon desJCotiings van Deenmarkf». lyoï, 
iö. Maria Anna van Nieuburg, Koninginne Weduwe vzxiSpanjtn.. lÖiJy. 
30. George Auguftus , Prins van Walks. 1683, 

NOVEMBER. 

4, Carel Philip van lühülmpg , Wedüwertaar van de Princcflc van 

Radzivil. • 1662. 

^- De Hertoginne van t^rlenns, 1681. 

19. Philippus.de V. Koning van 8^an}en. i6S.^. 

21. Maria Eleonora van Modena^ Weduwe vun Koning Jacobus van 

BngiUfüi. ï^fS. 

30, Chriftiaan de VL Kroon-Prins van Denemurke». 1(599. 

DECEMBER. 

2. Maurits, Soon des Hertog van Saxen Zeytz. 1711.' 

4. Priaccs van PorPt^al. 1711- 

. JH Jofeph Clements , Prins van Bejeren , en Keurvorft van ^f«/rjr. 1671. 

8. Leopold- 



«» 



M E R C U R I ü S^ 

8- Lcopold-Clcmens, tweede Soon des Hcrtogs van La^hairhgen. 

9- Maria Jofepha, Aartshertogin , dogter van den Keizer Jofephus. 

— Anthony , Hertog van Guafié^U. 
tl. De Soon van den Hertog van Lotharingen. 

13. Maximiliaan Hendrik van Hênêvtfy Broeder van Koning George. 

— Maria Eli:tabetha-Lucia , AartAertogin , Zufter van Wylen den 

Keizer Jofephus. 

14. Philippus van Hijf^n-Caffel , Broeder van den Landgraaf. 
1 ƒ. Errieft Lodevi7k . Landgraaf van Eeffim-Dêrmflsd. 
16. Chrïftina Everardina van Bareith^ Koningin van P^oitir, Keurvorftin 

van SéÊxen. i6yi 

*- Fran^ois Arnold , Vryhccr van MftternUb , Biffchop vaa JAimfiit en 
Psürior». 



1708* 
1699* 

1687. 

I7U. 
1666. 

I68a 

i6({7. 




i^MBtflIMk 



M 



A 



r. 



HET Hof te KmHantinmlen , niet tcgcnftaandc de zware Oorlogs* ^^^^ 
toeruftingen vafn den Roêmfcb Keizer , hield zig nog ftii 9 willende geen jkYBn! 
uitfluitzel geven , naar wat zyde bet overhelde. Twee verfchillende 
Partyen waren ia den Divan » d*eene geneigt tot den Oorlog, endan^ 
der tot de Vrede ^ terwyl den Primo Vizir ondertuflchen de Krygs- 
toeruftingen verhaafte , en nog al bleef voortvaren met veel aanzicnly- 
ke Perzonen, door opgeraapte befchuldigingen , te dooden, en hun«> 
De goederen verbeurt te verklaren ; fchrapende door dat middel cou- 
iiderable Schatten by een, en vergtooce zyn gezag zodanig j dat nie- 
mand hem durfde tegenfpreeken. 

Hoewel nu de Twrken geen finaal befluit gaven , alleen van de hand 
wyzende de Keizerlyke bemiddeling , tu0chen haar en dt Ventüanen^ 
zo bleek egter , door hun gedrag , datze od hoede wjiiren , om door 
den Keizer niet overvallen te werden ; als hebbende reeds een Corpd 

lil van 




rOLEK» 



tfx EÜROPISGRE 

van 9000a. Man naar de San doen trekken j over de Rivier een brug^ 
gcflcigenj aan den Hofpodar van IVaUchien een Bafla gezonden » met 
ordrc , dat hy de Paarden vao datLandfchap , zonder die te betalen ). 
wegnemen, alle verdagte Perzonen in de gevankeniflc werpen , en dat 
hy Hofpodar zelFin Perzoon aanilonds in 't Ouomiinmfchchcg/stéjÊn de^ 
Sm komen njoft, 

DEN y. May hadden de géconfedcreerde foUndtYz^rngFrAuUf» 
.fiad mèt geweld ingenomen; doodende by den aanval^ die zeer fcberp 
was, de geheeIeZ<«;t//Z-i&e Bezetting, groot ipo. Man. De Inwoonders 
wierden geplundert , en met een talryk Guarnizoen bezwaart. Hier 
van daan naar Pofift gerukt , berende zy die Siad , oxn zig door-^Bjelo* 
gering of Beftorming, ookmeefter daar van te maken ^ en y dus voore- 
var code i de Saxen uit alle Plaatzen van de Republyk te verjagen. 

YR/WK- MET zeer veer emft bleef het Gerigis-Hof , tot onderzoek der 
RYK. gepleegde malverzaticn omtrent 's Konings geld , nog al voortvaren $ 
vindende in dit werk onophoudelykc bezigheden, en geÜadig meerea 
meer Perzoonen, die daar aan fcnuldig waren j van de welke de mcc*^ 
&c zig dekten met zodanige Befcberm-Heeren, die deel indezckwa- 
de praftyken genomen, tn daar voor groote Zommen getrokken had* 
den s. dus » indien men tegens alle dezelve wilde Procedeerea , wel 
twee derde Parten der voornaamlte Luiden van Paryj , ja by na den 
gantfchcn Adel, mitsgaders de Militaire en Polityke Oilicianten, daar 
aan moflen participeeren $ wyl deze misdaats fchakei zig uitftrekte^ 
van 't Huis des Konings af^ tot aan *t Hofpital ; zittende zelfeenigc 
Leden ^ met zulken kwaad behebt, in dit Gerigts*Hof ;. 't welk zeke- 
ren Mr. Ic Blanc , een voornaam Inwoonder der Stad Parjr , prezen- 
teerde aan te tooncn.. Hy ,. voor de ecrftennal in de Kamer van het 
meergemelde Gerigts-Hof gebragt werdcndc , zo hoordcmen alle de 
Leden, als naet verwondering, uitroeiden y is dit dien P^^rmaarden ^^Um 
tcar ? dbg hy antwoorde vryborftig^j met een wedervraag ,. u/at gelie^ 
ven de Heeren met dit zjggen te verft aan ? waar op eene^dcrRegtcrszig 
uitliet, wjver/faan daar door een mfin als gj ^ die , dQW zijnen fmoden - 
handel , de Ohligaxien van dtn Staat doen dalen , en tejn deele het verderft 
van Vrankryk veroorzjtakl hebt j fluj repliceerde den befchuldigden ^ 
' indien gy uw gezjegde Agietagt no^mt , zjt zje ik, ki^r meer dan z,fs Perx.ê'- 



nen 



>. 



t 



M E R C U R I ü S.' 2^5 ., 

ntHy die j even als ik, V gene gj my verwytj gedaan beihen , en il^ ben in g^,^^ 
ftaat^ om dit met nodige bewyxjenteverifieeren, Dkftoucmoedig zeggen Mmj. 
xnoft den Raad niet weinig verzetten» zig beklad ziende, daar ze nog- 
tans zuiver behoorde re wezen. 

Zommige befchuldigde, in de gevangen-huizen opgc floten, wideh 
aan verfchcide voornaame Grooten kenniOè te geven» dat zy door het 
Gerigts-Hof genoodzaakt waren geworden^, om te verklaaren , wac 
geld*zommen zy aan de zelve, voor bunne protexie, gefpendeert had* 
den> dog dit Hof ^' geen de minfte reflexie daar op nemende , zond 
den Procureur Generaal aan de Wooningen van den Heerde Pontchar- 
train, gewezen Kantzeli^r van Plran^ryk^ en deflelfs Zoon , om van 
hun eene Lyll barer goederen af te vorderen % maar deze weigerden 
zulks te doen, gevende den Heer de Pontchartrain tót antwoord, 4ae 
aan hentj deer wjlen den Kvning^ een voljlage ontlafting en ^uitamig van 
zyn bewind , als C§ntr9lleur Generaal , was gegeven^ en dat hy z.ig daar 
aan bleef hmuien. Hy , vervolgens de vryheit nemende , om aan den 
Hertog Regent over deze bejegening te klagen^ kreeg tot antwoord, 
Jk, ben zjelfs bereit aan de beveelen te voldoen j en reekenfihap van '/ tnyne 
te geven.. Zekeren. Mr. Riviere, vreezende door het Gerichtshof me- 
jde overvallen te werden , overleverde aan den Hertog Regent eene 
fpecifïcatie zyp^ middelen, waar in hy openhartig aantoonde hoe hy 
dczeke. verkregen had> te weten, dat hy> ten tyde van Mr. de Loii. 
yois, de knegt vaneen Hoeffmit was gewceft, naderhand aan de Paar. 
dekoopery , en door gunft van dien Heer tot de Leverantie van dat 
Bec(lia;il voor 's Konings Legers geraakte , hebbende daar mede zo 
veel gewonnen, dat zyn Majelleit aan hem wel drie Millioenen fchul- 
dig was gobleven^ voorts betuigende, nog andere drie Millioenen tot 
dienft van zyn Koninglyke Hoogheit by hem gereed te leggen. Op 
deze openheriige belydenis liet den Hertog Regent gemelden Heer 
HoefTmit naar huis keeren ,- zeggende y Vw bekentenis heeft u bebon^ 
den» . 

Met niemandricheen het Gerechtshof meer werkte hebben, als met 
de Heeren Bourvalais, Myot, Ie Normand, en Barangue^ werdendc 
voorgeOagen om haar door het pynigen nog meer te doen klappen $ 
dog den Hertog Regent geliefde deze hardigheit van de hand te wyf 
Mn. Zeeker h bt , in 't begin dezer maand te Parjs zi^k geworden , en 
vreezeqde te zullen fterven y verklaarde dar onder hem een Millioen aan 

I i 3 brief* 




af4 E U R O P I S C H E 

brieflest tpebeboorcfide den Heer Myot., waren beruftende } welke 
bncFjcns mcu daar op afhaalde en verbeurt Verklaarde. Tegens den 
He^r Qoutvalais , zederc in dq Tooren van Momgomm^rj gebragt*, 
zoude men aldaar crimineclyk procedeeren ; dog hy wierd gevaariyk 
ziek, doende devrceze der ScrafFe hem, en nogveele andere, uitmis- 
xnocdigheic naar hun (lerfuur wenfchen ; als by voorbed t den Heer 
Mioc , die , nuttigende geen fpyze als door dwang , zig wilde dopd 
vallen i Mr. Ariot , Threzauricr der Zwitzers , cragtc zyn leven door 
vergif uit te blulTchen , en zcekcr gewezen ontfanger aer Tiende in 
Normandien fneed zig zelfde flrot af. 

N'ien had ook daar tegens eenige gevangen befcbuldigde Meeren , 
waar onder » als de voornaarofte , zig bevonden de Heeren Crozat , 
Bernard , Farges , de Montargis en Tourton , weder ontflagen , en 
dezelve met een zedig Compliment , wegens hare vroombeit in \ be« 
handelen van !s Konings zaken, geprezen ^ wyders hun vergunt , om, 
toe haar vry verklaring een Inftrument in de kragtigfte (brme te doen 
opitelien ) welk gefchrift de gerigtskamer in alle deelen niet alleen 
goed keurde, maar zelf onder teekende. Een Koninglyke Declaratie» 
onlangs uitgegeven, nopende de verklaringen , welke een yder , we- 

fens 't aangeven van deflèlfs middelen , aan de meergemelde Gerigts- 
amer was verpligt te doen, vinden wy al te aanmerkelyk , om daar 
uit de Subllantie der Arty kelen in'c kort , aan den Lezer niec mee te 
deelea 

I. T%At alle , die begrcepen ïyn onder het zevende Artykcl der Dedara- 
*-^tie van den 17. Maart laatftledcn , mitsgaders alle die 't bewind van 
Pagten hebben gehad , als mede de Kafllers en Commifen , gehouden zullen 
zya, zonder eenige zonmiatie af te wagten, de 7. en 8. Artykelen der gemel- 
de Declaratie te voldoen , en den Staat van alle hunne goederen op te geven, 
in zodanig een forme als daar in vervat is , eu zulks binnen 14. dagen , te ree- 
kenen van den dag der afkondiginge dezer tegenwoordige ; op de poenen in*t 
8. en 10. Artykel van de meergemelde Declaratie genricld. 

i. Dat de Vrouwen, niet in gemeenfchap van goederen met deze , crfon^ 
der het eerde Artykel begreepeuzynde , ook eene verklaariug als boven zui- 
len moeten doen- 

3. Dat de Weduwen , Erfgenamen, en andere Succefleurs , insgelykszocen 
verklaring zullen moeten doen. 

" 4. Dat alle Mccdcltanders of deelgenooten van Pachten &c. , en der zelvcr 
Vrouwen, Weduwen, Er%cnamen clz., begrcepen zullen zyn onder de 8, 



M Ë R C Ü R I ü S. 



^ff 



9, 10, II, II, 13, !ƒ, en 17. Artyketen der meergemelde Declaratie vtii 

den 17. Maart. , 

f. Dat alle, die onder deze tegenwoordige Declaratie begrepen lyn , gdiou- 
den XQllen wezen in de verklaringen , wegens hunne goederen , te mdden de 
dagteekening hunner contraöen, mitsgaders de namen der Notaciilcn, de be- 
taaider s hunner Renten / en van alle anderen, die nevens hen deel indegemeb 
de Pagten &c. gehad hebben. 

6. Dat deze, die verklaringen opgegeven hebben, zonder daar in fe melden 
de dagtekening van hunne contraéten , de namen der Natariflen , de betaalders 
hunner Renten, deelgenootenen medelanders, deze verklaring zullen moeten 
vervpllen binnen 14. dag^n; en daar by voegen hetgereet geld , zilverwerk.^ 

Sefteente, brief jens, houdende te betalen aan den Toonder daar van , en an- 
ere roerende goederen die zy zouden mogen verzuimt hebben aan te geven ; 
op peene vervat in 't 8. Artykel der Declaratie van den 17. Maart. 

7. Dat alle , onder welker naam contraSen opgefteld zyn , door zulke die 
onder de voorgaande Artykelen behooren , gehouden zullen wezen verklaring 
daar van te doen , en daar in te melden de dagtekening der gemelde contraSen> 
de namen der NotarifTen, en die van de betaalders der Renten, binnen 14. da* 
gen, op peene vervat in't ij*. Artykel der Declaratie van den 17. Maart. 

Eenen Mr. Paparcl wierd ondertufTclien den ij*. dezer maand , over 
ditycry van 's Lands geld , door bet Gerichtshof gcteritentccrt , om te 
werden tmtfaoofd , en zyn Capitaal , op 1 700000. |u4dcn aangegeven, 
verbeort verklaart j doe tien Henog Regent geWetde, mx confiderarie 
Van de)i1arqais de Ia J^te, Kapitein :D^erl>yfwffgt, ah hebbende de 
ecnigfte Dogter tan dexcn Mr. Paparei getrouwt, de ^IrafFcdcs doods 
te mitigeeren tot een altoosduurendc gevankenis 3 vindende tig daar 
toe ttiodglyk nog te meer bewogen , om dat dit kwaad ïig in vcele 
aanzienlyke Familien oitlbrekte. 

Detc vervolging moft noodzakelyk den Koophandel en het Credit 
ónder de meeft vermogende flrcmmcnj invoegen den Raad vanCom^ 
jnerclp, door hunne Gedeputeerden, zc^r kra'gtige reroonftrantienaan 
den Hertog Regent deden; verzoekende, dat het oprigten van dicr^ 
gelyke Gengtskftmers in de andere Franfchc Pro vin tien i^iogiegeftiemc 
werden } wyl deze vervolging aanaileouitenlandfe Negoiiani6nnood«- 
zakelyk deluft zoude benemen, om met de Ingezetenen van f^rankryk 
te handelen } als kunnende geen vertrouwen op derzelver Credit, nog 
veizekerheit hebben, datze mede deelgenoten van dien ilinkfen han- 
del , en dus vavolgbaar voor deze Cerigiskamers waren f werdende 

daar 




lytj E U R G P I S € H E 

I7i<. daar in onderfteumé ^oor een menigte Requeflien der Intreflantea vaa 

A^*/* de Manufaduuren en het Wyn gcwafch. 

Wyl zomniige Fr^fche Provinrien, door de behandeling der tegen-' 
woordige Regccring, cenige misnoegthëic , inuneFs 20 men voorgaf 
deden blyken , 20, gaf den Hertog Regent , om de 2odanige in toom 
te houden, aanftonds ordre, tot het marcbeercn van éenige manichap 
naar de kant van Sfonjfny ontbiedende de hoogeKrygs» Officieren uic 
de meefte Franfche Frontieren, om hare ad vyzen ineen expreflèKrygs* 
raad te geven, wegens het getal der Troupen , nodig op de bèèn te ' 
houden } mitsgaders , belangende de Fojtificatien , Magazynen ^ en 
andere Departementen des Oorlogs , om de gemelde. Frontieren over 
al te verzekeren. 'Den Heer d'Amebt was door een Arreft van dea 
Raad van Staat aangellelt , om , nevens de Hecren Trudaine , de Ia 
Bourdonnaye, Ferrand en R^ault, te examineeren alle memoricn ^ 
voorflagen en advy2en , reeds overgegeven , of die nog gepre2entcert 
zoude werden , flrekkende tot ontlafiing der Gemeente , het ont-- 
fangen der Kroons Inkomften gemakkelyk te maken ^ de ingeflope 
Wanordres te verbeteren, de Lalten minder io geul en eenvoudiger 
te pradizeeren , het Veldgewas overvloediger te doen iyn , en de 
naarftigheit der Onderdaanen te verwakkcren. Hier toe mofl de 
Vergadering in 't Huis van gemelden Heerd'Amelot gehouden wer- 
den 9 mogende by zig ontbieden zodanige Perzoonen , tot het op* 
flellen der ontwerpen , als zy zouden geraden vinden- De Hees 
Amelot bleef verpligt dcswegens rapport te doen aan den Raad der 
Finantien , waar in men hem een dclibcrative ftem vergunde ; en in- 
dien deze ontwerpen practicabel wierdc geoordecit , dan vcrmogc 
men ze te brengen in den Raad der Regecring. 

Men had 9 ren voorfchreven einde» aan zeeker «S^/^^fj Edelman^ 
Mr« Lauw genaamr , en aan zyne medeftanders ^ een OGtvoy voor 
twintig jaren verleent, -om een Bank op te regtcn ^ en het Oftroy 
daar van m«t den druk gemeen gemaakt } luidende de Voorbeden 
van het EditSt^ waar by gcmclicn Mn Lauw igefcgtigt' werd 9 als 
volgt. 

p\E Yoordeclcn , die de openbare Banken hebben toegcbragt aan vcrfchcidc 
^^Staaten van Europa , welkers Credit zy hebben bewaart , den Koophan- 
del hcrfteld, en de Nlanufafluren onderhouden, hebben ons overtoigd van de 
uuttïghdt die ome Onderdanen uic dtcrgelyk een oprcgting zouden trekken. 

De 



iMT'E: R: G U ft I ü- Si ify 

De Heer Law aan ons over ceirige maanden voorgcflagen hebbende, om ttne 17 ï^- 
Bank op te rcgten , waar vanrhee Fond^ tbai werden gemaakt itit.onze jicn* Mty* 
ningcn, en die in onzen naam en onder ons gezag zoüd werden bcftierd , wierd -* ^ 
6et;pndcrwerp daar vin ondetzcgtiifl: on^l^i IU*i vöi Fiöantien-, at^p^rtwa* v.cr- 
iBjeide Banquiers, Kooplieden ^n (gedeputeerden il^r Steden* van deCómmer* 
oe ontbonden zynde^ om kun Advjrs te geven, g^^anficatlyk overeen(lemd<n^ 
dat 'er niets voordeeliger zyn kon voor ons Konin^ryk » 't welk » door hare 

Selegentheit en vragt£iarheit, gevost by ^ neerüigheit van destelft Inwooa-* 
ers.^leenlyk een bcIlendigCredkvereifchte» om den alljerbloeyenftêa Koop* 
hanoel d^^rw^arts te trekken i %Y meenden tfogta^s , dat.de gedeldheden des- 
^ds niet gunftig waren,. en dat het b^r itQttd zyn :, dat zodanig een Opreg* 
ting voor Reekening van eeoe Maatfchappy gedaan wierd* Deze Rbdenen , 
gevoegt by eenige byzondete Condkien van het omwerp , deden ons beflaiten 
om die af te fiaan ; maar de gemelde Heer Law heeft ons verzogt , aan i^em 
O&rqy te geven, om een andere zoort van Bank te mpgen oprcgtcn, waar 
van h^ aanbied de Fond&n te maken, zo wel van zyne penningen, als van die 
van zyne Geailbcieerd^ , . en door middelvan welke Bank hy meent het geld 
inccr te dpen <jiccul<r^n , den woeker .te dopji ophouden , de vragten van de 

Sèl^Upetien tulTghen P^rjf^ en de Provintien tjc fparen ; aan de Uithcemfen mid« 
el tqffevén om met xekerheit in ons Ryk Fondzen te maken ; cn^ ^n onze 
Ondexti^en *t vertier van hare Goederen en de betaling der Beladingen ge« 
inakkelykcr te doen zyn. De gunft , die hy van Ons verzoekt , is , om aan 
hem een Qélroy voor den tyd v^n 20. Jaren te geven , en aan hem te vcrgiin- 
iien, de B^li^-briegens jn BankrRyksdaalders of Ecus te (lellen, dewelke, al- 
toos van h^ zdvc gewigt.en waardie zyi^e . aan gcene, verander ing'XuUenmO'» 
gen onderworpen zyn : dewyl dit. een wezcnilyke en ten eenemajalüoodzake- 
lyke Voorwaarde was , om het vertrouwen onzer Onderdanen , en dat der 
Vreemdcliogen te bezorgen en te behouden ; Ons ter zelver tyd verzoekende. 
Luiden van bekende Vroomheit en kenniffe te benoemen , om opzigt over die 
Bank te hebben, de Briefjens te viféren, de Boeken te merken en te paraphc* 
ren; ten einde het PuWicq volkomcatlyk overtuigd zy, van de ;nattwkeurig- 
heit en getiK)uwbeit , dije daar by in acht ^enoipca.wH^n ; w:ordcn* En ver- 
mits Óns toefchynd , dat deze opregting , in diervoqgen als hy voórgeflagea 
hecfi^ g^aene ongelegoutheden kan veroorzilken ; d|it men in tep;endeel groote 
reden heeft , te hopen , dat .dezelve eencn ipoedigen en gunftigen uitflag zal 
hebben» en datze voordelige uitwerkingen zal te weegc brengen, na het voor- 
beeld van het geen^ de nabuarige Staaren. gefcbicd,; Zo hebben Wy geoor-» 
dcold, aan den gcinelden rH^epr L4w^,, ; wiens ondervinding, verlland en be- 
kwaamheic pns bekend zyn i, het Oiftroy » 't.wdk>.hy tan Ons viaor.zig , en 
iopr.zyne Gca/ïbcicerden verzoekt ^'jt^jnofcten toeft^aPo En onze meerwaar- 
de en zeer beminde Oom ^ de Hertog Orlpans , Regent van Ons Koningryk , 
acht geveqde op al hel geen tot ve^-Ugting van Onze Onderdanen,. en 't wcl- 
wczw van Oni^en St^t kan ftrekken , heeft gemeend ,• dat het zyncn Rang en 
zyn Geboorte niet onwaard is, daar van de Befchermcr verklaard te worden: 
Zftis't, &c. K k Ziet 



'^ 



«y8 E ü R O P i S- C H fi 

tééf. Ziet hier nu ook ia *t kott de Artykckn t» xieze Bank» 

* ^- F\^^ ^ g^nelde Heer Luw •« lyneComingttre tlleea het regt n de Prl^ 
*^vikgie «ullra hebben , om voor hotitie reckening eenebyzonderegeno» 
fflie Bank in ons Ryk op te regten , en die te hoodeft geduurende den tjd van 
twintig Jaren ^ te reekenen van den dag der rq^eeringe vandezen r^enwoor^ 
digen : Wj Aaaa haar toe om te ftipnlearea « fanaoe boeken te booden , en 
Nime briefjes te maken in (pecte Ecus , onder de «aam van Bankdaa^s^ 
\ welk verdaan lal werden ven Ecüs van gewi^ «n gdbalte van deien d^« 
Wy laten insgelvks loe aan ome Onderdanen « en aaavnemdtKcigen , die met 
haar ïuUen handelen of eontra^eran , om op deïelfik vr|rïete Aipnleeren; 
op dat het Sankeeki) altoos van^t zelfdie gewigte^n gehalte lynde, aangeene 
▼eranderinge onderworpen «al konnen weien ; vernietigende tot dien einde 
alle Ordinantiea , Edióèen , Verklaringen en Anrcften daar t^en ftrydende. 

2. Wy willen dat de gemekle Bank xal vry ttyn van alle (chattingen én lm* 
poften , en dat de ASien der Bank> en de tommeadie^er in kafiè zullen zyn^ 
vreemdelingen toebehoorende , niet onderworpen lullen wezen aan de regtent 
van Aubsine. Confifè^tie'^ (^Brieven van ftepre&ille / telis-m gevallt'^aii 
Oorlog 9 tuiichen ons en de Vorften en S^atön ^ waar van dié Vreeihdelthgea* 
Onderdaanen zullen tyn ; vaa Vf^kt Regten wy uitdrakkelyk door dezea* 
tegenwoordigen renuncieeren. 

3. De Bankbriefjes, zullen gemaakt werden in forme van modellen , aan: 
dezen tegenwoordigen gehegt % en goteekent door den gemeldcn. Meer LaWj,: 
en eenen zynet GeeflSbcieerdcn , <n nagczien-doör den Iflfpeööor tor dien ein- 
de aangefteld. 

4. De generaale ICas der Bank feal geflooten werden mét drie Slooten , ea 
drie vérfdntileode Stentels , waar van de eene door dengemelden Heer Law% 
de andere^ door den Infpeébor , en de derde door den Tnreforicr bewaard zal 
wcfdcn*. 

ƒ. Door den. H^ Law en zyne Gomp^nic zullen aanteckeningen in èoe* 
de forme gehouden worden , nirgedrukt en geparapheert door den InfpeSenr. 
der Bank.. - 

6. Het voornaamfte <3omptoll: der gemelde Bank zal gehouden werden te 
P^jr#, ten huize van den gemelden Heer Law , of in zulk een andere wyk 
van de Stad ^ welke men gevocglyk wl oordeelen tot geryf van 't gemeen ; en 
het zal alle dagen open (iabn , van 's morgens ten 9^ tot ^%middagt , en vervol'* 
gens van 3. tot 6, uuren,- uitgenomen de Sondagen en plegttgeFeefldagen. 

7. Het zal aan alle Perzoonen vry liaan' ftdn geld in de Baak te brengen , 
voor hct^ beloop van \ welke haar Bankbriefjes zuilen , gegeven werdefü , te be« 
talen opzigt. 

8. Wy verbiedt, op UrafTe des. doods ^ de Bankbriefjes na te makeit of te 
vervallchen, als meede het namaken van *t zegel , of d.* ^^^^ i ^P welke 
^' briefjes zullen gegraveert zyn. 

^ Onz« 



» S R C ü R I ü a^ »<> 

I 

9. Omrttet y^iOfdttii btnnmde Ckumg de Hotog rm Ofkéw$y riX debe- 
fch cf ni ei vaa dt' BaAk- vyn , ^w^r van Hy rtfèk^Dingzit tfiten doen «an ztgzel* 
rco ^^et nn de gene dW door h^m dai^ toe «^efteld toMen Werden , t*e1kens 
Ws *t hem zal goed danken , en waar toe hy eenen Inlpedear zal benoemen , 
dinr hjr zal tn^tt verplaMz;en of vérandbren , zo als liy *t zal goed vinden; 
€n de rq^letnenten en ontwerpen van \ beftier en de werkinge der gemelde 
Mk tullen aan hem ga p ic w i n t e éri werden , om door hem te worden goed- 
gekeart, en zultefi, ato^t nodig to^ door oos beknuetigt vrerden. 

XD. W7 verklaren daarenboven^ doBL wydoor de rrivilegie , die vrytoeftaan 
aan den gemelden Heer Law en ztne Compagnie , niet verfhuui op eeniger- 
leye wyze de Bankiers van ona Ryk te beletten hanüen handel al^ naai! ge^ 
Woonte te contianeerenj 

Het model van de Bankbriefjes 9 in het derde Aitykel gemeld) dient 
hier ook vertoont. 

No. -. - - - - Eens in Ipecta. 
DeÈa»k tfhtfi aan ToanAr tbzês u tetsiin of ztgt - - - • f^de 
daalders , van gewi^^e en gehalte van dezen dag : de waacde ont&ngen te Pa" 
fys den . . • 

Deo Heer Ie Tredeux^ lid van de Sorbonne , had dezer dagen itm 
den Hertog Regent , om te klagen oyer de Deglaratte t door deo 
BiScbap van JouUn oofamgs uy tgegeven 1 de volgótde Axolpraak g^ 
daan. 

DE Faculteit der Godgeleertheit had zeer gewenfcfit 9 nooit voor Uwe Ko» 
ninglyke Hooghett te verlchynen, dan om deszelfs eerbiedigheit entoejui- 
gingen te voegen by dtevan geheel Frsuhyk: Zy ziet zig heeden genoodzaakt, 
om voor U te brengen de klagten , die een regtvaardig hartzeei: haar afperft. 
Terwyl zy zig geheel overg^even heeft , om haren pligt met eene zorgvuldige 
uauwkeurigheit te vervullen ; dat zy arbeid , om den koftelykeii fchat der 
I>eere, die haar aanbetrouwt is, te bewaren ; en dat zy put in de altoos zui- . 
vcreFontdncn der Heilige Boeken en der Overlevering, om het Geloof te be- 
veftigen , en aan te moedigen de gecne die zy onderwyft , om de Regulen det 
ChriltelykeZcedekunde te oeflfenen , om de Vryheeden der Gallicaanlche Kerk 
te onderfieunen , om de Rmen en Prsrogativen van de Kroon te verdedigen, 
om het Gezag dat wez^ntlyk verknogt is aan 't Ampt der Biilchoppeh die dé 
U. Geeft verkooren heeft , om de Kerke Gods te beftieren , te handhaven : 
vóneemdzyf dat ineen der uiterfte Oorden van 't Koniogryk, een Prelaat de-^ 
zelve in eene openbare Declaratie voorfteld aan de onderbofige van zyn Bi/- 

K k 2 ébm^ 




i 
/ 



»6a 



EUROPISCRBT 




40», aan {;ehecl yrimirjk, en aan de geheele Wacreld , als mif zeer ge^srlf^ 

ke School (zegd hy ) voa^r va» mem kd990fd,af.te nvykem , tQt dê* ^r lOêigtzmtr 

. verd is , »// i/r^^/j V4n ztg U vergif f igê» » d^zii xelveM tt^^xmm •'-md^^s^ 

zen. -....•: ...,^ y^ti 

Wy lullc» niet onddrnecmcn i Myn Hcer.^ qm aan U Koninglyke HoGg^ 
heit iii *t by7X)ndcr te kennen te geve» de gevolgen;;i die deic-r Verklaarin^ nu. 
2ig iioc^t. Wy zouden fchrooin^i te veel tyd te beneemen van een le\ ^gn 
dat geheel overg^cvcn i% aan het gemeen^ eeluk, en Wy %yjx overtuigd^ dat 
4c groüte vcrligfii^gcn van U Konioglyke ïlooghcit , tl met meer kiagt en. 
Zuivejrhcit doen 'gewaar worden , dan Onze Redevoeringen zouden. kunnen, 
doen^ dat dcie Verklaring zo wel de Kerk aU den Staat betreft ;. dat zy zig 
verheft boven de Wyshcit van Onze Koningen , die dezelve bewogen hcdt, 
om eene School der Godsgeleertheit tot Farys op te regten, van waar, gelyk 
van een middelpunt van het Koningryk , de heilzame Leer z!g uitbreid ia alle 
de Provinticn van dit grote Ryk ; dat dezelve de geeftexi ontzeenuwt , dat zy 
wegneemt de vryhcit der Letter - oefFeningen , de aanprikkeling tot Na-y ver ; 
' en dat zy de ftreepen van de allererefte lafteriiig veripreidende over een Lig- 
chaam , van *t welk , zcüert deszelft opregtTiig , "de Kerk hare voprpaahittc. 
kragtcn getrokken' heeft om dt Retigtetegens h^re vyanden te d Aken; om.dc. 
ketteryen te beftryden , om de dwalingen te doen verdwyncn, om debcffiffin- 
gcn der geftaafde Concilieu te helpen maken , in de tcgenwoordigen tocftand^. 
nergpns anders toe ftrekt , dan om de deur te openen voor fchcuring, voor 
dwaling^ voor nieuwigheden, voor vreemde leere , en ov^ den Staat te bero- 
ven van wnan veiligcn toevlup;t tegens de gene die zigonóphoudelyk, enzon-: 
dei ontzag tegens h«re allerbeUendigde ^ en aUemoodzakelykde grondregulen . 
kanten. ' * . * . ' 

Wy meencn , Myn Heer ^ dat Wy ons niet kunnen onthouden , van met 
alle mogelyke eerbiodigheit, en met ai het vcrtronwen dat Uwe gpedheit en 
regtvaardighcit Ons inboezemen, de zeer magtijge befcherming van Uwc Ko- 
ninglykc Hoogheit te. verzoeken , en dezelve tefmeeken , dat by het Opper- 
gezag^ waar medczy bekleed is , wil gebruiken , om den. Heer ffiflchopvaa 
Touton te verpligten, om op een opentlykc wysden openbaren hoon, dien \iy 
de Faculteit heeft fchyncn aan te doen, te herllellen. . 

En. indien deeze Prelaat voortgaat met de bcweering van eea werk , tegens 
het welk Wy mecnen verfchuldigt te zyn aan God, aan de Waarheit, aan de 
Kerk., aan.den Scaat.» aandcgeene by.dewelkeWy leven, en zelfs aan degcc« 
ne die na Ons komen zullen , onv met alle Onze magt op te ftaan ; bidden 
Wy Uwe Koninglyke Hoogheit zeer ootmoedelyk , om goed te keuren ) dat 
Wy , ingevolge van Onze laatfte Vergaderiïigen , Ons mogen voorzien.,, ten. 
dcele voor de Overighedea ,, bewaarders van de Oppermagt , ten deele voor 
de geene aan dewelke het toekomt, over de fcheuring en over de leer te oor- 
dcelen; voor den ApoftoliJtheu Stoel, en zelfs voor het eerfte.aigemeenc Con- 
cilie, dat vergaderen zal. 

Paar in, Myn Heer, volgen Wy het voorbeeld van Onze Voorzaten , die 

, toevlugt 



M E k C U R 1 V S. %6r 

toevlogft eenomen hebben tot dieiMtyke Apelletl , m gd^entheden en in om- 171^* 
fiandigheden die de Kerk en den Staat niet meer betroffen : Tot verdcediging Maf. 
van dewelke, als inede tot die van Uwe Koninglyke Hoogheit, Myn Heer , ■i m « u 
Wy altyd gerea zullen ^yn j om Ons zonder agterhouding te laten gebrui- 
ken. 

VOLGENS de laatfle (49) DagfteHing nam bet Groot- Brut étmifib groot. 
Parlement weer Zitting den zo. April. Wy willen hare meefte han- tYk' 
delingen 9 over zaken van weinig nut voor den Lezer , overflaan, en ^^^^* 
daar uit alleen het merk waardigttc aanteckcncn» Den 2 1 . wierd in *t ^*) ^^ 
L.agerhuis voor de cweedemaal gelezen» en aan een.CommiiteégeftcIt ^***^' 
de- Bils , tcgens de zodanige die Soldaten toe overlopen verleiden , en 
tegeos Papiiteo » welke in 's Konings dienft gaan 5 20 mede voor de 
eerfte maai de Bil,, om de Graven van Marshall, Souchesk, Seafbrch» 
en Panmure, aan Hoog Verraad fchuldig te verklaren^ In 't Hooger* 
huis bragt den .Hertog van Devonshire dezen dag eea Bil in, om voor- - 
taan de Zittingen der Parlementen y beginnende met het tegenwoor- 
dige ^ lot Keven agter een volgende jaren te verlengen , door het ver* 
metigen der AÖe van de driejarige Parlementen* Tcgens het Lezen 
van deze Bil kante zig veel Thoryfe Lords , voornamenttyk de Gra- 
ven van Nottingham en Abingdon^ mitsgaders den Hertog vanBuk- 
kiogllim^ zeggende, dtzjt Bit van zjilk^ een groot beUng te wezen ^ dat 
tÊfmtz^e^ alvorens dez,clve te lezjen^ eenigen tjd op de tafel mofllaten lejigen^ 
tn otidfrtujfchen alle de afwexjnde Pairs Sontmeerett^ om z.ig in^t Hooger^ 
bstis te laten vinden^ en hare gevoelens dien aangaande te verktdaren^^ maar 
doi Hertog van Rochin^am, den Hertog van Newcaftle, den Lord 
Townshend , en nog cenige goede Patriotten, hoordemen ter conti-ary 
fterk aandringen op de groote noodzaaklykheit, dat deze Bil mogt ge« 
lea^n werden > in welk verftand ook den Hertog van Bukkingham op't 
laatft overhelde, leggende, da$ hj een oud man was^ en^ door veel ja^ 
ren xjttittg in het Huts , heV4tndtn nad , dat de minder- de meerder-jarjge 
dikuyls rondom wijlen te drajen als een hoepel \ waar op men dan deze Bil 
voor de eerftemaal las. Toen difputeerde men wederom • over den tyd 
der tweede Lezing 1 eenige wilden , dat het zoud gefchieden den ly. 
en andere agt dagen daar aan 1 dos het eerde haalde over , en mofteo 
alle de Leden zig dan in 't Hoogerhuia laten vinden. 

Den 24. Lazen de Pairs voor de eerftemaal de Bil , tot het authori* 
2eeitn van eenige Per;jK)onen ) om den Prins van Wallis hier in Enge* 

^-^ K k 5 land 




-\ 



«,5^ E V K OP I S C H ï - 

imi dtn Eed j ^ KMCKolier eter Udivcmidtvaii Pb^/^ ^ «ff re hee^ 
iiicö; Ook paflccrde dtzen dag in*t L^gérhtits de BH , óm alle Pcr- 
zöoncn, hebbende tegens d^ Rebellen gcdient » van namaning vty te 
fiöüdeo. 

Den i;. wierd in*t Hoogefhujis voor de tweede maal gele2en de Bilt 
om nieuwe Pariemcflten vm larven tot zeven Jaren te ^ei^kiczen i en 
wyders door dea Lerd Kanczelier voorgeflagen , om de gemelde Bif 
aan een Commicteé te ftdkn. Deo Grave van Ablngdoh was de eer« 
ikcy die ceger^ en déa Hertog van Kti^fton ook de ccrfte , die voor. 
dezelve Bil fprak i waar na nog verfcheide Lorde elkander met De-^ 
banen te keer gingen i zeggende onder anderen den Hertog van New« 
cafte, een der gene die voor de Bil llemde) met zeer veel erhft ^ dM 
di RdfclUn , niH tfgenjiéiandt Me gehdM Rampen ^ inxjmitrhtit ksre m^ 
dtrlaag te Prefton , «^mt door humen gtwéumdén Ktming m Schotland 
gfjdagdy en hj 0V€r al tt k^rt gtfchêttn wés y igttrzjgrümvermittl blcvm 
éMftficlUn i dm hoMKê Emipitr^en wtr M den geefi van RAtUie l^efierde» ^ 
mei heêpe ^ indiente de misneegde mdétr kende gaande heudentet eenniettwe 
f^erkièzJng tee^ dat kj h$m ^egmerk^wel zjenden bereiken ^ dat derhalven de 
Regeer ing tjUk^ mefi voarkpmen^ deer xjg teverfierkfn^ endezjeenverxjoen* 
bare Fjanden te ^npopenen^ met hen te benemen Mie zMert en van gelegene^ 
beden om ep te fkaan. Den Grave van Aylesfert , Broeder des Grave 
van Noctingbam» fprak lang tegens de Bil, en vertoonde de voordee* 
len 9 die de Onderdanen trokken uit de driejarige Parlementen , tea 
opzigte van bet verbeteren der mtfli^en i die 'er in 't beftier der. zakea 
konde y/erden begaan ; dog den Grave van lila , Broeder des Hertogs 
van Argylc, beantwoorde dat zeer wel (prcekend met gezonde reede* 
nen \ gevende te kennen t wat grooce .misbedry ven en wanorders uit 
dik wylige Verkiezingen, waar aan het graauw al te veel deel bad, ofic* 
ttondei>. Toen fprak den Grave van Peterbourg , d^ hj MUmogeljknt 
jver en genegemhiit had veer den Kening , en veer z,yn dienft ; maar dai 
men f zje hj mtende^^ geen teevlugt beheerde te nemen tet een bnlpmiddel , 
veel Jlimmer als de kf*^aale z.elf^ werdendc hy in dit zeggen onderftetidt 
door den Grave van Nottingham , die een wydbpige Aadenvoerii^) 
vol van omwegen t deed, want hebbende voor een gedeelte gerepe^ert 
htt gene zyn Broeder reeds gezegt had , zo bragt hy daar nog by tü 
pafie het voorbeeU van Koning Hendrik VilUdiede geeftelfkegoede^ 
ran^ tiig hebbende deen geven i gebrtdkfe em de Kerkte enderdrukkp^y zeg^ 

gcndc 



M E R C ü R I ü S. a^j 

giende wjders, d^^ bf niet tifip^ êfmen ns verhpp vdn zjtvéH jaren dem 
Zjehe redenen^ die ^tr ihdns u/aren^ niét i^et nèegt hy krengen ^ üm de Zii* 
iif/g van héP Fétrlmem mU dan nog meer te verlengen, ff ier op antwoof*^ 
dé den tiercog van 'ArgUe teer kragtig^ makende eenige reflexien op 
de gene 9 welke zomtyds van feotiment en ^partye veranderen ^ invoe- 
gen den Grave van Nottingham , nemende die voor zyn reckening « 
zig verichoonde , over dac hy voof desen weigerde den Ëed van af* 
^weering te docai maav den Hertog van Argyte repliceerde, dat hy 
Aienant in\ oog had , we^alven zyn iLordAibap zfg niet moft aan- 
trdtken , 't gene door hem zo even gezegt .was. Vervolgens kantte 
tig ook m^t veel yver tegens de Bil den Hertog van Schrewsbury j 
maar hy wtcrd wederlegt vai> den Lord Parker , die onder anderen 
beweerde 3 dat langdttHrige Parlementen feenemaal evereen ku^ame met de 
0Mde ^ykf gtfleheni^e ^ en dat dezjtlve geede ^velgen hadden^ De. Bi(^ 
ichop van Rechefter liet zig ook hooren , zeggende , het tjeer vreemt te 
zjjns dat niemand reeden vraagde^ evaarem mm deze SU juifl mi ter tydf 
in niet m de naaf e Zitting veerthragt ? waar op den Lord Parker ant« 
Woorde , dat^ naar alle waarfehjnMheit , hee vroeger de^ Bil deerging y 
bee eerder de k^aadaatdige de meed laten XAkkf^ 9 ^ immte verde^ety-l^ 
éianflag^tn fiaken \ende , «^ haafi men haar het middel benam ^ om uit de 
Fartjfchappen « ever 't werk der verkiezingen ^ ^^'g ^eerdeel^te irekkfn % 
dat bet lang Parlement^ ender de Regeer ing vdn HEN RIK V lILde^ 
reemrugtige Reformatie nittt^erktey ja dat 'er tent jde van HEN RIK FI. 
en an£^4 Koningen^ Parlementen waren gewet fi , die een menigte van ag^ 
eereenvelgende Jaren gezjtten hadden^ Den Grave van Angkfea , fpre^ 
kende V van de onluften des Jaars 1^4,1. wees op de B<H)k derBiflchop. 

gm , en zeide » dat het Parlement teen goed vond hun alle ie verfiootetim 
en Hertog van Bukkingham , mede doelende op dat langduurigPar* 
lement,liet zighooren^rf^i V in dien tjd z^odanwe Medicjns va^ Staat waren^, 
U'éike , om het Lighaam te genezjen^ het hoofd afhakten *, en^ belangende *l 
oeoaar omtrent dik^Hg^ verkfezjingen ^ ddft het hem t.eer hard en emeede^ 
yi(;tei^lchten , indien mtn het réiten verhoed^ om dateer opdegnoote wegetê 
Strttikr'oeverjen gèplee^t gierden. Den welfprekendcn Lord Kantzelier 
Cóvsrper wcderleidc aHcs, wat de tegenpariy dezen aangnande opper-, 
4cn^ dus den Biffchop van Londen , In een lange redenvoering ^ tot 
befluit verklaarde, dat hy ko veele zM/arightden aan de etne , en z.^ veel 
gevaren aat^dc andere zif de Jfevond y waar do&rhjin etrtn^nfcithietfm 

jlemf. 




{ 



• 



»64 EUR O P IS C H E 

' ï?i«. fiem, noi voor d'ten mg v«r tt *ni«re f>irtj , kffie gtven , en ^MT ^ 

W-;. gine Iw weg. Den Hertog van Bukkingham , willeqde de laatltezya 

^-^ w'tVeckeii, ca zie ouzydig looncn, iprak , ^4t hjnHtm t mm{tf 

tegen, de Bil wifl in te brengtn^ ma*r dat hj «*«'y'«^*'Vi'7 » *.S« 
fini van 4«V»» gcensi^ntedu^iivend. Men ging «ndelyk savpnas 
ten zeven uuren de Stemmen opnemen , als wanneer, de Leras , oic 
voor en tegens de Bil geharangueerc hadden , wedcrzyds hunne luuc- 
~ • nuen kractig defendeerden ; dus eindclyk roet 74 tegens 39. i>t«nmen, 
het beOuit viel , dat de^itting van het Parlement met voor vyU w 
als de Thorys begeerde» J maar voor zeven Jaren zoude gcitcii wcr- 

*Dcn »7. raadpleegde de Pairs , by formc vaa een grootCommittc^ 
nogmaals oroftandig over deze nieuwe Parlcments Bil , en °y^^f^^^ 
Icgentheit wederom aamicrkclyke Debatten voor^*^<='^„."'?_„„„ 
gcene, die hier m .wePt mecftc uytmunte, was ook den BiUchopvaa 
RegheSer, voorwendende deze Bil niet -nodig te iyoi dewji "*»'"» 
liy zeide, niett meer te vree^^en h*d, neg van de nyde der «"«'^Jf * "* 
nL Lands j neg van de x.yde. v^n Vrankryk ; veer al, m den Kemng. 
t.uli een greot Leger pp de. been, en Minijleri , die aan t ^'^1^^'^^' 
naam waren , aan de hand had. Men merkte Virel dat dezen rrciMC 
fcherrte, m'aar niemand wilde daar op antwoorden i werdcnde üet Kap^ 
port van de Committeé gocdgekeuri, en den z>. de Bil voor ^cdcrdc 
maal gelezen, waar over toenmaals nog een Debat rees. .^'a" '^"""J^ 
twee uurdi lang. Den Grave van Notiingham . !b'^°^f£^^ ^e 
Bil gekant, tr?gtede door een langwylig Hiftor.fch verbaal wnic 
toonen, d« de Raadgevingen der g^ene, welke de Konmgy^^^ 
gativen wilden uitbreiden, altoos zeer fchadclyk aan de l^roon waren 
gewcell} vooiüiwnde, tot befluit zyner Redenvoermg, W<M/ a// w/f 
Jiand megt grjF"* «- *' eindigen van het ,egenü,eerdige f^i^'lJ J^J 
endertulïchen , ever een icaa^ van tjilkfn groot gevolgd de Sentmenien atr 
Steeden^ Burgten e» Oemeenfch^pfen kfinde inhn>cn. Hier op antWOOrdC 
eertt den Hertog van Atgylc, cnau.hem den.Opperkant7iehcK,..den 
Grave van IQa , en vcrfchcidc .andere i M , t^i^'n de Roem\ci3gem^' 
en faeobittfche Faaie\, k.o binnen oIj bmiene Lands ^ . de^bervaitwg V4?bMr 
ntn foddeloKjtn aan^*g^ ten voardeele van den Pretendent ^ ''^^f^* '^P 
den xjelvttt tjd t alt da ParUment eindigen K.OHd , va^ge^elthaddetbeiatT' 
Imlven bo»g tjd wierde om himy di^r bet maken van xfidoiiigei^ Bil lot»» 



M E R C U R I tJ S. 

JéBt^ ie leur te jf ellen \ ja dei iè meer^ wjl^ekerlyl^einigeitVMljifreOrr 
de in V duijler verborgen en gereed lagen , om hunne verderffeljkf aanjlagen 
te ondernemen en voert te zjetten* Dat het Prerogatjf van do Kroên ^ 'ten 
opOgte het di^olvecren of frorogueeren van het Parlement , in U minfle niet 
kedwongtn was , gelyk. '^oor dezjen , door nienu/igheden tn de vorige ABens 
tot het doen duyren van^t Parlement. Naar die alles kwam in oaivrage, 
of men de Bil pafTeeren zoud of oiec? én wicrd de affircnacive niet (59. 
cegeos yi. (lecnmen overgehaalt , luidende dezelve als volgt. 

^ Ademaal in en by een Aöe van 't Parlement , gemaakt in het zesde Jaar 
**^der Regeering van Wylen Haare Majefteiten Koning Wi lliam en Ko- 
ninginne Maria (van altoos gcxegenderecdagtcnis ) genaamtAde, totdik- 
wyfige byeenkomft en xamenroeping van rarleraenten , onder andew zaak en 
vaft geftelt is ; Dat van toen af geen Parlement , V v)elk in't "Vervolg zomen" 
geroepen^ vergaderd of gehouden zoud viorden^ langer duuren zal dan driejaren^' 
Qte reekenen van den dag^ Me i» de Circulaire Brieven bepaald -aord, dat het go* 
melde Parlement zamen komen moet, ) En nademaal men by ondervinding ge- 
zien heeft, dat de voornoemde Clauzul zeer nadeelig en laftig gewecft is, ver- 
oorzakende veel grooter en dikwyliger onkoften , tot de verkiezing der Le- 
den om in 't Parlement te dienen , als mede geweldiger en ddarzamer hevig- 
heden en driften , onder de Onderdanen van dit Ryk , als 'er ook bekend wa- 
ren, voor dat de eemelde Clauzul doorg^aan is ; en dewyl dit middel , in* 
dien het bleef ftandhouden , na alle waarfchynelykheit in dezen toedand , nu 
ecne rufteloze en Paapfe Faöie toelcgd en tragt , om de Rebellie in dit Ko- 
Tiingryk ^ en eenen inval van buiten te vernieuwen , verdcrflyk kon zyn aan 
de Vrcede en de veiligheit der Regcering ; het derhalven door den Koning , 
met toeftemming der Geeftelyke en Waereldlyke Lords , der Gemeencens in't 
Parlement vergaderd , en door Authoriteit van dezelve , vaftgcftcld worde, 
dat dtt tegenwoordig Parlement , en alle andere Parlementen , die t'eeniger 
tyi'ifï^t vervolg zamengeroepen , vergaderd of gehouden zullen, worden , zal, 
of 're^öivelyk zullen continuceren voor Zeven Jaren, en niet langer; te ree- 
kenen van den Datum af der Circulaire Brieven , tot Zamen-roeping van dit 
tegenwoordig Parlement, of van eenige andere toekomende Parlementen, ten 
zy het tegenwoordig Parlement, of de volgenden door zyne Majeftcit , zyne 
Êr^enamen of Opvolgers , eerder gcdilfolvccrt mogteu worden. 

Wel ji. Pairs, daar onder drie Biflchoppen, proteftcerden fchriftc- 
lyk tegena de Voltrekking van deze Bil : hunne voornaamftc Rede. 
nen, in dat Proteft ter neer gellcU, waren de volgende. 

1. I^M dat zy begrepen, dat dikwyligc en nieuwe Parlementen verelft wor- 
^^dcu, uit kragtvan de fondamenteeleConrtitutiedcsRyks; en dat zulks 

L 1 zcdert 





a^6 EUROPISCHE 

tedere veele Eeuwen her waa«ls ftand igcgrecpcn hebbende, een gcnocgtaambc^ 
wys en proef is van deie Conftitutic. 

2 Om dat 'er vaftgefteld is , dat het Huis ^er Gemeente verkoren moet 
worden door 't Volk; en dat de Leeden,2o verkoren 2ynde,*de ware Reprc* 
ientanten tyn van het Volk , die ly niet eigehtlyk gezegt kunnen worden te 
wexen , wanneer Vf voor een langer tyd coutinueren door -ecne verkiezing vaa 
't Parlement en niet van 't Volk , 't welk dan berooft word van haar eenigfte 
hulpmiddel dat het heeft tegens de zulke , die , of de Commiffie die asui hcti 
is toevertrouwt , niet verftaan , of dezelve door omkoping voorbedagtclyk ver- 
raden : welk hulpmiddel beftaat in 't kiezen van beter Luiden in hunne 
plaats. 

5. Om dat de Reedenen , die 'er gegeven zyn voor de zevenjarige Bil , na 
haar gevoelen niet voldoende zyn om ze te paflcren ten korte van zulk eea 
uitncment punt der Conftitutie j dat, wat aangaat de argumenten , als of de 
Princen en Staten van Europa di2L^ door zouden aangemocdigt worden om met 
Ons verbintenilïcn te maken , men niet gehoord heeft dat een ecnig Minifter 
toond , dat eenig Prins of Staat begeert , of in *t minft te kennen gegeven 
hebben , dat zy diergelykcn verandering wenften ; dat men zig zulks recdelyk er 
wys ook met kan inbeelden, dewyl men niet*verwagten kan, dat eenig Prins 
of Staat zig , om zyne vryheden en belangen voorteftadn, zoud kunnen ver- 
laten op een Volk, 't welk zulk een groot gedeelte van hare eige Vryheden en 
Belangen weggegeeven had / dat het ïn hen ook niet voorzigtig zoud zyn , 
een proef daar van te nemen , na de ondervinding die Europa hadde gehad van 
de groote zaaken, dewelke deze Natie voor hen gedaan heeft ouder de Con- 
üitutie, die men nu door deze Bil wi^de veranderen: Maar dat zyaan de an- 
dere kant moeften afgefchrikt worden , van 'met Ons aan te leggen , wanneer 
zy uit de Voorreede van deeze Bil onderri^t zoude zyn , dat de Paapfè Faéiic 
zo gcvaarlyk is, dat ze de Vreede en de veüigheit van de Regeering zoud kun- 
nen verbreeken ; ea dat zy uk deze Bil konden zien , dat de Regeering zoo 
zwak was , dat ze zulk een extraordinair middel tot hare vcfligheit nodig had, 
't welk fchynd te kennen te geven , als of men zig op de Edel luiden vavj Jjf/./- 
. tannien niet verlaten kon , daar de goode genegentheden van 't Volk' &}2^d 
is tot zulk een klein getal^, als waar uit het tegenwoordig Huis beftaat. Voorts 
mceocn zy, dat deze Bil. in plaats, van onkoftcn en corrupüen te verhinderen, 
dezelve eerder zal vergrootens- om dat hoe langer een Parlement zit , hoe het 
zig meer in prys doet gelden , en hoe grooter het gevaar is van corruptie der 
Lceden van 't zelve; dewyl , indien 'er Minifters waren, die cenc Faaie ont- 
beerden, om hen te dekken voor den regtVaardigen toorn des Volks, of voor 
openbaring van hunne boozc handelingen aan den Koning , zyn Majcftcft op 
geen andeie wys , of niet zo opregtelyk door hen geinforriieert kon worden ^ 
als door een vry Parlement j dat het derhalven het belang is van zodanige 
Minifters , de hand te hebben in de Verkiezingen (waar toe zy door hun ge- 
zag ,, en door de*difpofitie over 's Landsï*énningen , Boeter middel hadien dan 
. kxziAnd anders) en dat het alïo te dugten was , dat zy niet zotyien nalaten ge- 
bruik 



M E R C U R 1 U S. a<57 

bnaik daar van f e inaaken : Dat de Lecden zelfs al verkooreti lynde , zy nog *jytg, 
grooter gelegcntheit hadden , om de meefte van hen aan hare lyde te trekken , j^' 
^s zy zouden hebben , indien niet allcenlyk de Zittingen van *t Parlement ^ 
tDsit het Parlement xelf , gebragt waren op de oude ccrftc Ck)nftitutic > en 't 
gebruik van dikwylige Ten nieuwe Parlementen. 

4. Dat , wat voor -reedenen de Pairs ook mogtcn bewecgen , tot het paflce- 
Tcn van deze Bil \ om dit Parlement zeven Jaareti te doen duuren , iy door 
bet gedrs^ der. Miniftcrs , voor het verloop van die zeven Jaren , nog wel ftcr- 
ker redenen mogten voorbrengen , om het nog langer , en zelfs voor altoos te 
aöntinueeren ; het welk eene uitdrukkelyke eu volflrekte omkeering van den 
derden Staat van dit Koningryk zoud zyn. 

Het Lagarhuis ontfing den ^o. de bovengemelde Bih I^xen dezelve 
▼oor de eerfiemaal , en roen wierd voorgeflagen een tweede Leezing, 
"Wclkc inen , na een groot debat y met meerderheit van (Icmmen ^ te- 
gcns den ĥ May ordonneerde. 

Den eerften May lazen de Pairs voor de eerftemaal de Bil , om de 
Graven Marishal , Seaforth. Southesk, enPammure, mitsgaders nog 
omtrent hondert andere Rebellen , aan Hoog Verraad fchulHig te ver- 
klaaren. Den f. Hec Lagerhuis de optelling van haare Leden tot o« 
ver agt dagen verfchoven hebbende , zo prepareerden de Leden zig tot 
ceti tweede Lezing der dikgemelde Zevenjarige Parlements Bil ; dog 
alvorens aan dezelve beginnende , wierden door de Thoryfe Leden daar 
tegeos zes Recjueften ingclevert ; namentlyk 9 van wegens de Stad en 
gemeenfchap van Marlboroug^ van Aiidhurft , de Stad en Haven van 
Hdfiin , de gemeenfchap van Cambridge , van Abingden , en van New 
€éip€ op de Tipft ', alle welke requeften men las , en op de tafel Itec 
leggen. Toen ging den Serjant der Wapenen de Leden , die in an- 
dere Vertrekken zig bevonden , dagvaarden , om in hec Lagerhuis te 
verichynen ; wanneer de meergemelde Bil voor de tweedemaal gelee- 
zen , en 9 dat eefcbied zynde , voorgeflagen wierde , c^ men ze aan 
een Committee (lel leif zoude? waar over hevige debatten 9 beftaando 
wel in 40* Redenvoeringen van byzondere Leden , oprezen. De re- 
genfprcekers van de Bil waren zellien > en de voorTprcekers nog 
meerder in getal ; dus eenige der eerftgemelde 9 of Thorys gezinde , 
2ig de zwakfte ziende y hunne toevlugt tot fchelden namen , en waar 
door den twift zo hevig uitbarfte , 3at den Sprecker met zyn gezag 
daar tu0chên kwam. Meer als de helft der Lords bevonden zig inde 
galdery van \ Lagerhuis , en dei) Ptins van Wallis zat incognito ag« 

LU ter 




i6« EUROPISCHE 

ter den Spreeker , tot 's avonils over negen uuren , om alle de debat-^ 
ten aan te hoorcn, Einddyk wicrd met 184. tegcns i6x, Scemtnen 
overgehaalt , deze Bil in een groote Committcc voor te nemert , en 
vervolgens dezelve , na veel tegenftiibbeling, ten derde maal gelezen^, 
goed gekeurd^, en na*t Hoogerhuis ie rug gezonden^ 

Vcelc veranderde nu van taaie 9 fpreekende niet als zy voor desen 
pligten te doen. Dit blykt klaarlyk urthet volgende zeer voprtreffe* 
Jyk Adres , door den Aarcbiflchop , de Biflchoppen , en de verdere 
[ceftelykheit der Provintie , of van het Aartsbisdom Canterburj , aan 
len Koning geprczcnteeri i zynde de rezplutien van 't Hoogerhuis de- 
zer Convocatie, zedert tien jaren herwaards ^ altyd tegens diergelyke 
Adreflen van het Lagerhuis gekant geweéft , en nu zagmen 'c zelve >. 
iyir/^/V Cêntrsdicemcj welgevallig doorgaan. , 

WY, Uwe Majcftcits loer pligtfchuldlge en getrouwe Ondcrdaanen , dé 
Aartsbiffchop , Biflchoppen en Gceftelykcn van de Provintie van Cattter* 
lury, in een Synode vereerd, nemen blydelyk deze ccrfle gelegentheit waar , 
om onze uiterfte ^chrS: te verklaren , van die zeer onnatuurlyke Rebellie , 
die verwekt en voortgezet is, ten behoeve van een Paaps Pretendent , in vcr^ 
fcheide sedeeltens van Uw Koningryk van Groot^BriUMnnien. 

Een öndernecraing, verzeldmct de vcrwonderlykfte verzwaaringen van mis- 
' daad en ichrik ; als daar ingewikkeld] hebbende ve«le , die , door de p](^ig(le 
banden van Ecdcn en Afzwecringen , vérpligt waren Uwe Majefteit , (hun- 
nen regtmatigen en wettigen Souverain ) te verdcedigen , en zig te kanten te- 
gcns alle Pretendenten van Uwen Throon; als onder ftcunt door Protcftanten, 
in eene xamenlpanning met Papillen , die, onder den glimp van de Kerk van 
I^ngiUnd te.veiligen, gl^tragt hebben dezelve te onderwerpen aan een Perzoon, 
opgevoed iq. alle de bygelovi^hedcn van 't Pausdom, en indegrootftevervloc^ 
^ king van de Proteftantfe Religie \ en als aangelegd tegens een zeicr genadig 
Prins , die zulke meenievuldige blyken heeft gegeven , van een zeer hartigen 
yver, om ons cengeluKkig en bloeijend Volk temaken; en van de handhaving 
en gedumzaambeit van wkns. Regecring , de behoudenis van onze Kerk- en 
Ryks-gefi^Itenis afhangt. . 

"VY f hiedcn aan Uwc Majefteit onze zeer opregte en hertclykc geluk wen-, 
fckingen , ove^ den goeden uitllag van Uwe Majefteits raadflagen en wapenen, 
t^ens dezen vertwyfelden aanflag ; en Wy aanbidden de wonderbaare goed- 
heit Gods-^ in 't vernietigen van eene onderneeming, welkers uitwerking waar- 
fchynlyk' gcweeft zoud zyn do verderving van al 't geen ons het dierbaard 
cp waardigft i$. ^ 

Dat dezelve goede Voorzienigheit geduurig Uwe raadflagen beftiere* en U* 
hinden fterke; dat hy , boven al, de Per^oaeu van.Uyve geheiligde Majefteit, . 

ca 



M JE. R C U R l ü S, ±69 ] 

en van Uwe Kpninelyke Er^enaamen, bewaarc en befchcrmc , Van welkers \^\6m 
veiligheit Wy (naait God) volkomeutlyk vertrouwen , dat het genot van al- Mmj. 
Ie onze Burgerlyke en Kcrkelyke Règten geheel afhangt. •• ' 

Op dit Adres geliefde den Koning te antwoorden. 

TK bedank U her^elyk voor dit fchuldpligtig Adres, waar in Gy dercgtyaar- 
^ digfte verontwaardiging verklaard tegcns de geene die in de Rebellie gewik- 
keld xyn , en nwen heetften yver voor de veiligheit van myn Perioon en Re- 
gcering. Ik twyfel niet of Gy xult alle in uwe byïondere Standplaatsen alle 
gelegentheden waarnemen , om fn de herten^ van myn Volkdeielve gevoelens 
van pligt ed toegenesentheit mywaards te prenten. En het is met groot ge- 
noege, dat ik aan UL.by deeze occafie herhaal de plegtige verzekeringen, die 
Ik %o dik wils. gegeeven heb, dat het myn voornaamfte lorg zal zyn de Kerk 
van Kngtlênd , zo als die by de Wet vaftgefteld is , te handhaven en aan te 
moedigen. 

Den S.Iieten de Pairs de getuigen , in deBattaille van BumhUingt^ 
vangen, binnen roepen, en examineerden dezelve onder eede voor de 
Balie, om te bewyzen, dat de Graven van Seaforth , Soutbésk,Pan« 
inure y Marishall en Glanderule , den Viconue Kilfeith , den Lord 
DufFus , den Ridder Donald Macdonald » zes van de Makkenzies , den 
Baillieu van Dundee^ den Heer van Glengary , den kapitein van Clan 
Renald, den Generaal Major Hamiltoh, en omtrent nog ^o. andere 
Edellieden , alle gewapenc in de Rebellie tegens den Koning waren 
geweefU na*t welke voor de tweede maal de Bil, l^aarbefchuldigeo»' 
de van hoog Verraad, gelezen^ en dezelve aan een Committeé gesteld 
wicrd. 

Wanneer men de dikgemeldc Bil der zevenjarige Parlemehtcn » 
daags te voren ofte den 7. in het Lagerhuis las , hoordcinen dezelve 
aldaar voornamentlyk tegenfpreeken door de Hecren Frcenmn , Hun- 
gersfort, Fuller, Wyxces, den Lord Finch, oudfte Zoon des Gravc 
van Nottiogham, en nog eenige Leden > waar tegens, voor die Bil, 
harangueerde den Ridder Richard Steele , den Kapitein Earle , de' 
Heercn Tufuel en Moricc, den Ridder WilliamThompïi^n, Mr Bos- 
cawcn f en den Ridder John Brownlow ; maar wederzyds deed men 
niet anders , al;s te herhalen *t gene reeds re voren al gezegt was. Den 
Thorysgezinde Lord Finch , hebbende toenmaal waarfchynlyk uit ont« 
zag voor den Prins vao Wallis gezwegen , maakte ^o eenige reflexfeo • 



/ « 



xyo E U R O P I S C H E 

171^. op dc tegenwoordige Minifters; leggende, dat^ tm zy men hlindtlwgs 
Msy. in de maatregels van dit Mmifierium trad^ en het water ^ even als het f^oii^ 
van Gideon , met de hand dronl^ , men aanftpnds in angertade viel j dog 
den Heer Böfcawen antwoorde daar op , dat dexjtn jongen Lord Finch 
voor weinig weegen zmII^ een taal niet durfde voeren , en dat hj dit moog* 
Ijk, nu deed uit een ^oort van haat ofjalousLte. Ten dezen opzigte fpral; 
dea Heer John Brownlow ,. een gewezen Thory , dmt hj voor z.ig geen 
. ampt of voordeel zfigt nog verwagte^ maar dat ^ indien de vorige Mmtfien 
zodanig een Bil hadden voorgeflagen , hj z.ig daar tegens gekant , en ge^ 
meent z.oude hebhen , dait tjj daar van een kwaad gebruik wilde maken i 
maar dat hy nu z.ulke goede gedagten van het tegenwoordige Minifierium 
gevoelde , waar door hj niet kende weigeren , om met al zjfn hart de Bil 
toe te ftemmeK Mn Hampden betuigde wel zeven redenen te hebben^ 
die hem voor deze Bil deden zyn; eerfteljk.^ om het Folk wederom tot 
arbeidzaamheit , en tot het waarnemen van haar eigen zjakfn te gewennen , 
in Plaats van over de verkiezJngen te kjven en te vegteny ten tweeden ^ om 
alle de genoj die de wil hadden dt Regeering te omruftih , de magt daar 
toe te benemen % ten derden , om een jtndere Rebellie te voorkomen , dewjl 
V geen minder reden was » om daar voor , k,o wel in dit y als in het gtm, 
pajfeerde Jaar» te vree^fn*f ten, vierden ^ om in te toomen de kwaadaardige 
geeft der gene ^ welke f naar gedanen eed van getrouw heit aan den Koning^ 
de wapenen tekens zyne Majefltit opgevat ^ of de Rebellie begunfiigt. hadden^ 
ten V)fden , om te ontmoedigen eenr Failie , hebbende z.ig zjo veel vermogen 
aangematigt , van , nA een roemrugtigen Oorlog ^ de jongfle fchandetjke en 
verderffeljkf Vrede te guiten en goed te kftfen j ten zesden , om te verjde^ 
len de geformeerde aanjlagen van Vitheem^e Potentaten ^ ontrufende deVre^ 
de van do Natie , terwjl men over nieuwe verkjezjngen mogt k^men tg 
twiflen ; en ten z^evenden ^ om de Geeftelykeft wat te doen rufien van Poli" 
tyke z,aken^ op dat zjf zig^ navolgens de H. Schrift^ voortaan meerder kon^ 
den gelegen laten ^ aan het hoeden van. hare kjtdde. 

Den 14. benoemde het Lagerhuis , 'op een klagte , dat Robbert 
Parker en Wiltiam Walcer « beide gejf^reeft onder bewaaring van een 
Serjant der Wapenen , door de grooce vryfaeit aan hun gegeven onr- 
fnapt waren, ecne Commiueé tot het onderzoeken op wat wyze zulks 
mogt gcfchicd zyn, Den 16. verfcheen den Koning, met de gewo- 
ne plegtigheden , in 'c Hoogerhuis y gevende deilèlft toeftetaniing tot 
d^ volgende A^ns} «cerftelyk, wegens het bljven derjmpofhft opMoue, 

Mom^ 



M E R C U R I U Ö; 271 

Mom 9 ^ppil , Cider en Peere iranhjtn 5 ten tweeden , em zjfn Maje/ieif 
te magügtn , toi hu affts^n der RegAlien aan den Prins van Wallis , van 
het Prtnsdim Wallis , inU Graaf f^hap van Chcfter 5 mitsgaders em Tijn 
Koningljkf Heegheit in ftaat te ftellen » van te mogen verhuuren de Landm 
in Cornwal ; ten derden , tot het verlengen van den tjd , en het Conti^ 
nueeren der Parlementen tot zeeven jaren ; ten vierden , tot het fchadehos 
houden , befchermen en vry waren , omtrent vervolginge in Regten , van tlo'- 
danige Perzjonen^ die^ in het verdedigen vanzyn Aiajefieit ^ en dejielfs Re^ 
geertngy iets mogten^ bedreven heVben\ en ten vyfden, tot het fchuldigver* 
J^aren aan Hoog Verraad , van den Grave Southesk^e , en den Grove Paps* 
nture\ zo mede nog vcrfcheidc particuliere Aftens. 

Tot dus verre de Parlemcnts- Handelingen voor deze tnaand May, 
Nu komen wy tpt andere zaken. Wanneer den 18. April, de grand 
Juiis van Middelfije by een kwamen , 'verkiezende den Griffier van 
Londen tot hunnen Prezident, zo wierden ge-cxamineertde ingebrag* 
te bcfchuldigingen van Hoog Verraad , tegens de gevangene Heereti 
Thomas Forllcr , William Makkinthos , William Shaftoe , Robert 
Talboth, Hènry Oxbourg, Charles en Nicolaas Vagan,, John Hall» 
Richard Ga&coign, Alexander enTamcsMenzie, enJohnRobbèrtzon, 
ftcllcndc aan yder de Artylen tot haren laftc ter hand. Het Hof ver- 
JsXntit y de informatien tegens dezelve welgegrond te zyn s en dus mo« 
Itenzc hare verdediging deo if . zynde den beraamden dag van te 
Regtftelling, gereed heSben. Den Heer Forfter, die onder de Re- 
bellen voor Generaal had geageert » en dus voor e«n rcgtvaardige ftraf 
TreesdC) wift door Sleutels, hem heimelyk toegebragt , '9 nagts tuf- 
fchen den zz. en ij. niet alleen zyn gevangen Kamer van Newgate^ 
maar nog vier andere deuren te openen , en te ontfnappen. Den Ci^ 
pier, van ontrouw befchuldigt , wyl hy dien avond laat nog met den 
ontvJügte Heer Forller giedronken had , wierd in Gatehouz^e gevangen 
gezet , en aldaar door CommiflariflTen uit den geheimen Raad onder- 
vraagt, hem bcroovende van zyr^ Ampt, gefcUat op duizend Ponden 
Sterïings 's jaarsj ook beloofde men duizent Panden tot een premie, 
aan de gene , die den ontvlugten weder in begtenis zoude leveren j 
dog by was reeds , volgens ingekomen bèrigtcn , met een klein Vaar- 
tuig 4je Teems uitgezeilt , cc Catais aan land getreden , en raar P^nys 
voortgereift. 

Da andere gevangens 9 zedert het bovenftaaode indcyzersgeklui- 

ftert. 





.%7t E U R O P I S C H E 

fterr, wierden xodanig den ijr. voor de Baly van 't Gcrigtshof gebragti 
dog hcwecrendc onfchuldig te zyn , \cn verzoekende uicdel^.om ge- 
tuigen tot verichooning te kunnen produceeren , 20 verjgunde men haar 
djjar toe nog drie weekcn j krygende in dezen tyd de drie ter dood 
veroordeelde Lords mede opfchorting van Executie, ecrll tot den 14. 
en kort daar na ^ot den 27. May. 

Op de gepafleerde Aélc van het lerj Parlement , om den Prins van 
.fVdlliSf als Kantzelier der Univerfiteitvan Dublin^ den Eed af te nec- 
mcn , wicrd deze plegtigheit in 't laatft yan April te LondiH voltrok» 
ken, Den Aartsbiflchop van Kantelberg, de öedcputeerden van ge- 
melde Univerfiteit ter gehoor zyneKonioglykeHoogheit brengende, 
ftelde dezelve met deze Aanfpraak voor. 

i Myn Heeft . • . 

IK bid ootmoedelyk verlof , om Uwe Koninglyke Hooghcit aan te bicdni 
deze Périoonen, de ^en Provooft, en de atidere de Leedcn van de Hoogc- 
School van Duhlinm Ierland, * 

Zy 2yn door de UDivcrfitcit van Dublin hcrwaards afgevaardigd , om de 
^ootmoedigftc en hertelykfte dank-zeggingeiivan dat geleerd Ligchaam , aan 
'Uwe Koninglyke Hoogheit te brengen > voor de groote eer die Gy aan het 
lelve gedaan hebt , met het aanneemen der verkiezing , die zy van Uwe Ko- 
ninglyke Hoogheit hebben 'gemaakt, om hare Kancelier te zyn. 

Zy beloven zig van Üwe Koninglyke Hoogheits bekende goedheit » dztGy 
hen nu toelaten zult, om U te beveiligen in bet volle bezit van die Bedieningen 
Waardigheit, waar toe Gy zo fchuIdpHgtig en eendragtelyk verkoren zyt. 

Den Provooft van de voormelde Univcrzi&éit , het Woord opvat- 
tende, cjccd vervolgens deze uitmuntende Aanfpraak. 

T7Ergun Ons , zeer doorlugtig Prins , dat wy met herten vol van fchuld- 

pligtigheid U Koninglyk Perzoon naderen. Zyiie Majcftcits getrouwe U- 

niverlitcit van Duhlin , welkers roem op haarc beragte Grond- Icggercffe Ko- 

•jftinginne Elizabcth , van gezegender Gcdaglcnis , nu na grooter Eer (laat, en 

'die , yvcrig zynde voof de waardigheit en het wcizyn van haar Ligchaam , een 

.Hoofd' en Gouverneur zoekt» g^ly»^ i^ geboorte met hare roemrugtige Grond-, 

Icggerellè , dezelve mildadige Patroon van geleerdheit , geftadige Vcrdcedieer 

van onzen zuiveren Godsdienft, en blinkend Voorbeeld van Deugd; een C^- 

raöcr, allecnlyk aan »U we Hoogheit toekomende. . ' • ' 

. Gelyk als dit edel oogwit alleen alle hare gcdagtcn vervuld s en hare kcür 

"aangenamélyk uitftipt, zo vèr^cèf, zeer genadige Prins, een vcrmectelheit van 

< 1 haar 



M E R € U R' I U S. 27a 

hsax tegenwoordig Adres; verwaardigd met die goedheit, •vvelke alle pwe haft- 
delingen. beQferd 9 in Uwe befcherming te noemen eene Sociëteit , die uit 
-ichnldpKstigheit, belang, en toegcneegenthcit., ootmoediglyk hoopt onder de* 
2dvc ge(tela te worden: die Sociëteit, waar in zyncMajcftcits getrouwe On- 
derdanen van Ierland^ die Grondregelen ontfingen , welke hen nu uitjhunten- 
de doen zyn in den dienft van haar Vaderland , llandvaftig in haregetrouwheit 
nan hunnen Vorft, en onwrikbaar in haten. yver voor hetApóflolilch Geloof, 
*t welk onder h^ geplant is. Hier was het, datïy eerft leerden gehoorzaam- 
heit aan den Koning , en wyfTclyk onderwezen wierden , dat uit het Door- 
logtig Huis van Hsffover , de grootfle en de befte der Koningen komeii 
zolid. 

Gelukkig, teker. 'waren ome Voorzeggingen , en aangenaam in alledeê- 
len is de vervulling van dezelve. Onze oogen aanfchouwen eenen Prins , nU 
<^ den Throon zyner Koninglyke Voorzaten zittende, Wys, Dapper, Regt- 
-vaardig , en Grootmoedig : Een Monarch beladen met alle den Martialen 
roem van het Veld » en zeer uitmuntend tn de ecjcler kunden van Vrecde , en 
van Burgerlyke Regeering. Zyne jonge jaren beftecdde hy voor de zaak van 
Religie , tegens Turken en Ongelovigen : Daar na gebruikte hy zyne Wapc- 
Bca tot verdeediging der Vryheden van Emr^dj in e^n tyd, wanneer zy in het 
nitterfie gevaar van buiten waren. En nu voltooid hy zynen roem binnen *s 
Lands, door Brittaunien , bet Bolwerk yan het Proteflantfe Geloof, te ver- 
loiTen van de onbeftaaniyke Regeering van een Paaps Pretendent. Door zyne 
wyshcit heeft hy alle geheime aanflagen vcrydeld. Door zyne dappcrheit heeft 
hy in't open veld overwonnen. Zyne regt vaardighei t doed den Üouten en 4en 

f ewcldigen' vreezen. Zyne goederticrentheit wint de zwakke en de misfleide. 
fy gebruikt lync groote Inkomften tot verzeekering van die Vryheden, vOor 
-welkers behoudenis zynen ontwyfelbaren Ti tul regtmatigft gegrond is; en tot 
bcgiftiging van die Kerk, welker verheffing en val , even als een waareen zeer 

Senec^e vrind , de Enielfcbf Monarchy altoos verzeld. Een Prins van minder 
engden mogt eene hfatic gelukkig maken ; maar elke hoedanigheit van zyne 
▼crhccvc" Ziel , heeft tot onze tegenwoordige Vreede en^Veiligheit gehol» 
pen. 

Veigcrf my , Zeer Doorlugtig Prins , dat ik onderneem dat groot CahiÖer, 
't welk in Uw Koninglyk Perfoon zo volkomèntlyk'nagefchctft rs , dus flaau\t' 
aan te nJcen \ maar eene Edele Deugd , die allen andere vedierd , verbied my, 
in Uwe Doorlugtige tegenwoordigheit , die heldhaftige hoedanigheden te noc- 
xuen , welke in andere gelcgentheden het gedurige onderwerp van oiitcn lof 
en vermaak zyn. Wy begroeten de een den ander, over de gelukzahgliedcn 
der tegenwoordige Regcering : Een rocmrugtic Opvolger verlengt het aange- 
naam voorui^gczigt ; en Wy zien onze vreugde vereeuwigt in een fchoon Ge- 
flagt, *t welk onze Paleizen vervuld. De Godvrugiieezorg en het voorbeeld 
▼an een zeer uitmuntende Priaces , prenten de Kinderen de Deugden haarcr 
Ouder in, en de Deogd in deze bevallige Formcn gegootcn^, moet alle de gc- 
i2C , die beneden hen zyn , tot navolging aanzetten. Hier uit mogen deze Ko- 

Mm . . , ningrykcn 





^74 E U R O P I S C H E 

ninerykcri dagtcekencn ccne tweede Rcfornratie van Ondeugd en Ongodsdïen- 
ftigneit ,• een roem , welke de Voorxienigheit fchynd bewaard te hebben voor 
üw Doorlugtfg Huis. 

En lulke gelukkige vertcekcringen heeft Uwe Hoogheiw Univerfitcit van 
l>nf^/r»/van deze Zceningen, die Uwe Kouinglyke Familie xullen verzeilen, 
opgevat , dat ïy blymocdelyk deie eerfte gelegenthcit waarneemt , om x-ig on- 
der de onmiddclykc beftiering daar van te (lellen. Niet te vreede om met ha- 
re Mede Onderdanwi de afgclcegene invloeijingen , door andere handen afge- 
leid , te deelen , naderd Zy by den Throon , zig xelven met de dicpfte eerbic- 
dighcit aan Uw Princelyk Gezag onderwerpende, en zeer gewillig moeft hare 
genoorzaamheit zyn aan die bev celen, waar mede byzondcr belang niet kan ge- 
mengd zyn, of cenigen aanflag gemaakt worden , tegen de gelulvkigè vaftltel- 
b'ng, welkers behoudenis het naad aan onze herten legt. 

Verwaardigd U dan, Hoogmogend. Prins , om ons Wetten te geven, ler^ 
hnd fteld hare Harp in Uwe Koninglyke handen. Regeerd , oudcrregt en 
kweekt op de waakzaame. Zang-Godinnen; Maakt haar de benyde onderwer- 
pen van llwc tegenwoordige zorg , en het levendig beeld van een gelukkig 
Volk. Befchermd en bcftierd nu de Kweek-fchool van dat Geloof, biddende 
dagelyks den Heemel in opregtighcit des herten , dat hy U Kouinglyke Hoog- 
bat daar van de naalle en roemrugtigüe Befchermer make. 

Zyn Koninglyke Hoogheit antwoorde. 

pJEt is my zeer lief, dat de Univerfiteit van D»bUn dit blyk van agting en 
*^ toegenegentheit voor zyne Majeftcits Regeering , en voor My gegeevcn 
beeft, en ik twyfel niet, of het zal geduurig agtervolgd worden , door ceneii 
overeenkomcnden yver en getrouwigheit voor het toekomende. 

Ik ben zeer gereed, om Üwe Univerfitcit onder myne befcherming te riec- 
men, en ik lal deze Bediening, zo als Gy begeerd , aanneemen. Gy-Licdcu 
kunt (laat maken., dat ik altoos zorg dragen zal , dat de goede mecningen , 
en de getrouwheit van Uwe Univerfiteit, en van hare by zonder e Leeden , die 
teckenen van gunft en agtbg zullen ontmoeten , welke ik avertulgd ben , dat 
zy in alle gelegenthedcn verdienen zullen. 

Dit gcfprokcn hebbende , zo bedankte (leze Gecommitteerden zyn 
Koninglyke Hoogheit , voor de eer die zy genoten , ea beveiligde 
den zelvcn op de g^woonlykc wyze, door het aan hem ter hand^lTel- 
kn des vcrkiezings Aöc, gefloten in een GoudeDoosv en behoorfyk 
getekent. Hy deed vervolgens den Eed in banden van den Lord 
Cowper, die daar toe van wegens de voormelde Univerzitcit gcaiitho- 
riieert was i waar op de Gecommitteerden de eer genoten t van de 
Hand zyncr Koninglyke Hoogheit » als mtdc die der Priocefle van 

Wdüs 



M E R C 'U R I U S. i7y 

IVallh te mogen kuflèn j wcrdcnde 2y voorts in 'c Paleis van Sommer' 
fcth crefïèlyk ter middagmaal onthaalt ^ en ook den volgenden dag , 
door den Aardsbiflchop van Kéinterburry , by^den Koning ter gehoor 
Ingeleid , gunflelyk ontfangen 9 en van zyne Majefïeits befcherming 
verzekert. 

Wegens SchotUni dient hier het volgende aangetekent. De deta- 
chementen van 's Konings Leger aldaar » hebbende in *t begin van A- 
pril te BUin » behoorende onder de Provintie van Athol , een Kaame- 
ment betrokken, wierden den 7. en 8. door 't arri veeren van denóe* 
neraal Cadogan » en den Major Generaal Monteze , met hare Krygs* 
benden verfterkt^ invoegen alle deTroupen tot de voorgenome Expe- 
ditie nu by een waren. Het was byna niet nodig , om eenige magc 
van belang » tot het dempen der refteerende Rebellen herwaards re 
brengen; want zedert dit Klein Legertje zig aldaar bevond ,. zo kwa- 
men die van de omleggende Landen , en zelf van de GraafTchappeu 
uingus en Marr^ vrywillig hunne wapenen overleveren y en zig terge« 
Baoe des Konings (lellen ; waar door alle opftand tuflchen de twee 
Rivieren , Taj en Sp^ ^ fmoorde. Ziet hier deswegens den volgen* 
den Brief gecjagtekent 18. April, door den Generaal Cadogan uit //f« 
vtrnts naar Londen met een ÉxprefTe gezonden. 

ALle de Rebellen , bchtlven de Vafiklen des Graafs van Seaforth , en der 
Macdonalds ^die te vergeefs een fchuilplaats in de Eilanden hebben ge- 
aogt, hebben tig op difcrctic overgegeven , of bereiden xjg om dat te doen. 
De Kolonel Clayton fchryft, dat hy allede xo genaamde Camerans heeft ont- 
wapent. Glengary en Csq>och hebben aan den Generaal Cadogan laten bood- 
fchappen , dat xy met eenc volkome onderwerping lync ordres afwagten y en 
dexen avond gaat een party van hier uit, om bezit te nemen vas het Huis van 
Glengary, en om ïyn Volk en dat van Capoch te ontwapenen. De Hoog- 
landers van den Clan Renald bieden ook aan , dat zy hun geweer neerleggen, 
en zig ter genade des Konings (lellen willen» De Generaal Cadogan is nu voor- 
jieemens , om een Detachement in het Land van Sesfortb te zenden , en zelf 
toekomende maandag na het Fort WtlUsm te gaan , van waar hy een Detache- 
ment van 400. man, onder het gebied van den Kolonel Chomley , na het Ei- 
land 5ilji,, en de andere omleggende Eilanden, wil doen overAeeken , om de 
*" bellen die derwaarts gcvlugt zyn , onder te brenrai , ten welke dnde zyn 
.cellentic bevel geeevcn hem , om een goed getal Tranfport-fchecpen te rer- 
aardigen, die eerftdaags onder het geleide van twee kleine Fregatten zeil gaan 
zullen, zo dat men reede heeft om te hopen , dat de gantfche Rebellie bin- 
nen veertien dagen , toe eenemaal gedempt zal zyn , tot roem van den Koning, 

M m a tot 




a7ö E U R O P I S C H E 

wj^6. tot oer van lyiic Trónpcn , en tot welwezen van zyne Ryken. Ontc Troo* 
T^ay. pen zyn gilleren na Bordlam gcmarcheert. De Mackdonalds van Gdilav^ay opf 
" ' de Gr.cnv.cn van Badenoch^ en het V^olk van Lochaher ^^ die hun geweer wei- 
gerden over te geven, en zig t#n getale van twee of 300. man verzameld had- 
den , waar by zy het Volk van Capoch verwagteden, zyn door een Detache- 
ment van 300. Man geheel verltrooid. Men heeft het huis van dien Hecrvcr- 
bran4 > het Vee wcggenoomen , en h^t zelve onder 'onze Troupen üitge-» 
decld. , 

Onderwylen was den 14. April te Edinhm-g gevankelyk ingcbragtcn 
op 't Kaftccl gezet, den Marquis van Huntlcyj den Lord Railo, den 
Ridder Thomas Caddle, en den Heer van Tannacheéj zo mede dca 
2.4. uit Invernes en Ahberdecn , den Lord Makkcn^ic van Frazcrsdale, 
en nog jf. a 36. minder gekwalificecrdens; wercjendc dit gczclfchap , 
vermits hec Kafteel en Gevangenhui7.cn te £^tf»^«r^ vol zaten, in'thuis 

• des Grave van Winton geplaatft. De Rcbellifche Heercn Glangary^ 
Lochiel., Heppoch , Clan Renald , en nog verfcheide andere Rebel- 
Jen 5^ waren by den Generaal Cadogan, gekomen ; terwyl den Kolonel 
Cholmondley , met een Detachement naar't Land van be^ifort , en voorts . 
naar*t Eiland Lcwis ^ was gezonden \ om aldaar mede de onderwer- 
ping af te halen 5 desgelyks den Kolonel Claiton met 400. Man naat 
*£ biland Skj , ' en den Generaal Sabinc met een ander Corps naar 't 
EHand R§s , tot het geheel doen eindigen van dcten OpÜand , en 't 

. welk alles wel gelukte j dus den Koning een plcgtigqp Dankdag, re- 
gens den 18'. van de volgende maand Jijn^ deed uitlcnryven, inSvel- 
kc Proclamatie onder aodcre dezp Woorden: viceijcn. 

^IT7Y erkennen zeer dcvootclyk, en met diepe fentimentenvandankbaarheit^ . 
VV de grootc goedheit en barmher'tigheit van God Almagjtig , die ons heeft' 
verleent zyne befcherming en byftand, en die onze raadflagen en wapenen heeft 
dpen voorfpoedig zyn , in het dempen der laatfte onnatuurlyke Rebellie , in; 
dit Ryk verwekt, door goddel ooze en difparatc menfchen ,. meteen voornce- 
men om den Koning af te zetten en te vermoorden , onze Religie , Wettca 
en Vryhccden *t onderftc boven te kecren, en om een Paapfen Pretendent , ia 
Roomfe lupcrftitie tii dcfpotique principieu opgevoed > op den Throontc flei^ 
Icn. 

(A^ jjtH Töcfl onlangs de Weduwe van Atn(a) jongft onthalsden Lord Kcni. 
iJf,.i\o. mure, door den Koning, en door den Prins en de Prinfcflc van fT^I- 
^^^^s%. /^/> met ecip (b) milde gift bcfchonkcn wierd , het zig deze bedroefd 




M E R C U R 1 U S. ^7j 

de LacJy , tegens alle die by haar waren , aldus hoorcn 5 gi^edt CU\ 

xjn bit deze menfthariy n^elke men ons 1,0 hateljk, verbeeld heeft ^ en y om 
tt^ens haar te rebelleeren^ H mjn lieven man verleren heb ï hadden wj dit 
regt geu eeten ^ dan zjouden u^y zjf ongelukkig niet geweefi tjn r maar wat 
vervloekte Schelmen z.jn dezje Predikanten , die ons z,o lang bedrogen hebten i 
te/a$ temteerende IhtiheU zjn de goude Fianlche Leuizenl of zyn u^y alle 
uitzjinnig , dat wj dus lang z^ulk, een verkeerd gevoelen van den Kening^ 
en van degantjche Koninglyke Familie opvattedef 

HET Keizerlykc Hof bleef alle tocbcreidzelcn» maken, als of dt ?"'""* 
Vcldtogc regens de Ottontannifihe /^#*'/r eerlang zoude beginnen 5 ordön* * 
Bcerendc bare Troupen verfchcidc Kampementen te betrekken j na- 
mentlyk bv fVerfih^ byOnorhj hy Peterwaradyn ^ hy FutoJ^^ hy Beetfch, 
by Baja^ by Segedin^ by h^ek 9 oy Czjengrad^ en in Zevenbergen^ be- 
mande de geheele mngt y die den Keizer thans op de been had , en 
geplaatft was inde' Ooltenrykfe Nederlanden, Jtalien^ Sardinten ^ Hon-^ 
garitn^ Napels ^ en hci 'Duitfcbe Ryk , te zamen uit idj. Battaillons,, 
en 171, Efcadrons, ofte 172790. zo Ruiters, Dragonders, Huflaren,. 
als Voetknegtenj hebbende den Prins Eugenius ook eindclyk bevolen,, 
cm de toerufting zyner Veld-Equipagie te verhaaften; waar door men. 
aanmerkte, dat den Oorlog tegens Turkjen zeer na by was* 

Op Zondag, den i^. April, volbragt den Ambaflhdeur van P^rank* 
Tjk^y deflclfs lang verwagtc openbare Intrede bmnen PVehien^ in dezer 
voegen* Zyn Excllentic begaf zig na*t Kloofter der Minne-broeders 
van St Franfiscus di Paula , in de Voorftad' van de Favorita , en niet 
na het Dorp Ihxemdorf^ van wefc DorpdemeettcAmbafladeurs hun- 
ne Intrede doorgaans beginnen, wyl zyn onpaflèlykheit niet toeliet zo 
langteryden^ nemende hy aldus den Keizcrlyken Opper-Hof-Maar- 
fchalk , Prins Adam Franiois van Swaitfenbiirgdcmociteaf, omhem 
tot aan het gemelde Dorp l?^Are»r</w/ te komen ontmoeten. De Koet- 
zen, ten getalle van meer als 50. '^ namiddags ten vyf uuren 'm ordre 
gerangeert zynde,. 20 gefchiede den marfcb, met degcwoonc SoJem- 
nireiren, door de Italiaanjche Poorc ha *t Paleis van Buithani , her Lo- 

S;ement van zyn Ëxellentie. Hier, met den Opper-Hof-Maïfchaluit 
e Koets tredende , leidc hy^ den zclven in zyn apartcmcnt i en , na 
dat deze was v\ eggegaan , liet hy een Audiëntie by den Keizer ver- 
doekeO) *t wdk men hem den volgenden dag 's morgens ten t If uuren 

M ro 5 vcrgundej, 



3 




^78 E U R O P I S C H E 

vergunde; werdende afgehaalt door den Keizcïlyke Karaer-hcer Gra- 
ve Harrach, halfvvegen der trappen van'c Keizeriyk Palcis door den 
Prins van Zwarcz^enfiurg ontfangen 9 en tot in de Riddel-ïaal geleid , 
alwaar den Opper- Hof raeefter Grave van Lichtenftein hem verwcjlc- 
komdc , en toe aan de eerftc Antichambre des Keizers bragc ; wer- 
kende hier bejegent van den Grave van Zinxendorf, Keizerlykcn 
Oppcrkamerhecr , die hem voorts geleide tot in het vertrek des Kei- 
lers ; aan wien hy zyne Complimenten afleide, en daar op, ia<]ezeN 
ve ordre als hy gekomen was, weer uit het Paleis naar zyn Logement 
keerde. By de K eizcrinncn konde hy geen Audiëntie verzoeken » ter 
oorzaake dat hare regcerende Majeltcit in het Kraambedde lag j en 
dus moft hy dit uititellen. 

De Ryksvergadering te Regensburg j geen gering deel hebbende aan 
de wclftand van *t Duitfche Ryk , en in 't byzoncier aan die des Kei- 
zers, had kenniflè gekregen wegens de Geboorte vaneen Aards» Her- 
tog, en van de ge vreesden Oorlog tegens de 7ur\en 5 werdende deze 
bekentmaking , door den Keizerlyken principalen Commiflaris , den 
20. April ter publykc Diftature gcbragtj behelzende, déU KjnKeizjer^ 
Ijke Majepeit aan de Ryksvergadering deed weten de Geboorte van zjn 
Zoon Leopoldus^ Aards ^ Hertog van Ooftenryk.tf» Prins V4» Afturicn ; 
en dat hy , nadien de^e Geboorte niet alleen flrekie tot trooft van het Duic- 
fche R/I^^ maar ét!^ tot verdere voortplanting van het Aards Oofienrykic 
'Huis , niet twyffelde » of alle welgezjnde Patriotten Xfiuden Og daar over 
verbijden, en dit gelul^j van het Keiz^erljk^ Huis^ met bj^onder genoegen^ 
als daar aan veel deel nemende ^ verjtaan. Hier op wicrdnog dezen 
dag den Keizerlyken principalen CommifTaris, door den Keur Mentzjifen 
Dneéleur , óp deze wyze gecomplimênteert ; dat den nieuwgeboren Aards^ 
Hertog van Ooftenry k en Prtns van A ft urien, onder de Goddel)ks bescherming 
en zjien , ontelbare Jaten in gezjomheit moge beretk^n , en opu/apchen ter eerc 
Godes^ tot volkome genoegen van xjjn Keiz^erljke Majejleit^ gelukkige vetm 
hooging en onRerffelykje Glorie van het Doorlugtigfle Aardshuis , altoos duu^ 
rende vreugde en troofl van deszjlfs Erf • Koningrjken en Landen ^ mitsga^- 
ders van de Keurvorften , f^orflen en Standen des Rjfki , en tos fcbrik van 
den Erfvjand des Chrifielyken Naams j dat hy mag aannemen de Keixjerljm 
ke , Koningljkjs en Aards, ^ Hertoglyke Beugden , nevens alle de groote en 
heldhaftige dapperheit van x.jnen f^'ader ^ dat zjne Keizjerljkf MaU^eit , 
en dcsxjiifs Doorlugtt^ Aardshuis , met z.o vele Nafymelingen gez^egene 



M E R C y R I U S. 27P 

mogi légerden , waar do9r men vervtdt mag t,ien , fta verloop van vele Beu* 
wenj den algemeenen wenfch , Auilria erit in orbs ulcima Scc. d^t i/, 
Ooftenryk z.al hljven tot aan het einde der waereld\ ehdelyl^^ dat hetRyk 
van alle verdru^ktngen omheft , ^n in een meer kleeijenden fiaat gepelt moge 
Ufirden. 

Ook was den i jr. April op de Ryksvcrgadering , ten opzigtc van 
den Oorlog des Kcizcrs^ icgcns de Ottomannifche Porte^ opening gege- 
ven 9 belangende de volgende Pointen , waar over gedelibercert dien- 
de, om de hulp van 't Ryk te erlangen; eerllelyk, of men denKeiz^er^ 
in det.en gevaar tj kon toefiand van de geheel e Chriftenheit^ niet behoorde door 
een fyagtdadige hulpe bj te fpringen ? ten tweeden , of men die hulpe met 
Krygsiroupen of met Geld z^oude doen ? ten derden y hoe veel Folk e f hoe 
grooten Zomme daar toe diende bewilligt ? ten vierden , hoe men dit jecours 
op de hefie wjK.e^ volgens de Confiituiie des Rjkj^ fp^^dig z^oude te z^amen 
brengen? en ten vyfden, in hoe veel Termynen , en tot wat Plaatz^e dez^e 
Onder/f anden mojien gefchieden ? over deze Pointen fchreven de Ryks 
genanten aan hare Principalen ; en zommige een fpoedig antwoord 
ontfangen hebbende, zo wierd deze zaak den 8. Mey weder in 't Vor- 
flcJykc Collegie op het Tapyt gebrngt j wanneer den Prezident voor- 
ftelde , dat hy gecnfints twyfFelde , of de Heeren Gezanten zouden 
als nu, aangaande de bewufie zaak, van nader Inflru&ien voorzien zyn, 
en wesvvegens hy gaarne nader opening begeerde. Hier op verklaar- 
den zig eenige, dog niet alle de Standen, datmen zjfn Keiz.erlyke Ma^ 
jeffeit bedankte voor desi^elfs k^oflbann toefiel , reeds tot tegenweer gedaan j 
dat het genoegzjiam bleek, , dat den algemeenen Vjand des Chrtflelyken 
Naams de Er fanden des Keilers wilde aantafcn^ dat het ^ wegens *t groot 
gevaar de gamfche Chrifienheit over 'l hoofd hangende , z.o wel btllj\ als 
noodzjtkelj\ was j om ^ vertrouwende op God , den z. elven rjand onver* 
fchrokt ondtr de oogen te trekken y dat men derhatven^ in dez.e to gewigiim 
ge toefiand van zjiken , de Vergadering recommandeerde , om ten fpoedig* 
flen een nadrtikj^elyk bef uit te nemen 5 gereed zijnde de getrouwheit 
en liefde voor het Duitfcbe Vaderland te toonen , door ^t z^elve met alle 
iragrenj volgens de verdeeling vap de Matricul^ te onderfchragen. ^Zom- 
nigc Leden zeiden, dat dei.eKjfks bj (tand ^ na rang en vermogen der Stand- 
den ^ alleen in manjchap behoorde te gefchieden*^ 'dat het gitaldaarvanvaft' 
gepelt^ en de verdeeling ^ na de Matriculaire uitfchrjvtng vam yder ftand^ 
gedaan mofi werden i dat ondertujfchen elk. zjn aandeel behoorde gereed te 

hebben^ 




I tr i_^. 



aSo E ü R O P I $ G H E 

• Iday. ^^^^^ > ^^ ** Ol'Oe te kpnnen xxnitn , werti^éuirds men het noodig ücrdeél* 

t dej en dat dt Keiz^erljke Rez.idemieSuiW(Xtitï\ u/el de gelegen fis Plaats 

Jcbeen^ om aldaar Troupen of Geld te leveren. Hiör op fuftinccrdc ecnx^ 

ge Scanden ) dat^ dewyl de }^eiz^er met eigen geede Manfchap u/el v9or^ 

z,ieh u/as f z,jn Majefleit beter eenfpoedig enderfiand van geld , U gereedjh 

middel , als Trouwen benoodigde j v^aar over ter Ryks-vci^adcnng nicc 

aTidets te doen viel , als zig te vergelykcn , wegens de 4omme en de 

Romertnaanden : bedingende nogcans zommige Standen » ingevalleden 

Oorlog des Keizers tegen de Turken niet voortging ^ alsdan de pen* 

'inngen, door haar betaald ^ weder te reftitueerco. In 'c vervolg Haat 

ons te zien , hoedanig hec befluic dezer Ryks-vergadering opgemaakt 

zal werden. 

Hier regens kwam in^t begin dezer Maand teW^^^/^ccngefchrifr^ 
van den Pauflèlyken Nuntius Spinola , voor den dag , 'c welk zedert 
aan alle Kerk en Kloollcr deuren aangeplakt wierd, beveletide aan de 
geeftelykcn doorat geheele Kerkelyk gebied , om van hare Inkom ftcot 
ten dienft des Keizers , tot het voeren van den Oorlog tegcns Tttrz 
kyen^ de tiende van hare inkomften te geven. 

De afgezóndene, uit de Provintien van f^laanderen en Brabant j heb« 

bende aan *t Hof te Weenen inftantien gedaan , om antwoord te mo« 

"^gen erlangen op haare overgeleverde (a) bezwaarniflên , zo had den 

fa) xiei Keizer eindelyk, by forme van een Bnet', aan de Heeren Staaren der 

^****'* voormelde twee Provintien, of der zelver Gedeputeerden, deze Re- 

jtolutie, belangende haar verzoek, gelievea te gevea. 

Zeer Eerwaarde Vaders in God^ ^c. ^c. 

TNEwyl ik altyd teer genegen ben gewccft , om aan U byxondcre 
^-^blyken van mync Keizcrlyke en Koninglyke gunft en genade te geven, zo 
heb niet allecnlyk zeer gunftdyk ontfangcn de Gedeputeerden , die Gy my 
gexonden hebt; maar ik heb my ook zeer zorgvüldelyk ondcrrcgt van alle de 
klagten en bexwaarniffen , die Gy hen, in Uwe Gelooft-brievcn van den 14. 
January, gelallede aan my voor te dragen, het zy regens het TraSaat van Bar- 
rière in 't algemeen , het zy tegcns het 17, Artikul van 't gemeUe Traöaat ^ 
in 't laatft van het verlecdc Jaar tiiilchcn My , den Koning van GroüS-Brinam^ 
ftien en de ^Staaten Generaal der t^ereenigde NederUnden '^ gefloten* 
Na dan eeöé naauwkeiirfgc kennis daar van genomen , en de gemelde bc- 
" Xwaarniflèn rypeiyk overwogen te hebben ,' wil ik U V7cl zeggen , dat ik vaa 
den aanvang der Onderhandeling af, die tot het fluiten van het gemelde Tnfiaat 

vat^ 



M E R c u a I U S. ^f 

» 

trifi Barrière begonnen was > en gedorende den loop ran deïélve Ncgoctaticr «yif • 
^i^d te gemoet zag, dat dit Traémt in het gevolg eenigeongelegentheaenioud Af#^ 
kvnnen na lig flecpcn ; en de ïorg , die ik voor Uwe belangen had , deed mj ' 
de Eiflcben , waar op de Plenrpotentiartzen van de Staaren Generaal der fVr « 
éHrigde NfékrlawJem in 4en beginne aandrongen , ^Keer verre -verwerpen ; maaf 
^ndelyk oordeelde ik my v^ipligt om baave laadle Voorflagen , die vomeer 
gematigd waren , toe te (laan . xo wel om my te Icbikken na het zeer te<»ie* 
re gewrigt , en na den toe(tana van zaken van Ewrêpé » als in \ byzonder om 
des te eerder te geraken tot myn voornaamfte oogmerk , 't welk was , om U 
zonder langer uitftel » dat niet dan zeer nadeelig zyn kon , met myne wettige 
Heerfchappy hereenigt te zien* 

Nadien ik ondertnflchen nooh iets to zeer ter herten heb, nog neemen zal 
•Is om in Uw geluk en Uwe gemeene vetKgbeit te voorzien ■, en om in allef 
gelegentheden , na bet voorbeeld van myne Voorzaten ( roemrugtiger gedagte- 
nis) uitmuntende blyken van myne goedhclt, en van mvperegt vaderlyketee- 
dere genq;embeit, dieikakydzalbebondenvooreenLana , dat ik aamnerk als 
-een zeer groot gedeeke van bet aloude Vaderlvk Erfgoed van myn Doorltfg- 
t^ Hnis » te geven ; heb ik belloten ^ om aanuonds na den Héutg te zenden 
mynen Raadimeer van &aat » den Marquis van Prh y wel onderregt van my« 
ne mceningen , en van alle de middelen ^ die ik de bckwaawAe oondeel , -om ^ 
tJ alle mogelyke verligting te bezorgen , en om de gevolgen^ die Gy van de " 
gcheele uitvoering van 't gemelde Traébut van Barrkre y reeft ^ af te wenden ; 
als jdiede om met meer nadruk aan U te kennen te geven ^ hoe zeer ik U toe- 
genegen ben i en om den uitflag der Cómmiflie , waar mede ik myne Mini» 
mr j den Marquis van Prié belait ^ des te beeter te verzeekeren 9 geef ik U 
mitsdezen de vryheit, om uit Uw Corps een of twee Perzoonen te verkiezen, 
ten einde die zig ter zelver tvd m HolUwd mogen laten vinden , wanneer myn 
Minifter daar zal zyn , en dat zy aan hem alle de nodige verligtingen en on* 
derregtingen mogen geven , om nes te eerder tot zulk oen lang gewenfcht oog- 
merk te geraken. 

Vooir't overige verzeeker Ik U t dat Ik zelft in*t toekomende eene byzon- 
re zorg zal dragen , om alles toe te brengen, dat tot Uw welwezen in'tal^ 
gemeen en in 't byzonder ftrekken kan ; en om door de allerkragtigfte bewy- 
zen van myne teedere liefde aan U te doen bemerken , dat den y ver en de ftand^** 
raftisheit, waar mede Gy altoos de belangen van myn Doorluoig Huis aan- 
kleeft , My zeer aangenaam zyn , en altyd wezen zullen. Hier meede &c. 

Wiêrnm^ den x May i7i<. 

D E Demon omtrent FndrU^find 10 Nêmt^egen een Legerplaats gcfor- ^^^^ 
meert, en aldaar 1 jooo. Man by een gezamelt hebbeade , zo liet ha. der 
SCO Vicc- Admiraal Gabel, co den Gravc Sponcfc , den %t^ April uit ^^ 

N n dii 




i8* E ü R o P 1 S o H ïi 

dit Kampement 600. Man , onder gezag van den Overften Lüitebant 
Huitsfels , te Fndnk^ftad in Vaartuigen gaan ,. kours llclkndc naar Bra£^ 
msj een Plaats gekge» boven ChrtfUainia ^ maar des avoods keerde 
4dcn zei ven te rug, en deed zyn^ Volk *s morgens heel vroeg den 2^^ 
ter zyden van even gemelde Stad, een halve Myl van yWr/r*, aanLand^ 
ftappens welke opene plaats de Ztutcden rondfom gepalilTadeerti ec- 
nrgzints verfterkt , mitsgaders daar binnen een talryke bfezetting , ea 
een groot Magazyn gepiaatft hadden. De aan land geftapte Deencu 
hakten ten cerftcn een mecnigte Boomcn om ver , waar mede zy zig 
dekten ,. tegens de aanvallen der Zu^etdzx Ruitery ; latende wyders 
dit Retrenchemcnt niet 100 Man bezet y om te dienen tot een wyk- 
plaats, ingevalle zy het te kwaad mogte krygen , en trokken met de 
refteerende kleine Magt over de Brug van Mofch\ tcrwyl duizent Üfr»- 
z.e Voetknegten , eenige Dragonders , en vier Stukken Kanon, on- 
der den Brigadier Budde , \zn Fredrikflad ie Land nKde aankwamen. 
Ten 8^ uuren *s morgens begon men den aanval op Aiofch , heb- 
bende, om die te fevorizeeren, den Vice- Admiraal Gabel een gewa- 
pent Vaartuig heel digt aan de plaats gcbragt ; uit *t welke geft$idig 
langs de ftraaten gefchoten , en aan de Verdedigers veel fchadc ge»» 
daan wierdc* DcZwseden^ die^zig dapper verweerden, en meer ab 
leens hare agter malkander gemaakte affnydingen , daar zy zig tVJkcns 
.weer in poüuur fteld«n , verlaten moftcn , vielen eindelyfc te zwafc^ 
- wyl de Dcenen door drongen en hun noodzaakte zig alle, bcöaandeutt 
18. Opper- Officieren, en jfo. Gemeene, gevangen te geven 5 doeft- 
de daar door ook wel oooo. Zwetden , dié by Jousrut gcpofteert fton«>. 
d^n, naar ChriiipanU wyken , om zig aldaar wel te vcrfterken. Dp 
geheelc Dunfche Magt, na: deze ontmoeting , trok zig by een , trag- 
tende, was 't mpc^lyk, die der Zwteden by Chrifiiama in 't midden te 
krygen > invoegen den Generaal Lutzau, flaande met loooo. Manby 
- Brahernes , naar de kant van evengemcidc Stad, mitsgaders den GraveSpo* 

nek en denBrigadierBudder,icdcrmet 40C0 Man,langs bj zondere wegen, 
van Frcdril^ftad mede naar Chrifiiama marcheerden 5 houdende dca o» 
verften Schokler met nog een ander Górps, bdhande uit eenige ge- 
reguleerde Kompagnien, een party Noord t^e Boeren j en voorzien van 
«ier ftukken Kanon , de doortogten van Gelder en B^^^aJ^cft gcüoicn i 
waar mede Jiy den weg naar rirj^cr , de vournaamüe af togt voor de 
^.M^^^.^«, t^céncmaal affn^ed. 



M E R C tJ R 1 U S. aSj 

Dttntn , door deze zamcnvoeging , te fterk zynde gcvirordcn , 
*> begonnen de ZwetA^n op haar te rug keeren te denken y nemende 
derliarvreo, zonder veel tyd te fpillen , hunnen aftogt ter hand , zig 
•ccrflaandc , poco. Man fterk , tuffcheh Dramine en FredrUfiad: De 
Scai Cbri^Unia haddenzc zo dra niet verlaten , of men zag de Burgers 
weder in hare Huizen komen I en wierden de Landluiden, hebbende 
hunne p ligt zeer wel gedaan, vergunt te rug naar der zelvcr Wonin- 
gen te keeren , wyl men het Krygsvolk nu fterk genoeg oordeelde, 
om bet overige alleen goed te maken. De Dtenfche Overfténs , van 
den aftogt der Zweden kenniflè krygendc , vonden goed haar fpoedi^ 
oa te rukken. Den Generaal Lutzau was de «erfte die hen agterhaal- 
clc en rot ftaan dwong } waar op een hevig en bloedig gcvegt ont* 
fiond^ ja zodanig, dac dien Generaal, indien by geen mcrkelyke hul- 

Scbad gekregen, te kort gcfchoten zoude hebben 5 maar den Gravc 
ponek, jn dezen onzekeren uitflag te hulp komende , en de ZwedeH 
'm de zydc vallende , gaf hem lugt en ruimte , om de Attaque te her^ 
?atten« Veel Volk fneuveldc aan weerkanten , en wierden in 't najagen 
wel 140Ö. afgefnedene Zv'^^^m krygsgevangenen gemaakt ; retireeren* 
de haar gros tot aan zekere Rivier, waarover een brug lag, alwaarze 
zig weder pofteerden en een voor^kelig kampement bezettede. Vol- 
gens zommige berigteh zoude den Koning van ZM/e^/i, ziende dat 
zyne Scheepsvloot onmooglyk de beraamde ordres konde uitvoeren , 
weinig dagen te voren met een klein-Efcortc te rug getrokken , en 
dus deze Aftie door hem niet bygewoont zyn. Het zy daar mede zoo 
't wil, immers dit verlies bragt dt Zweden eenig^ints in engtej dog 
wierden wei baad ver lier kt van meer als 600^. D»m , waar door zy 
bun verderen aftogt ftaakten , en zig als gczegt weder pofteerden 1 
ftbynende nu geen van beiden luft te hebben , om malkanderen voor 
cerft op 't lyf te vallen. 

Terwy l dit bovenftaande te Lande voorviel ^ zo was de Zu^eedte 
Vloot» fterk if . Oortegfchepen en drie Fregatten, uit de Haven van 
KétreUkr^on in Zee geloopenj vertoonendczigin*t begin dezer Maand 
by de Eilanden Dragee % Bêrnholm, Stefens ^ en Meen\ 't welk aan dü 
Deenxje Hoofdftad Keppenhagen^ niet wetende werwaards bet de Zwe* 
den gemunt badden , al eenige bekommering veroorzaakte. Zy bievert 
den 7. en 8. in de Khger Begt ftil leggen, doende eénige Kano^>4cl%« 
teo in het Vkk de Rieg4 , en vier Ëooteiv race Volk Landen-, dog 

H ü % deze 




x«4 E ü R O P I S C H E 

t7f <* .deze wierden gerepouilèere. Aan alle^ Danzj Rjcgifipenten t m\ Lmd 
^^9' leggende, g^ men ordre, om* na de Zeekuften te niarcheeren^gelyk 

' ' - ' ook aan jden.Vice- Admiraal Kaas, dat, tci dï% óc Zu^eedfcht Woot 
naar de O^fixj^ mogt zciicn , by voor af de Steven derwaards hy ta 
wenden^ om te conjungeeren met den Vicc- Admiraal Gabel 9 aanwiea 
reeds een Advys jagt ten dien einde gezondea was^. . 

MfH^. Men heeft (a) voorwaards aangeroett, dat den Czaar v^xï JM^scavUni 
komende te DdniOz^ het Hmvelyk, tuflcfaen den Hertog van Mtkf'' 
bnhrg en eene Rn^fche Princefla , had doen voltrekken» N u ui mea. 
de oorsake dezer reixe van zyn CK^^tarfe Majpfteit wat nader ooderzoe-^ 
ken. \ Is bekent dat by ^ om zyn oogmerk te veiJcrygea, ^ altoos zeen 
verre uit^^ende Projedcn formeert, en dat hem, tot voltrekking vatv 
2yn. voornemen, veeie zaken zeer wel gehikken^ dus dezen Monaccb^ 
tragtende nog verder te reuflccren , 'met deszclfs veel jarige mgewik«- 
kelde Geallieerden by 't gecontraftcerdc te doen blyven , zig nu niet 
ontzag deze reiz«i te doen , om met zyne Vrienden mond aan mond ^ 
over de algemcene JV«^^^«. belangen , teaboucheerepK Men zagRo* 
ning: AugMiius van Pfhn.icn dien einde mede xc:Damtig^ vciichynen» 
en dejze twee Mojelleixen diverze malen malkander de vizitc g^ven» 
, tot dat den Czaar ten laatften zig naar Steitin begaf.;; alwaar hy. den 
Lf. May arriveei;de^^ ea.den.Koning van Pruiffclnn wilde afwagten , . oco. 
te zamen >, of wel yder afzonderlyk ,, naar fVismar te gaan %, zullende 
den Koning van Deennuirie»^ zyndc reeds in *t. begin van May re Gjc^ 
IkiSïétd^ en zedert te Cd/i^^ verichenen , alsdan zig ook daar laten vio<»« 
den, om, zó men verzekerde,, te vereffenen de zwevende verichillen 
wegens, de overgave van« Wim^ry. wajirtos de Zi^^dm onder de.hand 
groote. aanleidinge gaven* 

Zyn Cjc^mt/^ .M:4efteit , venwagtende te Déuu^g zyne nieuw ge- 
bouwde Galleyen.r. ontfing wel haaftxyding ,. dat dezelve (ot aan ïüênwgS'^ 
hergin genadert waren |. waarop by zig te poft derwjtards b^af, en den 
2. May, zyji^ verblyf nam< ten huize van. den Heer Negeliil t Uofraad 
en Burgermeellen Wyders gink hy. naar Krtmmitwt , . een fluk weegs 
buiten K^ffi/n^i^rfjccr., daar de grootfte Galeyen, vermits .de ondiep* 
ten ,. eenige Goederan moften ontladen. Oen 4. tegens > de middag 
kwamen twee kleine Galeyen ,. zittejnde den Czjur in eene derzclve ^ 
en dpn volgenden dag de overige, rockende te zamen 45. fluks , bia- 
«eih die SmSi Qf 9 C *s ;namiddagf ten .vier uure& ,h a&agoien aUe^despe 

derlyfc 



M E ït C l> R I ü S, ig; 

ciedyk foegefufte VaantuTgeo tor aum de zogenaaiqde fUÜMdfchi Bvpm 'r>^* 
▼arcn^ co ten vyf uuren den Czaar zig in eene der jpelvc begeven , de ^ ^^J* 
Steven wendende natr Uéonzjg j iüwaar een gedeelte *s morgens ten ' 
agjc Uliren by de Gsnxje Brug verfcbeen , en van de Stads Wallen met 
i'fa. Kanonfcboten verweilekomt , mitsgaders zyn Cz^oéorfe Majefteit 
des namiddags door den Koning Auguftus vai) PÏUtn^ en door alle des- 
xelfs faoogeMinifters,ontfangen wierd. 

Het verbly^ van den Ciaapce DamxJg was aandfe Regeerïng gecns^ 
zints voordeeligi wy) zyn Majefteit beeeerde, dat zy zouden toeftem* 
men deze ondervolg^nde nauw ingptrokkc Atty kelen van preten:^ie. 

X- FYAt de Stad Dmntzik alle Correfi>ondèntic en commereiè met Z W^r«r 
Aaloude doen ophouden , en dat men zo lang als de kcyg duurt , oodef 
■war voorwendzcl *t ook zy , geene goederen na ZwefJem zal voeren ; wis$^ 
lial ven een I^^cf Commiflaris , met twaalf Man I by de Jli»jii^r/iri&4»^ 
den gelaten , c^n alle Scheepen te vifiteeren. \ 

z. De Stad zal vier Kapers , ieder met twaalf ftükken Gfcföiut en jo. Man,. 
fot het einde van dezen Oorlog onderhouden. 

3* En op ds^ men verzeekert zy , dat dit in der daad gefchiedc , en dat de 
Kapers doen wat haare pligt is , zoude, op ieder van de zelve een l?*^/ Offi-^ 
cier, en eepige Matrozen.^ toediende van de Stad gezonden werden. 

4. Dog indien de Stad tot het zenden van Kapers, niet rezol veeren konde 
zo zoude die , voor deaclvcr uitrufting loeooo. Rytsdaaldcrs geven , en die 
Kopers , als ze tot I>éÊMtMk kwamen , met levens-middelen voorzien « en een 
teder, na den aard van zyne bediening^ Soldy betaalen^ 

f. Indien het zyn Czaarfe Majefteit nodig agtede eenige Ammunitie of iets 
anders., dat^deidve nodig^hadde , voordeüelft troupen te doen tranlporieeren 
zal de Stad Dsnfxik gehouden zyn ,, de zelve mer twee of drie Scheepen toi 
K9^enbéig§9 te helpen. 

Als na de Stad, diezig düs 1^^ tegensdè NoorJze GeaHieerden zeerpany^ 
di^ heeft> getoond 9 in dezen gewillig was , dan loitoudezyn Giaarft Maje- 
fteit detelve. in genade aanneemen, en des zelfs Territoir zonder inquartiering 
laten;, maar anders zoudezyn Czaarft Majefteit genoodzaaktzyn> dezelve voor 
Vyand te verklaaren». 

Den Raad ; . en a)ie dé Cöllêgien van dè Srad ' DMtzjik 9 <Iêzen EiTch 
MD zyn Czaarfe Majefteit rypelyk overwogen hebbende» kpndedezcl» 
ve geenffints toefiaan > liever willende hunne Stad ten iiitterftienverde» 
4^en9 als dat te zuike epceraapte pretenzien zouden accordeeren, B- 
ymweli wyl d$ WUTelvaUigheden van den kryg aan nkmant voqr detl : 

N n 3 docc. 



^8t E U'RI O P I S^C^ E 

iTCd. doet hopen, en agc gevende op de tufTchen^ipraak van Koning Auga* 
^^^- üüfi , zo wierd dGi\ weg des Vredes , door een eej;ly.k accoord , iogefla^ 
^ '*" ' "gewi behclzjcniic tenvoorna*inft&ö|y4«^<^^&^l>aotzik.4^ii ^^wComt/ï 
J^efteit^ IQOOOO.' Ry.hditdd^l ophrtn^en^ haren Ko^phéwdel ^ gtdmtrcndê 
delgen- Chrlog tuffchen ^r.Noofdte Geallieerden en den- VLoningvjufiLvetX^ 
den 9 gefiremt bijven ^ en dat z.jn Poolfchc Majefteit vierKrHtjfers^ om de 
kliften en den kfiephandel te beveiligen^ betergen teude. 

NEOBR- , Den z, May arriveerde uit Vf tenen in V Gravenhage den Heer Ja* 

XANöEN. cinthus Joicfus d'Alega en CrufarCi Kcizcrlykcn Kamer-Dienaar , ex* 
pres afgezonden y om eeril aan haar Hoog Mog. en dan roorrs iias 'c 
Hof van Groot-^ Brmannien te gaan ovei brengen de bekenrmaking , 
wegens het gelukkig in de kraam bevallen der Keizerinne van een Aarts- 
Hertog. Dezen Expreflcn , vcrzelt door den Baron Heems, Minifter 
des Keizers ) ging den Kekterlyken Brief, (4) voorwaards reeds ingc. 

1^* M4* ^^^&) ^^ den L^rezident van h^ar Hoog Mog. Vergadering overig 
veren \ en was deze tyding alhier zo aangenaam , dat men den zelvea 

/ met een Goude Keeten en Medail je , ter waarde van 600. gulden ver- 

eerde. Weinig tyd da«ïr na wierd aa4) haar Hoog Mog. nog een diergelyke 
boodfchap gedaan^ te wetdt), dat de Koninginne van Fertugaat^ den 
%. May , gelukkig ter Waerelt had gebragt een Prins Don Carlos 
geheeten. De Prins Don Emanuel , broeder des Kónings van P^r/iv/^ic/^ 
hebbende zig zedert een geruimcn tyd in s* Gravenhage opgehouden 9 
vertrek den 8. May 's morgens vroeg , uitgeleid door den Grave Ta« 
rouca^ Ambafladeur van die Kroon, tot aan de Meerdyk^^ naar Frank^ 

Den 17. May overleed VAmfierdam^ in den Ouderdom van SS.Ja« 

ren, drie Maandenen xu Dagen, den Heer Mr. Joan Corver, 

Burgermeefter der gemelde groote Koopftad: van wiens gedenkwaar« 

0>) «rt djg heerlyk Traöcment, (&J. onlangs aan de voornaamfte Leden der 

«12^ Regeering gegeven, wy voorwaards omftandig gelproken hebbeo. 



y u N r. 



M E R C ^ «. t U 8i ;a-87 




f 



V NT. 



MET arrcft van*t Parlement te jtix^ Condemnccrcodc de Dccia*» vrank- 
ratie ran den 14. Maart desBiHchops van Itul&n , weswegensivj ^^*^ 
(/i) voorwaaids mcldingc gedaan hebben , magmcn wclhetaanmeike- («) »>* 
lykftc noemen, dat lot nog toe tegens de berugte Pauflelyke Confti* W-Miv 
tuiic. uitgck9men was j want in dat Arreft durven de Advokatcn dc5 
Konings, onder meer aiHlere ichérpe exprefficn, zeggen. 

DEie Prelaat, to pryswaardig wegens de luiverhcitvan tyne xccdcn , nïct 
mm agtbaar door zyne godvrugtighcit, als door het voortrefTelyk Carader 
waar meae hy b€kleed ts , heeft ïig egter laten verraflchen door de ejcrfle bc- ^ 
weging van xynen yver ; en , 20Qder met bedaartheit genoeg de gevolgen van 
Ttyn doen te ondcrxoeken , hceflfliy ïyne Declaratie by wyze van Mandanent 
ütogeven. ^ 

• Wat is men te beklagen , wanneer men met eenc godvrcczende Confclentfc 
en eene Godsdtenftelyke Ziel , opgetrokken is in Scholen , daar men , als hot 
^ezentlykfte hoofdftuk van de Religie , wil doen doorgaan de blinde en on- 
bepaalde gehooriaamheit aan den Paus ; en daar men zig verpligt agt grondre* 
edelen fiaande te houden , (Irydig met de Regcen tan dit Koningryk en met de 
H. Vrvhcden van ome Kerk. 

Zodanig is de gefteltheit van den Prelaat van wien wy fprecken ;< opgevoed 
lil deze droevige vooröordcelcn , heeft lyncn yver hem verder gcbragt als het 
behoorde : en gclyk als een daad , die men niet rypelyk genoeg ondcrzoct heeft, 
eene tweede b^na onfeilbaarlyk na zig. trekt , uo beeft men wel haait, na de 
cerfte Declaratie^ een Mandement van den 2v. April laatftlcede zien te vopr- 
fchyn komen , waar in hy , na dat hy een gedrukt Gcfchrift der Sorbonne, 
' waar over hy klaagd , gewraakt beeft , daar nog by voegd , dat dtc Gefchrift 
Ketters is , indien men het vcrftaat in dien zin , dat de gelovigen niet verpligt 
•2yn, zelfs nu, ont zig aan de Conftitutic Unigemtus van onzen H. Vader .den 
Paus te onderwerpen , voor zo veel aangaat de vooroordeeling der loi,. SkI- 
lingen , die daar in gewraakt xyn. 

Het zoud te lang vallen art geen- ia dit Mandement vervat is , op te halea; 
maar deze laatüe Clanzul « die wy zo even aangeroerd hebben , heeft ons %p 
gcwigtig toegefcheenen , dat wy zouden oneenen te verraden, het geen. .wy. aap 

de 



488i EUROPISCHE 

,^,^ dtmti rzn den Staat, en aan ons lelvcn fchaldig zyn, indien Vfj temetlHt^ 

J9mj. *wygen vcrby gingen. 

»■ f I Immers, Myne Heeren, ,wat is den tin yan deie rampzalige Claafal? is het 
niet voor Ketters verklaren de geene die metnen , dat men met verpligt is tig 
blindelings aan de Conftittttie Vmgtwttm te onderwerpen? 

W/^^en, en Wy zullen altoos roem dragen ftaande te lioiiden ^ dat }e* 
tos Qiriftns , en tia hem St. Pieter en vpMt Opvolgers , den hoekfteen zyn , 
waar op dat eroot en dat heiliff Gd)oaw , de Kerk , gegrondveft i%. Wy we- 
ten, dat aan hare Stoel het middelpont der Eenigheit geplaatft is, ea dat tydc 
voortrcfFelykfte en agtbaarfte Rcgters van ons Geloof xyn. 

Maar Wy weten bok , met St. Jan> dat de Muur van de Heilige Stad tw«alf 
Fondamenten heeft, waar op gefchreeven ftaan de Namen der twaalf Apofte* 
len van het Lam : Wy weten* met den H. Paulus , dat de Geloy^gen de Bar* 

Sers en de Huisgenoten 2jn van het Huis Gods, gebouwd op het Fondament 
er Apoflelen en der Biflchoppen : Wy weten, met den H. Gprianus , dat 'er 
maar eene Kerk en een Bifdom is , verlpreid onder de eendragtige meenig^e 
van alle de Biflchpppen. Bfifc9f*tu% amu muhorum Efifi9f9nm c^nurdi umme^ 
rofitafe diffufin: Dat zy, door Jezus Chriftus zelf gezonden zynde, omdeGe* 
"^ ü^en te onderwyzen eÉ te vverKgten , en aangetteld tot Rq^vm't Geloof 
en JBeW'aarders der Overleevering , hunne Magt alzo onwnkbaar is , als tya 
Woord , tn dat men daar aan geen inbreuk doen kan , zonder het Gebouw 
van de Kerk tot in hare Fondamenten te trefièn. 

Daar van komt het , dat de Biflchoppcn in *t Jlftr 1 7 14. vergaderd , zig van hunne 
Jurisdiöic bedienende , om het Geloof van hare Kudden te verzeekeren , ee« 
oordeeld hebben , dat zy moeden ontvouwen het geen de Conftitutie van c&a 
Opper-Priefter in de veroordeelde Stellingen twyfèTagti^ kon laten, en dat alJe 
de JParlemènten , yverig over het Gezag van onze IConingen , en bezoigd om 
de getrouwheit hunner Onderdanen , en de Jurisdidie der Biflchoppen zuiver' 
* en volkome te bewaren , tot de behoudenis der Geheiligde Wetten van dit 
Ryk, verfcheide bepalingen gemaakt hebben , omtrent de aanneeming der Bulle 
van den Paus. 

vergeefs zyn, dat het 
Koninglyke geregtighdd deze 
latigde ? en de overeenftemming van twee zulke ontxaglyke Mo- 
gentheden , zoud die niet voor den argwaan en de befchuldiging van Kettery 
kunnen dekken de geene, die meenen dat zy Z4g aan de Conflicutie niet kun- 
kunen onderwerpen ? als bctrekkelyk met de wyze voorzorge , die men in dit 
Koningryk genomen heeft. 

Hoe ! dit gedeelte van zulk een agtbare Ordrc , deze Biflchoppen t die xo 
lang voor de voeten van den H. Vader ge]<^geu hebbende , hem emdelyk ver- 
zoeken^ dat hv oploflc het geen zy v\ zuHc een voortreiTelvke en verkeevene 
fioffe niet wel kunnen bevatten. JJie DoorlURtigc Man ,. (te weten de Kar- 
dinaal van Noailles y meer eerwaardig door de hcilighcit van zyn leven , als 
door het getal der uitmuntende Waardigheden 9 waar miede hy vcrfierd is ^ is 

dfe 




* M E R C U R I ü $• 289 

die <Un een Ketter ? En moet hy met den Vloek geflagen word» ; My , dien 
%yue Deugd , dien zyn Geloof, diea xyne Leere hcbbm doen plaanen «m't 
hoofd dec Kcrkelvke xaken van dit Koningryk ? • 

' Dusdanig oordeelde men niet in de prcmltive Kerk. De H. Biflchbppèn, 
die dcïtelvc uitmaakten , verenigd doojr cene levendige en itgt Chriftclyke Ifef- 
dadighete , wagteden tig wel Sie heilige en dïe dierbare Ecnigheit te breeken , 
om'eene verfchddeoiieit van gevoelens, die de algemeeiie Kerk' niet béflift 
had« ' 

-^ Zo kanteden tig de Biflchopen van Aiic lang tegens Paus Viöor , en in 
^erwil van't ontzag, dat men altyd in de KerTc voor de Deciiicn der Opper - 
Pricfters ^ehad heeft , bleven S. Irencus en andere met hem vereeuigd iai de - 
gemeenfchap des Gelooft , en xy telf wierden niet aangemerkt als afgezonderd 
Vim de 'Roomze Kerk. 

^ Zo bleven St. Cyprianiis en de Biffchoppen van j^u^t , , die zulk «en ftry- 
4% gevoelen , tegens dat van Paus Steianus flaande hielden , verre van voor 
Ketters te worden gehouden , altvd in de ecnighdt , in unèférrt manfentMtiegd 
&♦ Auguftin: an het geen de liefde van die eerftc tydcn toond, en wat Het ge-! 
éng run onze tyden wezen moeft , zeide St. Auguftin , verre van die gevoe- 
lens te veroordeelen, dat nicategenflaande de deciiie van Paus Stefahus, de ge-* 
voelens nor verdeeld waren geweeft zonder «vcrbrceking van de Vreede, Jahm' 
Féue^ tot de decifie toe van een geheel en algemeen Concilie. 

Zo, eindelyk, kanteden zig St. Bazilius en de BUTchoppen van 't Ooden te* 
gensden Paus, in*t berugt verfchil over de drie Perzoonlykhedco ; en, verre 
van gcfcheiden te worden van de Catholyk'c Kerk , haalde hun gevoelen het 
over , jen het Geloof van St. Bazilius , is nog het Geloof van de Kerk &c. 




Het Fr4xr/^iE^ Hof fchecn als nog niet te kunnen befluiteo, om in te 
^lligcn het verzoek des Gravc van Stairs , GroH -^ Briitémnifchen Mi« 
tn&tXy tot bec vernietigen der nieuwe Mardjkui , en de verdere ver» 
woeftiog djer oude Duinkgrkj^t Haven ;. . weswegens den Hertog Re** 
£enc zigeenigxiau verlegen voad^ nieckonnende een bekwaam mid«* 
del uitdenken, op wat wyze by:bet GrpóifJSrUtdnnifeh HoB dezen aan^ ' 
gaande genoegen geven zoude. Hier by wierd mee verwondering^ 
openbaar , dat de propozitieh van cene Mediaiie , door dèa En^elfcÉen ' 
Gezant aan de Ou^mAmifche Pêt^y en zelf 4» een particuliere Audieh<^ ' 
tie by den Sultan voorgeilelt , om zo wel roet de rtmuwen cene • 
Vrede te bewerken.^ ak de vicfcIiiUeii met andere Chriften Mogédt* 
heden nSit ctoen*, waren aangenomen^ liever willende zien^ en waar 
mede htt Franfcht Hof zig flauccr^e, dat de7llr<^lf«mldlen^^yl4^i'a/f« 
trokkenj.tot het maken van eene diverzic icn voordede desKonings 

'' * O o van 



y 




ifó EUROPISCHE 

vad ZwiJiB i asm welke Majcfteic men nog lo veel affiftemie Ueef 
doen , als den Staat der zaken eenigzincs wilde toelaten. Ook betïgte 
den Zwndxjm Minifter alhier aan den Hertog Regent , dat de Vloot 
van zyn Mceller^ fierk xi^.Oorlogfcbepen , leutegens de kullen vaa 
PpliH ondernemeo, en zig ^ zo 't QK>gciyk was, van d*een of d*ander 
Zeehaven verzekeren wilde, ten einde daar door den opftant derQe« 
confedereerde PêUn te favorizeeren } welke zig niet zouden ontzien ^ 
by aldien zy het te kwaad kregen ^ om de huipe der Iwrken in te roe-, 
pen. 

' Den 14. Mav deed den Zwadzjm Baron Sparr zyne openbare zeer 
pragtige Intrede binnen Pétrjs , en genoot den 16. audieotio by den 
koning, mitsgaders den volgenden &g by de Hertoginne vanBerrv; 
fptAeerende zyne Commiffie , om , door bet een of ander middel , 
kragtigc fecourflcn te verwerven, tot redding des Zurr^ycMKooings^ 
uit deszelfs tegenwoordige gevaatlyken llaac. Hier toe fcheen bet 
FMnfehi Hof 5. principalvk owi de OêimMimifihe Pm€ te beguoft^eo »: 
niet ongenegen % maar het Hof van Rmmw deed onderwykc» aan alle 
Roomsgezinde Mogentbeden , ^ wel VooFotmcntlyk aan FrMknk 9 
zeer kragtige Inftantien doen , om de gedreigde Invallen der Tur^ ^ 
iozonderheit (cgens Itdiin , te willen helpen weeren » en de voortgan» 

gen der Oweloovigen , door kragt van \y apenen , te üaiten 1 heb* 
ende den Koning van Sicilitn ten dien einde ook eene zyner Miniflefs^ 
van 't Cabinet herwaards gcfchikt, om te bewerken de veiifsheit van 
h4li€n tegens den Tork^ of tegrns alle de gene , die de rnu van dat 
Geweft zoude willen ftoren« 

Den Hertog de U FVniliade , moetende in \ kort als AmbaOadcur 
TMX Rêmm vertrekken, had ordre, om zig eenige dagen t^ Tmtm op 
te^ houden , alwaar de Minüter^ vao de voomaamfte fnUisémféhe Mo^ 
gentbeden ook ftonden te verfefcynen^' mei wion hy de nod>ige mexki« 
rqs« overoenkomftig merde Intreften der temeenè zaak, en van ydier 
in ^t particulier, 't zy tekens de Turkien oltègens ymant anders, mott 
helpen benmen. Vfu ttitflag dit werk zd vöorebrei^gen , lateir wf 
aan den tyd bevolen. 

Onder die gene, welke over malverzatien oeatreni's KoningsGeld*' 
middelen nog gevanMn gezet waren, telde men de >)eeren QHmer- 
gni, Moufle en Mamlly | dog niet zo zeer over éknt deel iiv de Pag» 
ten hadden gehad , maar Om dat zyeen vertoog durlde niigewn ^' 

bc« 



M E R C U R I ü S. ^i 

bcweerende daar in de fchadélylibcic ten opzigte der grooie onkcflcnf 
die die nieuwe Gerigtshof maakte ) wiens agting xy in*t algemeen» 
neve» het faczo^ des Hertogi van Noaille^i en dat van den Heer de 
Coudray in *t byzondér , iperkdyk benadeelde. De afTcbrtften van dït 
vertoog dagtraen in den beginne, dat door een groot g^al 'aanzienly* 
'lu Kooplieden zoude ondertekent zyn geworden. ^ dog deze weiger* 
den zulks te doen , latende alleen de eer daar van aan de voormelde 
drie Perzonen, 

Madr over niemand was tot nu toe meer bew^itig oncftaap , ais 
over den Heer PapareU hebbende hy , volgens 't geene het Gerigcs* 
Hof tot zyn latte vond , abzoluit de dood verdiend } zendende , om te 
coonen dat dit ernft was , den jo. May een Deputatie aan den Hertog 
Resent, eiflchende Executie van de gevelde Sententie , of dat anders 
de keden van dat Gerigts-hof hare bedieningen zoude tnoeten neerleg» 
gjCQ. Hier op wierde in 't begin dezer maand provizioneel zyne Meu* 
mcn^ Paarden t en andere goederen publyk verkogt , en de Ptnnin* 
gen f dur van komende , in *s Konings Kafle gebragt;» Men eifchte 
van hem, behalven het Vonnis ter dood , eene TOete van i ocooa L't* 
vres, en nog een Vergoeding van loStfoooXivres, welke hy den Ko* 
aii^ te kort gedaan, envandeSoldyen der Officieren afgeknevelt had. 
Zyn Schoonzoon, den Marquis de la Farre , Kapitein der LyfVagt, 
geen Pardon befpeurende, verzogt en kreeg van'tHöfdevryheit, om 
zig naar elders te begaven i maar de meergemelde nieuwe Gerigt*- 
kamer, zulks vernemende, beval hem te blyven, en eer ft rekenfchap 
te doen van de goederen , door zyn Vrouw by Huwelyk hem aange-' 
bragt} Invoegen dezen.Heer Marquis, tragtenide zvn Schoon*vader ni^ 
ver m o gen te redden , daar door zelfs in onaelegcDtheit geraakte. Ein» 
deiyk , na een nieuwe overziening der befchuldingen ten kfte van Pa» 
parel , en dat de Gerigts - kamer zyne vrylatine niet konde toeftem- 
men , zo wierd egter uitftel van Executie « tot des Konings mr erdet^ 
larigheit, tan hem verleent) moetende hy geduurende dientyd zolan» 
;e gevangen blyven. Xtkettn Mr. Ie Bout , eerfte Commis van dep 
leer Charpentier, en gewezen Leverancier van het Rund-Vee , dat 
voor *s Konings Legers geflagt wierde , was door de g^emelde GeriEts- 
katnervon Juttitie gevonnift ki eeaGeld-»bocte vanfoooo. Livres, net 
doen van een Üpn^rMf Anawde^ en een banniflement van negen jareoi 
vermits hy vaUche Paspoorten gefoumeert , en minder OiTen , als by 

O o-a verpli^i 




fi 



19* 



EUR OP I S C H t 



• 

•71 tf. verplfgt Wfls , gelevcrc hac?. Deze Hon^n^Ahle ^mende gtfchitdc met 
7*»> een (Irop om den hals, en een brandende Waxkaars in de hand, bid*- 
dende op bloote knicn» voor of in de Hoofd-kerk, God endejuftide^ 
om vergiffenis. De Leden van dit Gcrigts-boi wierden daaglyks^ door 
een groot gcta| voorname Perzoonen, öpgewagt, en aangczogt, dat- 
ze de gevangene geliefden gunftig te zyn , fparende geen geld , töt 
vcrkryging van vryheit, of ten mipften tot een zaftc behandeling. 

Den Mnarfchalfc de TefTcé, hebbende vari den Hertog Regent ver* 
zogt , om zyn overige Levens- tyd in ftilheit büiteti op deflclfe Land- 
eoederen te mogen ilyren, had daar toe permiilïe gekregen v afftaande 
oy die gclegentheit zyne bediaiing j van Generaal der Galeyen , aan. 
den Ridder van Orleans , natuurlyke Zoon des Hertogs Regent-, mits. 
reftitueerende een voornaam gedeelte der Penningen., door gemelden. 
Maarfchalk de Tefleé, voor d^t Honorabel Ampt uirgefchoten. ■*- 



GROOT. 

BRIT- 

TAM- 

mEN. 



DE merkwaardigfte Z^kcn, der Parlements-handelirigen van Grooe* 
Brittannicn , moeten hier wedf rórti voor af gaan. De Bil , om uit bet 
Lagerhuis te fluiten alle Perzoonen, die Penfioenen van de Kroon trok- 
ken, wicrd den 29. May voor de tweedemaalgctezcnj cnmcnmaak* 
te eenigen voortgang in de Bil , tot het benoemen van Coramiflariflen, 
die onderzoek zouden doen , omtrent de Goederen der Verraders enz. 
en waar óp het Lager-huis zig adjourneerde tot na de Pin?cter-dagen. 
Dezen dag lasmen A^oor de eerileraaal in'c Hoogerhuis een hü^ omdc- 
Roomsgezinde te verpligten hunne Namen en Goederen te iatentRe*. 
giftreéren , behelzende,. 

•T^At-, nadien de Papïffèn ccne OHnatnurlyte Rebellie lii dit FConingryï gaan- 
A^dc gemaakt, en de mecftc van hen daar in belang genomen hebben, nict- 
tcgenftaande de vryheit en befcherfning, die zy onder de Regeering hebben ge- 
noten , en de boetens vaa verfcheide Wetten , waar van zy ontheft zyn ; en 
dat , nadien zy gctragt hebben de Ryks-gcfteltenis om te keeren , Jén Ko- 
ning te onthronen en te vermoorden ,. en ^ Pausdom in te voeren, waar door 
de Natie, gebragt li gcwecft in leer groote en onnodige korten , het- redelyk is 
hunne Landerycn cenigè vcrcoeding daar voor deden ^ En dat nadien ay, vol- 
gens hare Grondregelen, af kecrig zyn vandeProtcftantfevaftftdlfng,.«ndatzy 
' nieuwe aanflagen ijedenken , om eenen Inval voor Uithecmie te begunftigea, 
derhalven geordomiecrt. word , dat de geene die de bclydcnis doen van de 
Roomfc Religie , of die opgevoed zyn in dat Geloof, of wiens Vader of Moe- 
der. Papiflcn xyn , en die op of voor. den oerfteu December 1716. deEcdcn van 

Afiweering^; 



M E R C U R 1 U S. ^9j 

JSfiYrémng niet ondertcekcnd , gehouden wl iyn hare Doop- en Toe-namen i7i<» 
te doen regiftreercn , mitsgaders hunne Landerycn , met uitdrukking in welke Ju»/. 
Parochie ly geleegcn zyn, hoe veel zy 's jaars opbrengen, &c. en dit alles op - 
den Eed van twee geloofwaardige Getuigen. Voorts dat twee Vrcde-Regters 
genoodzaakt zullen zyn y hunne Nafncn op het Regffter van ieder Perzoon te 
onderfchryven , en dat ieder van dezelve, by verruim van dien, twintig Pon- 
den zal verbeuren: dat de Klerk van^ de Vreédc-regters gehouden zal zyn, een ^ 
parkcmente Bock of RoHe te hebben tot deze inteekening, om dat in allcge- 
i^entheden te kunnen nazien: dat zodanige Papiften , xlic over Zee zyn , tyd 
inllen hebben, tot den eerllen Maart 1717. om dcEedcn'te doen , en hunne, 
Namen en Landen te laten regiftreeren; en dat, ingeval van verzuim of bedrog, 
de ovcrtreeders alle hunne Middelen zo wel Reëele alsPerzoneele zullen ver- 
beuren , te weten twee derde voor dea Koning , cit een derde voor den Aan- 
brenger, cca Protcftant zynde* 

Den 6*. Jany wierd in *c Lagerhuis voor de eciftc maal gelezen de 
Bil 9 om. de gevlugte Rebellen I Forfter en Makkintosh, overtuigt aan 
Hoog Verraad te verklaren ; en waar na het zig tot den 10. adjour- 
öeerde. De Lords Scardale en Duplin, op borgtogt, door 't rcgc van 
Jiékeas Corpus j nu ten einde geloopen^ en uit den Tcu^r gelaten, be- 
geerden voor des Konin^s Bank , dat hare Borgen ontflagen werden, 
^" VYj gelyk voorheen , in*t Hoogcrhuis over alle voorvallende zaken 
SccuHnen mogcen ) dog de Regcers vertoonden , daar in niets te kun- 
nen doen^ voor den volgende dag 9^ wyl den Procureur Generaal ab- 
zent was, begevende zig vervolgens naar *t Hoogerhuis , in 't welke 
de bovengemelde Heeren den 10. reeds zitting genomen hadden, om 
over dit geval te klagen. Wcgens'deze zaak wierd crnftig gedcli&e- 
reert» en bragt den Hertog van Bukkingham by die gelegcntheit op 
het lapyt, dat deze Pairs, hoewel nog niet i'eencmaal ontilagen, eg- 
ter geregtigt waren » om de Vergadering in alle voorvallende zaken 
te affitteerenj. dus men ordonneerde ecnige oude exempelen van dien 
aart na t« zien, inzonderheit die van dcn<Jrave, nu Hertog van Mar- 
bourg , den vorigen Gravc van Scarsdalc , en den tegcnwoordigcn 
Grave van Ailesburyi invoegende rczolucien dien aangaande uit de 
tcgifters genomen en geleezen wierden: maar de gevallen kwamen in 
aUes niet over een , om dat men de Lords Scarsdale en Duplin toen- 
maals had gevangen gezet , zo w«l uit kragt van de gcm^ene We^ , 
volgens een nieuwe Parlements A&c , als uit kragte der toelating van 
't Hoogerhuis. Hier op begeerde men het advys van de prczenre 

üo 3 Rechters, 



^9* 



EÜROPISCHE 





Rcchtcr^j -C{;rftelyk ten opzigtc vm de wcttightit ofonwettigheit hjH 
rer detentie, wyl zulks alleenlyk was gefchied op Suppozhie v«n hoc 
Verraad i en ten tweeden, op wat wyae men haar van Borgtogt h 
ontflagcn. Den Baron Pricc, voor wien de Borgtogt gepaflèert .wts^- 
zeide, dat de A de van Habeas Corpuj geen onderfcheic Eoaaktc tu(^ 
fchen een Pair van 't Ryk en een Lid van *t Huis der Gemeente t dac 
de Rechters flcgs maar behoorde te reflt&eeren op het tydelyk voort- 
brengen der bovengen^eide AGtc , mirsgadefs of bare misdaden hoog 
Verraad uitmaakte of niet, cn*t v^elk aan haar alsdan niet (lond uitte 
fpreeken } *t zelve zeide ook den Regter van 's Koning Bank , den 
'Rcgter Powis , en den Opper -regter King. Hier op beweerden de 
Graven van Abingdon , Nottingham en Ailesfort , den Hertog van 
Bukkingham , den Lord Guilfort en meer andere , dat men de over* 
.weeging dezer geheele zaak moft (lellen aan de Commirteé tot con- 
ièrvatie der Previlegien van de Pairs^ e& wierd dit met 56. tegeos 17. 
Stemmen .goed gekeuit. 

Den 1 1 •verklaarde *t Lagerhuis eenen Thomas Wyberg ^ Serjant der 
Wapenen , (chuldigaan 't verbreeken van het vertrouwen in hem geftelti 
vennirs hy uit zyne bewaring verfcheide geapprehendeerde Perzonen had 
Jaten ont(nappeo. De Bil , om de Rebellilche Uoo£dcn , Forfter. ea 
Makkintosh , aan hoog Verraad overtuigt te ftellen » wierd dezen dx^ 
ook gelezen } en wyden zeer hevig getwift 9 over de verkiezing vaa 
Cpmmiflai iilèn » tot het onderzoeken der Kapitalen 9 toebehoorende 
.aai> Verraders en Pausgezinde , weigeraars der ceden enz. De Heeren 
Walpole, Scanbope, en meer andere , fuftineerden dat die Commif- 
fariflcn 1 j. in g^tal , en Leden van 't Lagerhuis behoorden te zyn 9 
Waar tegens zommige niet meer als zes 9 zonder dat dezelve in *t La« 
.gerfauis zitting badden ) begeerden s dog het eerde wierd mét meer*- 
derheit van Stemmen overgehaalt > onder conditie nogtans , dat nie- 
mant v^n dezelve eenige Ampten mogten hebben , die hun verpligte 
daar van rekenichap aan den Koning te geven , en dat mén deze i^. 
Commiilarinèn, door brief jens, ineen bes te (lecben^ venkiezcn zou* 
dei waar toe men ordonneerde, da{ allede Leden sogott dca ly.zidk 
. hadden gereed te maken. 

De verdere Parlements handelingen vtnXj9vpt^riit0fmm»^ bcfaeofea* 

de tot deze maand Juny , zaLmenjbier afbreeken » en dejaelve tot ona 

Awecdedcel gecezcrveertlaieo. Hcticbeeo dicilof cindd^rk exnll t 

oia 



M E R C ü R I ü S: tpf 

om met de te rmftelHng der Rebellen « die oog in verfcheide Gevan* 
Aenhaizen opgeüoten zaten , voort te gaan ^ dus zagmen den i < May 
^s morgens den Lord Bazil Hamilton ^ en de Zoon van den Lord Nairni 
ook eenen Mr. Howard, Broeder des Hertogs van Nortfolk^ uit den 
TêWTj mitsgaders nog twaalf andere van minder rang uit de Flat » 
co den Heer Harrei van Comb, diczig zcifoverecnigentyd meteen 
Pennemes kwetfte , en zedert onder de bewaring, van een Bode van 
Staat was gebleven , naar Nrtpgau brengen \ welke Heeren gevan- 
gens, door medewerking van góéde vrienden , toeleide om hunne Bif- 
waarders oib te kpopeo, belovende » zo men wil verzekeren , aan de- 
zelve jr^o. Goude Guines $ maareen dezer gaften , hebbende reeds 
^o.ftuks van dat gefuborneerde Geld op hand^mfangeo, deeddcswe* 
geos verflag aan den Secretaiis van Staat Sranhope , die zdlks ook tea 
cerllen aan den Cipier Mr. Roufe vérftendigde , met bevel, van dege«- 
vangenen zorgvuldig te doen bewaren % dog of nu dezen Heer Cipier 
mede een deel genoot aan de omkooping , dan of hy te agteloos in^ 
V/n ampt ge weeft was, immers de voornaamfte gevangenen^ daar on* 
<ler den BWgadier Makkintosh , vonden middel , om dien zelven nagt 
te ontkomen ) inbrengende den Cidier, tot zyn verfchooning , dat de* 
ze Heeren, hebbende des avonds oy malkanderen in een beneden Zbat 
gegeeten, en komende ten elf uuren om bun op te fluiten, tyin ge* 
cal, de Knegts daar onder gerekent, op hem aangevallen wureó) dat 
Makkintosh als hoofd , hem onder de V oet geworpen , de Sleutels ont« 
weldigt , de Deuren geopent , en aan de refleerende Gevangens to^ 
geroepen bad, diü het nm tjd was hunw Kerker te omviugten. Wyders , 
dat daar óp van boven wel 40. gevangens tocfchoten , en dat Mak- 
J^imosh , na *t openen van de Straat deur , de Wagt' overweldigde , 
dringende met hun 14. door. dezelve} dog de Wagt, ylings van buiten ' 
cfiderfteunt^ hielden de andere 40. ftaan, en drpvenze weer naar bin- 
nen. De ontinapte, in deze dutftere nagt , flaegen yder eeii byzon*' 
dere weg fn 1 maar zeven, onkundig van de Straten der Stad Ltmden^ 
v^crvielen in .ttn nauwe flop , zonder doortogt of uitgang , daai'ze id 
éc knip , en weder gevangen raakten. 

De Heeren Rechters ^ dezen morgen vergadert zynde j otn de bow 
vtengemeide Hoofd «Rebellen te regt te ftellen , fcheide ouverrigter 
zidte, en verfchoven hare Zitting tot eenige dagen daar na \ werden* 
dh 'f middags r wegens den: gehamen Raad ^ eenc Prockmatie afgev 

kondigt, 





tQ6 E U' R o F I.S'C':H/«E 

« 

kondigt, belovende een Premie, van looo. Ponden . Stcrlings aan de. 
gene, die den Brigadier Makkintosh , en 500.. die ecne der* overige 
stoude vaft houden. Over dir geval betoonde lig den Koning zeer 
misnoegc j J)oewel , door de belofte van. evcngcmelde Premie , wel 
haalt Charlos Wogan, en M^ Talboth, op éeri. toevaHige wyze ont- 
dekc, 20 mede te Roche/lcr John Makkintosh, broeder van deaBriga* 
dier, agtcrhaalcwierde. Diergelyken kunlljevanontfnappingi iragte 
de gevangenen te MarjshAlfea ^ oi die der Admiraliteit , niet door geidj 
maar met^ drank mede te pradizeeren ^ wancdeze, hebbende hare wag- 
ters dronken gemaakt, zogten ^s avonds den ^. May hun voornemen 
te volbrengen ; rtaar de Guardcs \ wakende aan den Tw/» , van dit 
vbarnemcn, door *t een of 't ander toeval» kennis krygende , fchóten 
by tyds toe, aflofte de reeÜs muitende drbnke Pofthouders, verzeker- 
den het Gevangenhxiis naar behooren'i en namen diegantfche gede* 
b^ucbeerde Wagt iq Arreft. 

. Onder, het oavorflehcn der meergemelde gevlugte Perzoonen üit de 
gevangenis , wierd in.zceker SulpciÊt-huis , in de Straat genaamt Sr. [ 
Afartin , ieer onverwagt geatiappecrt den ontvlugicn Heer Thomas 
Harley, onlangs ter ocdre van 't Lagerhuis in GatehoHz.egcvMgtn ge« 
zet, om dat by ^ in plaats van genoegzame opening , nopende zyne 
Negoiiatieu buiten 's Lands, maar een .deel .verkeerde antwoorden ge- 
gpveq had^ ■ Men vond hem zitten aan eenefchryftafel» voofzig heb- 
bende een groote bundel Papieren^ welke altemaal aan den Raad-, ca 
hy ter bewaring van een Bode van Suat gebragt wierde. 

Den 18. May , maalfte het Hof van de Excquer ic iVejtmimfi^ ecu 
begin^ met de te Regtftelling der Rebellen j jtynde aldaar, uit krag- 
le der Parlcments.i\&, degcztmeutlykeRpgtersvan'sRonin^sBank 
tegenwoordig, iDeeerfle," dietc voorlchynkwjim, was ^icha^d Gas- 
cóing, een /rr/'Papift . hebbende langen tyd.te Londen en te Batb^ 
mct.dobb/"löeenen.dc Koft gewonnen, en naderhand zig ió de RebcU 
ife begeven. Hy vcrzogt ecnigen iyd uitftel van 't Vonnis^, wyl de ge- 
tuigen ten zynen voordccle rjog niet gereed waren,' en dit uitftel ver* 
gunde men hem tot den 17 'Vervolgens vcr{cheea voor. 4c Bink deo 
Kolonel Hf nry -Q^bourg j wiens ver weering gchcbft, en èók''daar «f - 
gjs^as door 's Konings Advocaat en Kbcureur gepleit 2)(nd€ , zohc^ 
vond men dien 'Kolonel i(;huldig aan l^ooig VcrfaaÜ » en kwam' het 
' Vonnis des doods tegcns hem den 10. zo mede tegcns Alc'xander 

• Menzurs, 



M E R C ü R I ü S. 



197 



Meozies, door het Gercgts-hof CnmnP/Mr, den 21. te vallen. Dcze> 
en nog meer andere ter dood veroordeelde Gevangens , 2ig vleycnde met 
liet verkrygen van Paf don , of tfn minden cenigen tyd oirftcL van Ju- 
flitie, zo zagmen zulks wel aan zommige, maar niet aan alle vergun- 
nen ; werdende voor eerft den bovengemetden Kollonél Oxbourg, als 
een Rebel , den iy> May op Tybum gehangen en gcvierendeelt j na 
dat hy aan de Sheriff ^ ter plaatze van*c Gprigt^ dit oiiderilaande ge« 
ichriu had overgegeven. 

■PVE gewoonte heeft een zoort van noodzakelykheit opgelcgt aan de gene 
•■-^die in myn ftaat zyn,, om^ door hunne laatfte woorden , hunne gevoelens 
^langaandc de zaak waarom zy derven *, te verklaaren. Om my daar mcedete 
conformecren , heb ik goed gevonden de volgende verklaaring te doen. 

Voor eerft verklaar ik , dat jk fterf in de üelydenis van de H. Roonis Ka- 
tholyke Kerk , hoewel ik daar van maar een onwaardig Lid ben : en ik bidde 
alle degeene van die Gezinte , datze myne Ziel met hunne goede Gcbccdcn 
willen byfpringen. Ik verklaar ^ dat ik in liefde ben met ^1- de Waereld : en 
ik vergeef van gantfcher hertc alle myn Vyandcn, en alle degeene, dicmyop 
de een of de ander, wys ongelyk gedaan hebben ; en in 't byzohder vergeef ik 
alle de gcene, die myne dood hebben bevorderd , door valfche en kwaadaar- 
dige bcr^gten ; en ik Wd God vierfglyk dat hy hen vergeve , en hen dezelve ze* 
gcningen vcrleene, die ik voor myn ziel wcnfch. Ik verzoek ook vergiffenis 
van alle de gene die ik bdeedigd heb« 

Men heeft voorgegeven , dat de Roomsgezinden , die tot Vrefion gevangen 
genomen zyn , zig m deze zaak tot eecn ander cindd gewikkelt hebSsii , als 
met oogmerk , om een Róomsgezindfc Koning op den Throon te (lellen , en 
de Katholykc Religie in £»^^/rf;;^tehcrftellen; maar dat is de ecnigfte lader niet 
die men hen oplegt- Wat my belangt ik verklare , dat , indien Jacobus de III. 
Proteftants gcweeft was, ik myverpligt zoud hebben gooordeelt, om hem de- 
zelve gehoorzaamheit en dezelve dienden te bewyzen , als of hy Katholyk was, 
en ik Ken niet een Katholyk , (Jic den zclven grondregel niet heeft : want ik 
heb nergens gevonden , dat door de Goddch-kc Wet , of door de oude Con- 
fiitmie van de Natie, het onderfcheid van Religie in een Vorft, ecnigc veran- 
dering maakt in den pligt van den Onderdaan. 

Ik had mogen hopen op de grote gedagten, die Mr. Wils my te ^refi^npS^ 
(toen ik met hem over onze overgaaf handelde) van de genade van den Prins 
die nu op den Throon is , ( welke hy zeidc dat wy niet beter konden verdiè- • 
ncn als met ons fpoedig over te geven ; ) dat de geene die zig met dat inzit»t ' 
opdifcretie gevangen gaven, meer zagtheit gevonden zouden hebben , als ik 
heb beproeft ; en Ik geloof dat EngeUvd het eenigftc Land in. Eurnpa i$ » daar 
gevangens op difcretie niet geoordeeld worden huu leevcn behouden te heb* 

Ben. 

• ?p . Ik 





!• 



498 EU R Ö P r S C « E 

Ik bid God in xyn oneindige gotdiiat ,.dit hy dè oude . gelukfftot van dè 
Natie hcrftelle, dotinde ophouden ailc vcrdcsrftyke verdcclthedcn, ten einde al- 
le hcvighcden en haat b^ravcn wordea , en dat'cc g^n anderea na- y ver on* 
der de Onderdanen- van Gropf-Britunnien overblvve ,.als om elk om 't leerft^ 
den mceften yver te tonen tot bevordering van.dc Waare Eere Gods,, en vaa 
de ware belangen van de Natié« 

Dm IS Maf lji6. 

Was getekend, ' 

Deii tj. May f wierden voor ^t Höf van de Old '-Bmly- nog te rcgt 
gcftclt en gevonnift Mr. Thomas Hall , gewezen Vrede-Regtcr in 'c 
Graaffchap NêrthunAerUnd , en Mr* TalTOth t broeder vao den laatfl 
idc Neii/gate. ontfnaptcn Talboth. Den ^8. bragt men voor deze Reg:^ 
bank ook weder te voorichyn RichardGascoing, wiens misdaden men 
20 klaar bewees, dat de juiys , niet ttgenftaande de Hertoginné van 
Ormont, en «de Qravinne van Rochefier, daar tegenwoordig , in zya 
voordeel fpraken , den zelven aan Hoog Ven^adichuldigverklaardcn^. 
en dus den Opper -regeer Parker het dood Vonnis tegens hem uiifprak,. 
Den iQ.wierd insgelyks fchuldig bevonden 9 en ter dood verwezen den 
Heer Makkincosh , een man omtrent 70* jaren oud , mitsgaders Mn 
Radelief, broeder des ge^cxecuteerdcn Grave van Derventwntcr, en 
ernen Vaugan. Voorde Baly van de Exequer verfcheen rerzelvcrtydt 
Mr...BIare, diezig, als fchiüdig,. ter genade des Konings (lelde, pre« 
z^ntecrendc, ten dien einde aan den Üppcr-regter een Smeek- fchrift,. 
om aan zyne Majeileit te behandigen , en 'c welk ecmclden Opper— 
rcgter belocrfde te zullen doeo. N<^ zodanig een rnieek-fGhrift had 
den ter dood gevonntsden Schots* Edelman,. Alexamier Mcnziesmede 
ovcrgplevert $ waar op den Koning , confidereerende de goede getui— 
geniflèn, door vericheide aanzienlyke Perzoonen , wegens den laatft<» 
gcmeldcn gevangen gegeven, de Executie van het Vonnis ecnigcntyd 
deed oprchortea Z4et hier. den voomaamllen inhoud van dit Smeek* 
f<:hrifr*. 

TNAt hy^ altoos was. gcwecft^en yverige voorflündér en handhaver dcrGron- 
*-^den vaa de Revolutie, en ziginhet byzonder, zcdert xyn Majcftcits geluk* 
kige komfte tot den Troon , lodanig verklaart had ; dat hy , zynde een LiJ- 
vmi vao de Sfhêizi Kerk, zqjiIs (Oe bjvde Wetten is.vaftgefteld , ,zig altyd 

vrccdT: 



M E R C ü Tl I ü S. ij>9 

.rirre^iaam had gedragen*, en bcrdd getoont om de Regecring te <lienen ; dtt 171 tf. 
de Edellieden, van lyne naam en Bloedverwanten, de Regeering getrouw, en Jmnj. 
de Proreftantze Succeflife waren toegedaan gsweeft ; dat het Hoofd van die Fa- ' 
milie ïyn leven in den dicnft van Koning Wi i l E m had ver looren , kort na 
de verandering der R^eering, zo al$ Jon veele Edele en Agtbaare Pcrzoonen, 
thans in deze Stad , was bekent ; dat het Huis van zyn Hoofd de Ridder Ro- 
bertMenztes^ van Menzies een Kind , tegens de Rebellen was verdedigt , 
door deszelfs Oom en Opziender , tot dat het met ven^iTifig was ingencMnen , 
en hy gevangen eerft na Vertb y en van daar ^a DumtUe gebragt , alwaar geble- 
ven was tot dat de Rebellen uit Fnth waren vcrjaacd ; dat zyn Vaders Ho» 
vas verbrand en deszelfs Landbewooners geplunderd , om dat hen niet by de 
tcgenAanders van de Revolutie hadden gevoegt i dat , behalven het ^een byge- 
brap kan werden van de loop van zyn eigen leven, en de geirouwhcit "van zyn 
naaubedaande, zyne zaak waarlyk iet byzonders was ; nademaal zyn Huis maar 
weinige mylen van Ftrib was gelden > en van het welke de Rebellen hun 
Hoofd-Quartier badden gemaakt , en, daar^uit hunne Bevelfphriften gezonden , 
om alle die zi^ niet by hen wilde voegen te Vaur en te Zwaard te vervolgen ; • 
dat de ttitvoering van dit Bevel een waarlyk wreed Clan der Hooglanders in 
banden gegeven , dezelve hem te Voet uit zyn eigen huis, met s^terlatiug van 
zyn Paarden , Wapenen en Bedienden na Ferth , zonder van imant der zyne of 
zyne Landzaten opgéwagt te wezen , had gebragt ; dat ettelyke • dagen te Ptrth 
onder een Wagt was gevangen gehouden v toen nevëfis andere na de kant van 
de ¥irth gezonden , en aldaar door den Ruiter die hem bewaarde gedwongen 
in een Boot te treeden ; dat over de Firtb gekomenzynde, als eenengevangea 
was gehandelt, zonder geweer gehouden, en als eens tn^e te ontvlugten, van 
de Rebellen andermaal gevangen genomen. Dat /ingevalle deze Feiten niet ger 
soeg tot voldoening der Gezwoorne bewezen waren , hy noetans ootmoede»- 
lyken bad, dat de eerweerdige Rcgters wilde getuigen, indien net van nooden 
was , dat deze omftandigheden tot zo verre waren bewezen ^ dat hy hoopte 
datze het medelyden bewegen zou van zo een uitftelfent en genadig Vorft 
als den Koning was, aan wiens Koninglyke Voeten hy zig zelven nederwierp, 
ootmoedelyken biddende dat zynMajedeit zyne Koninglyke medetvden en eoe- 
dertierenheit te hemwaards in zulker voegen wilde uit(lrekken , dat .zyn Ma- 
jefteit,na zyne (bikte wysheiteneoedheit,zal denken, dat bet overige van zyn 
leven, dat hy daar, door aan zyn Majefteits goetheit zalverlchuldigtzyn, in zo- 
danig een gehoorzaambeit mag^ gelleeten werden , als betaamd vann^eenen die 
iran natten erkent zyn Majefteit , en deszelfs Koninglyke SuccelTeurs alle ge- 
tronwhdt fchuldig te zyn, en een afgryzen heeft van alle valze Pretendenten 
rao zyne Kroon* 

Den f. Juny «gmcn den Verrader Richard Gascoing , even (a) voor* '^^Xth 
waards van gefprokcn, en die te vergeefs had gctraigt van den Koning 
een genadig Pardon t of ten minden uitJdel derclxccucieteverwerveiv 

Pp* té 




yyo E ü R O P r S C H E 

te Ty^HrH ophangen en vierendeelen. Hy deed zyn gebed aandetroet 
van de Galg, dien hy, <ils ook de ftrop, kufte; fprakwefnig^ enga£ 
nier xeel agc op de trooftelyke vermaning des Predikants j klomyoorts 
iïc ladder op, na alvorens overgegeven te hebben , diionderüaandegc- 
ijbhrifc» 

TK aet het van myn pligt te ïyn, d!t Papier -na my te laten , om dife valfche 
^bcfchuldigingcn en lafteringen te wederleggen, welke opiettelyk uitgeftro<vt 
lyn, door Luiden, die, zo ik vrees, de moeite nemen van ongdukkigeboos- 
wi«en te bezorgen , oimJc te beveftlgen. 

In de ccrftc plaats verklaar ik • dat ik fterf een onwaardig. Lid van de H. 
Rooms Katholyke Apoftolifchc Kerk, en ik erken nly zclvcn de groot fte der 
Zondaren te zyn; maar Gode zy gedankt, ik heb een vaft vertrouwen op het 
Lyden van mynen Heer en Zaligmaker JeftisChriftus, door wiens vcrdienften 
ik hoop behouden te zullen worden. 

Ik vergeef uit het diêpft van»rayn hert alle de gecne, die mynevyanden en 
vervolgers waren, en ik hoop, dat de Almagtige God in zync grote Goctheit 
(en ik fmeek hem daarom zo hertelyk, alsïk vergiffenis van myne eig« zon- 
den bid) het hen vergevc, en hen de genade verlecnc vaa dcswegcn berouw 
te hebben, ^ ' 

En ik verzoek ernftef^k vergïfFcnfs van alle dJè gcene, welke ikop ceniger- 
ley wys belecdigt, of gehoonr heb , en ik beklaag my , dat- het niet in myne 
magtis , aan Hen vergoeding te doen : maar, gelyk als zy verwagten vergeving 
te zullen erlangen , hoop ik dat zy ook zo ontrent my zullen doen. Ik bïdde 
insgelyks vergiitems v^h alle de geene, welke ik door rfiyn Icvcn of omg;ang 
ontftigt'hebi 

Dat ik ecnfc ongemcenc hitte of yvcr in mynen pligt en getrouwheit voor 
mynen zeer gehoonden en Koninglyke Souverain Koning Jacobus de IlL 

fehad heb, erken ik op myn fierven , als ik gedaan heb , aan ee;> ydcr die my 
ende, tcrwyl ik leefclc; en ik betuig , dat het- niet allceolyk gefchiede , om 
dat hy een Rooms-Katholyk was, of uit ecnige wereldfche inzig^n, maar uit 
een ojpregt gevoele van mynen pligt , waar aan ik my, volgens de Goddelyke 
Wetten en die van myn Vaderland, gehouden oordeel', en omdat zync Suo 
oeflie tot den Throon van zyne Voorzaten deze drie Koningryken allcenlyk. 

felukkJg Übn maken , als mede uit een onp^-tydig inzigt van zyn Konföglyk 
^erzoon en zyne Hoedanigheden , welke hem eender mceft verdienende Frm* 
een in de wereld maken. 

Myne getrouwheit daald af op my, van myneVoorrOuders; hebbende myn. 

Vader en Groot- Vader de eer gehad , van opgeoftcrt te zyn in 't doen van-^ 

bunnen pligt jegens. hare Kpmngen KAjREt deEerfte,.en j a c ob u s<<le 

Tweede» , . 

Ik meen gehouden te zyn om regtte doen aaa een Edelman^ 'wiens- naam 

ik bedroeft was te hontn- melden by myne teRcgtftelling, welke zckcrlyk on- 

li^gelmatig; 



M* E R C U R I ü & 301 

regelmatig tn onbevoegc was, om bewyten te geven van eenig Verraad» dat 171^, 

5 een betrekkine had met bet geen waar van ik befchüldigt vras : Ik verklaar in Junji 
e tegenwoordtgheit van God , dat ik hem maar twee malen van myn leven 
getien heb, en op die tyden meen ik dat 'er niet een woord gefproken is van 
een Beginzel of Party. En ik verklaar op dezelve plegtige wyze, dat ik nooit 
cenige van lyne Maatregels of Aanilagen gewéeten, of ooit eenige grootege* 
meeniaamheit of vrindfoiap met hem gehouden heb; en ik verklaar , dar het 
geen by den Raad en by m^ne te R^tftelling beëedigt is , valfch is ten oftigt 
van hem. ' • . 

En ik weet dat zeker ^oot Man zond gezegt hebben , dat Ik zeer gemeen* 
tiam was met een Lord in den 7bv)r; ik verklaar , dat ik nooit met hem ge- 
fproken, nogzyn handfchrift 'gezfen heb , nog met myn weten ooit onder /t 
Tjdve daJc met hem geweeft ben. 

Ook was ik nooit van myn leven te werk gcftcld of gebruikt vatr iemand , 
j{to als by myne te Regtftelling voorgegeven is) in eenige polityke aanflagen : 
cx>k heb ik nooit een Brief gebragt , of daar mede nooit belaft geweeft van den 
cenen groten Heer aan pen ander. Ik heb ook nooit van inyn leven eenige 
beraamde Maatregels geweten , om mynen Koninglyken Meefter te hcrftcllen, 
boven het geen waar van in 't openbaar, en in de uitkomende Gefchriftèn ge- 
iproken was : en gelyk als ik genade verwagt , heb ik direöelyk nog ihdfrec- 
celyk niets geweeten van het Geweer 't welk te Buth aangebaalt wiert, gead-* 
irméext aan R. G. ; zo als by myne te R^ftelling gezegt is. 
* En wat aangaat het getuigen van Mr. Caldcrwood ., tcgra^ my., dat ik op 
^écnZaturdag namiddag op de Markt zoud zyn geweeft , en dat hy my daar 
gezien had; ik, ben daar (myn wetens) niereerder geweeft als ten zeven uuren 
^s avonds, wanneer hy my niet kon zien, en indien al , ten minften niet met^ 
myn uitgetogen dcegen j weshalven zyn bcwys ten eenemaal valfch is : en twee' 
dag^ voor myne to Regtftelling , liet hy my boodfchappen , Jat by niets tet 
vjcreU ttitns my oniit Eede kên geiuigem En hv zegt , dai ik in é/en Krygsraad 
tvéis; ik heb (verre van daar in. geweeft te zyn) het Huis nooit gckcnt daarze 
{(ehouden wierd , nog ik weet niét dat 'er een gehouden is. 

De getuigenis van Mr. Walmfly , is al zo valfch , verklarende , dat ik op 
een Zaturdag zes mal«i met de Tol bedienden op de Markt Brandevvyn gedron- 
ken had. Deeze zyn de twee Perzoncn , dit myne dood gezworen hebben ; 
ik vergeef bet hen van gantfcher herten ,. en. hope, dat zy daar over beroaw 
'zullen hebben. 

En gelyk als ik, op het woord van een ftervendMan, alle deze waarheden 
•verklaart heb , om de menfchen te waarfchouwen , dat zy gecne berigten ge- 
loven, en dat zy al het Rcgt doen waar toe {k bekwaam ben, zo laat my nu 
alle meDfchen.vermanen,.oni aan hunnen pligr jegens God en haar Vaderland 
te denken, en om alle verdeeldheden te heelen^ en laat my ze opwekken ^ om 
ck nüddclen uit te vinden tot vereeniging enoverecnbrengingvanalle h-are belan- 
gen, .en om zig jn die maauegels alleen, welke hen gelukkig kunnen maken, 

F p 3; zamen 




E 



jox E U R O P I S C H 

urnen tt wcfcgén: ik bidje dctt A<biuig|igen<3od, ^hy hea tvftterMlimSkt 
U 4oen , «a dat ly h9h oogmerk mogon tanetken. 

Ik dank mynen God die my éc «nadie godaao heeft, tm sif gsedoldeiyk te 
onderwerpen aan al het onyifelyk, dat aan my gefcbiet is, e& dat h]f d^y^b^ 
kwaatfi gemaakt heeft , om t^en re üztai alle de vetóodcingen , die tk dÜkwIB? ^ 

1(ehad hdb ten opiigt van een Edelman, om wieni hndvcik meen, datzymyü 
even vfreggebomen hebben, om dat ik tyn leven nkt heb willen helpen ne- 
men. Ik vertoek heiielyk en ootmbedeiyk de Kebeeden vsA afie goede Ghiri* 
fienen. 



Hr» ^.junf 171^ 



Was geteekond 



1U#£. Géscof^tg. 



■ 

Over de ftandvaftighcit (wy noemen 't liever hallbrrigheit jt^nde* 
Ken Gascoing, wierd hy, onder zyn Cabale, hooglyk geroemt 1 iai« 
mers deflelfs aan(praak fcbynt zeer wel te Zwemen , na die der vorige 
ge- executeerden, en dus uit eene Peone te konden ^ waar uit nüen pre* 
zumcerde, dat zig ia Engeland ccn algemcene Aanfpraak^m^er» tcü 
voordeele van fnoode Verraders en fcbelmen , ophield. 

Öm nu mede te onderzoeken de zaak van den Ridder Wyndhaoi ^ 
die van ded Schildknaap Harvey van Combt die van Bazil Hamilton^ 
en die van Mr. Nairn , zo wierd deze CommüHe aan de groote Jury 
van Afiddelfix opgedragen , mits dat de Leden vaa dien Raad moftctt 
doen den Eed van Secretelle. Zy vergaderden den j. Juny voor de 
eerftemaal in HikshéU \ wanneerze ook aanklagten van Hoog Verraad 
vonden tegens Mr, Pitt, gewezen Cipier van Newgatt^ die eenigege* 
vangen Rebelten had laren ontfnappen} dog den f, wierd deCoxnmis- 
fie van deze Jurys weer ingetrokken ^ als zynde nader vaftgeftelt^ ooi 
de befchuldigingen van Wyndham en Harvey te brengen voordegroo* 
te Jury te GmldbéUf of voor 't Hof van 's Konings Bank. Onderwylcn 
hadmen den Hertog van Powis ^ den Lord Scarsdale , en den Lord 
Duplin, uit kragt yan't voorregt der Wet 3 genaamt Habeas Corpu% 
onder Borgtogt ontflagen; des hunne aanhangers, zynde een dêel^« 
meen Volk, daar van kennilTe krygende , deze Heeren aan 'tgeva^etr* 
huis kwamen opwagten 9 en, buiten*komende , met veel to^icbii^ea 
tot aan hare wopningen geleide. Den Lord Scatsdaie reed voorrs naar 
^c Opera, alwaar de Jacobiten , klappende van vreugde inbare han- 
den ^ hem verwellckoocndcn. Aan den Marquis vün Hontley had ijden 

Koning 









. M E R C ü R I U Sé 30} 

KoDiog Pardon gegeven ^ eo welke A&t in 't begin dea&er Maand het 
Groot Zegel pafleerde. 

Den ta Juny wierd in Zo«$y/étrl( te rcgt geflelt zeker Edelman uit 
Létncaftcrshire^ geoaamt Mr. Dalton , hebbende jaarlyks wel t xoo. Poo- 
denScérlingsaanlnkomftenj en^ na een verdeediging^ van twee uuren, 
oevens eenen Mr. Tonftal, die zig zelf fchuldig kende , mede ter dood 
gevonnift. Den volgenden dag brngtmen voor de Regtbapk van fV^ 
munfter weer zefiien andere Rebellen , van dewelke aanftonds elf bare 
fchuld beleden , en de andere vyf zig wilde verdedigen ^ bevindende 
zig onder de laatfte zekeren Mr. Paul » gewezen Predikant te Ljceftcrs' 
hirr^ die onder de Rebellen al voorheen getragthad een goede naam 
te verdienen. Onderwylen geliefde den Koning nog ten overvloede 
Tftie barmhertigheit te toonen aan de ter dood veroordeefde Heeren 
Menzies y Radelif, Makkintosfa , Talboth , Himes, Wogan , en Blair, 
verlengende den tyd der Executie tot den 12. Juny ^ dus gaf dit gena- 
dig uitftel waarfchynelyk te kennen, dat de meefle het leven behouden, 
en hare misdaat door een zafter ftraf geboet , of wel geheel uicge* 
wifcht werden zoude. 

Niet tegenftaande deze uitmuntende zagtmoedigheit des Konings, 
zo zagmen ook- ter zelver tyd,. door zonunige Rcgters, eenige dood- 
vaardige Rebellen vry fpreeken , gevende daar mede te kennen wat 
geeil hun gemoed bezwangerde | want zy verklaarden twee ickctz,$ 
Rebellen, genaamt Forquharfbn en Innis, die den zg. May voor hun 
te regt gefteh wierden ,• t'eenemaal onfcbuldig > niet tegenftaande , 
door de getuigenifTen van gepleegde feytrn I klaarlykConfteerde, dat 
zy de ftraffis des doods verdiend badden. Nauwlyks geraakte dit ge- 
wyscfe rugtbaar ,. of het oproerig graauw» en wel voornamemlyk de 
tvyvffi, bedreven groote vreugde , ja -t welk zo verre gmg , datze de 
Regters durfden befpotten, en de Jacobiten niet(chroomdeuiiteroe* 
jH:n, déU V nogjirlykf Jwrjswéiren.' Dea Ridder James Montöcue, 
een der Baronnen van de Exequer in het Admiraliceits Gerigts-hoF^ 
hebbende by een geroepen de Jurys , die de bovengemelde Misdadi- 
gers zo zaftgehandelt badden I vertoonde, inzonderhcit tenop?igte:v0n 
*s KoDings göedertiereptheit omtrent de Rebellen, hêt ttfiim^mtnvmn 
dei^clve fix^fti , . tekent xjdk ttn gr$ot$ menigte xyner Mé^cfteits getrouwe 
Onderiiuitten en Solddten% die t.f gedeed hadaen i datmen de Peri,oonen ^ 
déi$ H^fu regt gefielt^ ,mI ie veel verfekeende , inU b)zjMder de i?/- 

HeUeie 





304 E ü R O P 1 S C H E 

bclUn Tüivnflay en Tidtjlaj » $egens u/elkf klaar e htwjzjn vmh Rebellie wi* 
ren irtgebragt '^ dat hef^derhaiven verwofiderens waardig u/as ^ boe det'C 
ytirjs zjg op die manier konden ten toon pellen , en dat hj za daar9m van bun'* 
ne'Commifffe ontfloeg. 

Den Lord Major en de Aldermans van Londen^ hadden in 't laacft 
van May aan den Koning, tot een gelukwcnfling over het dempen der 
Rebellie, het volgejadc Adres overgclevert. 



Met helieven van XJ%i;e MajeJl^iL 



M 



Et de grootftc blymocdighelt omhélicn wy Ae eerfte gelcgemhcit van on* 
ze xamenkomft, om onze vreugde en voldoening te verjdaren, dat Uwe 
Majefteit de laatfle onnatuurlyke en vervloekte Rebellie heeft ondei]gebragtr 
dat Gy alle de pogingen van Uwe Vyaaden hebt overwonnen ; ,en de hoop 
Verydeld van die eerloze Verraders , die of opentlyk of bedèfctelyk toegelegd 
hebben , om Uwe Majefleit af te zetten en te vermoorden , onze uitmuntende 
Kerk- en Ryks-gcfteltenis om te keeren , en ons Vaderland te verderven ett te 
verwocften. 

En wy vcHtouten ons , om ootmoedelyk uit te drukken de ongeveinsde toe- 

fenegcnheit van deze grote en volkryke Stad , en hare vafte en geftadigc aan- 
Icviiig aan Uwe Majedeit, en haren onverandcrlyken afkeer van diert Paap- 
zen Pretendent tot Uwe Kroon » die de Vreeae van Uwe Koningryken zo 
zeer verftoord heeft t en die , om zyne Staatzugt en Wraak in te volgen ^ 
ticcze Natie in de uiterftc rampipoeden en elenden zóud hebben gedom- 
peld. 

Wy zyn insgclyks uit dankbaarheit verpligt ónze efkcnteniflen te doen voor 
Uwe Majefteits iccr genadige en herhaalde verzekeringen , dat Gy de Kerlc 
van EngeUnd^ zo als die door de Wet vaftgcfteld is, zo wclin 't byzondcr , 
als het Proicftantze belang in het algemeen, nandhaven enbefchermehznlt: ca 
wy moeten 't met regt aan Uwe Majefteits wysheit , dappcrheit en beftendig^ 
heit, en aan de magt en invloeyine van Uwc Raden en Wapenen toefchry- 
vcn, dat de Eer en de Reputatie, ^t Credit en den Koophandel van deze Na« 
tic, nu op een weg zyn om toe te necmen en te hjocyen. 

By deeze en menigvuldige andere weldaden, die Wy dagelyks qnd* Uwe 
ïVlnjerteits voorfpoedige Regeering ontfangen , en uit een regt gevoelen vam 
onzen pligt, zyn Wy gerezolveert , al 't geen in onze magt -is toe te brengeo 
tm Uw Majefteits welvaren^ geluk en roem: en Wy kunnen geen iiitwcrkca* 
der middel, om dat einde te bereiken , bedciiken, als dat Wy,door onze op- 
^cgte pogingen in onze byzondcre Stand - plaatzen , goede voorbeelden gevea 
aan onze getrouwe Onderdanen : en gelyk als Wy Vrinden van een Eenhoofdige 
RegcerTng zyn, datWy den waren y ver en getrouwheit voor U Majefteits Per- 
zoon voortzetten : gelyk als Wy Lee den zyn van de Kerk van Engeland ^ 4ar 

VV y 



MERCURIUS. jcy 

Wy doen ïicn, dat Wy, ovcrccnkomffig met onïc Grondregelea , te ^erk '7^** 
gauui ,' door affchrik te hebben van Rebellie > door zig aan hoger Magten te J^^J 
onderwerpen, en gehoorzaam te zyn aan de geqpe, die in gezag over ons zyn ' ^ 

fefteld: en gelyk als Wy verzekert zyn, dat uwe Majcftcits aangcbore.goed- 
icittJ'aanzet , om de to^enegentheit van al Uw Volk te verlangen, zo zui- 
len wy het van onzen pKgt agten, om alle die hevigheden en driften teflillen, 
•en die ongelukkige vjerdeelthedcn by te l^en , welke vlytiglyk door onze ge- 
^neene TegeofMutyen aangekweekt zyn, met toeleg om de openbare vreede en 
ruft te fioren , en om de gemoederen w\ UweMajedeits getrouwe Onderda- 
nen te vervreemden. Wy zullen insgelyks gedurig waakzaam zyn , om de 
kwade uitwerkingen van ee^ige onregtvaardige Inboezemingen Uwer Vyanden 
voor te komen , en om alle twift te dempen i behalvea die, om ons zei ven te 
diftingueren door onze getrouwheit en yver voor Uw Majedeits dienft , en 
door onze hertdyke genegentheit om die onwaardeerbare zeegening , de Pro- 
teftantze Succellie in Uwe Koninglykè Familie > tot de Nakomelingen over 
te brengen. - 



*i •». 



Qp welk Adres Zyoe Majefteic antwoorde. , 

T K bedank U hcrtelyk voor de volkome en wydlüftige verzeekeringen van 
^fchnldpligtigheit en toegenegentheit voor myn Perzoon en Regeerine , in dit • 
getronw Adres vervat. ^ 

Ik merk den yver , door myne goede ^tad van Lênièn by deze gdegentheit 
uitgedrukt, aan , ais een verzeekera onderpand van de toekomenoe vreede eii 
voorQ)oed myner Koningryken : En gelyk .als Ik overtuigd ben , dat het goed 
voorbeeld \ welk Gy «geeeven hcbt^ zeer veel zal toebrengen7)m de ongeluk- 
kige verdeeldheden, die ooor onze gemeenc T<^enpartyen gekocfterd zyn, by 
te leggen ; zo kunt Gy verzeekerd zyn , dat het myne voornaamfte torg zal 
weten. Uw welvaren en geluk te bevorderen. 

De Magiftraat van Londen , tragtende hare genegentheit tot deti Ko- 
ning nog verder uit te drukken , had wyders befloten , om het (land- . 
beeld van zync Majeftcit , ncflfens die der vorige Koningen ,' op de 
Beurs,, en deflelfs Portrait» Curieus Levens-grootegefchilderc, op het 
Stadhuis te plaatzen. * 

Den 8. Juny verjaarde 's Koriings geboorten dag, tredende inzytiyy. 
Jaarj dus de Hooge Beampteh, de uitheemfchc Minifters, dengroo* ^ 
té» Adel , en verdere Perzoonen van Rang , omtrent de middag zyne 
Majedcit deswegens kwamen Complimcnteeren. Een uur daar na , 
zagmcti dezen braven Vorft, in de groote Zaal van St.Jafnes^ alwaar 
degebeele Kooingtyke Familie zig prezent bevond, Circul boudens 

-^q zyndc 



\ 




joö E ü R o P' I S C H E 

zyn^e deze pt^tigheden zo pragtig j als men nog nooit , by diergOi» 
^ykc gelegentbcden , in EjfgeUnd gezien had ^ genietende de Arme 
menfcben gooo. Ponden Sterling uit 's Konings Beurs, om mede deel 
aan de vreugde te hebben. 

Nu wegens Schptland. De Rebellifche bewegii^en aldaar genoegtaam 
ge«eindigt zy nde, zo had men in *t begin der gepaflèerde maand May , van 
invernti^ovtx Ahcrdien^M^mrüls^DunJiti^cciPtnh v^^xEitn^tag zita ketf en 
den Generaal Cadogan^den Major Wigtman^en de verdere iioogeKrygs*^ 
Offidercn des Konings, alsoordeelende bare tegen woordigheit in dteLan- 
denniet meer noodzaakelyk^ v/yliy te jihbcrdcen berigt oncfingen , dat 
de raeefte Rebellen , op dé Eilanden aldaar f zig onderworpen » ea 
hunne Wapenen aan de Kolonellen Klaiten en Chamley overgeleverc 
badden. Dfc voorbeeld was door de mcc&cSchêtzx Hecren nagevolgt; 
namentlyk den berusten Macdonald, die men provifioneel gevangen 
naar *t Fort fVilliam bragt. Aan den Kolloncl Gordon » een der princi- 
paalde Vaflalen van Huntlej , welke een Bactaillon in de Battaille van 
Dumblain had geboden 9 en zig zelve nu mede kwam aangeven , wierd 
op zyn woord van eer , door den Generaal Cadogan , zo mede nog 
aan verQ^heide andere , hunne eigen Wooningen tot gevankenis aange- 
wezen. Zommige Rebellen 1 te voren reeds uit Schoüoftd op de 
Eilanden gevlugt , hadden übbeeps middel gevonden ,. om nu eo dan 
naar elders over ie fteeken^ waar onder men 9 alsdevoornaamAeteld^ 
den Marquis van Tuilebardine , de Graven van Marishal , van Sout* 
hesk, van LinlicgoW) en den Vicomt? Kilzyth ; welke naar rrmk^ 
rfk I en den Grave van Kinrore ,. den Lord Piichgow , zekeren Mr, 
Garnegy van Boyzck , en nog verfcheide andere , naar 'c Nowden by 
den Koning van Zwcedcn hunne bclcfaeiming waren gaan zoeken. 

Den Generaal Cadogan » verzelt van eenige zyner Officiereu , den 
19. May te Edtnkurg aangekomen 9 vertrok den 23. s morgens qaai: 
Londen |. latende 'c opper»gebied over 's Konings KrygsmagK in«Sr&«i* 
land^ fterk 5000. Man, aan den Major Generaal Sabine,. en ook or* 
dre ,. dat de Hellaadfi hulp«troupen tegens den z6. naar EngHéind zi^ 
marcheeren zouden. Daags voor zyn vertrek, ofte den zx. hadmen 
op dè markt te Edeniurg^ volgens Sententte van den Krygsraad , aan 
de galg doen hangen de af beeldzels van twaalf Officieren, alie Scb&t^ 
f^» 5 welke, uit de Regimenten van de Heeren Scaaren Generaal, tot 
djsa Pretendent overgelopen waten. Een der vier £/fgeifche Fvcgzitct^ , 

kruiüeode 



M' E R C 1) R I U S. 



3^7 



kroUIende ïn dezen tyd opdcWeftkuft v^n Schotland ^ bezet te en vero- 
verde onderst Eiland Quefi een Frans Schip, genanmt Le Peut f^en- 
4Uat€ van St. Malo , voerende zx (lukken Kanon j en geladen n^ci 
50. kiften Oorlogs. wapenen, om dezelve elderscendienile der aanban*. 
gelingen van den Pretendent te loflfen. 

By 'c Groot* Brittanm^ch Hof ook voorgenomen zynde , om in Schot* 
land eenige aldaar gevangen zittende Rebellen te doen (Irafirn, zo had 
den Koning bevel gezonden aan den Ridder DavicfDalrimple, Advo- 
kaac van zvne Majefteic in dat Ryk , om op te nemen de qualiteiten 
dezier mHdadigen \ dus hy , ingevolge der gemelde ordre , eene iyll 
van alle die te Sterling , Clastow » en elders geapprehendecrt waren, 
Mar Lenden overfchikte i verdeetende in verfeheide Claflèn alle zoda- 
oige , die hy fuftineerdc ontferming te verdienen , namentlyk de ge- 
ne, die door hunne Ouders in de Rebellie getrokken ^ of door hun- 
ne meefters daar toe gedwongen waren geworden ) gevende wyders 
ayo ad vys omtrent wel joo. Lords en Edellieden , welke hare handen 
io de Rebellie biiddeh geleent: zeggende, indien men dezelve ^ dooreen 
firagi vervolging , nood^Mal^te naar Vrankryk , of elders te vlugten ,* dat 
ZMlks van zjeer /^waade gevolgen voor de Regeering kende zyn | dogalsmeet 
baar vergunde in hun f^aderland ongemolefteen te mogen bljven , met toe^ 
vaeging van onderhout 4 door de kroon goed te vinden ^ en door Commiffa» 
rijfenf ever het onder z^oek^ der middelen dezjer Rebellen^ met hen over een te 
kmnen , dat zjf ttfaarfchjnlyk aangexjet z.ouden werden , èkt nooit meer de 
Regeering te ontruften : daar zj anderfints buiten "s Lands ah Officiers die^ 
nendej gelegentheit toude hebben^ om recruten te werven^ en t*eemger tyd^ 
iUer verfiandboudini in Schotland* nieuwe bewegingen van oproeren te vcr^ 

3s/ekkfn. 

Nu wegens letland. Htt Parlement alhier , hare Zitting meer als 
eens yerfcboven hebbende , maakte den %\ • May weder een begin , 
tot het agtervolgen hunner voorgenomen ónderhandelingen ; beftaan* 
de meeft in domeftyke Zaaken, die wy niet nodig oordeelen te parti- 
cu1arizieren« Alleen dient geooteert , dat Sr. W illiam Fort , lid voor de 
Stad Lamrik , ZO voor zig zelfs als in de naam der meetle Proteftamen 
dier Plaats, den 2 f. een Requeft prezeoteerde , klagende over vee]er« 
hinde onderdrukkingen en bezwaarnifien , welke zy geleden hadden , 
ter oorzake hunnen yver voor de Protefiantfche SucceSie in 't Huis van 
Hanovery door de arbitraire en onwettige prafbyken van zodanige Pe(- 



yttur. 



io8 e; u R O p I s c^ n b 

■7'^' ipnen, die m€C Charges vereert, èn in de magiftrature , doorinffucn^ 
y^^y* t ie van den Ridder Conftaniine Phips, ingekropen waren. Eindelyky ■ 
^ het Iers Lagerhuis fchcidc tot den 4. en het Hoogerbuis tot. den ƒ., 

• Juny. .' - 

Tot bcHüic^ wegens Groot-Brütanmen^ dienthieraangeteekcott.dat 
den Grave van Voikra, KeizerlykenMmrfteraandit Hof, deze maand- 
te Londen £eïï hjserlyk Feftyn en Bal gaf ,. over de geboorte des Her« 
logs van Ooflenrjk 8n Prins van Afiurien ^ waar toe aan hem het Pa^ 
leis te Semmerfeth door den Koning, was ingeruicnt. Binnens* kaïtiers 
van dit Paleis zagn^en alles wat tot een overheerlyk Feftyn kondadie» 
nen , en men vergunde aan niemand , al fchoon gemaskert , toegang^* 
dan die een brief jen vertoonde , met dit Gcfchrift Exh il ar at 
Orb;S m; dat is., kj verhengt ds, Waereld^^ (laandeook, omalle wao-. 
ordre te myden,. €en Petachement van de Goorde, xo te Voet als te 
Paard.,, rondzom bet Paleis gepofteert;. Den Koning , inrognito». 
nevens de Koninglyke Familie, en een groot getal van do voornaam* 
ile Heeren , gelictdc bet gezeltchap met hare pfezentie te vereeren s, 
dog zyn Majcfteit, na4een kort verblyf, vert^rok weer in (lilhcit naar. 
zyn Paleis, beze vrolykheit eindigde, tot zeer ved genoegen van de. 
Genood jgdea.^^ den. volgenden morgen, x 

»urrs<. D>E Regcerénde Keizerinne , het Kraambedde verlatende , had 
jiAHD, den II- May, met een ongemecnc plcgtigheit, haar Kerkgang. by de. 
Paters Auguityiien gedaan, en in de zo genaamde Kapdle van Lorep' 
tQ , nevens den jong geboren. Aards - Hertog , > den zegen ontfangen. 
Een groote menigte Edelen kwamen dioi dag aan 't Hof, om de ban* 
den van hareMajefteit te kuITenr maarden Keizer, vreeftnde datzy* 
ne Geipalinne zich te veel mocht vermoeijen, geliefde dit bandkuflen 
alleen. toe te laten aan die van den eerften rang. De Keizerinne door> 
de Middelzaal gaande, zo dwiféeixketJiongaarfcb Prieftej op een ta« 
fel klimmen , en met verheven (lemme uitroepen Vivat Mater 
P AT R iwft ^. dat is , Létng levens Lsnds. moeder , en welk bedryf gun« 
fiig opgenomen wierd. Hare Majefteit fpysde dien dag in *t. open* 
haar, en 's namiddags zagmen den Land Maarfchalk , ver zei t van vier 
Gedeputeerden uit de Neder Ooftenryk^x^ Landftanden $ de zogenaamde 
Wiegeband , beflaande in fooo. Gpude Dukaten , alle van eene Munt« 
qvergeveo |; waar na.de. Uicheemfe Mioifters de Keizerinne, over . hare 

; ' ge- 



M ERG -ü R 1 ü S. lop 

Sielokkige Verloffing en ipoedige herftclling in. gezondheit» feliciteer- 
en. , ' 

Om de beradtngen V wegens he( beginnen van den Oorlog tegens 
Turkjert^ voort te zeuen, wsis Laxcmturg de plaat$f alwaar deu Keizer 
en de voornaam fteLegerhpöfdendaaglyks Krygsraad hielden; 7enden« 
de naar Honger jtn alles, wat men tot dienft der Legers nodig oordeel* 
de y mee ordre nogtans , \an geen Hoftiliteiten te beginnen , voor dac 
dea Keizerlyken Courier , unlaiigs naar het Turkse Hof, om het Iaat* 
fte antwoord af te halen , vertrokken , te rag gekomen zoude zyn ; 
alhoewel men- klaai" genoeg befpeurde , dat de Porte zig van misleidin- 
gen bediende } dus, '0|n haar bedrog te contrafhineeren , wierd den 
ƒ. Jqny r onder Trompetten gefchal , te IVeencn afgekondigt j dat , 
HMdien olie middelen, é»i» ix^^/^i^Occomaonirche Porie in Fredc en f^riepid" 
fch4p u bljyen^ vrngttloos u/étren sifgelcófen^ de Keiz^er èindelyj^u^as ^r« 
tiêodz/Uikt'j tot redding zyner Geallieerden , en behoudenis vim zjn etgen 
Landen-j zjig in poli uur van tegenwetrte ftellen % datmen derhalven de Feld^ 
tpgt ifi V ^«rr dagt te beginnen , en reeds goede ordre geftelt had ^ om de 
Levensmiddelen j voornamemljk langs den l5onau, naarU Keizjrlyl^e Le^ 
get te voeren \ zjullende aan alle^ die dat wilde doen f de nodige Pafp oorten 
gegeven j en zjf van Tollen of Impofien befvrjfd z,jn.. 

Onderwyten had een Ëxpreflèn van den Keizerlyken Generaal Lef- 
felholtZt Gouverneur van Peterwaradyn^ aan het Hof te Wèehen ken- 
niflë gebragt , dat door hem ivas doen bezetten de voorname Pas 
Metrevitzjt-^ op de Turkse Grenzen; wyl hy oordeelde , dat de Porte 
zulks voor geen Vfede breuk koede aanmerken i nadien dezelve aldaar, 
ftrvdig met de C»r/<yM<i/^i^ Vrede , geduurigeen Bczf|ting van 20. man 
genbuden $. en 't welk de Keizerfche (legs by oogluikinge gedoogt, 
hadde.. Over dit zo genoemde geweld was door den Bafla van heU 
grado aan den voormelden Keizerlyken GeneKial geklaagt , zeggende 
deswegens de Porte ve^ftendigt te hebben ^ dog dezen Heer antwoor- 
de proviztoneel, dat y indien^ èr tuffchen den Rooms Keiz.er^ z^yn Mee ft er ^ 
an de Onomannifche Porie geen openbaren Oorlog kuame op te^ rji,en , hy 
zjjn Volk uit dez^e Pofi tekeer Koude te ru^ tyekkpn* Ziet daar debeginze- 
Icn van verwydering, waar uk men niet anderi verwagte, als een ver» 
ichrikkelykeu Oorlog % apparcnt niet te eindigen , dan na wederzyds 
ongemeeoe Bk)edilorti0geD> en het verarmen van veel duizenden o»» 
nozck iDgezcteaea' 

0:9 5 \ I>èn 




V 




jio E U U o P I S C H E 

Den 8. Juny 's morgfnsten ïevcn uuren , overleed tcDuJfclderpdcn 
Kcürvorfl van de PaltL ; wiens doode Ligliaam den volgenden dag 
geopenc en gebalzemc wcrdcrtdc , zo vomimcn een groote Steen in de 
Blaas ^ rnusgaders de Long en Lever oncftoken ^ en hec Han onge- 
meen grooc. Hcc Lyk , na dac het drie dagen in de Ridderzaal op 
een Bed van Parade ten toon gelegen had, bragt men ineen Kiüiiaar 
de Hof kapelle , alwaar het nog ^es weeken* blyven (laao 9 en dan ia 
de Grafkelder gezet worden mo(h Aanftonds , na dit Overlyden, 
wierd een Secretaris van Staat naar Infpruk afgevaardigt , om deze ty- 
ding te brengen aan den iiieuwenKeurvorftA^^irr/ Philip , en hem in die 
hooge waardigheit te begroeten. Dezen Vorft , konnende perzocwlyk de 
Regeering zo fchielyk niet aanvaarden» geliefde die, geduurendezyn 
afzyn, provizioneel op te dragen aan den Grave van Schaacsbcrg , en 
de Vryheeren van Huntheim en May. ^ welke Heeren Regenten daar 
op aanftönds verzegelden de Keurvorftelyke Meubilen > de Schat* 
Kond- en Medailje • Kamer , en alle*r Zilverwerk j doende ook ver* 
anderen de Keurvorftelyke Cyfifers , Zegels en Merken^ te veten de 
Letters |. W. ofjoan miUm , in C. P. of Cartl Philip 5 wydcrs alle 
Expeditien op de naam des nieuwen Keurvorft verrigteni mitsgaders 
de Regimenten , leggende in DufcUorp , en voons alle Keurvorftely* 
ke Troupen , gepolteert in de Paltz. en in het Nieuufburgzje , den bie- 
hoorlyken eed aan den zelven afleggen. 

Te Hamburg had den Grave Fuchs , Keizerlyken Rezident aldaar , 
den I f. Juny de Geboorte van den Aartshertog mede zeer pragtig ge* 
viert ; begevende .zyn £xellentie zig des morgens heel vroeg in een 
koftelyke Koet^^ met zes Paarden befpannen, begeleid van den Gra« 
ve van Revehtlau ^ Keizerlyken Kamerheer , en van den Baron van 
Kurtzrok , in hunne Koetzen, mitsgadefs nog van verfcheide andere 
Koetzen met twee Paarden , na de Keizerlyke K apel > in dewelke hy 
de Predikatie en *t Hoog Ampt, onder een koftelykMuzyk, by woon* 
de \ wordende daar op het Tc Deum , onder Trompetten en Pauken- 
gefchal, gezongen 9 het Kanon rondzom de Stad driemaal los gebrant, 
en t*elkens met zeven Stukken , voor *t Huis van zyn Exellentie ge* 
plant , beantwoord. Tegens den. avond bezette men met veel man» 
Ich^p de voornaamfie advenuen omtrent de Stad , en pofieerdc voor 't 
gemelde Logement van zyn Exellentie twee Kompagnien Granadicrs, 
en een halve Kompagniè Diagonders 1 welke een treffelj^ke Parade 

maakteEj 



M JL R C ü R I ü S. 3,r ^ 

umikteni oofe waren f o. man in de Thuio geplaatft, die de menig- tjiói 

te aanfcbouwers in toom moften houden, 's Avonds f ten tien uuren i ^<'«ï^ 

zagmen het groote Huis met 700. Lampen Illuminceren, verbeelden* ""■•*■ 

de den Tempel van Eere , hebbende aan wcerzyden twee Ecre-poor- 

ten , wiens Face beftond uit zes Corhimife Wand-pilaren p^ dragende. 

een Kroonlyft met een Galtery, en waar op men zag, net Qverdegc» 

melde Wand^ptlaren 9 de zes Helden-deugden. De Pilaren zelf waren 

ieder met een Zinnebeeld verciert, zmfpeelende op dé Regeering van 

zyn Keizerlyke en Katholyke Majefteit ^ en ten declc op de geboort • " ^ 

te van den Aartshertog. Aan de Coupel van den Tempel , over wel* 

ke een Zeshoekige Ster , met de naam van C A R L. VI. en iets la- 

§;cr, onder evengemelde Ster , de Naam-letter L. of LEO POL D 
onkerde, vertoonde zig de Ryks Adelaar , ftaande op flerke Tro« 
?heen en Armatures , hoog 24. en breed 40. voeten. In vier groote 
<7iflën> tuflchen de Pilaren en de Eere-pooiten , zagmen in Grcppifc 
Statuen verbeeld de vierhoeken des Hemels, als Ooft, Weft* Zuyd^ ^ 
en Noord ; en boven de zelve , in de hoogte, de namen der vier 
Keizerlyke Hooft- en Rezidentie-Steden , te weten, Weenen^ Atadridy 
IP'TMg^ en Prêshirg. Over de deur , irr 't midden van 't Face» ver- 
toonde zig een Faam, als vliegende met de naam van Ca rol 1 VL^ 
hemelwaarts , dragende in de Linkerhand een Infcriptie van gelukt 
wenfing aan den Keizer, wegens de geboorte van den Aards* Hertog. 
De twee E erepoorten Varen ook van C(f9imhis werk , met de afbeel- 
dingen van Armaturen , Moren , en Turkfe Slaven, en was de ge- 
bede Tempel,. met beide de Poorten, breed 70. en hoog 66. voeten. 
Na het aanfteken der lUuminatien wierden de g^noodigde Uiiheemfc 
Minifters, veel Edellieden, en de Gcdeputeerdens der Stad Hamburg 
treflfclyk ter maakyd , en vervolgens met een vermakdyk Bal gede^ 
iroyeert«> Dele vreugde zagmen des anderen daags, door een aardige 
masquerade, nog eens hervatten, en eindelykden derden dag met 
een Collation en Bal , dat tot 's n^orgens ten zes uufcn duurde , be-. 
fkiiten. 

D E Zweden^, nog ftand houdende in Nowwtg^n , padden voorge- Noofc 
geven Frcdrü^jbal ic willen aantaftcn , dog door de nabyhcii der D^r- kroo. ' " 
ntn , en gebrek aan de nodige bcboett«n . tot zo een Belegering, ^en, « 
moftenze die onderneming uitllellen s ja zelf om bare Troupen t« 

doen 



/ 



E ü R o P 1 S C H E 







•. 



doen bedaan, ccnige Detachetnenten aan ,d*ovcrzyde van de Zwine^ 
;^o;7^ zenden } maar die aan de Inwoondeis van dat Liandfchap zeer 
laftig vallende, zo rezolvcerdc het ^Deenfcbc Hof, om, mcthalpcvaa 
den Mujcovijchcn Czaar , op Schonen te Landen ,' ten einde men de 
Z toetten j doordat middel, mogt ver pi igten geheel iiW^rwg^ ie ver- 
laten , en haar eigen Landen te komen befchermen. Tot dezen over- 
togt, ofLandingop.Sci7«0;'^;f,bevond men de toebereidzelen zeer groot» 
zullende de geh^elc magt, zo Deenen als Musccviten^ wel foooo«maa 
uitmaken , en waren tot deze expeditie de Ruffijchc Galeyen den 4« 
juny binnen de Haven van Kolberg in Pomeren gekomen , om met de 
eerfte voordeelige wind hare reize naar de Zwint te vervorderen ^ ea 
aldaar de Rnffifche Troupen , die dat Landfchap overftroomde , in te 
nemen, en <iezelve naar het Deens ZeeUnd over te brengen ; dog na« 
dien zyn Czjiarfe Majefteit , wanneer hy, van Pjrmont te rug zoude 
verfchynen , deze expeditie zelf in Ferzoon wilde by wonen % zo bleef 
de Landing op Schoonen ook tot dien tyd uitgeftelt. 

De ( 4 ^ reiïe des Konings van Deenmarken naar Wismar , om met 
den Czaar te fpreeken , had geen voortgang , maar in tegendeel naar 
Hamburg en ^Ittna gehad , alwaar deze twee Potentaten malkander 
meer als eens de Vizite gaven. Het was den 26. May 's avonds ten 
ag^ uuren , als zyn peenfihe Majedeit te jittetM aankwam , werdende 
begroet door het Loflèn van 't Kanon op de Wallen der Sud I/mo^ 
burg , en den volgenden dag verwelkomt van de uitheemiê Minifters» 
en van eenige Gedeputeerden uit de Magiftraat aldaan Den Dtttiphc 
Rezident verzogt dtcn dag aan evengemclde Magiftraat, wyl den Ko- 
ning , zyn Meelter , zig eenige dagen dagt op te houden in de Tui^ 
nen den Ham en den Hom , dat ze aan zyn Majeftdt een bekwaam 
Logement geliefde aan te wyzen ; ook kwam toen den Muse^vifcbm 
Rezident met dicrgelyken verzoek , wegens zyn mecfter » de Magi- 
ftraat laftig vallen; dus de loffclyke Collegien op *i Raadhuis verga- 
derden, en rezolveerde , na eenige Debatten , om aan den Koning vaa 
Deenmarl^en de Tuin van den Raadsheer Wilkens , nevens nog zes < 
zeven da^r naaft aan leggende Tuinen , mitsgaders aan den Czaar van 
Mnfcovien dc Tuin van wylcn den Raadsheer Oftavio Beltgcns , en 
. agt daar aan grenzende Tuinen, in te ruimen. Dit aan beide booge 
Mogenthcilcn bekent gemaakt zynde, zo verliet den Koning van D^e»- 
mar^cn den 28. nadcmiddag zyn verblyfplaats te Ahena'^ komende', 

onder 



M E R C U R I Ü 8. 3J3 

onder het Lofibi;andcn.van't Kahön, dcv Hétmiwrgfc Wallen ^ door d^ i?'^ 
^/iêtféfi Poon de Stad inrydcii, .zittende in een Koets met zes Ptax^, 7*^^* 
deo; beFpannen > en by zig heU>ehde den Grave^ van Kallenberg , en 
4(;b Resident' Hagcdoorn» Den Gra;ye van Wurtenberg reed voor, en 
Terfchcide Koetzen agter zyne Nfajeftek > nemende den weg over de 
^oote nieuwe Markt , alwaar de Hoofdwagt , zyndc met Granadiers 
verdubbelt, onder het flaander Trommels hun Geweer prezenceerde^ 
€1^ den Officier met de Piek een diep <:ompliment maakte* Den Ko* 
ning ptlTeeKde de Paarderoarkt , en reed de Steen Poon uit naar.de 
Tuin , die men hem aangewezen had % dog * vernemende , dat den 
Czaar nog dezen namiddag in den Ham was aangekomen^ en zig al 
bevond in de Tuin yoor hem geaproprieeit, zoging zyn DeeffftheM^'^ 
jeHeic naar dat kwartier , en bleef by den Czaar omtrent een halfuur. 
Deii volgenden morgen kwam den Czaar by den Koning van I>^;7iKr4r« 
j^r/f een lange Conferentie houden,; en omdegie voorvallen hicldmen al- 
le de Stads Poorten van Hamburg geQoten ; invoegen elk een » naar 
buiten willende; een briefje van den Raadsheer PeU mö(t halen « Mraar 
door men bet overtollig uit de Stad lóopen der menfthen befótte. De > 
Burgery moH dagwagt houden , trekkende mee zes Compagoien h mor« 
gens en 's avonds na hare Poften} enhadmende Soldaten aan de Poor-« 
ten» en elders buiten dezelve, verdubbelt. 

Zyn CzAarfe Majeftcit, komende den ;o. May uit deXhuin, inde^ 
welke hy logeerde , te Hamburg , begaf zig aanftonds naar *t Bad » daar 
hy twee uuren doorbragt, en voorts het middagmaal by zynRezidknc 
Bottiger hield» Hy ging daar op ten dde uuren naar Ottenftn, ^ naby 
aan de £/w, en nam zyn Logement in de Tuin des Oveiiedene Prin<<' 
ccÜè van Oofi-Friejland^ alwaar hy.vond tot zyne Lyfwagt geilelt wel 
40. of f o* Curaiücrs uit het Regiment ;^an Dewitz* Hier gaf den 
Koning van Deenmarken ^ ten vy f uuren, aan den Czaar ecne Vizitc > 
rydende derwaards niet 4oor de Stad HambHtg ,. maar buiten om, ge* 
ialueert van het Kanon van^t nieuwe Buitenwerk 4 en keerde > avonds 
ten half negen uuren op dezelve wyze wpder naar zyn qunrtier. 

Den^i. May , Zoi-idag , gclieme d^n^Ctaar van Mnscovitn zig in 
een klein Jagt op de live te vermaken j wejxJende, als hy voorby.dc 
Stad kwam zeilen , door het kanon van de Wallen gcfalueerr. Hy Itap. 
te by de Vitjlager fVeg aan land , bezogt den Koning van Deenmarken^ 
kwam» na dat een uur of twee by den zelvén was gewceft , weer in 

Rr de 



l 




514 EüRoi^is, chï: 

ds Scadt Spyt\%ic ^ «imids bj xkufjeo- Fnm Pop , en koerde tett 
half tienen na z^ ^arurr by Jilmm. £ytt Czaarfe M s^cttcit begeert 
hebbende « itat bptticB dag de Opent ^töwde gefjpedt werden^ 2ovef^ 
gaderde daarover de MagiftruKTaAiE^^Méi*-^^ die«clMRtoei(toiid> toet 
tegenibaiide dit in ^geenèpcyndciic /opcfi «ip«ert ^Pnnot r Fceftdag gefëhied ' 
was; Hy vesfefaeen 't namiddags in deaeive^ co kwam, na een wei» 
nig coekykena, weder oitf rydendenaar buten, om den Koning ran^ 
thefimmrhn\. zo men voprgar ^ ook derwaards te geleiden; dog zjti 
Dcntfcoe M^a/d&üi weinig luft aan de Opera fchynende te hebben ^ to 
zagnieti den Czaar, na verloop van een uur, te rug , en , de Opera 
ge-^ind^t ^ynde ^ naar zyn quartier keerén. 

Den Koning van DetnnMrkffiy als^czcgti den ^ Junyte jt^endian^ 
gekomen ^ zo zagmen toen aan bet huis des Grave vaOv ReventJau eea 
grooten toevloed vanUitheemfe Minifters^ enandereaanzienlykeHee-^ 
ren^ om den zei ven op te wagten ^ en wierd het getal nog grooter,. 
wanneer den Czaar 's namiddags ten vier uuren by zyn Bemz.e- Maj^^ 
fldt kwam fpyzigai. Oen Koning ontfing hem boven aan de trap t 
en gingen beide te gelyk aan tafel zitten^ waarna, ten zes uuren weer 
opftaande , den Czaar Zig met een Duftfp Chaloup ove^ de Elve nztT 
Héutrkprg begaf ^ daar hy verbleef tot 's morgens den 4. en wydersden» 
6. over Zilty te Pyrmont aan lande; nemende zyn verblyfbydcn'Doc-^ 
tor Scippen, en bezag de zeven Fonteinen , welkers wateren , tptber- 
ftelling z^ner kwale, hy ftond fe gebruiken. Na dat den Czaar ver^ 
trokken was ,. voer den Koning van DtmmÉrkm den volgenden mor-^ 
gen naar Gmorpy eazo'verder naar zyne Hoofdftad KepptnhMgeH\ aK 
waat hy dco 12.». revcriecide , mot tyne Minifters faadpleegde , bet 
Artzenaal bezigtigde , en zig voorts naar Frtdrkhsburg ^ daardegebee* 
Ie Koninglyke Familie was, iranfporteerde. 

By dit abouchemcnt , tuflcben den Koning v^nDutménrkfn 9 endeir. 
Czaar van Musc<yvie». , bad zig den Koning van Pmifcken tiiet laten* 
vinden ^ wyl die Majefteit ondewyie een reize gedaan had naar zjme ^ 
Sraaten, grenzende aan die der Veretnigdt Nederlandrif i alwaar hy de 
Fortificatie Werken- van W^tifl bezigtigde, en zig te A/rr/ cenigeda-^ 
gen. vermaakte.. 



BE* . 



, l 



te ^ 






•. I. 



•« , 
/ 

r ■ 
i 



r 



'^ *, • ■ f" 



■^'\\ •■■-•*- ■ 



•. .V . 1 



^^ ' » *■ I 



M E ït C ü R 1 ü S. lïff 

: B E S CH REVEN hefabettk de pragtige Feftyoen^ door de 7^V' 
iCeiuriyke Miniftcrs te Lêndt» en te ümuhwrgy OATor de j^boorte des ^coca* 
Aards-Hcnogs van Oêjhmjk, gegevca y zo «etdieot hkr bu intonder- lanben, 
lieit ook piaats de gchüMiden Maalcyden ^ Baten ^ Masquerades » ^" |^ **^| 
neer diergclyke divertiflfeinenten , ter gedagtenifie dexer geboorte 9 c?'|io/ 
door den Baron van Heems in s'Grav^bage , den i. &. en ^. Juny aan- 
ipegt) ¥err^ overcrefiènde ia heerlykhek de gemelde Feftynen. Voor 
ilesxelft Lx^ement zagmen een cierlyk gebouw t verbeeldende een 
fcoAelyke rVreugden Tempel , teer konmg met veelerliandc Zinn^ 
bedden en Devyzen befebreven } welke 9 des avonds geiliumineac , 
«en overdeftige vertooniog maakte. De Cieraden van die gebouw , 
hier htretis in Prent verbeelt, zal men in 't breede verklaren* 

Dte Tempel 9 zeer ruim en groot > met trappen opgaande t zo vond 
men rondzom dezelve vyf gefefafttderde Zinnebeelden, en boven en on*- 
der bare beduideniSe met Latynze Vaarzen afgemaaltè Hec eerfte 
Zinnelxrld , ter renerhand , was een Maagt , fteuncnde op een Py« 
Itar, tt voor zig hrabende &ttn een Bekken^ in welkers Vuurvlamme, 
boven baar hoofd , men las Securita e tempoa vm , dat is , 
d^gerufikêk d$Kjtr Bsuw ^ en onder haar de woorden» H je c Ara 
TuBBiTUR OMMBS, oftè , diXj$ êffirluuide xaI éliis bêfcbermin : 
Het tweede Zinnebeeld was een Engel, die, dalende uit den Hemel , 
^ra jong Kind toebrengt aan eene Vrouwe, welke het met veelblyd- 
fehap ontfangt. Dit iCind beduide tien jongm Aards* Hertog , wyl 
boiven 't zelve ilond PiscvNDiTAS August jë, dat is, d€ Kii^ 
zjirljk/tVrufflMm'bM % en onder aan LoKOAViD ^-rrt omnta 
9'A GIS, brenp vê&rt itU heginffelm V4H 9$h langAutaige Vnie. Hetder* 
de,'of middelftcZtnnebeeld, vertoonde een vrolykt Maagd , eekroont 
en omhangen met Wyngaard ranken , hebbende een Fles in de regeer , 
en een Kelk of Schaal in de Linker^haad j micsudef s ter regtcr zyde 
een Kind , heffende met zvn Reeterband een X.aurier kroontje om 
iioóg I boven welk Zinneoeeld de Tytels üoadeD ivan den jongen 
Aards • Hertog , te weteo , Lbo»oM>Vs arCpiIOVX aVstria 
frInCbys aVstVrIa, CaroLI et eLIsabethA pILIV^ 
«fbratVs FRlfi)CB»é iV. VbmtVtIsi ^ wü zeggen, 
LiROFOLBus, jimis^Hcffg vê» Ooflenryk , Mms eie» Aftutien, 
jfcwmftê Zêm van Cést^êhs mElkA^ihi m^JPriftisièr']fê$tl^k$Ui ep onder 't 

R r » zelve 




V6 E U R O P I S C H 

zelve H IL LAtkTTASPUBLiCA) oftc gtmecfje blydfchap en vrifljkT 
heit. Hec . vierde Zinnebeeld vertoonde eènige Vfoiiweo en Kinderen»- 
(laande de tuinden met grootc^ Vreugde, na den geopehden Hemel s 
daar boven lasmea', Vo r a pvslicAi dt gemeene wenfch ^ co èaatc 
onder Fac deus \flET'ERN6s prolem prolisQjje ba* 
REN TE 5, de^ Heer e xxgtnc dit iRind^ en desz,elfs Ouders^ tos in deteeft* 
wtgheit. Het .vyfde Zinaebeeld w^s een groen ' Woeijendcn Boom» 
beginnende Iclibone Vrugtea&c toooeri» waar boven Hond » Mjoramc 
D u L c E o E NE /PENS^T^ ép.wAfifnde in uLedigi/eit. ^ ; en daar oitder ^ 
fix F.LURüs promitti^tjItempore p.rüctus/, bilüvtndi 
fneer vrugttn voêrt u brengen: zittende boven het middelite dozer-Ziit^ 
nebceiden twee KLupidootjes of Engeltjcns , ; yder inec ccö verguld 
Trompet in de mond -». ch riog een.andef inde haod, waar uir Wjrjaeii 
•fprongcn, -Hierboven.^: rondsoox de Coupet ,: wg. men . vyf/zs^artc 
djbibhdde Aiend^o, ydcr omhjingeo met CQri. bywxy<ktuK9it^xlyk Mür 
fCüy' Staridaard , cw audetc.'daar t»oc bd^obmide Cieradeif; • Mémiiis 
onder dep eerften Arend > ter Regta*bai;)d y Sperata Dj^M.ti $ 
rA^v &T R.i A c AS p R op.AG &^hes gewenjfi Stenniel van VOottonijykft. 
iiujsx, opdeccfca tweeded A^end». CaRoLp.^eXto t A i4 E)jïM 
V«ijtItL>s:Qi6liER: nK4^c4//c /^A is.,^n: Spruit gehortt^.: ..C^d«ldt1l 
.deïdc» Adelaar » fc:L I^sa^ae?!^» A:A y qV^tw. a: -D rjo^ iPiiciE^ÉLi 

-D Airi i Ü E OP QïLiD Y'S y ^^n-dciiK^ti^rinffeif^li^Léibeth beeft <?«flfe ^i^^ 

'Z(^9n Leepoldtis gifdj'mkw \ -zy ödè Jn dijt) Latyn elf Rêmeinfike fopda caJL 
Jetteren , welke net hen Haïii 7'J!A' uijimakeb : Onder den vierdcri 
Arend , ^a V^ ir R:i a z CJ/iVl XXi^^N\^ % dfi^.vxcugi v.m Q^'^^n^k. : 
Ai btyofe LcttttcïYJffiicdcpii<i.wèo¥q9i?l4i^JaftYMiiV<^^^^^ 
-vyfdcü fcf laattem Areilé ^i ^? B»%«\F ï R JM r> fr i m;-a- GöUQ rw;^* 
.<i<r fUrkiie ,Ci^hé7h€.iff/MHtmvk\.^^ ypdCf^Coiipel vtf»fW9ol5 

,nog vJicgcncfc.ArcnfiiafcgefehiWcrc-5fI4P:c<pden i<^ dezi:pCoupt?) ftopj 
een gr<?ptc rogiiidt^eizerlyie KröQiVi cfe^bbêndê fiq Watrpli^jwt 
een Krub.daan!öp./,.4n.bovto,dfc2«lv^;Sen .grft^tc \mn\t cji^l^clldfeliri^ 
h^X >nflragöndcviiTiö|ba: tókuttiwflf djrfcc fcd«,j9:>i^;&ing>regk;, ,E v'! a^Kt. i^i 

^een '£hkjsem.'^ ^ fi u i Iv ( :i t;t 1. 1 o /? a Ü * / ^ <:'/x /. <•. . * :- J v: i ;. i 

, Na dat deiC^o4sditnft/gceiodigt,Yii heXilTB • Di^ui/ gfMOgPn 
was, vohdm«n\<Wc X«feis'gc4öfet yï aU;t5i*e • Van xf^ eo Krem vöö aöb 
BordoQ (p >wuf.; aa^ -dh igerw)digd«iBtt3:aa .vüo de. Re^eiin^^^i . dj 



1 









w 



^ I; 



* ► 










?^.* 



s-r 









r» 



.► Ti". ^, •^^. .. 






* * ■ 1 •« 



M E R C U R I U: S;, 



3'7 



Minifters, en den voornaamftcn Adel fpysdcn.- Men zag \kt Hu» i^nj. 
van den .Keiz-erljXen Gezant rondzom met groemè- opgdchikt , eii' Jim^, 
uit alle deVenrtcrs vergulde Arettds hoofden, met biandeiiiie Flam • — — . 
bouwen, uitltcckcn. Een groot gétal Iicerlyke Vuurwerken wier- 
den opgefchoten , ca-'c welk vcrfchciiie agtcrcenvolgcride Avonden 
bleef duurcn. riicr mede maken wy van du pnigiig reliefn , le.ge- 
iyk met dit Eerfic Deel, een 



R'.i 



. , B tiAD- 



BLADWYZER. 
A. 



A Lgemeene Dank- Vaft- en Beden- O ROOT-BRITTANNIEN- o*. 

'^ dagv inde r#««r«* *W«r/*»- KJ I44- ipf- 2*9. lói-^pt 

dm UTtgefchreven. i8i. Gfare van Whiton in EmUud eet 

Aatdj-Hertog?anO»/#iio.*enP«ns Dbod wroordedt. i^ 

van 4/fw<#» , te ^wse» |eboren.243. '^' 

AmbtfËdeiic van VrMkrjk , doet tyn H. 

optnbarelntrede binnen WtttmtATi. 

XJö/tiw^fA» hulptroppen komen fn 

^•' .-■■-■■ Gr»9$- BrittMMMien. 106. 

.«*... j *.^ o j Huwelyk , tuflchen den HeitcM; vaa 

/^Apitulatie der Sai StrMktMtt JI«r*#A«*«ri en eene RirAM Ptinceflè. 

%• ïig overgevende aan de KÏNriM te !>«««» voltrokken. 246, 

Geallieecdeas. 17. ^ 

OnCarlos, jonge Prins van tf/^wr- 1 fienUm, traacert^cR^ccrinRal. 

DUrrSCHLAND. 474- ^la- M^- trcffelyk ter maaltyd. ' - 129! 

T^A j T-u • 1. > ^^'^' i^** ' *ï° Overlydcn, a86. 

Drift der Thorys m EngeUmi , door 

gedrukte PasquiUcn. 239. K. 

Dood des Keorvorft yan de P^^^ ra 

IT LMgfchrift, doorGedcpmccrdens 
£• •*^ uitdeProvinticn vanfTfftfWi^» 

Eu A A A n. .. en Br^*j»/ ,. aan den Kdzcr geprc- 

Rneft Angnft • Prins van Brtmmfk tenteert. 213 

LMnewbtfr£, tol BükhopymOs- ■ i ■ Kcizerlyk antwoord dai 

«f#*riW# enPuttrAoTJiYcrklaart. 22Ö. op. 280. 

F. 

I Iberaal traöement ^ doe» den Ko- 

"p Eftein te L0»Air , eegeven door den JL» ning van Orêot^BripMimkn aan 

J- Grave van Volkra , Keixerlyke de gevange Rebellen vergunt. 123, 

Minifler aan dit Hof, wegens de Lyft , vertoonende de gdx)orte dagoi 

geboorte van den Aards-Hertog. 308. der voornaamfte ChriRcn Vorftcn en 

*■' ' ' te Hsmhirg , door den Grave Vorftinnen van Buroféi. 247. 

Fuchs. 31a 

in t^Gfêvenbéig€ ^ door den M« 

\A ^'7*^ fchecpgaan te Dtttnkerien^ 
VfX van den Pretendent der QrêH'^ 

Bristgmijcbe 



Baroutioems. ^if 



BLADWYZeR- 

trittéWMiffh KxooTij n$sücScb0$ls9J. ■ idem aan den Kolonel Oz- 

9a bourg. 297. 

Memorie, door den dfrM/- Brittsnn^ ■ idem aan den Ridder Gas- 

f€b€» Minifter , aan den Hertog Re- coing. 299. 

gent van Frmnkrjk overg^even 192. Slegte hope van verligting voor de Pro* 

■ ■ antwoort daar op. 194. teftanten in Vfgmkryk. 277. 

N. T. 

» 

Nieuwen Commercie - Raad in HpRaAaat van Barrière, tuflchenden 

. Vrankr/k aanj^eftelt, SSL -L Keizer, Gr^t^t •BrïtUnnttn , en 

— — — idem Jufiicie-kamer. »86. de Ftrumidê KidirUnden. 2J'. 

NEDERLANDEN. 128. 180. 247. TURKYEN. 48. 1 30. 2 ƒ r. 

286. 3x5-. Traftaat van Commercie , tuilchen 

NOORDERKROONEN. 1 7f • 2 1 8. Groot • BrittéHnien en S fan jen geilo- 

245'. 251. 311. ten.^ 139. 

Nederlaag der Zveeden in Noormogtn. V . 

281. 

Nadeelige Artykelen « door den Cxaar T7 RANKRYK. 69. 1 40. 1 8tf 225*. 

van hluscovitn^ de Stad Dantzfg^' V 25*2.287. 

geperfi. 285*. Vonnis des Dbods , t^ens vérfcheidc 

Ot Schotzo Lords uitgefproken. 15-9. 

Vlugt van den Pretendent uit Scbothnd. 

/^ Nverwagten Inval der Zweden in 1 72 . 

V / N$9rv)ego9. 218. Vcrwydering , tuilchen den Keixer en 

Oélroy, tot het opregten van een Bank de Republyk van Gonws» bygelegt. 

in Frankryk. ifó* 174. 

. P- . ^ W. 

POHtique betragtingen , tot Inleidih- TT7 E ST- 1 N D I E N , wegens den 

ge dezer Mercurius. ƒ. W flegten toeftand der EMgelfihon^ 

POLëN 9 betrefiènde dé Inlandfe be- in hare Colonie CaroitMa. 46. 

roerten aldaar* 5*0. 132. 182. 221. Wonderftuk der Namur. 50. 

2^2^ IVtsniar (de Stad-J door de Noordzo 

R* ^ Geallieerdeabemagtlgt. ^ 245'. 

REbelliè in ScbotUiui' tea «enemaal Z. 

gedempt, 211. 27^. 

ZWrrZERLAND, aangaande de 
' krakkeelzaken aldaar. 66. 

SPAN}EN. ^'^39^ Zittingen van het i#r/ Parlement lotf. 

Straffe des Doods ^ aan den Lord 196. 307. 

Sd-ventwater en den LordKenmm- Zèklzame uitfchryj^ing van een Jw^en 
tcy te Lomlom volbragt. 207, Bcdendag. 1 30. 



- 1 



EUROPISCHE 

MERCURIUS; 

Behelzende 

He Foornaamfie Zaken vaa Staat en Oorlog, voorgevallen in alle Je 

Koniitgrykenen Heerfcbappyenvan Europa;henevenseemgemeUen> 

isaofdige Tydinge» uit verfcheide attdere Deelen der H^aereld. 

Hiftorifchcr wytó , onvcrward en klaar befchrevcn, en met de 
noodige Autbentyke Stukken voorzien. 

©öor J. C. Thilologo-Toltt, 

Z^ven-em-TwintiosteStük. 

T W E E D E D E E L. 

Vertattehde 

®f ZES LAATSTE tMAAtfDEN vm het Jaar ijt6. 
Vctcicrt m5t kopere Plaaten, 



t'A M S' t I. R D 4 M,. 



ByANDRIES VAN DAMME, 

Boekverkoper op 't Rokkia, böydcn de Beurs. 17 1 ö. 



B. E K E NT M A K I' N a 

Alle de Werken van den Héere ] acob Cats, in i deelen, met Corieuie 
' Print-verbeeldingcn,,noytvoor.deicio Gedrukt, in Fol. 
Het Leven van den Heer MiCHtEL j>e Rjuytek, met Figuren, inFoL. 

De geheeje Matheus van de G jl a a f ; in Qnartoa 

W: D.AUPiER en L: Wafers Reistogten rondom de Waicrcldt ; bègry=i- 
pende , in vier beknopte Boekdeelen , een naauwkearige Befchry ving f an*^- 
verfcheïdc nieuwe ontdekte Zeen , Kuöen , en Landen ^ 20 in Amerika , . 
Aiia, als Afrika; benevens ^veele nattelyke Aanmerkingen ontrent de Stroo — 
men, Winden, tevens, ^Ptep^ens, Engtens, en andere fraye waamemin- - 
gen en bytonderheden , zo van bereisde , als voor defe onbereisde Geweften: . 
alom doormengt , met de befchryying der Inwoonders , aardt , zeden en 
plegtig[^eB. 4ezfr vreemde .VoUtcren-$ mitsgaders 'derzelter Lansdouweo^ 
Vtjugten , Gewaflèn ^ .Dieren , en andere zemaamheden , voorzien mee een 
groot getaL Kaarten , Kuft-ontdekkingen en andere iraye Verbeeldingen. 

Na-iporing van den Sin en t'Samenhang. van den Sendbrief Pauli aan de Ro- 
meinen 9 door een algemene Afdeling , nuder Ontleding , en Breder Vet^ 
klaring over den zelven , gedaan door M A r c u s van P e e m e , in zya . 
Leven Bedienaar des H.* £aaQge.Ii|Uns in de Gemeente J.iChrifli tot t^'deo.^ 
de tweeden druk, met Regifters vermeerdert. . 

DeHiftonTcheGedenk^PieowPgenvan.LpdewykdenXrV« Vertonende, jn by 
de30o.TrotzeMuntbeelden, het gant£cbe Leven van dien Monarch, begin- 
nende liiet zyn Geboorte, en topPudo^Koiiilttïc tegenwoordige Eeuwe; ydcr 
Penning voorzien ii^t.ee»JcorteHi(loi&rcheJB>^)i3^ymgen van^: 

Opfchrift , gevolgt na^e grotetKOninglyl^k MQdflKén^sdQPr J. G oe r ee ; 
alwaar dezelve ook te bdki^men^zya ^* nct-V^érvolgjd^j^^enniugen tot op- 
de Dood van dien Vt>rft^ eii\wati:yerd0r too d^^'mïlagaiithcic van dit Weck - 
vereift word , is *ot)deiteU9ëen«, . enr^eek Vft gè^erdeix, waar na de Lief- 
hebbers zig kunnen rcgul^rea. , ^ • ^ -> 

De Wiilèlflyl van Amfterdaq^iQ^eOMooisanttfldropjd^Hevop alle Plaatzen . 
daar men handelt , en de veij^Ung dte^n^trens^ ,ddor Ph ooQém.$ en, in 8^. 

DenKoophandel van Amfterda9t-^ naafia1tede6<>w^flen\les:Waerclts, eerfl ont« 
worp^ door wylen L^)JkfOijj£:DË£L^E&wiBj| nu doörgnans in andere ordre . 
gebragt en zeer veel Vermeerdert door J, le LaxOt^ inOSavo. . 

Ef$ varjcft ^llé'suébii^ -VümMém^s ih STORiSCHiE M$ektny ^^ 



P«g- i 



EUROPISCHE 

MERCURIUS; 

Behelzende 

De voornaamfte zaken van Staat en Oorlog, Yoor- 
gevallen in allede Koningry ken en Heerfchappyen 
van Earopa j benevens eenige meldenswaardige 
ty dingen uit vcrfqhcide andere deelen der Waercld. 

Zbvbh - EM • Twintigste Stuk* 

■ 

TWEEDE DEEL. 



f 



u 



L 



r 



lyiCi 



M onze Schry&ordre, tot het aan een ichakelen der ^^^ 
voorgevallene Zaken in EurofM , ie vervolgen ^ zo 
moet dit Tweede Deel van 't f aar 1716. geopent 
werden met Turkjen ^ welk Hot , tragcende deflèlfs 
Oorlogs bedryven» waar niede zy de Kepublyk van 
Vificüen reeds op den hals zaten, teverfchoonen, ge- 
meen deed maken een wydlopig Manifeft of Circu* 
laren Brief , ten lafle van den Roomfch Keizer^ zeggende in den aatt« 
vang van (Ut Manifeft « gerigt aan alle Gouverneurs der Ommsnmfdm 
Provintien» DéU^ diUffl 4^ Koomfch Kewr dê Frtdt bad ^ifrkmdin^ 

A aj . d$§r. 




) . 



^ E U R o P I S C H E 




door het ékunntimw vm^e Party der YfritülStmn , di V<^Yttmdi£ voï 
om in Ju.MapifiJi U iJ^en^niet §ljeen derK^jsief dèsi Prins Eugenius , 



vond^ 
^ uit 

riame van den Reiz^er onUngs ddn de Pprtc gefchreven ^ méiar ool^ de 
mondelinge' vooi^agen , 4oot dtH^ lGiz^lyk^^,Re:Udem Fleifcimanijf héuïr 
gedaoM, Voorts vermeld die Tiirks ^anifc(|:'Clc*redcneri , waarom zy 
^ den.Ö(irlofl^t^genji.deJicpttbIyk^4un f^tnaien begonnen4iadden ^ t)m- 
,dc 't een en ander al te aanmcrkely k ^ dnt wy de voor naam fteSubftan- 
tic daar van niec zouden xq fto^flf fl^üd V ^ict dan hier den bekQopteQ 
inhoud, enfchryfijiyldcr7«r;(;^«. , 



»« 



\. 



r\EnOoxlo5 vailgeftcid zyodc {duf.gf^fr^n nmrt) xmsktt öiejt aan alle de 
^^Chiifte Pnifccfi Dckéncl (om huir^allc'argwaah ;c ontnecmcri Xdat de toc- 
t4jftlngcft-, die(lc:5)b<JrtW*ttoe.ft3rOtmi>llfie4ftBgöns ^c^^Wwriamteii^aHeBn ge- 
n2t',waren^ en ni^*n fchrcefjin't by^onder «oneii nricf aan den Pr^/idearvan 
dén Krygsraad 'des KAztriWüUith^d'^ lil^ati-teïttrlJudrrTlari , om 'aaO den 
iclven klare blyken te geven van de agting , die de hoge Porte voor het Trac- 
/taat van Vreede had; en men belallede met dezen Brief ibrahim Aga, aan den 
welken vb^ïï het Xlaqiacr gf^f 'Van £p vpyé.. Men- ilddc zyn vertrouwen op 
God; ói*ter zclver tyd, wanneer men iig geiccd maakte om tegcnaj de^ip»^- 
tianen in 't Veld te trekken , kwam de Duitz^ Rcfideot boodffchappên ^ dat hy 
van den Keizer bevel had o^.dcszelft Mediftie ffintcbiedetlY tot ycrmeuwing 
van het Tnaöaat van Vroede tuilchen de hoge Porte en ddKenetjanen : Waar 
op men hem dit tot antwoord gaf; Dat is gi^ed , en mtn r^il Je Mtdiatie ^wef^ 
mits dst men de x^ak afdoe op eene 'voordetiige vfjf i'oor deéwge Porte; der halven^ 
(jam het bloedvergieten van vaeer kanten voor te kernen) indieff Gj^gevofmagtigd zyt, 
om êlles op eene prdenteljke en de^itive x,jt i^cor^te pellen , mogen Wy lyden , dat 
ièt in der minne gefcbiede i maar\hj aldien Gyin^egevdeel Piei^tniderf zoeKt^ a/s 
nitftelf en zegt» ik^al fchryvon^ en in een/ge maanden zal ik' aiftwoofd maken 
tt kehken; met oogmerk , om zonder reedehet Otts^manvts Leger ^ het vaelkmet zm 
veel moeite ky een getrokken is^ te verftrooijen^ en al den toefiel, die zo veel gekeft 
heeft , vragteloos te maken ; zulks is niet mogelyk , en In dat geval zal de Hoge 
forte bare onderneming^ die zy kegonnen heeft , voot tzotfem Fgter vsanneer Gf dm 
yplmagten zult antfangen hebben , om deze zaat op eene voordeelt ie. vjys af te doen ^ . 
êp vjat plaatt en (f vjat tyd het ook z^ , xal men d^ar vjtn een ordenteljk ant'^ 
werp kannen maken. ' . , 

Ons vertrouwen-dus op God geftelt hebbcndfc r marcheér4en wy na de be- 
ftèmde plaats,- en wanneer wy door den byüand' ende genade vaniyneGod- ^ 
dcJykc Majellcit zeegepralende te rug. keerden , bragt Om Ibrahim Aga (die ' 
oien^ te voren in Duitslaetd gexondcn had ) eeiien, brief van «wegens den Rrefi* 
dent van den {^ty^sraad , behelT^eqdc m fubftanpc,, dat mcn^ van.de Kcizerljr-^ 
ke kant de Vreede ook' zoud nakomen"., ■met;aarib}c<^fiig fan 'de Mediaiie tüs*. 
ilhen de Hoge Porte eri de Repabfyit van ¥éi^tTéièt. >fedemSal tot hiet'noa^* 

. : i\ was 



K.. 






M E R C U K I U S- jT 

was daar op te antwoorden , vermits men te voren aan den ï>u\t%Ê}i Refidènt 
il een antwoord had gegeven ten opxigte Van de Mediatie, te weten; dat men 
daar mede te vrecde'was, indien de zaak ten voordeele van de Porte afgedaan 
wierd; vergenoegde men lig met het lelve aan den Refidcnt te herhalen. De 
lÈngftzd en HolU^dxe Ambafladcurs aan de Porte hunne Mediatie ook aange- 
boden hebbende, gaf men hen een diicrgelyk 'antwoord. Terwyl tydeie aan*, 
biedingen decden , zonder van de vctófte Volmagten nog voorzien te zyn , 
hebben de FenetUntn , volgerfs hare oude gewoonte , hunne vyandelykhcit eh 
hoQgnifoed' niet nagelaten ; en* verre van de Vrcede te verzoeken., hebben zy 
Kbnne Vloot: aan ^Eiland varr Car/w, maar tWee mylen van de Kuft van Uö- 
nfanie^ het Ottomannize Gebied , doen overwinteren. 2y hebben groote toe- 
ruftingen gemaakt , veel amunitie en andere voorraad verzamelt , én dag en 
iiagt tpegelegt om fcbade te doen aan die en andere Grenzen , waar van de 
OoijjVerncurs en Cadvs ons t'elkens bcrigt hebben gedaan. 

'Irfdit Jaar f 128.- (of 1.716.) tcrwyl men bezig was zig te water en te land 
tegens de geinelde Vyanden toe té ruften, is men dpor de Ottomannize Gou-* 
vcméurs ,ciic op de Grenzen vtxiDuitsland zyn , gcwaarfchouwt , dat de Kei- 
ler groten toeftel en ligting van Troupen , mitsgaders allerhande Magazynen 
maakte: Dat hy fpoedig deed arbeiden aan nieuwe fchepcn op den Donau^ en 
dr.r dctze beweegihgcn zyne kvyade voornemens tcgens de Hoge Porte te ken- 
nen gaven ; behalven dat men van andere kanten beveftiging kreeg , dat de 
Du itfche^ Keizer tegcns dé Porte zoud marcheren , zeiden rwy egter, de Kei- 
ler heeft tot nu toe de reputatie , dat hy noit tegens dei Tradaten aaneegaan is; 
d«r1ialven ii het niet mogelyk dat hy het nu zoud doen. MiiTchien öathy wat 
argwaan heeft over de bewegingen der Porte tegens de Venetiaven , en dat hy 
tot zyne lekerh'eit eenigen toeftel uit voorzorg maakt. Maar nadien het niet 
mogelyk is dat de Hoge Porte (dat God verhoede) tegens iemand , wichy 
ook zy , iets onverhoeds onderneeme , en dat zy zonder oorzaak de Vreedc 
breeke, heeft men, om de aangrenzende Vrinden van de Porte alle vrees te 
benemen, nodig gevonden hen op nieuw te verwittigen, dat onze bewegingen 
alleen óp de VentUsnen gemunt waren'. Derhalven riep men deii Dj^z/a^w^efident, 
den weiken men opregte opening van de t^ak gaf , om onze Vrinden buiten 
bekommering te ftellen &c. Zie daar, teide men hem , in wat (laat de zaken 
«y%H De Hoge Porte denkt niet eens tegens de Vrecde te doen. Schryf aan 
denUMter, dat zulks niet mogelyk is ; en dat hy , om te beletten dat op de 
Grenzen diergelyke gerugten gaan , de toeruftihgen ten Oorlog ftake, en zy. 
nen geeft geruft ftelle. Deze gerugten vaiï Oorlog ondertullchen durende, en 
de Porte daartntegens zig inbeeldende , dat de Keizer de Vrcede niet breeken 
ïal, blyft men tot nog toe in onzekerheit ; weshalvcn wy op dit alles ant^ 
•woord verwagten, om te weten of de toeftel, die Gy maakt , gerigtis om U? 
in ftaat vaft tcgenwcer te ftellen ; en of zy niet diend om te Oorlogen , of om 
m bewegine te zyn , de ondernemingen die de Porte tcgens de VentUo" 
nen 9 zyne Vyanden; begonnen heeft, tegen te houden , en heu alzo tebe- 
guüftigen. -En ofGy dan, tè- rug trekkende, wildet ftggen , dat Gy.gcenc 

A 3, vy^- 




V 



6 E ü R O P I S C H E 

tTi({. vyandelykhedeu op de OfUmdvwizi Grettun Kdbl gefdeqpt ,.%VL\t Gj homak 

July. %yn van 't verlies der gróte onkoftea, die te Water en te Laad gedaan' zyn. Eü 

II . nademaal dier^Iyk bedrog teer veel nadeel ïal toebrengen aan de Religie en 

aan de Hoge rorte, is 'er geen twyfel , of die daadxal Uwe overtreediag der 

Travaten meer openbaar'makeo^ als Uwe andere handelingen : daarom pegce* 

ren Wy een antwoord op onze Eifchen. De Refident ichreef dit alles om-» 

flandig . en men hoopte in 30. dagen daar op befcheit te hebben ; maar 6o« 

' dagen aoar na , nog geen tydin^ krygende , vroeg men hem na de oorzaak* 

En terwyl hy xcide, dat hy leltverwondertwasover't lang agterblyven, ont^* 

iSng men een brief van den PreCdent van den 21. April 1716, en de Refideflt 

dééd toen op ordre eenige mondelinge voortellingen ; namentlvk : x. Dat hy 

'. de Mediatie tailchen de PQrtt en de renetisnen aangeboden had , en dat mea 

daar op niet had geantwoord. 2. Als mede niet op den Brief fetonden met 

Ibrahim Aga., 3. Dat« de Keizer metjde Vemtiémen Tra<£bten nebbende» het 

. nodig was dat de Vreeae tuffchen Hem en de Porte, ten opiigt van den Kryg 

die men de Rcpublyk aandeed , vernieuwt wierd. En ten 4. IDat, dewyl men 

geen antwoord aaa tien Refident gaf , en men het niet fchriftelyk door hem 

liet na Weiwtn^texAtxi^ het onnodig was, dat hy langer bleef , en datmenbeofi 

. kon laten vertrekken. 

Dewyl nu diergdyke'tedriegeryen van denrvyaodelyken Keizer ontelbaar lyn^ 
. ch men niet veilig is , heeft men over deze zaak niet ftilzwygeode kunnea 
blyven , en men heeft ze aan alle de Luiden op de Grenzen bekent gemaakt; 
ben met^ een waarfchonwende , dat zy wel zorg dragen die Frontleren te bewa- 
ren , en het Tradaat van Vreede in agt te nemeiL ^n nadien Gy, tot nogtoes| 
nergens in gebrekkig geweeft zyt , zaltgy in *t vervolg zeer letten op uwe 
handelingen ; en gy zult u meer als te voren uitleggen om het Traftaat vjua 
Vreede te onderhouden. Of fchoon de Hoge Porte ( om dat de Keizer eenc 
groote Vloot op deu Dênsu uitgeruft heeft » en alle zyne troupen na de Ottê» 
iii»4ffm«#. Grenzen trekken) tot oewaring van hare Frontieren en Landen » als 
. ;fnede van de ruft van haar Volk , ookTchepen in den Dmum tegens de zyne 
.zend , en dat het gdieele Oftomsnmix^ L^er na BilgradQ.ai daar ontrent trdct, 
heeft zy ^ter geea^ander oogmerk, als haar Landen hare Onderdanen te dek- 
ken; zx> oat men van.de.zyck der Farte geen reede zal geven om deVréedetc 
bréeken : maar na dat het gebleeken zal zyn , dat zy de oorzaak daar van zyii 
geweeft > en dat zy vyan(klykheden op den Ottommnnixên bodom hebben dur- 
ven pleegen met een kwaad opzet $ twyfelt men niet , of den verborgen aan- 
flag zal (indien 't God belieft). goed .zyn Voor de Religie en de Hoge Porte. 
.Nademaal dan de verbreeking van de Vreede , en de poote tperuüingen ea 
handelin£en van den Vyand, zo verre gekomen. zvn , zó zyt öy- Heden zeer 
oplettende;, ziet en luiflert im alle kanten; en na aal hy een flap op de Ott^^ 
mannize Grenzen gedaan heeft , die zynen flinkfen toeleg te Kennen geeft » 
• draag wel zorg dat gy niet agteloos zyt , en beneerftigt ü gezamcntlyk op at- 
Jerley wys , om de^ Grenzen te bewaren en te verdedigen : Zyt eenig, w^>ent 
u.met dapperheit, en^opden byüand en.de hulpe Gods vertroawenide , doet 

uw 



^•> 



M fi R C U R I Ü Si 7 

uw beft OM d0 magt van de Maz$^éuimit9 Religie te doen aitblinken, en ir- Vfi6. 
bdt met tl aw vermogen aw de behoudenis van deielve. Jnly. 

Hier op verzamelde 2tg omtrent Limnê^ niet vfjé van Bdffrado\ de 
Oiri#^4ivifi^ TroupeD , begroot op xooooo. Man ^ tegens welk ver- 
fttirikkelyk Leger dtnJtoümCcb Keizer de nodige Oorlogs-fchikkingen 
naakte , xodanig tn 't vervolg, onder het Artykel van DnitfiMfid^ ftaat 
befcbreveó te wtrdeo, 

DÉ verdeeltbedén 9 tnflchën de-gcconfedereede ?««f/&fcf Natie en polen. 
de Saxifche Troupen, waar van in x)n8 eerde deel doorgaans géfprokeh 
iS) bleven even verward^ komende daaglyks nog meer en meer Way* 
i(vood(cbapperï de 'geconfedereerde toevallen , tot zo verre , dat hec 
rootfie gedeelte der PqUm Tig in die verbintenifle bevonden } zyndê 
i verwoctheit wederzvts zo bitter , . dat ze zomtyds Barbari(che wreed- 
heden pleegden , , en daar door malkander aUernandê afbreuk deden ) 
nood^akenae duizenden verarmde Boeren zrg lOAxWaliachjen te bege- 
ven, om met geruflheit hun onderhoud te mogen vinden ^ dogditvlug*» 
ten wierd in tyds gefluit, wyl het land t^eenemaal onbebouwt bly ven, 
en gevolglyk een onvermydelyke hongersnood onifiaan zoude. De 
vrelmeenende Polen , willende deze verderfFelvke ruine-van het Ryk 
V er hoeden i -begeerden eene zamehkomft ic Luèhft^ om aldaar , was'i; 
tnooglyk, voor eerfl een flilftand van Wapenen te bewerken, en wel- 
ken voordag wederzyds aangenomen wierde ^ invoegen Koning Augu,# 
fhis, om zo veel nader te zyn , den^Juny te fVéirlchsHW mukvizai ^ 
hebbende behoorlyke Voimagt*brieven aan zyoe CoromifiarifTen ter 
Kindgeftelr* 

Men had tot deze Vergadering j als Midddaiar, den Vbrft Dolhö- 
rqkkïj plenipotentiaris van zyn C;;/Mr/^Majefteit, aangenomen 5 enwa* 
ren alle de Raadsheeren , reprezeitfeerende de geconfedereerde PoUni 
floet Credent talen van hunne Principalen naar behooren -voorzien. Het 
hier omflandig het gep^eerde in deze Vergadering te Lublin. 

DEn iz Jüny, vrannecr het de vatoefléldcdak was om de eerftefcffietc hou- 
den,v£rgaclcrden men niet.^ om dat de Gedeputeerden van Li// AiMroüf» nog 
niet aangekomen waren; maar 

Den 13 *s morgens , na dat allé de Gedeputeerden in de Hoofdkerk eene 
£raaije Frèdikatiei ter materie dieaende , yan een Jevih geboort hadden , b^a« 

ven 



8 



E U R O P I S C H E 



t7i6, ^^" d^ wcdcntyds Commifïariiea iig na het Stadhuis . en giflgcn diiar;|aneeiic 
Jiily. ' lange Tafel zicteii. De Vorft Dolhorucki , .als Middelaar wegens den Cxaat 
van Groot-Rusland . plaatftc tig aan het bovcnftc einde , hebbende de Plenipo- 
tentiariHcn' van den Koning van Folen aan xyne regeer-, en de Commï(&ri- 
2en van de Geconfedcreerden (naaft dewelke die van LJtfhauvjen volgden) aaa 
zyne linker iyde. De gemelde Vorft opende toen het Congres met eene Re- 
devoering, waar in hy onder anderen te kennen gaf; dat het hem leet was , 
dat *er ecnig misvcrftand was gereeïcn óver Majtflatem ér Lieert atem { Het 
Koninglyk Gezag en de Vryheit;) dat hy van zyn Cxaarfe Majeftcitordrèhai 
^om te' tragten , op yvederzyds goedvinden, de verfthillen door bemiddeling iii 
der minne by te leggen ; en dat hy hoopte , dat zyne pogingen ecncn goedea 
uitflag zouden hebben. Hy wierd ondervangen door den Bifichop van Ci»;^* 
vien^ die cerft den tegenwoordigen beklaaglyken toeftand , en vervolgens de 
goede wil des Konings van Pole/t tot Vreedc , en de fchade en de kwade ge- 
volgen, welke dezen Kryg nog na zig flcepcn zoud, klaar voor oogengeftelt 
hebbende , daar by voegde, dat 'er geen ander middel was om tot eene goede 
Vrecde cc geraken , als dat Méjiftas in vigore , é* Lihertas in flore ( Het Ko- 
ninglyk Gezag in kragt , en de Vryhe|)C in bloey ) gehouden wierden ; dat hy 
niet twyfeldp, of een yder zoud zulks met hem toeftaanj en dat hy vcrzcker- 
, de , dat hy niet in gcbreeke zoud blyven op dat fondament te arbeiden. De 
Veldmaarfchalk Flemming vattede toen het woord op , en zeide, dat alle za- 
ken zig wel fchikken zouden , indien den Onderdaan zig met den Koning 
maar wel verftond. 

Dit vooraf gegaan ^y ndc , wierden de Volmagtcn van den Vorft Dolhoruc- 
ki , en der Plenipotentiarizen van den Koning , gclozen. Vervolgens deeden 
de Gedeputeerden van de Kroon eqnc Aanipraak; toen die van deWaywood- 
fchappen; toen die van het Kroons Leger, (welke vele klagten dkar in meng- 
den ; ) en *toen die van 't Littbauze Leger , hebbende de Gedeputeerden ^an 
die Provintie hunne Volmagten op hare wagens , die nog niet aangekomea 
waren, gelaten. 

Totn las men de Volmtgten der Commiflarizcn.van de Gcconfederccrden, 
waar tegens de Koninglyke Plenipotentiarizen inbragten, dat dezelve niet vol- 
komen waren , dcwyl zy daar by niet waren gcauthprizeert om iets te fluiten , 
ten zy zy alvorens daar van vcrflag hadden gedaan aan hunne Principalen ; 
weshalvcn de voornoemde CommiflSrizen beloofUcn , dat zy zig van een beter 
Volmagt zouden voorzien. ^ 

. Op de klagten, die zommige gedaan hadden, antwoordedcn de Plenipoten- 
tiarizen v^n den Koning; dat men hier niet zamen gekomen was omdawrovcr 
te difputeren , maar om Vreede te maken , want dat men van de zydc van 
zyn Majcftcit anderzints vry meer bezwaarniflcn in te brengen bad- Toen vroeg 
qien den Graaf Flemming , of hy hin k^ém" als Burger of aU Militaire Waar 
op hy repliceerde , dat hy het een en U ander was • dog dat hy nu in *t Congres 
verfch^en als Plentpotentiaris van den J{oning. Daar op nam een der ComtniP- 
ftrizcn \^i\ de Geconfe4ereej4cn het woord , en prees zeer den Perzoon vaa 

' " den 



M E R C U R I ü S. P 

den gemelden Graaf ; inaar by voegde daar J)y , tot xyn Terwyt , Ddt by de w«» 
tfnen hadievotrt tegens een vry Voui' 't Welk de Biffchop tan Cufoviin teer 
kragtig en wydlopig, en de Veldmaarfchalk daarentegen 2eer kort beantwoor- 
de, zeggende; Vat Je Vryheit eentn Kaning teeliet , en de Vrtede eenen VyénL 
Een ander Commiifiiri^ viel daar op in ; T>At , \ndxen de Qf^êf een Burger waf^ 
èf dan eek onder de Jnfthie nmn de RepMyk heheotde. Waar op hy repliceerde; 
eUt zulks ^wséfbeit v)aSj ze létng nis de H^t niet gebreken vjns; maar da f de M'et" 
ten in tyd van Oórleg zwegen : dat de eene Burger aan den ander geen meet ve^ 
tint enis had ^ dan meer za vér bf zélf vulde en kende ^ en dat een ygelji een en 'i 
zelve regt bad 9 eim iemand aan te tafien^ en em zig te vervjeeren. Dit difput 
uit zynde , geerden de Gecx>nfedereerden y da^ men het vovrageeren def 
Koornlanden,, en het verbranden der Huizen toud verbieden ; 't welk toege* 
fiaan wierd. 

Toen gaf de Vorft Dolhorucki eeiiige Pointen ontrent de onderhaHtelingeti 
over, die men met eenige veranderingen goedkeurde. Vervolgens (tonden de 
Gommiflarizen der Geconfedereerden op , en in *t byzonder , met elkander 
tugfpraak gehouden hebbende , zeiden zy , dit zy in de 'Volms^en des Ko* 
nings opgemerkt hadden dé woorden van Gecenfedereerde Waivjeedfebafpen , en 
dat zy b^eeitfen dat men in de plaats (lelde RepuUjk ; maar dat wiert tegenge- 
^roketi, en de Billchop van Cnjavten vertoonde « dat zulks eene onmogelyk* 
heit was. Zy waren ^er hier mede niet te vreede; of fchoon men henzogt 
te beduiden dat 'er geen Republyk kon zyn^ ten zy'er de driêOrdres, die de- 
tclve ttitmasdcten , waren. Eindelyk (lelde de Waiwode Trocki voor , dat 
men geen agt moeft (laan op de bewoordingen der Vdlmagten ; dat men die 
aan den Mediateur maar behoorde ter hand te (lellen , welke dan verzekering 
lion eeven dat elk ztg gelegitimeert bad . éi dat de overige que(Ke zig wel 
fchikxenzoud^ wanneer men het^ over de zaak 'ten p];mdpal&, maar eenswas. 
De Geconfedereerden ^begonden hier na wat te luideren , zegende , dat zy 
kier over zouden fthryven y waar mede de Koninglyke Plenipotentiarizen te 
vreede waren , en dus eindigde de ecrfte feffie. 

De tweede feflie wiertvaftgeflelt'op den i ƒ , om dut het den 14. Feeftdag was , 
maar toen ^erfchoof menze wederom tot den 16; beginnende de Vergadering 
dien morgen ten agt uuren. De Vörft Dolhorucki opende dezelve wederom 
met eene vermaning , dat men tot het verhandelen van zaken wilde treeden ^ 
die het "werk vaq de Vreede konden bevorderen. Maar de Waiwode Belski 
ftond op, en pretendeerde, dat men in deVohnagteii des Konings , alvorej^s 
het wpOFd van RepMk zoud (lellen;- en hy befloot zyne rcdetien tnet te zeg- 
gen , dat bet -kef er ivas als een vry, ^elk f e flerven , als enderdrnkt te leven. De 
Flenipotentiarizen antwoordeden daarop,' dat zy het, ten q>zigt van 't laatftc^. 
met hem eens waren ; dog dat de Vryhcit even zo wel door het misbruik der 
Vryheit , als door het misbruik der Majefteit., onderdrukt konden zyn • en dat 
het dan nog ecngroore vraag was, aan wien de fch\jld lag. Na veelc fporre- 
lingen wfert .deze zaak einaetyk aldus bemiddelt , nanKntlyk , dat men het 
woord van Refuklik niet zoud gebruiken , nadien zulks van 's Konings zyde 

B onmo» 





10 E ü R o P I $ C H E 

Qoaiogelyk was ; miAr dat men loud. fteltea , Jk Gtmiffiirtffie Statk h m 

dfi ^efmtbk^ nadcmaal men hen niet kan bctwiften , dat Vf Standea 2yn , «ft 
dat zj ook tot de Repablik beboreo. Veffvoigens wierden de Punten , die ë« 
Preliminaria zouden voorgaan, en die de VorilDolhpracki naet de Koninglyka 
Pletiipoeentiarizen,«nmetde Geconfedereetden gesmaakt had* gelezen en goed^ 
g^euf t . waar na men ook de Wasten reguleard^ ; namelyk , dat. yder Fleaii* 
pottntiaris aaa ^derzyde vaa't Stad^is, daar hfv/a kwartier heeft, Vf^ sigi^ 
Wagt zal hebben. 

Den 17. hielt men weder zitting ; en dezelve wiert als voren geopeal 
door den ^Mediateur met eene vefmaning , dat men tot eenen Sdlftaud vaa 
Wapenen moefi treeden. Daar op verklaarde de BiiEchop vaa CujavieM^, voot 
zig en uit den naam van den Veldmaarfchalk Flemming , dat , of fchoon %j 
de overeengekomene Volmagten aan den Koning hadden gezonden, %j no§pr 
tms genaecTwaren , om met de Gedeputeerden , tot vectrooöing van 't bedroef- 
de Volk 9 in verdere Onderhandelingen te treeden. De Stacoft Belsky re|Hi» 
geerde , dat hare Volmagten nog niet te rug. glooien waren. > en dat Z)^ der* 
balven tegenwoordig niet vende%konden gaan ; verzoekende ondertnflchen da^. 
de Waiwode van lEUtfl^nd^ ontflagen mogt woeden. De Choraky^ Lubdsk]|i 
hield toen ia de naam van zyn Waiwood£cfaap aan , dat de Heer TariaPodi» 
fioli van Uuhduiuên , van zyne verbintenis mogt wocdBn ontheft , ten einde 
hy de zaken van zyné Provintie wederom waarnamen kon. Jhax 0[p aot** 
woordedea de Koninglyke Plenipotenttarlzen , dat de V^aiwode vaa Ik^^lmmL 
op de Koninglyke jgenade kon hopen s- dat de hoedanigheden tnde verdienftea 
van den Heer Podltoli mede bekent waren; dar, vermits hy voor dei^n reeda 
genade by den Koning gevonden had , zy niet twyfelden , of « zyii M^dldt 
zoud hem dezelve voor ditmaal niét weigeren >. en dar zy , ond<ir beding, dat. 
hy niets tot: nadeel van den Koning ondernemen zoud , aan hem ven;unden^ 
dat hy zyne Bediening tol den dienft van* zyn Majeöeit en van het Vaderlatid ' 
hekleedode : waar op de Gedeputeerden der Geconfedereei;dcn verzekfirden ^ 
dat de Koning geen nadeel daar by lyden zoud. Daar na klaagde deHeec^o*' 
manowsky over het fchenden der Kerken, waariuitmcn voor eenigen tyddén 
Heer Podftoli geltgt had ; de Heer Stetsky klaagde insgelyks over het kreuricen^' 
der Adelyke Immuniteiten. De BiflTchop van Cufsviem daar op atitwoocdende» 
bedankte eerftclyk den Heer Romanoweky voor den yver , dien hy voor Goda» 
Kerk betooqde, en zeide toen dat de Biilchop van Cbelm als Nuntius hier ovee 
aan zyn Majefteit gezonden was , die ook Commil&rizen aangedelt had om 
de zaak te onderzoeken ;, maar hy vertoonde^ aan den H6er Stetsky ,.dat 'er 
tweederlei Staten' waren , Oorlog en Vreede ; dat men in^den eerügemeldeu 
foeftand by zyne Immuniteiten niet blyven kon ,.dog dat men % in Vreedens* 
tyd daar ontrent\beledigt'werdeude, redenen had om daar over kla^iHg te val- 
len y en dat- het tegenwoordig verre het befte was , dat men het verlcdene ver- 
gat en na' Vreede haakte. De Veldmaarfchalk herhaalde het geen. hy reeds te- 
voren gezegt had, namentlyk ; dat men hier niet gekomen was cwnzigteregt- 
vaardig^n , en dat ^ indien men.over het krenken der. Vry heit \rilde klagen ,. 

mea 



>-* 



M E R C U R r U S. Il 

siCQ dan ook van de andere kant reede genoeg had om tniks te doen , over 
net belcedigen der Maicfteit. Maar ƒ vervolgde hy) Nif^ umbrém Lihrtath , 
nee iiiHha'm Mafèffêtts babe^e I^Us compéttt , ^ me Jüb Tarquinhy ftec fub f§rpé- 
fus éStmikrs duf arts nfivetf vélumH. ( Het paft ons niet dat vry den fchyn van 
3Vtlf)éftdt hébben, hn wy tvilten nog onder Tarquinhis > *og onder *t altoos* 
dufcnt Oppergezag des Kcitèrs leven,) Daw^ op flo^deHeerOlfzanzky vooe» 
4e Zitting tot den i8. te ftaken-, vermits hare Volmagten nog niet te rug ge- 
komen waren, waar mede alle de andere overeenftemden. De Koninelyke 
rlenipotentiarizen erinnerden daar by , dat , ingeval •er eenige Verhinderingen 
kwamen , men den Mediateur daar van verwittigen mogt , ten einde men ge- 
ne onnodige Zittingen had , en daar op ging men van elkander. 

Den 19. wierd, op 't verzoek der Geconftdereerden » de iHuiere byeenkomft 
verfchoven tot den 22. 

Sondag zyn de Geconfedereerden Gevolmagtigden hier wedef gekeert. Den 
volgenden dag wieri weder conferentie gehouden : en na véél twiftens wiert 
de volgende ftilftand van wapenen , door bemiddeling van den Vorft Dolho- 
rucky op deze volgende Artikulen , wederzyds toegedaan ; en gifteren hamid* 
dag afgekondtgt. i. Dat de Poolt» in geenerlei wyze gearrefteert, of tot ver« 
antwoording gevordert znllen werden. 2. Dat alle vyandlykheden , en afper^ 
Cngen van geld zullen ophouden. '3. Dat Lembtrg en Samofo door de Saxen 
%a\ werden verlaten , en aan de Poolen ingeruimt , te gelyk met alle d'Artille* 
ry, Ammonitie, en* alles wat de Saxen na zig genomen of gefequéftreert 
hebben ; tot welken einde wederzyds eenige Commiftartzen zouden Werden 
benoemt. 4. Dat de Saxita troupen zig by Goltfp zouden lederen en van haar 
eigéh geld teeren. f. Dat de Maarfchalken van de Pooko confederatie* en de 
£axme Veld-Maar{chalk de Grave van Flemmiïig, hare troupen wederzyds in 
fircnge kryestugt zouden houden , om alle verdere uitfporigheden voor te ko« 
jnen. 6. Öat die van de Kroon, die beleedigt zyn, vergoeding zullen erlaögen. 
7. Dat de Oeconomie of de Tolgelden op den ouden voet gcbragt zullen wer- 
den. "DtUttbatiwers wilden zig net taatfte Artikul niet laten welgevallen, ten 
irrare dat zy door haren Maarfchalk verlof daar toe kregen. De JSaxi%o Ge* 
TOlmagttgden begeerden dat men dit point tot de principale handeling mogte 
▼erfchaiven, en de ftilftand laten ftand grypen tot behoudenis van den armen 
landman , wyl men ondertuflchen bet gevoelea van den Maarfchalk in Lueino 
wel zoude vernemen. . ^ » ^ 

Hoewel nu deze ftilftand van wapenen al is afgekondigt, zo is die nogdoor 
tlle die dezelve tekenei^moeten , met onderfcjireven , jnaar zo dra als dat zal 
lyn gdfcbiec , zullen de Matrfchalken der GecMfedereerden aan hare onder* 
horige commandeerende Officieren ordres laten afgaan , dat zy de bovenge* 
melde pointèn naauwkcurig zullen hebben na te komen i waar na het Pootzo, 
Xeger en ^t Saxizo tien mylen van malkanderen zouden gaan. De Poolze Ge- 
neraal Golritz is met zyn cotps gttttA , om Samofe , als de Saxen daar uit' 
trekken , te bezetten , en zorge té dr^n dat aan den inhodd fan de snAtxè 
ArtMittkA l)OY«i gctelt werüe Viddftan. 

B2 De 




ia 



EUROPISCHE 




De A rty kelen ,. in het. bovc^iftaandc ftuk begrepen , waren den 4^. 
July getckent en afgckondigu Ondcrwylcn ftond niet gros derKrygs* 
troupcn, van de Gccontedereerde Boltn > in 't begin dezer maand te 
L€ncjzjt\ en die der Saxifchê^^ onder haren Generaal Bauditz» niecver* 
re van Zaïmofc^ alwaar men den Prins van Weiflènfelcs met zynDeta» 
cberocnt, zullende het Guarnizocn van Lemburg af halcri ,. mede ver» 
Tcragte, om mee de géheele Koninglyke magt onder Gêlnm en GUap 
te rukken,, en aldaar af ce wagten den uitflag van het geccntradecr- 
de. ^ 

Zommige hecrhoofdigc Yveraars der Geconfcderecrdc Polen ^^ hcb^, 
bende zeer vporbarig aan de Onomtpi^ifche Porte^ en ook aan den Tat* 
r^ri/f Ar» Han 5 hare, zogenaamde gevaarly ken toeftand te kennen gegc*- 
ven.,, en dcrzclver huipe verzogt v zo^was nogtans dit by hun alle 
niet even aangenaam opgenomen ) want de Marefchallen dezer Poolfche 
Confederatien hadden » op het aannaderen van eenige Tur^c/ Gezanp».- 
ten , een courier naar Confl^iinéffUn gezonden y om aan dat Hof ie. 
vcrftcndigen, dat de MIdiatic, door hUn eerft aan de /*^rr* opgedra* 
gi^n,. jiu door zyn Cz^aarfe Majeftcit* was aangenomciii zo mede da^c 
zig. thans magtig genoeg bevonden t. om allé vreemde Xroupen uitdc 
Landichappen van de Poolfche Republyk te verjagen}, weshalveu , in« 
dien- eenige TüTi^^c^K rygsvolkeren. over dé Grenzen mogie kom€ti , 
dat: zy facisfa&ie deswegens ' zoude eiflchen. De voormelde Turkzji. 
Gezanten zagpaen egter hunne reize tot aan Len^aczx \ooitvuxx,tn^ al- 
waar zy gehoor kregen by de, Maarfchalken der Confederatie , en* aan 
wien zy betuigden , . dat de Onoma^mfche Porte en den Tartarifchen 
Han een opregte vriendfchap met Polen onderhouden , ja zig. (i^lco 
wilde regens alle de gene , die de ondergang van de Republyk. zog- 
ten j dog het antwoord , darmen ticze lurkj^e Gezancon^ toevoegde ,,, 
flemde gcnqpgzaam over een met het gene fa ier boven gemeid is.. 

TCME. ONS eerde deel^ van dit Stuk, heeft aan dgn Lezer vertoont de 
TiÈN. verdere kragtigc Oorlogs lécru Hingen der OttomMnnifcht ?oïtc^ aange« 
moedigt door hunne overwinning , in het voorleden laar,, van het Ei* 
hnAMorea^ en verichcide andere Plaatzch der /^ifxrr/Mirir/f.. Harctegen« 
woordige Veldtogt aan die kant fcbeen nu gerigt .tegens het Ejlafnd 
Corfu^ met yegt de fleutel van ItaLUn geooemt^ want 'van 'c zelve mec« 
fter: wordende 9 dan kondenze altoos overvloedige Krygscroupen in hec 



M fi R C U R I U S. 



«3 



ftenedenfte gedeelte der ItMiéUMte Heerfchappyen overbrengen. Die 
Eiland Cttfiiy zig uitftrekkende niet t?yd^n kmgs de Kuft v^nEpirienj 
vas oud cyds- bekent met de naam van Phcacia y zy nde den omtrek 
gereekent op 40* mylen, te weten if^ a iy*\xx de lengte en 8. in de 
breete, mitsgaders voora^ien van een ^er fterke brave Stad ^ leggende 
MO de Ooftkanc op een klein half Eilaodeken t befchermt van twee 
Fortreflên, door den vermaarden Barbaroflè met i^oco. man in 'c^ aar 
»537. te vergeefs Belegert geweeft.^. dus zal ons nu in 't vervolg te 
bezien ftaan , of de verfchrikkelyke .magt der^T^r^r^ dit Eiland Cor* 
in overweldigen zullen. 

Tot de verovenng van het voormelde Eiland C^r^ 9 moft de Titrkt.$ 
Zeemagt wel den- grootften dienft. verrigten \ dus men bare Vloot in 
\t laatu van Juny omtrent het KWznAZante zwerven 1 en eindelyk tot 
in*t Kanaal van Cr/4/^;7i4 naderen zag , werdende dezelve b^égroot op 
fo. Oorlogfchepen 9 en een menigte Galleyen en Vaartuigen,, altemaal 
opgepropt van Volk ,. om op C^rfuit Landen. Hier tegens beftond, 
de Ziee- Armade dtr f^iftc$ianen uyt af .Oorlogfcbepen van Linie,- twee 
Branders, en diverze minder zoort van kielen^ waar by.nog verwagt 
wier Je de Auxilaire huip bodems van den Paus, van MaUm^ vznSpAn'- 
jin^ envznPMngal. Beide Vioottn geraakte den 8. July flaagss van 
welk Combat de brieven en verhalen , aan de renetiaanx,e Regeer ing 
gefchreven,. de volgeqde geringe omllandigheden vermelden v uament- 
lyk» dat de A&ie omtrent vier uuren geduurt, en de Turk^tj Schepen 
zeer veel geleden badde ; dat de duillere Nagt het gevegt deed op- 
houdeni dat de twee Vloten den volgenden dag in flagordre nietwyd 
van een lagen, dogdaue, otn^het gevegt te hervatten,, door dé Itil** 
te niet konde by een komen, en daar toe ook weinig lufl fcheenente 
hebben ;. dat het geleden nadeel wederzyds zeer gering , en by na even 
gplyk wasi en dat de Vleot der V^ntÜMnen z'ig ten Anker begaf tus- 
ichen &. Fid» en Ccrfkj alwaar ze verzekert lag ,. en de nog verwagt 
werdende hulp fdjeepen te gemoet bleef zien. De Turkfie Vloot wat 
verder oigewekeo, plaat fte zig op do hoogte van Btarimo^ tuflchende 
vafte ICuft en het Eiland Or/ï, daarze met gemak hua ingefcheepte 
Militie aan Land bragten , öm de Stad Corfu formeel te belegeren y^ 
waar tegens dea Generaal Schuilenburg , Voerende hier bet Opperge* 
zag ,. de weerbare Plaatzen nauwkeurig bezigtigde , en alles ia«een 
goeden ftaat ftdde , om deze Turk^ gedrei^e fielegering te magen 
verdouren. fi 3 Deo. 





14 E U R 1) P 1 S C H E 

Den Raad WH P^tmmn bkcf onderwykir niet io gcbre&e ^ ifM ktt 
daaglyks aflchepen van fi^coürflcn na hare Vloot, ja men zag baar meeft 
alle de quarantahres of legdagen der Soldaten , uit andere Landen ko- 
mende, intrekken, om* bet voortmaichecren derzelve te fpoedigen en 
gemakkelyker te makc^n. Ook warenze bedagc. op hunne Geldkafle , 
openende eene N^gociatic van fces Millioenen Ducateq^ tegens den 
Infheft van vier ten hendert in 't Jaar i belovendt aan alle de gene, 
welke reeds CrediteurcJn van cpnige onbetaalde Intreden op andere 
Fondzen mogten zyn* dat de gemelde vcrlchenen Intreden geconfide- 
reert en vernieuwt zoude werden als Capitalen id deze Fonds « mits 
dat de Crediteuren dan ook gehouden waren ^ oaa zo veel contante 
Penningen in te brengen ^ ais hare verfcbene lotrefteo kwame te belo- 
pen* Men had, tot het betalen der Int reilen alle zes maanden , een on- 
wederroepelyke Fonds gefchikt , zo dat alle , die m deze Negociatie 
deel wilde hebben, verzekert konden zyn, datze, zonder eenige uit- 
^ fiellen^hare Renten zoude ontfangeniinvoecen voor niemant in de geheele 
* Chriften Waerelt hun geid thans beter te befteden was ( impers zo mea 
voorgaf) als in de groote Kafiè van FtwUen \ ziiUende het Capitaal, 
boven dien, ook vry wezen van allerhande Arretten of zoorten van be- 
zwaarnilfei. Nog gpliefde den FtnttinMnfin Raad , ten voordeel der 
Krygskaflè, twee byzondere Familien aan te nemen onderde EUielen 
van hare Rcpublyk , mits daar voor betalende ydcr de vaftgcfteldc Zom- 
me van looooo. Dukaten % zynde deze twee Familien geaaamt het huis 
van Franchefchi, en dat van Baglioni 



roKTa- H I ER moet nu ook plaats vinden de becoon^le vreugde bcdryven 
^^^ aan"*t Hof van PortugéU^ over de geboorte van den Aards*Hèrtog van 

Odfienryk en Prinsvan Afitfrien^ navolgens het oilderlbrïuide Berigt uit 

£i^4ii>i?/ir , gedagteekent jo. Junyé ^ 

DE Heer Ahega , Kamerdienaar des Kéztt,% , den 17. 's avondt hfér aan- 
^ . gekomen zynde , wicrt den volgenden moi^gen door deli Heer Zignoni ; 
Hefident van ^n Kcizerlyke Majeftcit > by den Konine en de Koningin van' 
Pfirfugal ingeleit , met de brieven van bekentmaking der Getx>orte van den 
AardsrHertog Prins van Aflurien. 

-Zvn Maieüeit , daar over zync byzondere blydfchap willende tonen , 'ordon- 
iieerde aan^t Hof en in de Stad dezelve vrcögde^bewyzcn , die men over db 
43feboom d^ inftntcn vaa r^ic^/aa&regt ; te weten» met het vc^iigm van 

alk 



MER C ,U R I U S: IJ 

lü^èe InhcB ca ichepen, met het lui^ der ktoVkta^ en bet loflfen der Ar- 
tillery Yan de Forten en Kafieelen langs de Ta^i. * 
. Dit'Feeft begon den 24, en eindigde den zf; gedurende welke twee dagen 
hare Majefteiten de Complimenten ontfingen van den Adel , ongemeen prag- . 
trp; uit^doftj en men zag's avond%door degantfche Stad niet een hnis'twelk 
met geillunüneert was, xefftdie van alledeoitheemftMtnifters, ja dat van den ' 
Sfsamzen AmbaflSidear niet oitgexondert. 

De voornoemde Keizerlyke Refident wilde boven alle uitmunten , en tjn ' 
Feeft dowde een di^ langer. Op den èerften dng liet hy het Te Deum lingen 
door de Musikanten van de Koninglyke Kapelle; de Kerk van O. L. V. vaii 
tA^nfhrrmtt was koftclyk verdêrt ; de twee Nuntien van den Paus , de Am* 
btfladeur van rrswérykj en veele oitheemfeMinifters waren genodigt ; deKo* 
m'ngihne van Forfugêl kwam 'er zelfs , met de Princeflcn bare Dogter en 
Schoon-Zufter, verzeid van al haar Ho%ezin » a^e met ontelbare Juweelen 
omhangen. 

Den Dienft.verrigt zynde, en deKonineinne , de Illttminatien van den Re- 
fident willende zien , ging zo lang in het luoofter wandelen , tot Vdat djzelve 
aangefioken waren , en toen reed zt voorby zyn Hoit na het Paleis Voor 
yder Venfter zi^ men twee witte W afchkatf'iim , en tuflchen dezelve ffrooté 
9e&hiiderde Zinnebeelden , die v«i agteren verligt waren. De middelite ver-" 
toonde een Triamfwagca , gement door de R^vaardigheit en den Tyd. De* 
Bieuwe Aards>-Hcrtpg zac c»> een kuilen met den Scepter in de hand » aan de 
ecne zyde omringt met verfcheide Kroonen , en aan de andere van Wapen-. 
Schilden , houdende Merkurius zynen Staf boven zyn hoofd , met deze woor- 
den : Regmt far anmihi^ gmu; en daar onder der namen van den Aards-Her^* 
tbg, &c. ♦ . • 

Ter F^ter^yde van deze zstt men nog twee andera Zinnebeelden ; het eerfte 
▼erbeelde een Paar! met den Priar in het midden , vaftgehouden wordende 
door een band nit den Hemel reikende , en aam we'erkanten Oêfienrjik en Afit/^ 
r/«», met deze woorden: Umi« Coelo DEMiTTiTUit ai»to; endaar 
onder dfne Vaarzdti : 

FétUlMcr ! Cmh dimUiinr Vnh wmquid } 
Uwa Jdonéfch'ms aniet sfts duas. 

Het tweede vertoonde de Avond-Star , hebbende dèn Prins in het midden » 
met de Aards-Hertoglyke Kroon op het hoofd , en fchictcnde h«re dralen op 
ti^ee Maagdenr , die aan beide zyden met de Wapens van Ooftemrjk en «XT/?»- 
r/#». zaten; en daarboven deze woorden: Stella unica lucet Yjtrique; 
co. daar onder dit Vaars:: 

%AM^riê€is crerh Betlsjjimê^ J^hjph&re terrii , 
. E f fmul Aiwriis hfffnt B$ik miut. 

Ter 





i6 El/ROPISCHE^ ' 

Ter liakenyde ti^ men twee andere Zinnebeelden. Het eerlt^ vertoonfe 
de Colomnen van Hefcales, in *t midden van dewelke een Keizerlyke Wieg 
met 4cn Aards • Hertoe in de Lugc hong , &c. jnet .deze^woocdeii: Px.U8 
u L T X A ; en daar oncler.: 

«^ 
Herckfêf hit metês » bic etlhcat K^f^flrU ettnss; 
SciüceS in cunis Hercyle major bh rfi. 

Het tweede verbeelde een halve Wa'ereldkloot , mét jeen2k>n inhetOofteft, 
daar Ooflennk gelegen is, en eén auder in het Weden ^ waar onder Aftmiem 
behoord. Boven dezelve zag men een Arend /in zyne klaauwen een ran 2y- 
ne Jongen houdende, en na 4e Zon ziende , met deze woorden: G&uimatm. 
L.ucs p ROB AT4JA; en daar onder: 

Huig acies %/lqii^léS Jupïo fi^ VMiea 7aA i>j?» 
Lumim qu^ Occiduum pins Büm visie f» 

. Deze toortén van vertoningei^ , door Illuminatieny hier wat ongemeen zjm- 
de, zo was den toevloed van menfchen zeer groot voor het huis van den Re» 
fident ; en om dezelve nog meer te vermaken , zag men in die ftraat drie 
benden van de befte danflèrs, die alderhande klagtige geilen maakten. 

De Konifig en de iaAuten zyne Broeders^ kwamen driemaal incognito ver* 
by het Huis ryden, om deze vreugde te 4ien. 

Op don tweeden dag gaf die Minifter een treffèlyk Gaftmaal aaneen groot ge- 
tal Duttzf , Spaanxe , ^en luRséinsce Ueeren , en men dronk *er met de beite 
CatMUétnze Wyn óp de gezontheden van hare Keizerlyke en Katholyke Maje» 
ftetten , van den Aards - Hertog en Prins van %yifikrie9 , van iuire B$rtugettf 
. Majefteiten^ van de Koningen van Oawmmkin exx Zvitien^ en van die geene 
welkers Confuls daar genodigt waren. Voorts hebben alle de uitheemfe Mi* 
hiders , be|ialven de spêan%e Amt)a/Iadeur , den Refident wezen complimen- 
teeren , en die heeft , gedurende de drie vreugde - dagen , veele aalmoeflèn aan 
de armen doen uitdeelen. 

vuAKK- OVER MITS den Keizer , hy de tcgenwooTdigc Vrede met 
T^rankrjk^ nog eene grooie Krygsmagc bleef op de been houden , zo 
betopnde zig de FrMnfcht Rcgccring deswegcns ongcruft % befchroomt 
zyndc , om de voorgenomen nader reformc hunner Troupcn wcrkftcl- 
lig te maken ; dog verzekering bekomende , dat den Oorlog tufTclicii 
hcc Hof van fVeenen en de Ottêméinnifcht Porte aan de gang was , zo 
2agmen de Tranfche Regeering in 't JaatH van Juny voor eerft nog 
8üOO. man te Paard en xooo.te Voet afdanken. Deze rcforme dct 
Militie Urekrc voornamen t t/R tot bet bezuinigen der Ryks onkoften, 

c» 




M E R C U R I Ü S. 17 

cii ^ing die ook orer tot de Politie ^ want 9 irolgens de opgeflelde 
JLjrlten, door den Raad vnn Finantien , bevond men den dienft van 
•duizenden loontrekkende Officieren meer tot laft als tot nut van het 
Koningryk} inzonderheit de middelmatige Ampten der nieuwe aan- * 
itelling, namentlyk, Procureurs, Deurwaarders » enz)desgelyksecni« 

5 e hooger Bcampieo, te weten, Raadshecren van 't Parlement, van "^ 
e Rekenkamers, van*t Hof der Aides» en eindelyk ook de generale 
Oiufangersi van welke zommigetotop de helft, andere op een vierde» 
of %en ngtfte te reduceeren waren, en ^aar by.dcn Koning op *tiüin- ~ 
lic wel tWee Millioenen jaarlyks ftond te proffitcercn. 

Verfcheidc redenen van Staat deed de tegenwoordige Froftfche Re<* 
f^ecring befluiten, om een groot gedeelte der Krygstroupen tot inhec 
binnenfte van hare Proviotien te doen trekken ^ voorgevende, dat zulks 
gefcbiede tot het conilimeeren der overvloedige Vrugten aldaar. Het 
Reglement des Konin^s tot dienopiogt, bel&ande uit 7i.Artykelen,. 
oordeelen wy niet nodig in zyn geheel hier te vertoonen , en dus zal 
ée Voorreede ons in de2en -genoeg zyn. . 

DE Koning ge^formeert ïynde, dat 'er in deProvintieü Jn ket binnenftevan 
't Koningryk zulken grote overvloed van Vrugten is, dat zy daar zeeroa* 
nut worden , by gebrek van conlbmptiq, heeft nodig geoordeelt , zyne Troa- - k. 

pen >derwaarts te zenden , zo wel om het vertier daar van te bqgunu^en , als 
om het geld 't welk zyn Majefteit genoodzaakt zond zyn tot haar onderhoud 
na de Grenzen te voeren , in het Land te doen blyveu. Of fchoon dit oog- 
merk, om krygsvolk in 't binnenfle van het Koningryk tel^gen, om de Vrug- 
ten aldaar te confumeeren, een wczentlyk goed voor het Volk is, is zyn Mar 
jeAeit eeter overtuigt , dat , indien men de troupen niet onder krygstugt doet 
leven, het zy in haren marich of in de guarnizoenen, zonder iets te nemen , 
af te vorderen , te bederven , of de Onderdanen te pl^en , het voordeel, ^t. 
welk hy zyn Volk daar van zoekt te doen genieten , miflèn zoud. Om daar 
in te voorzien, en de oude krygstugt onder zyne Troupen te herftellen^ beeft 
zyn Majcfleit hier onder wel willen uitdrukken de Ordre, die zy zullen hou- 
den in den marfch en in de guarnizoenen ; welke Ordre , door de Oflicierea 
die ze gebieden, wel uitgevoert zyndc, de geene, die gezind mogten zyn om 
kwaad te doen , door de verzekering , dat zy de ftrafFcn, die zy verdienen , niet 
zullen kunnen ontgaan , noodzaken zal zig in te tometu 

Over deze Troupen was het Oppergezag eenigzints verdeelt;^ zyn- 
de het Commando des Hertogs van Berwyk uitgeftrekt over dk in 
LangHtd^cq , dog onaf hankelyk van den Hertog du Maiiie , alicfaoon 

^C hy 




iS E ü R o P 1 S C H E 

by Goaverneur van die ProWotic wasj ook over GuknMe.tn GéÊtmgne^ 
mksgadei's Prêvtmt , behoorende bet laacftgemelde Landfch^ coder 
den Maarfohaik de Villars \ ja die wierd mede gcpni&i^peen tn Br^mm 
gm^ en zoude nog verder doordringen « om alles in handen der Vrien^ 
den van den Hertog Regent te Hellen. 

Het nieuwe Gerigcthof, onder>vylen nog voortvarende, om de be*. 
ichuldigdc Heeren te onderzoeken , was omtrent zommige 'derzelve 
nier weinig belemmert , en ttjzonderheit met een groote party dieofl> 
boden , die , tragtende bet vyfde gedeelte jder Confifcatien te heko« 
men, zig niet ontzagen hunne Heeren en Meefters , met vaKche on. 

f' efondeerde verklaringen , te bekladden } maar het Gerigtshof , dir 
e^eurende,. verfcbatte aan die booswigten, zo door g^eflêling, btt« 
niOement , als geldboetcns , loon na werkea Egter belette dit uieti 
het verder naipeuren der kwade handelingen van de berugte Heerea 
Gruec». Myot, Paparei ,. Ie Normand , Cbatelet, en verfcheide ande-^ 
re, welke men z^er omzigtis; bewaarde >. doemende Paparei, qm zyn 
dagen .te eindigen, op het Kafteel van Samuwt , met een onderhoud 
vftn xooo. Livres jaarlyks) dog Ie Normand in veel zwaarder llraSè, 
zpdanig het volgende Extrad, uit de Regifters van 't nieuwe Jullitie. 
Hot, aanwyft,. ' , 

HEt Hof. doende regt-, verklaart de gecollationeerde Gopyeti van een ge- 
waand Arreft ran den Raad, van den if. May 1703. valfch en vaJfchefyk 
gemaakt; en, tonder agt te geven op deRcqueftcn van den voornoemden Ja- 
qucs Ie Normand , die afgewezen ^yn , condemnecrt hem , ter oorzaak der 
Fjeiten ïn*c Proces vermeld, om ArKtndt Honarablt te doen in 't bloore hemt^ 
met. de ftrop om den hals , in zyne handen houdende een brandende Wafch- 
kaai;s van twee pond zwaar, met een Placaat van voren en van agreren , en 
daar op deze woordcri (Le Normand Valftn> , Dief en KneveJaar des ge- 
mecnen Volks) voor de voornaamfte deur en ingang der Kerk van PsKyt , 
voor die van 't Kloofter der groote Auguftyners , en op de Marktplaats aaa 
de Pilory of dcKaak, endaar op de knJcn leggende, oveiiuid, en met ver- 
ftaanbare woorden, te zeggen en te verklaren; dat hy Jcbeimagtig em ah onhf^ 
tpnne^ valfchilyk gemaakt en gefahriceett heeft Cop^eft 'van etn geipaavd ^rrefi 
van Jen Raadt gtdateert den 1%, Maf 1705;, 'm jat van geen h/linut is gevjeefi ; 
dat hf ^aangefielt %ynde tot den entfwf^ der l^inant'ten eH der Regt en ^ apdeGrt* 
dens en Gemeenfchapfen der Kooplniden en Hamttoerkcrs van Pjirys gelegt , z^ift 
inteeeft Meende m de Vagten^ gevxldelfk •f tMtder attthertteii van helGeregt^ tn 
emder verfcheide vaijche voorjtvendxeis ^ tegent a^le de Gemeenlcbappen i^^xParys, 
gpletgt heeft ennemlike Dieveryev , K^eve/ar^e» enQeld afferfngen , in 't Proces 

ver* 



M E Tl G ü R 1 Ü S- 19 

"mrmldi nvssr $ver fy k$rêu%» beeft ^ en desv^egen verg/jfems verzieh vsn GeJy 
VM den Koning y vsn be$ Getegt , en vnn éh veufzeide Gemeenfchêffen, En ïul- 

, Ica de gemelde Copyeavan het voorfz. gewaand Arrcft van den 15'. May 1703, 
voor valfch verklaart, en, in de tq^enwoordighdt van Lc Normand , door 
den Schcrpregter aan de Kaak gefcheurt worden. Dit gedaan zyndc • xal de 
voornoemde Jaques !e Normand gebragt worden na de galcyen des Koninss » 
om daar op vaft te blyven» en den voornoemden Heer Koning als Roei (laaf 
voor altoos te dienen. Verklaart alle ïyne Goederen , in Land van confifca- 
.tieg:elegcn, verbeurt en geconfifqaeert aan den Koning, of dien het aangaan 
mag; van dezelve, en van andere die de confifcatie niet onderworpen tyti , 
vooraf genomen xynde ce» boete van looooo livres voor den Koning , by wy- 
2e van reftiturie ; van welke Goederen en boete geligt zullen worden 20000 
livres , om by wyze van rcftimtie nitgedeelt te worden aan de Armen der Ge- 
meenfchappen van P#iy/, volgens de Lyft die door 't Hof daar van zal wor* 
den gemaakt. Ordonneert ode , dat v«i 't geeoe aan den Koning komen «zal , 
van den verkoop der beflage en wedergevorderde Goederen , den gemelden 
Le Normand toebdiorende , een vyfilc by preferentie aitgekeert zal worden 

4un den Aanbrenger. 

Veel gemeen Volk was op de been , om dezen Le Normmd te %vcxi 
omleiden f aan de Kaak fiaande Wierpen de Viswyren hem met drek^ 
en zouden dien Pactent leelyk misbaodelc hebben , so de Gerigtsdie^ 
naars daar niet tpflcben gekomen waren« Vervolgens wierd hy in de 
Juftitie kamer te rug gebn^t, en aldaar ab een Galeyboef gekeecent» 
Voorwaar een al te grooten verandering voor een Man , die onlangs 
oitmunte in koftelyke Equipagie, hec houden van Karoflen, Lullbui- 
aen , en de befte maaltyden in Frémkrjk, % zonder te denken , dat ooic 
cenige Rampen hem konde trefièn. Onderwylen bleven de Heerea 
Gniett Bourvalais, en den Griffier van*t Cbattelet , faun Vonnis eer- 
lang mede te gemoet zien ; zynde den Heer BaraAgue reeds opgeleid 
eene Boete van 1 00000 Livres, om dat hy deA^lens, zonder dezelve 
eens te lezen , hadde getekent. 

Over deze Proceduurcn moft het misnoegen dt& Volks grootlyks^ 
toenemen, wyl daar door de Winkcineeringen» den Koophandel, en 
Fabryken ftil ftonden , en alles feheen in *t verderf te zullen loopen 1 
durvende nieraant eenigen omflag van belang ter hand vatten , uit vre- 
ze van te moeten verantwoorden, door wat middel by daar toegeraakt 
vraSb Niet minder vonden zig gefehoren de Militairen, Jcla£endein« 
zandcrhcit over*t bewind desUertogs van Noailles) want zcSer voor- 
naam Kryg?- Officier, ftebbende Brief jens gekogt en weer verkogt ,' 

Cu wTldc 




♦ I 



/ 




! ■ 
i I 



»o EUROPISCHE 

wilde de luiden, met welke hygebandek had 9 niet noemen^ ca waar 
over tufTchen hem en den gemelden Hertog zo hooge woorden rezen » 
dat hy in de Baftille gevangen gezet wierde. Dezen aangaande zag- 
men voortbrengen ceiii K oninglyKe Ordonnantie |i>evelende allecomp*-^ 
table Officianten, om voortaan Dagregiilers te houden ^ luidende de. 
Voorreden als volgt. 

T*\£ niet uitvoering der oude Ordonnatitien en Reglementen, gemaakt door 
*^dc Koningen onze Voorzaten , aangaande de ordrc die in agt genomeQ: 
moer wordeir ontrent den ontfangft , de handeling en de akgave der Finantiea 
van 'don Staat, den oorfprong gewceft zynde van bedriegeryen en misflagen , 
mogen wy niet uitftellen die Wetten te doen herleven , welkers n^oming 
niets laftigs in zig heeft voor. de gene die hunne Bedienin^n gaarn met Eer 
waarnemen; en niemant lal dwingen als de ongetrouwe Bewaarders /ao eens 
anders goed, die het van hun belang oordeden , in verwarring te leven. Hoe, 
groot onze begeerte ook zy , om het openbaar vertrouwen weder te doe*i op- 
ryzeö , zouden wy moeite hebben om daar toe te geraken , indien wy de ge- 
pafte voorzorge niet namen , om in 't toekomende de verkwifting, de aanleg- 
ging, tdt een verkeert gebruik, en de agt^houding der Penningen, die in on- 
ze KÖfTcrs gebragt, oftot het einde, waar toe ze gcfchikt zyn, beftcet moe- 
ften worden, te beletten: en het is allecnlyk door de hcrftelling van de goede 
ordre in de ontfangften, en door de verzekering van 't provenu der Inkomftenj 
dat wy het montant der beladingen kunnen bq>alen , om die. te proporttone^ 
ren na de onkoften van den St^t , en na.de b^alJng der wettige fchülden. 
Zedert 4at de Comptable Officianten nagelaten hebben Dagregiilers te houden, 
volgens het bevel, aan de.meefte van hen gegeven, by de Ediéleo van Mayt 
1600. Artikel XVII.; van April 1634. Artikel LIV.5 van July 1643. Artikel 
XVI ; van Auguftus 1669. Artikelen XÏII. en XIV. j en by verfcheide Ar- 
rcften van onzen Raad en van onze Hoven der Aidcs , is het niet mogelyk ge- 
weeft den ftaat en den aard van hunne Ontfangften aanfionds te.ontdekk^eo. 
' En 't is hen niet mocijelyk gevallen voor te geven , dat zy in groot verfchot 
waren , terwy 1 zy aanmerkelyke zommcn te kwaad bleven , waar nit eenige 
gelcgejitheit hebben genomen, van in papier te betalen het geen zy in geldont- 
tang^n hadden ; van hunne eige Brief jcns te dlfcrcdiieren , om ze tot een lage 
prys wcdèr te kopen; van een groot getal Officianten , die in de Staten ge- 
bruikt worden, te laten zugten , on van godlozen woeker. te doen , door het 
tocderen van Intcreften der Penningen zelfs, waar van zy deCapltalcn fchul- 
dig: warrn. Om alle die zoorten van wanbedcyven. die. aap den Staat en aan 
de particulieren ^o laftig zyn gpweeft , te doen ophouden ,/meencn Wy , dat 
Vr niet dicnftiger is als te beginnen met het weder invoeren tan 't gebruik der 
I>:.gcgifters , en daar by te voegen de nieu^we roorzorgé , *welkede kennis <!cr 
vtM-feeuc wanordres ons inboezemt ^ en daar van eene g^erate Wet te makea 
^9or alle Comptable Thezaurieren^ Ontfangers» Ca^ers, CoonptaUeOmr 
' mlzca 



» ' 



M E R C U R I ü S, %t 

ttiixefi v$a omt Finantien en Piigten , en Bewaardès van *$ Lands penningen: 
ten einde wy altoos gereed zyn om den (laat van hunne Kaflèn te kennen , 
de béfleeding daar van, waar toe het gefchikt is, te volgen, en om op heeter 
daad , en volgens de ftrenghcit der Ordonnantien , de Ovcrtreedcrs te «raffcn , 
welkers voorbeeld in pligt 7al houden de geene, die genegentheit mogten heb- 
ben onl de^Regelen , die* hen voorgefchrevcn lyn , te buiten te gaan : door 
welk middel Wy niet meer in die bedroefde noodzakelykheit lullen zyn, om 
töevlu'gt te nemen tot algemeene nafpeuringen^ en Wy weder in £er zullen 
Hellen het beroep der geene, die belaft lyn met den pntfangft van Onze Reg- 
ten , en met de behandeling van Onze Penningen , doordien hun gedrag altoos 
doorfnufFclt zal kunnen worden op *t ogenbhk zelf, dat men ze veraagt zal 
houden, en zy alzo niet meer onderhevig zulltn wezen aan't verwyt, vauon- 
geoorlofde winften in hunne Bedieningeh te hebben gedaan. 

De Provinciale Parleoaenten vertoonden aan den jongen Koning» en- 
aan den Hertog Regent-, dat het. icgehwoordige nieuwe Gerigtshof) 
te P^j gehouden werdcnde , huo gezag grootlyks verkorte } nadien' 
de bilJykhcit .vorderde ,. dat bytonderc Kamers gecoropofccrt wieide. 
uit Leden dezer Parlementen. En wyl men het onderzoek mede in 
de Provintien had begonnen , zo zagmen de Staten van Bourgpndien ^ 
vit hare Vergadering, een Gedeputeerde naar -Pégrjs afvaardigen , om 
in öppozitie te komen tegens de Proccduuren van dit nieuwe Gerigts* 
hof ten Jatte van den Thezaurier Generaal hunner Proviutie : bewec* 
lendc eensdeels, dat, ^Isniet gewikkelt gewceft zynde in '$ Konings 
aukèn, het Geregtshof op hem niet te zeggen hadj en ten anderen, 
dat hy geene verantwoording was fchuldig, dan alleen aan de Provintie,' 
viens Penningen hy behandelde. Dtze Proteftatien fchenen wel op 
eenige redenen te iteunenj dog de noodzakelykhcit der zaken , en de 
tyd5 omftandighcden , oordeelde men zodanige Proceduuren teveieif* 
fcfaen; invoegen het Geregtshof met haar onderzoek bleef voortvaren, 
yv^oj door veele % welke hun Vonnis ter llrafiê nog niet hadden ont* 
fangen, ziende de ellende van den Heer Le Nofn>and, in fchrikleefji^ 
deoi want dezen Heer lag-ineenilegte gevankenis, gckectent alse^^ 
L^euw, Tygcr, of dolle Hond, opftroo, ten fpot vaneen groot ge- 
tal menfehen, aan wien men toeliet hem te mogen zu n y Itxekkcnde. 
hy aan eentge tot vervloeking, en aan zommigc tot niedelyden; Men^ 
mag deinen .wat fpyt het was. voor dezen inan , met regt /een fpeelpop^ 
van de Fortuin , die hem ten top van alle grootsheii en pragt \efhe«' 
ven, dog weder ia ceu Virfchijkkelyke poel van ellende neergelmeten ^ 
J»d# C j;; i>k: 





1% E U R o P I S C H E 

Dit nieuwe Frafifchc Gerigtshóf y ook de hand willende flatu aan 
alle voorname Kooplieden, bad ecnederzelve voor hun ontboden, en 
van hem aFgevorderc een necce ftaat zyner middelen > dog dezen Heer 
weigerde abzoluic zulks ce doen , en adieHèerde zig aan den Hertc^ 
Regent» wienbyzeer klaar en kragtig vertoonde , dat het nietmocg* 
-lyk was voor een Koopman, om zodanig een ftaat zyner Goederen te 
geven 5 ja dat, wanneer men ditmoüe doen, den Koophandel t^eene- 
maal in duigen gefmeten zoude werden; vermits, door het bloot ftel- 
len van yders kapitaal, de vertrouwentheit en ^t credit onder malkan» 
der moft te niet loopen i als mede , dat het koopen en verkoopen van 
Brief jens geen misdaat, maar ter contrarie eenvolftrektenoodsikelyk<* 
. heit , welke niemant konde myden , geweefl; was. Deze en meer dier- 
gelyke redenen , door den Hertog Regent geample&eert » eo aan 't' 
(gerigtshóf voorgeftek zynde , zo lietmen die zaak fteeken ^ terwyl 
ondertudchen al vericheide Heeren , daar onder den Krygs-GommiP 
fans en de Commifen van de Magazynen te Landrechies , zo mede eeni- 
ge uit Aüvcrgnt,^ en andere afgelegen Plaatssen, gevankelyk waren iih- 
gebragt* 

. Den Grave van Staiis , Cr^dt^MrktMmfsben Minifter aan *t Frém^bc 
Hof, bleef als nog vrugtelooaperauftecr»), omhetbynavoiioydewerk 
der Haven rtnMardjk te ftremmen^hebbende den Hertog Re^tot,zo men 
verzekerde, alleénly kaan hem belooft, van geen Fortificatienof ande» 
ce defenzive fterkteus, geduurende de Vrede , daar omtrent te zullen 
maken > maar ^ ten opzigte der Haven , bleef het Hof by haar geoo- 
men befluit» om dezelve te doen voltoyeci » en mee hoofden in zee ie 
dekken.} zynde daar tot de noodige Rysboflên .zamen gebragt , en het 
ontbrak reeds aan geen Schepen, die daaglyks uit en in voeren. 

GROOT. ;IN ons eerjfe deel dezer Mercorius zyn wy, wegens Gr^êt^Brittém" 
TAM^f ^^'9 eenige merkenswaardige Stukken, behoevende tot de maand Ju- 
NiEN, ny , ten agteren gebleven $ welke hier nu naar malkander , alvorens 
wy beichryven de verdere Pariements handelingen > en veel andere gi- 
[fileerde zaken, betreffende deze maand Jtily , vertoo&t dienen. Ziet 
dan voor ecrft het volgende Adres , door de Sinodale Veri^adering van 
GfÊtUwéify ottljtngs tot fVipM gehouden ry aaa den Konkig geprezciw 
teerL . ' 




uwe Voorzaten te veftigcn. 

En wy achten ons nu niet minder verbonden , om den AHérheogften God 
te vcrheerlyken en aan te bidden, die UweMajefteittotiuIke wyxe, regtvaar- 
dige en veilige raadflagcn befticrd heeft , en^io baarblykelyk Ujve Wapenen 
geieegeud , onder het beleid van den braven en wakkeren Hertog van'Argyle, 
mitsgaders aHe de pogingen der gene , die onder Uwe Majefteit gebruikt zyn 
tegens de verraderlyke en onnatuurlyke Rebellie van gewaande Proteftanten en 
verklaarde Papiften, zamen gevoegd onder e^n Paaps rretcndent, tegens Uwe 
Majeftdts KoniogTyk Perzoon en Kegeering , zonder de minfte fchadtiw van 
oorzaak van wegens Uwc Adminiftratie ; uiterlyk toeleggende om onï« Rdi* 
gie, Vrjhdit, en al wat aan Uwe getrouwe Onderdanen dierbsur is, om te 
keeren. 

En dewyl wy nu, met herten vol van vreugde, befchouwcn <ie helfcheza- 
menlpannigen van deze Rebellen vrügteloos gemaakt ; hen zelven met fchaam- 
te bedekt; hunne voornaamile Belhamels genooddwangt , zulk een godlooze 
zaak met verbyftcring daar aan te geven , Uwe Ryk^n te verlaten , en de Ju- 
ftitic in vreemde Landen te ontwyken ; zo bidden wy verlof om UweMaje- 
flcit over zulk een gelukkigen uitflag te begroeten. 

Gelyk als wy het vaa ofl^en plt(^ agtjcden , ons by onze Mede-Onderdanen 
te voegen wanneer zy gedreigd wierocn; en dat wy met onze utterfte pogia-^ 
gen hielpen , om andere tot haaren behoor ly ken pligt op te wekken tegens 
3en gemeenen Vyand ; zo zullen wy het altoos van onzen pli^t en belang oor- 
* deden , om met ons voorbeeld pn anderfints alle de geene , dte onder onze in- 
vtóeijing zyn, aan te zetten om zig zelven openbaarlyk tcvcrtoonen, als goe- 
de en getrouwe Onderdanen van uwe Majefteit. 

De tpoedige en agtervolgendc blyken van Uwe Majefteits goede toegenegent- 
heden en befluitcn , jegens 4cze Nationale Kerk , vleijen ons s dat Uwe Ma^ 
jefteit de-cerile geLq^entkeit zal waarnemen, om de bezwaarniflen > waar on- 
der Wv zedert cenigen tyd gezugt hebben, te verhelpen. 

Dat Uwe Majefteit lang mag worden bewaarttotecnZeegenvoor Uw Volk; 
ecne volkome ruft herftelt , en door alle Uwe Landen en alle de Proteftantzc 
Kerlcen bcvcftigt; Uwe Vyanden etedclyk ondcrgcbragt . en UweKoninglykc 
Erfgenamen by uitnemembeit gezegent mogen zyn v»b God , tmet Geeflelyke 
en Koning}yke< Deugden , en dat zy.dtntrzame Zeegeningen mogen biyysn 
voor ons en voor de.laatfte Nakomelingfchap , is, en zal altoos zyn de beedf 
van (met believen van Uwe Majefteit) Uwe Majefteits zeer getrouwe, zeer 
gi^hoorzame en zeer ootmoedige Dienaars, 

•^ fffMi^nttn en OuJerÜMgin cf ten Pfovhtiêal Sjnoéi vergêdifê. 



t4 EUROPISCHE 

fT»<, Oz i^.y/t-'mcn". Keiiclvic Vcrgiicring «n SebttU^it dm 14. N^ 

7--//. t? EUi^*'^ r;copcnt zvidc , 20 bal *icn (jrave vm Roibes, af 5 Op- 

^ • ^-.T-C-yvamx'xiXW MT den Koning, in <irzr:\-c Ziuing genomen} wer- 

d;iiic Je ccriic Pi'^i.Aa'.i-: d*>: Mr. W)i-;im Miichcl , ccn der Ki- 

p^ïi<.-)en ra.» zyn ^l^Jï:lcl^, gcJauii ca, by ccn g;ooic mcctJcrfacït 

v*.i Scc-mnen, M.'. Wi^iim Ka-ni.ion, 's Koairgs Aalmixlcriicr wc- 

g-rnt schoÜMi^ tot .'i/f/rrtfn- of Prxzrs vcikoj^-en. Hier op h^ men 

o^ <>>mmilli; d« grmcidcn Gravc van Roifies , en vervolgeos ook 

dfii Briefde» Kom ^gi aan deze Geefttiyke Vergadering gezonden) 

na't welke den üppcr-OtmmiHaris en dea Pnezcs, ydcr alrotidalyk, 

ceiiC Ainfprailc dccJen, vol vandmkbaafheii aan GoJ, voor de gioo- 

' te JinjjL-n, dtc hy un goetle vui dit Koningryk gewiogt had. Dca 

vourmcldca Urict' di'i Ko.iiiigs luide ab volgt. 

G E O R G E R. 

ZtiT EtrvMMfit t% WtlttUef4kt ttygreete» V Kterl 

TNTÏ verfche blyken die Gy On», gedoreode den loop vantle Uatfle ongetofc^ 

, ^-'kigc en onnatuurlykc Rebellie, gegeven hebt van Uwe v»ftc aaokleeving 

anii de ü rond regelen . waar van de zekcrheit van Onze 'Regeering, cnbetge- 

luk van Ome Onderdanen, geheel afhangen; en de berigien,dieWT van tvd 

tot lyd ontfangcn hebben van Uwc grote zorg om deielve aan 't Volk onder 

en, vcrpligt On» , oili U hcrteiyk te bedanken, ca 

verzekeringen , die Wy voor deien aan U gtjeven 

rlyk befluit, oin de vaflggQclde Rcgeering der Ketlc 

uningryks vaadTfot-Brittanmn , by het volkome ge- 

legtcii en Vryheden te handhaven. Tcei dienocde 

Uwc 2^menkomlI ter dezer tyd te bcguuiligen, en 

gclietden Neet" John, Graaf van Ratbn, te verkie- 

ris te lyn , en Ome Kouiiiglyke Petzooii in den» 

:ren ; wiens byzondcren yver voor Onzen dicnilea 

iderland , waar in hy zig altyd , zo wel als in'tge- 

t zelve hoog vcrttnuwcn in de laatfle gelegemheit, 

1 , 10 ats Wy vaftftcllen , aan U Lieden aangeiiMin 

Wy niets meer in 't oog hebben , .als om de watc 

tvoMcren , ra de vrcede en de xull van 't Laiid te 

te Onderdanen het in hunne magt mogen heteen.oin 

ize Admiuitlratic, en gemakkelyk ten opzigt vanha- 

■gerlyke belangen ; zo is Uwc medewerking van U- 

n die loftclyke einde[i3, en Uwc beantwoording van 

merken voor de openbare ruU beide in 'Ketk en ia 

Staat I 



M E R C ü R ï Ü S; ft, 

&aat^ het geen Wy XI eroftelTk «anbeveelen : en het rertrouwen 4it Wy cf 
Uwe wy shdt en gematigthcit hebben , is zo groot , dat het Ons geen voetgeeft 
om te twyfelen ^ of Wy luIIên vaaXJw goet gedrag rolkomentlyk voldaaa 
tfd. 

Gfgewm MMu Om f Vüftf St. James ^ ira 4. lA/^r iyi6. 1» V fwfwJfj^igr v## 

Onderftoat. 




Was getekent. 



L>/ /aft vsn zf9 M^jefteit. 

TOV^NSHEKD. 



©d Vergadering benoemde irA-fèhcide Comoritteés, en oncfcr ande. 
TCü een 5 tot het omwerpen vaneed antwoord op dezen Brief des Ko« 
oings; ^c well; men den if. goed keurde j en rczolvccrde om -t zclve^ 
nevens een Adres van gelukwenfingover het dempen van de Rebellie f 
aan zyoe Majefttic te aoen prezenceeren» kia bier dat antwoord. 



i w 



Y ontfangen met degrootftedankbaarheieuweM»eftcltsKoningIykegatt- 
fte in^t volharden van onze byeenkomQ te b^nmgen , en de eere vas 
Qwen 'genadigien Brief aan ons. 

De kennis die uwe Majefteit belieft teneemen van ons gedrag , by gelegent* 
heit van de laatfte ongelukkige onnatourlyke Rebellie , gelyk die ons genoegen 
ten boogden veigroot ^ door dieu wy door den Godlyken byftand jn vcrmo* 
gen .gefield zyn, om^ns zelvcn verantwoordetyk ten aanzien van onzen pligt 
jegens .uwe Majefieit te betoonen , zo brengt zulks ons ook onder nieuwe ver- 
pligtingen / om óns zelven uit teib:ekken« voor zo veel wy toegang hebben, 
tot het bevorderen van het belang uwer Majefieits re^eeringe , op welker vree*, 
de en voorfpoed de behoudenis van onze heilige Rclt^ie , en onze veifigheit , 
naafi God , föinfchelyk fteunt. Dat uwe Majelleit mt eene groote tocgeeflyk^ 
hdt, ons %%& een uitmuntende eere zoud aandoen, als ons te bedanken voor*t 
|cene onze oAtwylfêlbare pligt en belang was , is een bewys van die voortrcf- 
felyke goedheit , welke zulk een doorlugtig gedeelte van uwe M^efietts Vor- 
ftdyk charader uitmaakt. 

De loftruAicn 9 door de Presbyterianen tan hare Gedeputeerden tot 
deze algemeene Kerk vergadering gegeven , bebelsde i ^at ze by een' 
gelcbritc zoude hebben te venoopeo de bezwaarniitèn , die de Kerk 
vuk Sch^tUndj geduurendc de vier jaaiile Jaafco ^ ond^.de Regecfing 
Vtt) W]rkndèlM>0ioguuv A^NiM^gfüedea bid^ tciieiixde^iomiiaar; 
' * D va» 




xS^ E V IL O P I S C H • 5 

van onthfff te mogen ^tfdcn. Die van 'c Nowdcr geéeellc 
fcn Commiffic, tot het miteeren der.ünivcnriicitco, en om de recil 
openftaandc pTaatzcn iirdeKcfkcn ^ en die nog vacant zoude yiiHeo, 
wyl alle de BifTchoppelyke Predikanten, cenigc weinige 'uitges&ondcrt^ 
de AebeHie beguoftigde > te vuUto*. . ^ 

De getrouwe Ingezetenen van de Stud Im/crrf^t deedeo 5. <nncreBt€few 
2en tyd , ook aan den Konfng, cbor deo Brigadier Grant, prezenceereb 
het volgende zeer fraay Adres. 

%7ErgimOns^ darWy, oaderden draay vaa^ Uwc blymocdi^Onifa Ja nei i» 
' ^ Onte voldoenixig ovee Uwe. Majefleits Zeeg^aling/sn ovendelaattleoih-' 
namuriyke Rebellie uitdrukken , en geloofl , dat Onxc vrcugdt to qagpvcmff 
is^ 2£\^ Onw lyding^n weeienttyk- , en Oiiw gelukkige verlofling ten ofL\^ 
v*n *t jaargety , onvèrwa^ gèT^eft «y». 

Wy. vondecE al noq; dr touwtvoze RxibéniK geSntritLdéD ffiim yntêiMr 
Faöie , die Wy als voor uitgeblüfcht hadden gehouden , inet het vorige Mini* 
flerfchap. Wy tagea hadden vol . van Hoc^aoidrche RebeÜen „ (Jiit, UweMftr 
jefleit in Onre Borgt nofr «radere hebben durven tpotfürcn ^ ?oirdei: gebetme 
aanhiocdigth^:^ onbefchican«feiyi den PVewndeot uitroépcnr;, Wf tagpn, Ons 
Kaftecl en Toeren met Krygsvollc beiet^ *$Xafipds^ geweer cn VÓorfaacf. vcrra?» 
deriyfc overgegeven, eir'On^ idveir dbor denioctwfflïge' Vcnfstders' af^ondifer- 
lyfc ontwapend/ Hulpeloos tegeir Wy in &re flavernr * tot dirtdfè van dea 
Krygsraad van dit Lancficftap ^ gchctpen door U MajcjWrty getrtm wetF Otadcr^ 
djaan , dm Lord Lovat , rn oorïng traden : toen tagor Wy Ar JCetteTfen' ver* 
tyffierrv hunne bezettftigeri tiffgeiicigf^ en Qör ïjrtveii ,^ dïe te vpreA urtgqpifce 
waren, om iRrRcat te IjScrt, vcm)npr^ omde'w^eneuxjjp^tetfctöeli,.:tötvTCï'-- 
dcdfeiftg vkri Onfcen- Souve&i)-, efl van ÖnW V^yHedièti. '.' \ ;. 
: ETeie hcugdjrke Verfofllng wiett ;gcvolgr van dren roemrugjrigeft uaifcg,t<Jt 
Vumbliun i daar Uwc- overwinnende Generaal,, met ecmge weia%,e fcatailFoHs 
van Uwe Majeftcits brave'Tf onpcn , vier malen dat gcral v^ her zèlfJe vol^ 
omverwierp, *t welk ( nx onze- geheugen} tor- Gï/Sferü^/tV het.dubbcnr getal 
Van htmnc.gtrqg;ulecrdrTroupcnF^ doRW een v e r maai t Generaaf aangevoert ^ 
iloeg. In deze gedenkwaardige verrigtfögcn , zagen WydcrrHèinerln vdrftond* 
getreeden met: onze zaak; Wy omhclsdenbet gelukkig voorteeken , ,en ver- 
zekerden ons zdvea van dk gpxM^t , welke. Wy w^gf nieten , d^prdeoie^ 
heele vcröuiving vaa de Rebellie ^. voor Uwe Majfltèks 7^rpra,ipn(ir.wa* 
p^nen, 

Otize pogmgen zullwr overcciiJcarneti metrhct grvocter.vanTrmg^Itïft, <m^ 
4èr..üvie^Mtyefltefe Rcgto'fegv. em>tePhr te. hati^aTOfj Wr t«*«»Of» 

tv& tm&mvHap Ubm M^ieneta.9i34(oi» «isfaie^Qi&de. iió<%e .fmsaotgt 

' . • . ^ 'te 



/ 



M £ R C U R I U & ^7 

fit^lmnmmiot deaié& wmiifihüt; gemMilvceft synde te leveo in \ be%it van 
.onze Rel'^c en vaa-oaze Vry heden, onder onzen PfOte(lantzeaK<xning; of 
ü fterven m '«c bew^firen ftn (Ni2en Tkui voor üesu Wjr tyn » met bï^ïvtt 
xan Uwe,Mjije(leit:> 

De KiralccfS te Londen betoonden zig mede roet yrer aangedaan ( 
zendende van hunne gezintheic wel *ioo. Perzonen » die , door den 
Qravé van JkUêkch^ftgr by den Koning ingeleid, aan zyne Majefteitdit 
Adres pretcnteerden. 

ft 

Ootmoedig Addres der gintr dit Qudkers werden gtnoefm^ Mn GEORGE 

Koning van Groot-Brittannien , enz» 

'Met hlievSh des liornngs, 

WY, uwe getrouwe en vrecdtame onderdanen , by een gekomen tynde ta 
ome jaarlykzc Kcrkelykc Vergadering, agtCn ons zelven verpligt , meer- 
der uit onze grondregels en uit domcbaarheit, dan om dengemeenen fleur der 
addreflen na te volgen, met nederigheit in 't openbaar te erkennen de veelvul- 
dfge zegeningen , en gunftige Voorzienigheden Gods , welke deze Koningry- 
ken verzelt hebben zedert uwe gelokk^e komfte tot den Throon. 

En gelyk onze Religie ons in der daad gehoorzaamheit aan de Oppermagt 
beveelt , zo is 't ook met groot genoegen dat wy dezelve bewyzen aan eenea 
Vorft, wiens geregtig^it, goedertierenheit, en gematistheit niet anders konnen 
dan de harten van alle zyn opregte Protefiantze Onderoanen tot liefüe verwek* 
ken* en vail vereenigen. 

Wy zyn daarom met droef heit aangedaan « wegens het ongeluk van die van 
onze liandslieden p welke zo weinig dankbaarheit of goetheit hebben, dat zv 
4iog t'onvreede zyn onder zulk een regtvaardige en zagte Regeéringe. Ook 
'konncn wy de laatfte onbillyke en onnatnurlyke Rebellie niet overdenken ^ 
zonder te befluiten dat de voortzetters daar van , en de hantdadiTC daar aan , 
mcnfchcn gcweeft zyn , ganich verdwaaft , en verrukt dooreencn boozen eeeft^ 
die de bargerlykeen godsdieuftigevryheden, dezer Proteifalntze Natten, nee& 
witien verwoeuen en verddgen. . ' 

£n gelyk God , de Heere der Heir fchaaren , zeer merkelyk verCcheenen is 
om die fnoode t'zamcnfpannin^ te ichande te maken , zo bidden wy dat zyné 
goede Voorzienïgheit des Konings raadflagcn en ondernemingen altoos moge 
verzeilen , tot beveöigfnge van zynen Throon in gercgttgheit en vreede , en 
om zyn huis een vall en zeker huis te nuikeir. ' «. , ^ 

D 2 ^ Laat 





R ü R o P I S C H E 

Laat ons daarcm toe , groote Vorft y ótt^ gelcgenthcft aan te gi7peti*oia 
uwe Komnglyke tegenwoordigheit te naderen ^ met onte hartelyke dankzeg- 
gingen aan den Koning en zynen groeten Rtuid, voor alle de voórrej^ien en 
Vryheden welke wy genieten. Eenen Vorft op den Throon te iten,diezott«* 
vuldig is voor het eemak en.gelnk zyns volks boven alle andere iniigten, doet 
ons genoegen en bïydfchap zo toog ftygén y dat: ons woorden bntbiêekai om 
ons sevoelen deswege ten^ volle uitte drukken. Hierom konnea wy n^mm* 
der dan den Koning verzekeren , dat , gelykerwys bet onze pligt is , ons mcT 
alle getrouwe gehoorzaamheiCs jegens des Konings Perzoon en.Remering9 te 
dragen 9. wy alzo ook vaft befloorcn hebben onder de Goddelyke byttand , aan« 
dagtigen van harte, God, den Vader der barmhartiehcden , te bidden., dat 
hy den Koning éenê lange, vreedzame, eu voorQ>oedigeRegeeringe verleene: 
en dat , wanneer het den Aloiagtigen believen zal , dat dierbaar levea ons te 
onttrekken » door het tot hem zelven te nemen , daar alsdan geen telg van nw^ 
Koning jyk huisgezin, aangedaan met wysheit en deugd, ontbreeken.mag om 
den Throon te beklecdca , totdat *cr geen tyd- meer wezen zal. • 

I 

^en Koning, beliefde daar op dit gunllig ant?voord cc geven. 

IK bedaxik ulieden voo^ de vcrtckeringe van- onderdanighcit en toegeo^en^ 
heit aap m'yn perzoon en rcgceringc , vervat ia dit Addfes ; en gyliedea 
moQgt tt altoos- op myne.befctierminge verlaten^^ 

Nd zalmen de voornaam (Ce bandelihgen' van Het üroot * SriitMnifch 

Parlement te boek flaan. Wanneer die van*t Lagerhuis den tjjuny 

CM) jiH ^^ ^" Gómmittec bezig waren over het verkiezen van (^) Comroifla- 

m^ iM/« Hflen,, tot het onderzoeken der Capitaien van zekere Ven aders co 

H'*^** weigeraars der Eedeii, wierdvoorgeflagcn, om^an ieder 500 Pöndea 

SterJingSy tot een iaiulyks Salaris ^ toe te leggeni maar datTrade- 

menr, als te gering,, vergroote men op looor Ponden 'sjaars, cnmoft 

het. getal dezer eómmiflViflcn beftaan uit 13- ) te weten, zeven te 

Z^»^<* 5 . wegpm BigeUnd ^ en zes te Edfnbnrg <^ wegens Sebotlémd. 

Men las ook dien. morgen een Requeft , door de huisvrouw van dea 

bekenden -Locd Bullingbroke aan^t Lagerhuis gicprezcnteert , verzoc» 

kende dat in de. Bil ,. tot* aoofteiling van Commtflariflêo , om onder- 

zpek te doen na de Capitaleq en Goederenvan Verraders^. een Qaa« 

zul'tDOgt gevoegt werden , authorizeerende den Koning zyne genadip 

re ineen tien te kunnen, toonen tot verligti^ge van.de Suppliaiue« Dit 

Aequeftv bleef op de Tifel leggen,, en vcrvo^ens gaf men bevel , om 

in G4ffbw^^ gevsuigjen te dom zetten. dcq Drukker van de Awnd JP#/I, 

ccn* 



_.^ 



M È R C U R t U 8; 



i9 



een Püpift Barrington gcnaamt , over het ffellco van tckcre hattlykc t^c- » 7i4f. 
rtodcy in zyn g^fchnft gcdagtckent ri JWy i/rj ; ca eenco Mr.Ctl-^ J]j||^ 
ton,' Major van 'rierifort; welke beide onwcttelyk door den Serianfi . 
viin Wapenen ontflagen waren geworden; 

Den 17. junf wiert in 'c Hoogerbuk gelezen een ReqneO; van de 
Lords Moniague^ Fanlconbridge en Rivers, regens de' Bil vcrpiig- 
tcndeallc Papittcn de gerequireerde Eeden te doen, cf hunne Namen 
en Kapitalen re laten regrftreeren. Zy vertoonden ^&ar tn , dat hec 
eerile poinc was ftrydig^met hare ReMgie, en dat hec tweede Hunere- ^ 
dit bederven; en de waardt van derzèiver efïè&en verminderen xoudei 
verzoekende dierhalven, om, dexen aangaande, door hunne Advoka* 
ten gehoort te mogen werden , en 't weJk men toeftond. Toen lat 
men nog drie andere Requeftcn » te weten ^ van den Ridder Prancis 
'^Sconer , van Wiiliam Bhmt f. en van Maurice Bcozon y behelzende 
'eenparig» dat herondocnlyk was naar vereiich te regiftreeren de ön« 
^kere waardye hunner Capitalen , beftaande in Boflchagien , Tienden^ 
Sdr». komende daar by nog: een ander Requeftvan den Lord Cliffbrt» 
xeggende \ dat zyne Goederen in Dcrkjshir^ flegs Lood- eu Koolr 
Mynen, en de Inkomüèn daar van gantfch onzeker vhixtn i verzoe» 
kende derhaiven om zig door Advokaten te mogen verantwoorden. 
"Men vergunde dit ,. en wiert by deze gelegentheit getwift over den 
inhoud der voormelde Reqneiten } weswegens den Lord Parker zig ^ 
hec hooren, dat B^Jfchcnj Titndcn , Mêltns'^ ên Teilen ^ waarljk, » ttn 
^fugU vindejMurlykzjB thkfmfien ^ zAtr ênz^k^ t4/ar€n\ d^g dat die deer 
CêmmiffarififH ^ rvtn sis ma den Landtaxgefchiedty kpffik gereguUeri té/er» 
dtn^ Hier opzeideden Grave y^ïï Nottinghamy dat zulks welteprac* 
tizeeren was , indien 'er geen penaliteit in de BiMag,- eiflchende de 
vtrbeurie van alle de Goederen, wanneer men het geordonneerde niet 
nakwam $ en waar tegens zommige Leden oordeelflen» dat'ereen be» 
ding in detelve , ten . voordeele yan zekere byzondere. voorvallen- , 
diende gelad. De verdere Debaiten omtrent deze BU « als zynde een 
Domeftike «aak, dunkt ons niet nodig hier te vérhaxidelen^ 

Den 18. wierd.in'c Lagerhuis verdag gedaan van de Bil ^ om allt 
de gene uit het Huis te iluiten, die eenige Fenfioenen van de Kroon 
genoten s en welke Bil^ met de daar in gemaakte veranderingen» men 
ordonneerde in*t nei/te ichryven. Voorts los men téa dcidemaai, eo 

ö 3 MQd 



,y) - E U IJ. ^ iP i S C H E 

fjJ*. zwidoiv'i HopgcfhuiSij:<icBiJ, v^rklareiadc Thqoaai.ForfiorcnWil- 
' ' "' Den ^i, ontfing W Wab^erbuis Ue BüC tot vcrictcring ^Vrcdc 
ini dé Schot zx HogeUnkcn^ cb(w:*t Lagerbuis opgcftclt en aan ac Pjiirs 
.^ezgoden^ wcrilge Bil. vopr de eei (ie maal gck^n w^icrdf lindcnde'^de 
Voorreden, datM bjeenkpmfien aidaar^ daêr het wtakfn van Pé^yfcboÊ* 
J>cn'üm te jageft C^c. veroorzjiakf hadden verfchiidc êffchuddin^tn 9 tnveQt^ 
M^memljk, de laMfle Rebellie \ wAéir door ^yindien men dtuir tegens niet tfm 
jdeljk :ufor\ag^ meer r4mpcu in bet t$ehinefuU Je vreezjsn waren. Invoe* 
.gtn dc^ Bil ordoaneerde ^ dat numé^tj^ na 4^n eerfien I^ovemher iyi6. 
* in de De^ritlen van^^iCi^ ^Igin, Ban[ir, lovcmcis , en andere Oerdef$ 
van '/ HQogeland ^ vermegt te .draden of gebrnHen eenig breed Zwaard^ 
Schild^ P^njaart^ Zak^^ of Zyd^Pi^ool ^ en diergeijk, Üeweer ^ wanneer bf 
fip Markten , , Kermiffen , of ter Kerke ging 9 bj verbeurt^ van .^o. Penden 
Sterhngs wter de eerfie , en 8o* diergeljks' Ponden vepr de t%*^eede maal ; 
dog^ indien den Ovmreeder dezjt B^ete niet het den kpnde ^ alsdan veerden 
tyd van tfven Jaren uit het Land gevoert te werden: zjjnde egter daarvan 
tiitgezjondert de Pairs en hunne Zonen , mitsgaderi alle EdeUteden ^ wiens 
Inkemfien 400. Toonden V Jaars rendeerden» 

,. Den Ag* rezolveerde hcc Hoogerhuis , met mecrderheic van Stem- 

' jQCo^ daciu de bovengemelde Bil zoude gelaft werden de Clauzule « 

waar by meo de Papillen verpligte , om huonc Namen en K^Ualca 

te doen r^gillreeren. Het Lagerhuis l^eurde dezen dag ook goed , en 

bevaf in'c net te fchryven , hec Rèplyk van de geheime Commicteé^ 

pp her anc^vQprd des Graye van Siram^rx. Wvders zagmen den Biff^ 

. [chop. van Lo^dan .,' vci gczelt van een groot getal gccitcly kc Prelaten ^ 

^ in dezen tyd aan ]den ^onii^g ovpiievcren ha volgaidc Adrg;. 

•- . 

Alet believen ven Uwe Majejlei/^ 

TTErwyi Uwé Majcftéits teer gctrbfiween gchoortame Onderdanen, deBiA 
J" fchop/en de Gedlelyk^rr van de Sl€cd€n van Londen en IVefimmnftr , hari^ 
gedagten laten |i^i over het deel d«t zy ac men jdexfttn. in de toekonicade 
9^Wi^K^^^ ^'oot Uvv^ Majcllek gpdvri^tcifyk tóegewyd is , tot eer en lof 
van den Almagtigen God, dcu'Auxhcur vau de Vreedc, eu den Geever vaa 
Dverwinmug; zet de oprcgte en toegcnegenc blydfcfiap, die hunne herten ver- 
vult, hen aan, om in alle ooimoedfgheh Uwe geheiligde Majefteit op rewag^ 
ren mtt hM\c ortgcvcintde gelnk wtnfchingcn ; over den ^elöif kigcn ukfl^yatt 
U.Wfi.;raadflagen £n wapenen /' door het tydelyk dempen van de laarile onoa- 

tuurljke 



M B R C U Ra U S.\! jr 

tmuljkc Rcbclïïe^ vcrraderlyk verwekt, en ia dit Kx>aiaö:yk voortgeict 4oo< 
vertwyfelde mcnlchcn ^ en met zulk een gocttoós en verderflyk voomeihèn , 
waar aan geen waar Onderdaan van Uwe jM&jèftcit » zonder de groorftc Ver- 
vloeking^, denken 'kto. - ^ •- . v. ^ - ^. 

Uwe <ieeftelyk)ieft ^ die geAu endc tleft vopofpmg van dese Rebdb'e , bf 
yaflande ^elcgpnchedeo:^ hare aflchtik.daai.'y^bemqifi h«eft » e» de gebe^d^Oi 
(fiaar toe logeftefc gereeddyk- aan God opgeoiTert , gelyk ^a zy nu haar Lof* 
oSer doet voor deszelfs geheele irKoomfug , zal het altoos h^en plfgt agten , 
en bare praflyk maken , om ter^ nc<?r te flaan" dfc vattC fterktens der zonde » 
éfe rerdoemeïvfcc-groncfrcgekn en- fteTFfihgcè dfe gehandhaaft v^öwfeiv doorFa- 
j^fOeri , en aaderr ^ v^eHie ftrefck«n tol v«rvvdikïng*'V«if xenigt iniipemiig^ Irba 
noeutns ta deeie Kcn&wikicn;; to-tyii^ M*i^n4a0l:g|tiQj^v(^y^^irageeo^k»<. 
4e )i«i|cflt. v^^degec^e cue bare zorg, M/ibevolea i&, Zf^ wel doQi: ft. voorbeeld 
i»ui^luu:c eige g£trouwheit^ als door aci4^re bekwam^ middelen / te prentén.zo- 
daiMge gevoelens , die ovcreeiikomen mèr de RegeFea Vaii öndèr\Ver[>!ng ttïéfi- 
ftóoczaamfteïr fti d^ Hl Scrhrift Vérmekf , om, w vtr afs fit haar vermogen is , ' 
db opeiAare iteede e» ruft van Uv^Mien^Aelè» Regoiiriii|' i^^-^Goi-f^e 4te^ 
Kuig mag chcc») tc'bewaHa» ,^ cn>m de ttdttBKlyKeiKfQOll^'V|||l dcza^ykeit. 
over ar^-Mipngen j&fh Uv^c Abji^tiu Protefta^u^e Nakp^dingesv >b alle.Gq^. 
flqgfffn, 

. Uwe getrouwe Geeftelykheft dus haren pKgt doende*, agtctvör^cns de 5e« 
kende Grondregelen van.onze heilke Religie, welke, ^naaft God, debeftcvéi» 
ngheir h van deezeNarie ;.zo wef feg^ aTIr btrc»nt in det^ St^il, alVte- 
gens^VPïittrddiii^^kV venicellctfdtiff deiCek,..iVcrireM vaAeiyl:.,. rdai é» Karki 
vwrf'aSiiAnK^, o» af»xlie lQ9jdt{W4^'vaflgAftell:iif..4i iry noct hqaF^^ alloos ;^i4r. 
ka bl$«<li M(to da gonfti^ be£;herniiD&.van,.God en zyneD,Stcecfehoiid^rj^ 
^dff^d^ veelvuldige verklaringen /w;^lkeuwéMa]ef{eitdïeh aingaahdélieeft» 
^clievca té dben,* ten alten' tycfó'ri.hate öveTeerrRöinende en heiliamfe vttVnt- 
Img znilarrhebbtH, rer eci^e GfoA ,*fot wtlzyrt^der ZSèïen , en «x duotïlaine 




'Zyn IMaijcfttit ge&^op^^ ft^hres tto andg^toovdenu 






IK MsmkU vo<9r:ds Gebeeden ,. 4^^ yoor M]^ opgekeft. hd)ff , g^oreiKÏ^ 
defaatfte RebeUiê, en voor Uwa^s^tedbeh.^i^.Ote voegen by deopenba^ 
frDanl^giMgnaani^^ .i. 

Ik. hoop dat uwe pogjpgen , oin ^de Groridïegelen van Geh^)or7,jfatnnèiir etr 
Vrieedé in tepreiïten,' eeri mWdel zaf zyittot VWhtüdferthg vatt clicrgéiyWe'^Vaiit* 
oxdres fti*t toekomende; en Gy ktint:D'viBP<'atttlP'Opj ^tevbbtóJftraiditeaf.U'j^** 
daan heb, dUt ife de Kerk v^ JRiffAiMt;. kv ate divdmrdM Wetvai^jr^^^^ 
aal haodfaRvei» en aaMnoedigpt^ 

'.Ik&iftl'/iivèurd in VHoog;rb4»i^lra^^^ i^ Kcjjljki vai» 't Lager!- 



3» 



EUROPtSCHE 




/ 



-• • • 

hiiis, op bet antwoord des OraVc van StraflTortj behelzende ten voor- 
naapiilen,^ dat de G^metmcns gtrett siyren^ om dtninhoud^an humit^r^ 
ty kelen ^ in bchoorlyiieforme enter hel^wamer tyd ^ goed te makjm.. Dcngc- 
inblden Graveiprak^daar op,c»tot:^riverdc6diging, xfti eenüorlang; 
Concludceremie, dat het veer hem teer hard viel^ z.^ iafigte leggen endtr 
de blaam , als of hy een Vyand van 'xjjn eigen Vaderland was , z.onder dat 
fHentegenshem, tot nu tee^ op een behoor Ijkf u/jz,e geprocedeert hadl Dcn 
Lord Trpvi^r onderfleundc hem ; zeggende , dat de zjtak^ van vkere^ 
Lord, heffb^nde nu tio.veefe maanden^ tender dat, men. den zMven teragt*^ 
geftett^had'y in 4enXoier grtJtek , insge(fks een groote hardighoit wéu %\ 
invoegen dat de 'traagVeit yan\ Huis der Oemeentens^ in hare Procedumtm 
voor dezjsn in diêrgfljl^e gevalUn | de Pairs ver pitste , om hunrte Ar tj kelen 
afteti/yzjn^ O^c. ^ier op ancwoorde den Gravc van Sunderland) dat^ 
^nder -welke thardighoit de gemelde Lords ook ^étrenj^ zjdks bun eigen fihuld 
was.'dewyi xjioatldeii behoorenre vertoeket^ ^ om te Regt ge fielt te megam 
fifèrden ,- indien z.f üfg daar ^oe xjo gereed vonden j en dolt de laatfle Re* 
bellie voornamentljk tu^f toe te fchyven aan hunne ^wade behandeliffg der 
:bal^n. 

^ 'Don 17* als in^t Hoogerhuis ^was gel^^nde BiU tot het oodcrtoe* 
kbn der Goederen van Verraders &c. ontftond daar nrcdcr tengcfchil, 
of men deze Bil zoude ftelkn aim deCómmitteé of niet^ dogdekaak 
in omvragc gclegt zyndc, io wicrd, met een groote roecrdcfhcit van 
Stemmen, irerworpen alle de tegendribbdingen der Thoryss en meo 
voltrp|(. in een Commiueé-de Bil , 4>m de Schotzx Hooglanders te hc* 
teugelen. Vervolgens prczenteerdc dcaXord Guilfbrd , wegens.de 
Roomsgezinde Familie van Pindril, eenRequeft^ waar by zy verzog- 
ten, dat*er dooi: eenedClatizitle mogt Werden. vaftgeüelc^ het. blyven 
behouden van de Giften en Landen, aan deze Familie door Koning 
Karci. II. gegeven^ tot een belooning voor dacze die MajefteiCp 
na dat by de Battaille van WirrAfy?rr tcgens Olivicr Cromwtl had ver- 
loren,, in een hollen Boom verbergdeii j[ maar dit Reqneft wees mcfl 
tuede vaq de band « zeggende « dat ^e Supplianten zig dienahngakande 
addrefTeeren konden aan dc^Kopii^, -en zynen Raad , gelyk zulksin 
dé vorige twee Regeer ingea.gcfchied, en ook verkregen was. In 't 
Lagerhuis wicrd dezen dag voorgeftelt , eens te willen lezen dat ge» 
dcelte van de Aö:e, geo^aakt ip het twaalfde en dertiende Jagjr der re- 
n Koning Wi je. l i a.m^*1 I. j genaSmt , Me {"j^t^ eender 

limitatie 



geeFinge van 



» 



M E R C ü R I U S. 5J ' 

limitaUe VM de Kroon ^ tn beter beveiligittge der voorregten èu vrjheden ^J^f* 
VMK de Chiderdanen i ^clkcAólc verbied, dal geenigf^orfi^ komende w X ' 
dtrhand tot het be^i$ van de Groot-Biittannifche Kroon ^ SLOude vermogen 
te trekkfn uit de drie Rjk^n , Ëogeland 9 Schotland of Ierland , toonder 
Confent van het Parlement, Dc Lezing van dat gedeelte dezer A&e ge- 
daan zynde, zo ordonneerde men« zonder eênige tegen fpraak , tot in- 
trekkinge van dien een Bil te mogen inb.rcngen, Ëvengemelde Bil 9 den 
2p. door dcQ Ridder John Co|>e aan'c Huisgeprezenteert, wierd) Da 
twee Lezingen , gelall in 't net té ft^en \ en den volgenden dag ge** 
pa(Ieerr> waar op het Lagerhuis zigadjour/ieerde tot den}. July: maar 
de Pairs blaren den 30. in 't Hocj^erhuis zo lang vergadert, tot dat zy 
de Bai . benoemende Comtiiinariflen om onderzoek te doen na de 
verbeurde goeddren 9 cfoorloj^n, en een der<le Lezing van dezelve te« 
gens den ^. July geordineert hadden. 

Den eerden July, na dat in het Hoogerbuis ten tweedemaal gelezen 
was de Bil 9 om de Rebellen Thomas Pofter.en William Makkintbsh 
aan Hoog Verraad fchuiyig te verklaren 9 examineerden de Pairs 9 vol- 
gens gewoonte 9 de Getuigen 9 die de befehuldigingen dezer Bil mo- 
llen bc wy zen 1 te weten I eenen Mr. Parzon Parten 9 gewezen KapeU 
laan van Fofier, die 'onder £edc verklaarde, dat de twee bovengemeld 
de Rebeflen in de Wapenen geweeil waren , en dat yder het Com- 
mando over iiun onderhoorige Soldaten gevoert had. Mr. Caldér wood, 
't zelve meac getuigende 9 zeyde uos daar en boyen» dat ze beide aan 
'c hoofd van hunne -Trpupen trokken , en voor den Pretendent ageer- 
den. Toen ondervraagde men de Cipier van JNewgate 9 over het ont- 
fuappen van Makkintosh uit die Gevangenis } welken Cipierdes wegens 
. een omftandi^ berigt <jeed 9 en waar op den SoUicitegr van de The* 
zaury .zyne bezwooren aanklagte 9 tegens de bovengemelde Perzoonea 
overleverde ; yelke gelezen « en daar na de Bil aaa een Committeé 
van 't gantfche Huis gefielt wierde. De Pairs kzen nu ook voor de 
cerftemaal de Bil» om de Clauzule, of dat gedeelte der h6kt \^an Suc» 
ceflieie herroepen 9 liiniteerende het bt^ten 's Lands gaan der Koniii* 
gen. Ziet hierdeze Afl:c van.herrocpingc, 

NAdien het den Almagtigcn God belieft heeft, ïyneMajcftet opdenThroon 
van zyne Voorlaten té plaatzcn , en het gduk van deie Natie te vehnecr- 
4ercn» door een talryk Geflagt der Koninglyke Familie van Zync Majeftcit , 
oi lA't byxonder , ctoor aan haar te geven eenen Prins , begaaft met alle die 

E ' Dcügdw, 




14 E ü R O P I S C H E 

Deugden , en alle de vereifchte Hoedanigheden , om de Nakomelingen ge* 
lukkig en bloeijende te maken: en nadien het volgens de oude Conftüutievaa 
deze Kyken behoorlyk is ^ dat de Perïoon des Koaings , of der Koningin, alle 
de regtmatige en onbetwiftbare Regten , Vryheden en Privilegiën van de Kroon^ 
vryelyk geniete; en nadien by een A'de, gemaakt in de Jaren X2.en 13 , jder 
Regecring van wylen Qnwn Heer en Korting Wi l l e m de 1 1 1. , roen^rng- 
tiger gedagtems» genaamt, ASt^ tot heter het faling '^^^ ^^ Kroom^ ent9tmetr^ 
Jer verzekering der liegtenen Privilegiën van den Onderdaan^ onder anderen ge- 
öelt word , dat ymand die in 't vervolg de Kroon ïoud komen te bcxitten ^ 
niet zoud mogen trekken uit de Staten van Engeland , Schotland of Ierland » 
ronder de toeRemming van het Parltment ; welke Reftriftie nadeelig kan zya 
aan den diend.van Onz^n Souverainen Heer en Koning, (die door Gods ge* 
nadc de Kroon tegenwoordig tezit) en van zyne Erfeenamen en Opvolgers ^ 
zo is het geordonneert door de voortreffelykfte Majcueit de^Konings, «nmet 
advys en toeftemmingderGeeftclyke en WacreldlykeWeeren^ en der Gemeen- 
tens in 't tegenwoordig Parlement vereaderd ; Üs mede door dcrzelver Autho- 
citeit ; dat de Clauzul in de gebelde A£le gelaft , behelzende ; dat ymand die 
de Kroon zal komen te bezitten ,'niet zoud vermogen te gaan uit de Staten 
van ^Eneeland « Schotland o^ Ierland , zonder de toeflbemming van 't Parlement > 
en de Reflriöie in" de voornoemde Clauzul gemeld ^ voor altoos herroepea 
zullen zyn en blyven, en voor nul en van geenderVaardcgeagt en gehouden^ 
niettegenflaande , al het geen in devoorfchreve x\£le, ofinecnige andere Afike^ 
hier tegens ftrydende,, mogt vervat zyn. 

r * 

Den 2é wierd in 't Hoogetliuis voor de derdemaal gelezen , ca dus 
gepaflcert de Bil , tot vcrzeckering der Vrede in de Schotje Hoogelan^ 
den. Na dac dealen dag ook ten derdemaale gelezen was de BU , om- 
Commiflariflèu te benoemen , tof het onderzoeken der verbeurd ver- 
klaarde goederen , zo hpordemen den Grave van Aylesfort ^ in cene 
korte Aanfpraak, verfcheide reedenen by brengen, waarom hy meet>» 
de dacxieze Bil behoorde door te gaanV zeggende onder anderen , da^ 
indien men de Bil: verwierp j eene groote kpfien , behalven het Salaris der^ 
' Commifiarijfen , vaor de Natie gejpaart ,; ex dat ^ iridienzjc pajieerdc , de 
^nnoozjele met dt fchuldige tjden ^ ja dat z.o vetle Huttr-Comrailen van de 
Kerk, ^^ (Wdere daar door gehrooken werden noude enz,. H ier omtrent Wa- 
ren den Lord Trevor^n den Gtav€ van Strafford met hem ecnsjPmaar 
den Lord Townshend wederleide de hardighcic , waar over zy 
klaagden ; bybrengende eenige voorbeelden , hoc dac men in zaken van 
diergelyken aaft plagr te hindelen ^ zeggende, dat de tegenwoordige 
wetten , zo veel alsler lagen , gebrekkig waren , ten opzjgte van xjtlk, 
cea algemeen geval ^ ah die van de laatfte Rebcll/e^^ ËinudyJc wyrd 

roet 



M E R. C ü R I Ü S: "^y 

toet rAcerderheit van if ftemmen, het doorgaan dezer Bil overgehaald. 
De Lords, tot 19. in getal, die daar tegen waren, voornocmcns zyn- 
de hare redenen van proteftatie te laten aanteekenen , to veriogt den 
Gravc van Abingdon tyd daar toe tot den tf . en 't welk men hun 
gaf. 

Den 3. geHcfden de Pairs goed te'keuren het verflag der Bil , om 
de namen en goederen der Rootofch-gczindc te regiftrccren, endeder. 
de Lezing daaP^van tejgens de volgende dag te ordonneeren 3 waar na 
zy ook de overweging der Bil , verlengende den tyd om de Ëedcn te 
doen, nog agt dagen verfchoven. Het Lagerhuis de^en dag bare Zit- 
ting hervattende, zo deeden de Pairs daar aan boodfchappen , dat by 
hun goed pekeurc en grpaflèert was de Bil tot verzeekering van de 
Vrede in de Schffzjt H9oglandcn \ behelzende dezelve , onder andere 
zaken, eerQelyks déumtn twf$ Ci$4dclUn , d^ecm te Perth , en d' Ander 
te Invemes, zjd houwen\ .ten tweeden, dA$ men de fVerlltn van hetFen 
William vermeerderen^ en daar bj eenige Caxjnnen i om greoUr beuetting 
te kunnen beuden ^ fiigten %jU\ en ten derden, dat men zxi Reduiten ma^ 
^en , enyder met xoo* man bezjttten zM^ deer welk, middel d^eideCua^ 
dellen met malkander gemeen fc^tp heiben , en men verhinderen s^êttde ^ dat 
de Rebellen zJf aan die kfint niet konde verzAmelen^ 

Den ƒ . deoen de Lords aan 't Lagerhuis boodfchappen , dat zy toe« 

gedaan hadden de Bil , tot het aannellen van Commtiiariflêh , om on« 
erzoek te doen , omtrent de goederen van zekere Verraders , en ook 
die van alle Pausgezinde weigeraars der Ëeden \ zo mede de Bil , tot 
herroepinge van d^t gedeelte'der A&e , belettende den Koning uit 
het Ryk te gaan^ mitsgaders nog verlcheide andere Bils, waar in zy 
veranderingen gemaakt hadden } welke Bils den 6. in 't Lagerhuis ten 
tweede maal gelezen , en gezamentlyk goed gekeurt wierden. 

Den 7* 's namiddags ten drie uuren , vérfcheen den Koning in 't 
Hoogerhuis , en , na dat de Leden van 't Lagerhuis daar waren ont- 
boden , pailèerde zyn Majefteit , met de gewone plegtrgheden , alle 
de bovengemelde Bils , beftaande ita j f. publyke en vyrparticulicre4 
waar na den Lord Kantzelier aatnbeide 'de Huizen van 't Parlement , 
uit de naam tles Konings, deze aanipraak deed. 

Mylerds en EJellieden. .^ 

IK kan deze ïitting niet CTldigcn , zonder aan nlicden myn genoegen ontrent 
de handelingen van dit. Parlement te kennen te geven. De heilzame en no- 

£ 2 dige 





ifi E U R o P I S. C H E 

dige wetten , welke met zo veel (landvaftighett, itzolatie , en ecndragtïghek 
gepaflècrt zyn, zullen (gclyk ik op God vertrouw) die goede oogmerkerf , 
welke, zo als 't klaar blykt , gylieden in 't oog^ehad hebt , beantwoorden , 
door ac aanflagenpnzer vyanden te veredelen , en hun den moed te benemen; 
en door onze vrinden aan te moedigen , en het credit , en de reputatie dezer 
Natie buitenslands zodanig te doen ryzen , dat ik redelyker wyze de vrugten 
cener beveftigde Régeeringe zal mo^n verwagtcn , inzonderheit nu ik onder* 
fteunt ben door een Parlement datyverigis voorde voorfpoed huns Vaderlands, 
en het Proteftants belang van Europa. 

Ik ben verzekert , dat myn ge'drag in hetdempe^i van de Rebellie, en het 
ftraffcn van' de geene die-*er in bcgreepen waren , zodanig gcweeft is , dat het 
aantoont d'at ik liever pooge hun getal te verminderen door hen te herroepen, 
dan door hen tot exempelen te maken. Maar 't moeit my te bevinden, dat 
de veele blykenvanbarmhertigheit, welke ik betoont Tieb, geen andere uitvver*. 
king hebben gehad , dan de faaie van den. Pretendent aan te moedigen tot het 
vernieuwen van hunnen toeleg op myne authoriteit en de tirettcn vjif dit Ko- 
ningryk , zo dat ze met de grootlle baldadigheit zig zelven van myne goede cii 
getrouwe Onderdanen poogen te onderfcheiden ♦ gaande te werkratt zulk een / 
dwaasheit^en uitzlnnigheit , als of zy voor hadden de Waereld te overtuigen, 
dat zy' tot geen rufte , en ouderdanigheit aan nl^ne regccringe , te brengen 
2yn, doortzulke zagte midd^lei) , die mceft met myne eigene neigingen zjn 
overeervkojiïiendc, 

ft ' 

HeerenvanU Lagerhuif. • 

TK bedank ulieden in*t byzonder voor de onderftandgelden , die gylieden ge- 
•* geven hebt, welke, hoewel ze te kort- komen, ontren*:' de zommen die gy 
.nodig blonden, en gcftemt hebt voorden dienft van het grinfchc Jaar , nog- 
tans door de aanmoediging welke gy gegeven hebt om ze kragtig te maken ^ 
zodanig, gelyk ik hoop, zullen konnen aangelegt werden ., dat zy den tegcn- 
•woordigen dienft zullen- konnen gaande houden , tot dat het Parlement we- 
^ derom zal zitten, 

Mylords tn Edellieden. 

T K begryp zeer wel , dat 'er nog zaken, viui groot belang voor ulieden zyn ban- 
-■'gcnde; maar gelyk ze tot hier toe uit ecne volftrekte noodzakeiykheit agter- 
gelleltzyn, door tuflchenkomende zaken van eenen meer dringenden aard, 
en van het uiterfte belang voor de vretde en veiligheit der Natie ; zo heb ik 
geagt , dat het zaizoen des Jaars vertifchte , dat ik uwe verdere handelingen 
uititellen zoude tot de naafte zittinge,; licvet, dan dat men u lieden, uit uwe 
byzondere. Landfchappeh , langer ophouden zoude , dan met uwe eigene belan- 
gen overeenkomende zoude wezen. t • 
Ik kaanict twyffelen, of gy lieden tuit gedurende deze verpofinge uwgroor- 

1 • • fle 



* 
f 



\ 



M E R C U R 1 U S. 



V^ 



ite vl|f aanwenden , om de vfecde van *t ^yk te bewaren , en allerleye vf an- 

uirdrcs te beteugelen en te ^eqipen : want , gelyk het eerfte loneel der laatde 

Rebellie gcopent en'bcgonnen wiert met oproeren i^n oploopen , xo moogt 

5y wel rerxekert weten, onoer hoedafnigeen voorgeven men die oojc verwekt, 
at ie nergpns anders toe ftrekken konnen, dan om den geeft vaneene Fa&iei 
öie rufteloos en onvermpeit in hare*poginge is , te ftyven tot het vernieuwen 
▼an db Rebdlie, en om.de Religie, Wetten, en Vryhedenvan hun Vaderland 
het onderfte boven te keeren. . ' ; 

Myn voornemen J$, om my van de aanftaande verpooxing te bedienen tot 
het bezoeken van myne Heerfchappyen in Duitjlênd^ en om de vreede en vet- 
Kghcit van dit Koningryk , gedurende *myn afweten te verzorgen, door my- 
nen beminden Zoon, don Prins van IFêlts^ tot Opztcner van t Ryk , en tot 

iny oen Stedehouder in' *t zelve aan te (lellen. 

/ 

Vervolgens zeide dea Lord Kanc^elier^ op bevel des Konings. 

Mylords en EdeUteicn^ 

t3Et is zyii Majeftcitft Koninglyk believen , dat dit' Parlement g^rorogeert 
^*' -"zy tot Dingsdagden i8. Augufty naaftkomcnde : dies weit dit Parlement 
dan mits dezen tot Dingsdag den iS.vao Augüfty geprorogeert. 

Nu tot IcrUndj welkers Parleftients handelingen thans mede waren 
aFgcIoopen.. Het Lagerhuis aldaar,, in/c laaifl van May weder by een 
gekomen t zo deed den Sprecker aan de Heeren Regeneen deze on^er- 
volgende Aanfpraak^ 

lA.et tilitvfn van Uwi EênCi^evtien. 

DE be%heden van det^e Zitting nog niet afgedaan zynd/, ben ik daar door 
van de gelegenhdt verftecken , om.verfcheide byzonderhedcn op te tellen, 
die ik verzekert ben dat tot eer der Adminrftratie van UweExceÜcntien zullen 

fedyen , en grotelyks tot het geluk en de veiligheit van dit Koniugryk ftrek* 
en. ' • • •. 

De onvergelykelyke Eendragtigheit , die in alle handelingen van %yne Maje- 
fteits getrouwe Gemeentens gebleken zyn 3 hunnen geftadigcn yver en toege- 
negenheit voor onzen zeer genadigea Souverein Koning. George , en hun 
volkome vertrouwen in Uwe'Excellentien , voorfpelt natuurlyk zulk ^en ge« 
lukkig ilot van deze Zitting, ah het hegm daar van geweeft is 

Egter zoud ik my kwalyk van mynen pligt jrgèns de Gemeentens kwyten , 
indien ik verzoknde gewag te maken vati hare onbepaalde toeftemming van 
Credit « op'teerfieberigt dat Uwe Excellentien gaven Aran de toen voorgeno* 
men inval » die gevolgt is van een verder teken van vertrouwen , 't welk zy 

• E 3 in 





jS EUROPISCHE ^- 

in Uwe Excellentien (lellen in 't pafTeeren der Oaderftandr-Bil nu in mynehan* 
den zynde, voor dat de andere Bils,^door de Gemeenteni klaar gemaakf, ge- 
reed zyn om 't Koninglyk Gonfent te ontfangen : zo veel groter is f^cnwoor- 
dig het vertrouwen , 'tuffchen den Koning en zyfi Volk , als in ecnc vorige 
Adminidratie, wanneer het Parlement plotielyk ontbonden wicrt , voor dat 
'er gezorgt was voor het onderftand der vadftelling , om alzo Misdadigers 
voor jden rêgtvaardigen toorn van eene gehoonde Natie te dekken. 

Deze handehngen geven te kennen een behoorlyke agting voor Uwe Ex- 
cellen tien « en eene onbepaalde toegenegenheit voor deai beften der Vorften , 
die waarlyk regeert in de herten van dit Volk ; een Volk , deeze Koninglyke 
gunft en befcherming waardig. . . 

De Gemeentens onderhouden een grOot gevoelen van de Ipoedige en wak- 
kere zorg Uwer Excellentien voor de zekerheit van dit Koningryk , wanneer 
wy te veel reede hadden om bevreeft* te zyn voor opftand van binnen en inval 
van buiten^ beide^ 't welk dadelyk belet is , door de wysheit van zyne Maje- 
fieits raadllagen, en de tydige fchikkii^ef van Uwe Excellentien, ondcrfteunt 
door het bcfluit der Genleentchs. * . * 

Zy vertrouwen derhalven , dat Uwe Exoelleniien hun gedrag en getrouw- 
heit in zulk een ligt aan zyn Majefteit zuilen vertonen , dat zy gelukkig in 
^yne Vorftelyke gunft mogen blyvea , en dat dit Kftningryk , onder d^ regt- 
vaardige en wyze Adminiftratie«van Uwe Excellentien , mag herleven en bloei* 
jcni • 

JMr/ hüeven wmm Vw0 ExcfUemtsen. 

• • • 

DE GemecntejU'zyn volkomentlyk overtuigt , dat wat geld zy ook geven , 
*t ^elve beftéed zal worden tot die oogmerken , waar toe zy dat fchikken, 
eir daarom hebben zy boven de Fondzen , welke in deze Zitting reeds toegiï- 
flaan zyn,' en,* tot handhaving van zyne MajefteitsRcêeering met-Eer,, een Bil 

fepaflèert, gcnaamt een Aéte, om aan zvn Majeftcit te continuecrendcAd- 
itionele Éelafting op Bier, Ale, gebrande Wikeren, Tabak , en andere Goe* 
deren en Koopnunfchappên , welke zy uu aan Uwe £xcelleutien#aubiedett, 
4>m \ Koniugiyk Conü^ te ómfkngeu. 

Vervolgens rezolvcerde het Iers Parlement den 1 6. Juny eenparig , 
de Hecrcn Regenten xc bedanken. voor hare regi vaardige en voorzig- 
tige Adminiftratic ^ prezencecrende , om aandenlConiugorergezonden 
te werden i <ieze twee Adreflcn, 

m 

Adres y dn hu Iers Lagerhuis aan den Kening. 

ZtergentJigf SoavérêtM. , m 

WY, uw Majefteits zeer dicnftpHgtige en getrouwe Onderdanen , de Ge- 
meentens' van lerUnd in*t Pwlement vergadert ^ bidden met herten vol 

van 



* 






M E R C U R I U S. 



39 



ran de opregfte vreugde en vergenoegtng verlof, om uwe geheiligde Majcfteit 
over de gelukkke Succeflcn te congratuleeren, waar mede 't den Almagtïgen 
God behaagt nkft Uw Rasiflagen en Wapenen te bekroonen , iu het dem- 
pen van de laatfle fchrikkelyke tn onnatuurlyke Rebellie , die- in Gro9t - Brif' 
tannien , door Papiften en meinwdige Verraders , is verwekt en voortgexet , 
om ons van de on^iluurde^bare Zegens van uw Majefteits ïeer gunfttge Re- 
geering te beroven , en op den Throon van dexe Koninkryken écn Pretendent 
te (tellen , die ia de Roomfie Superfiitie en Arbitraire grondregelen, opge- 

,voed 1$, • 

Zulk een godlooic onderneming , bezwaart met de vuilfte Misdaden van 
meineedijheit en ondankbaarheit , konde noit^gelukkig lyn , maar heeft Uw 

. Majeftcit^ Giory doen vermeerderen , dopr uwc regtvaarigheit en onvergely- 
kelyke' Genade even zigtbaar te make% 

De Pretendent, verbaaft lynde over de geftadighcit en wysheit van Uw Ma- 
jeftcits Raden, zogt zyn veilighcit in de vlugt, hebbende geen courage , om 
de Aanval van Uw vidorieus Lieger af te wagten. Met wat hoop dan kun- 
nen xyn godlooze Aanhangers zig iiatteeren tegen een VorQ , die door een 
leer wyze, iregtvaardige en genaderyke Adminiftratie, niet alleen de hertenen 
toegencgentheit van xyn Volk gewonnen, maar, onder demoejelykheden van 
een inlandze Uebellie , een Naam zo mi^ig buiten 's Lands behouden heeft » 
dat de groótde Princen om xyn Vrindfchap hebben aangehouden , en dat zyn 
Media tie door de ver afgelegenfie Staten is.gezogt. 

Uvre getrouwe Gemeentens zyn op een byzondcrc wyze verpHgt , 'om haar 
engevcinsije Dankïigging aan uwc Majefteit^edoen» aan wien (nevehsGod) 
wy de Vreede A de geheele ruft% waar mede dit iConinkryk gezegent is ge- 
wordA , verfchuldigt zyn. 

Eh WV verzekeren uw Majefteit , dat gelyk uwe getrouwe Gemeentens met 
de grootlte •vreugde en eendragtigheit gerezolveert hebben, h&ar Leven te wa- 
gen tot d«fenfie van uw ontwyfielbare Tytel tot de Keizerlyke Kroon van de* 

•sie Koninkryken ; en niette^enftaande de armoede van dit Koninkryk , uw wy- 
ze ea voortreffelyke Regeermg , gemagtiet met een niet voorafgaande en onbe- . 
paalde magt van Cre^ict, hetaltyd onze Na-y ver zal zyn, |[elyk het onze pligt 
en Intereflis, onszelvcnals de getrouwde Onderdanen, aan den befte der 
Princen aangenaam te maken. 

Hier op antwoorde bate Lordfcbappen. 

« 

WY zullen zorg dragen , dat by de eerfte gelegenthcir voor zyn Majefteit 
open gelegt wcrt oit Adres , waar in zyn getrouwe Gemeentens conti- 
nueren uit te drukkerf dezelve yver en toegencgentheit voor zyn Majefteits 
Pemoon en Regeeriag , <ie xo uitmuntende by alle voorvallen heeft geble- 
ken. 

* *• . ' 

. Airti 




/ 



/ 



» 




# •> 



E ü R o P r S C H E 

Aires V4n het \cx% Heogerhuis 4dn den KenifJf. 
, AUergenêdigfli Souverein. 

WY,,Uwc Majcfteits fchuldpU^tigfte en getrouwe Otderdancn, de Gecft- 
lyke en Waereldlyke Lords in het Parlement vergadert , begroeten, na 
alle bchoorlyke Dankzeggingen aan God, Uwe Majefleit ïeer hartclyke over 
de glorieuze uitkomfl^ , waar mede Uwe Raadgevingen en Wapenen onlangs 
to ultftekent xyn gezegent. 

De verzekeringen die Wf hehbtti, dat door deze middelen een einde is ge* 
maakt V4n die allerboofte en onnatuurlykde Rebellie « welke in zommigedee* 
len van Groot - irittanuieu de ruA van Vwe Majefteits Rcg^ering verftoorde » 
vervullen onze Harten met een onuitfpreckélyke blydfchap , en moedigt ons 
aan om te geloven, 'dat de vreede en ruft , welke wy van dit Koningryk heb- 
ben gehad , en hoopen lange te genieten onder Uwe Majefteits vooripoedige 
Regeering, ons gelukkelyken zal verzekert zyn 

Ën gelyk als wy verzekert zyn, dat de beftendiee eaonbeweeglyke getrouw- 
heit van t)we Proteilantzé Onderdanen in dit Koningryk (wdl^s geftadigen 
yver voor uw Majefteits Pcrzoon en Familie volftandelyken blykt) door Gods 
zegen een kragtrg middel was, onS alle deze poogtngen van de gcmeeneVree* 
de te verftorcn , diemen te vreezen had van hbt groot getal Papilten , die on- 
der ons lecvcn, voor te komen, zo beloven wy-gettouwelyken voor ons zel- 
ven 'de uiterfte raoedbenemingen%n tegenftand.voor het tfckomende , tegens 
alle booze todeggen van die, welke eenige ctogenqjenthcittotÜweMaJiueits 
geheiligde Perzoon en R^geering, of tot de Sncceffie in Uw KoninglykHfuis, 
eiT wy zyn ten vollen overtuigt, dat het zelfdfe zal gedaan werdendoor de ove- 
rige van Uwe Mstjeöeics Qnderdaneii ind»t Koningryk. * 

Wy zullen nooit vcrzuimelykzyn in God ernftig te fmeeken, datzynewon- 
dcrbaare vöorziénigheit-, die Uw Majcfteic vreedzamelyken geleit heeft tot op i 
den Troon van Uwe Kdninglykc Voorouders, en tot hier toe U opdenzel- 
ven heeft bewaart, over U( ons ten goede; mag blyven wr;iaken. Mooge de- 
ze minnelyke deugden in Uwe Majefteit , welke Uwe Kroon verderen , de ' 
harten vaa alle Uwe Onderdanen aan zig trekken , en deeêlve kragtelykcn 
verbinden , om een mocdelyken hunne uiterfte poogipgen zamen te voegen » 
tot het bevorderen van (het geen wy verzekert zyti , dat U\ve Majefteit de 
roem y an zync Regeering zal agten ) de beftendige vaftftellingc van Vreede en 
V-oorfpoet, Waarheit en Geregtteheit, Religie en Godyrugtigheit , opdatGy 
alzo, ua een lange en gelukkige Regeering over oiis, moogtmagtig zvn over 
tè dragen aau Uwe Koninglyke Erfgenamen , nevens U,we eige deugden , de 
yrcedzamc Regeering ovei een waarlyk goed en getrouw- Volk. 

Oen cciftcn July deedcn de Hceren Regenten van Ierland ^^ 99x1 het 

Parlement 



M E R C ü it 1 U & 4» 

'Parlement aldaar, deze zeer fraaije Aanlpraak» prorogueerende^ zelve '^^'* 
*« ^eo f. September aanftaaade. ^*^^] 

■ ' ' 

ALhoewel deze Zittiti^en, door vt^t onvermydelyke toevallen tot een on- > 
gewone lengte tjn uitgerekt, zo kont Gy lieden egter niet anders denken, 
als van uwen tyd wel hefteed te'hebben , dewyl daar mede erlangt hebt het 
voordeel van zo veele goede Wetten te bekomen » die zyiie Majeftcft aan U . 
Jieeft ffelieven te geven, onder welke de Ade,omde Militie van meer gebruik 
te maken , een byzonder bewys is van het groot betrouwen , dat zyne Maje* 
fieit heeft op de getrouwheit en goede genegentheit van zyne trouwe Onder- 
danen van Mani^ en zy zal veel toebrengen tot de zekerheit van het Prot»- 
fiants belang in dit Koningryk. 

k 

^Ns is van zyne Majefteit belaft U te bedanken vo6r de onderftanden , wel- 
^^ke gy zo blydmoedelykcn tot zynen dienft en uwc eigen befcherming hebt 
Ifegeven , welke wy u verzekeren dat met de uiterfte zuinigheh zullen befteed 
werden aan*t gecne, Waar toe die zyn gefchikt. 

Wy moeten insgelyks danklyken erkennen de verfcheideblyken van betrou* . 
wen , welke Gy in ons geplaaft hebt , en alletmeeft Uvire r^ tydi^e en on- 
^oor^ldelyke toeftenmiinge van Credyt , welke een gedenkwaardige Proef- 
fiuk van Uwe onbepaalden yver tot zyne Majefteits dienft , en eene verbinte* 
hiflè voor ons is, om in onze poogingen ,om Uw voorlpoed te bevorderen , 
cc volliarden. * 



■ 

DEn tyd van het Jaar hu verre verloopen zynde, is het .tyd dj^Gy na Uwe 
byzondere Landlchapp^i keert, alwaar Gy wilt zorge dragen ydcr in zvne 
fiand, dat de Wetten bchoorlyk worden agtervolgt en uitgevoert, tot onder- 
fteuninge van onze voortreifelyke Conftitune beide in de Kerk en Staat : Wy 
zullen U alleen aanbeveelen de geduuizaamheit van die eenmoedighdt en on- 
verzaagtheit , welke U tot hier toe in een volkome ruft heeft bewaart, en U 
bekwaamft zal houden , om de toekomende aanflagen van Uwe openbare en 
hcimelyke Vyanden te verydelcn. 

Het is voor ons een poot vermaak deze Zitting te zien befluitcn gelyk als 
die bronnen is, met alle mooglyke blyken van getrouwheit en goede gene- 
genthdt tot zyn Majefteit % .en g^lykcrwys wy volftandelyken altoos de vcr- 
dienftcn van zo goeden Volk in den vollen dag geftelt hdtben vo^tr de beften 
der Votftcn, zo hebben wyook zyne Majefteits beveelcn,om u te verzekeren 
van dcszeUs volkomen genoegen , over uw fchuldpKgfig gedrag. ' " 

F Ziet 



^ 




4» EUR O P I S C H E 

Ziet daar een beknopte verfaandeliog der Parlemepts beiliiiiea , hé^ 
boorénde tot de maand July. Ku zal taen 4e voorgevalle bvaoodeiK 
heden aantekenen* Het was den i ;. Juny ,. al$ de meermaal ge-exa« 
mioeerde gevange Rebellen, William^SéhaftoCy. BaïU Haoiiitoii, Ja-- 
mes Robbertzon , Richart Butler » en Charles Swinbrun 5 diezigt*el* 
kens onnozel verklaart hadden ) nu egt«r fcholdig bevonden , en dti»^ 
door de iGerigtsbank te fVcfimunfler ter dood gevonnift wierden. 

, Deo ló, yeircbeen voor 't Hof der gqooeeoe Pleydoyen deq Aehitl^ 
liicben Prediijunt Paal « om a&ig te verdedigen ^ hy bekende zyneini»- 
daar > en ontÜDg , ie gelyk met de overtuigde Heeren Gibfon en Men*^ 
2ie$ , het Vonn». des Doods. Den %7. wierd mede te regt geflêlcr 
eenen Mr. Ralph van Siandishy blykende by de Atceftaiien > dat hy 
onder de Rebellen, te Prefi^n was ge weeft ). dog hy beweerde^ in dic: 
Stad gekomen te zyn om zaken van Proces 9. en dat de weeripaodigc: 
hem toen onder haar bedwang hadden gehouden : maar kunnende dic^ 
niet bewyzen, zo doemde de jurys hem|'ais^(chuldig aan hoog Ver- 
raad , van gelyken toe de SjDrafFe des- Doods. Hy was een Heer van 
eroot aanzien , gcrrouwt met PhilippaHowart, dogcer van wylen den 
Hertog van Norcföik 9, en by gevolge C]fom.van.den.tegpnwpprdigeB 
Hertog dier naam« 

Den 5, July wierd< vopr't Hof ider Óldbaly vrjr geiproken eeneder 
Makkintosh V waar tegens men dien dag zekeren riicarneichuldig ver- 
klaarde, en ook den 7. van hoog Verraad ovejtuigde Mr. Hunne ^, 
Mr. Balfourt , Mr. Windram » en nog een ;^ zo mede korc daar na 
Mr. Lyburn» Mr. Walton, Mr.Hasketh, Mr. Doaglas:* Mr.Skcen, 
. Mr. Makklean , Mr. Skrinshaw « enMr%Tunllatt welke altemaalf^ult 
bekenden p en . hun -poodvonnis ootfiqgen *» waar na dit^ ^of van ) ix&ir 
'tk zig tot den. 16» July adjoMrneerde./ Verfeheide andere I^d)eUient 
daar onder den jonge Makkintosh 9 Mn Hamilton van Poinferftoo 9 
en Mr. Badden^ hadden ondercuffchcn middel gevonden uit bare ge* 
Tankeniflèn te 'ontfnappen. 

Den Dankdag 9 over het dempen def Rebellie , pp ordre dei Ko- 

^^fjkei °^°8^ t4).uitgcrchccycn, was tien -lii. Juay te Lowlcn, zeer oïdcnielyfc 

Mf^V^/ gevierc) wanneer zynéMajefteit denGpdsdienft niet in de /iW«; iCari^ 

maar in de Konkiglyke KapeHe geliefde by ^4? wonen. Men lofte het 

Kanon van denTi^M^r^n in het pMrk\ de Klokken Juide,. en des avpnds 

zggmen vreugde Vuuren en Ligtm branden j^ dog nadien oaen desniior- 

geni 



M E R C Ü R I ü S. 4| 



?(enf was gewaar geworden > dac betdenyds gcpeepd wiMen xameo 
chuilen , te weten de Whigs met Oranje Linten of. Groente 9 en de 
Tborys met eyke bladen of wynruit op bare Hoeden 9 zo pofteerde men 
's morgens vroeg ten vier uuren aan diverae oorden Soldaten van'sKo» 
nin&^Lyfwagt, welke alle Zamenrottingen verhinderden. DeThorys 
^n Jacobiten , die bet bovenffaunde aanmerkten als een gedwongen 
Feeft, »^cnen vry meerder toeffad maken 9 om de Geboortedag van 
den gewaanden Pretendent te vieren » zig onderfchcideade door de 
witte ^Röos ; een Zihnebeeld der twiftende Huizen van LMnesfttr en 

£r^ in vorige tyden , wanneer het eerftgemclde de roode 9 en het 
tftgemelde de witte Roos tot hunne Veldteekens voerden. De Tui- 
niers rondom> Lenden , dit vernemende ^ bragten een groete menigte 
dezer Rozen op verfeheide markten te koop 9 welke Bloemen zeer 
gretig gekogt, .en het flak tot twee Ëngelfche Schellingen» of meer9 
Terkogt irierden. 

De Regeeriitt; 9 bedi^ voor onheilen 9 fidde in tyds goede ordre 9 
«mde baUadigheit der Jacobiten te beteugelen ) weshalvendeVrede- 




regters Zondag 's morgens al verfcheide Konftapels hier en daar in de 
Stad uitzetteden ^ om alle die witte Rozen droegen aan te houden i 
eely k dan vervolgens eenige derzelve gekregen 9 en op bevel van den 
Lord Major gevangen gezet wierden. De welmeenende trokken de 
witte Rozen van de Hoeden der gene die m ontmoeteden, en 't welk 
niet zonder ikgen to^ng 9 dog de Jacdoiten waren doorgaans de 
iwakfte. Zckeien Mr. Ntynaids 9 een weigeraar van de Eeden , deed 
dien ó»g zyne affcheid Predicatie in Su tmeréu Kerlif en 
ferak co beweeglyk tot sgme toefaooideiSt (meeft alle lui* 
den van de witte Roos) dat veele derzdve de onbefch'aamtheit had« 
den 9 van te durven zeegen , déU zy w$r d$n Pmmèm^ kigardenu fiit" 
Wff. ■ Eenen Mn Smitb t Predikant io Smhwmk 9 mede van den Ja- 
cohft&hen Stempel» dezen dag zynaffi^eit Predikatie zullende doei)» 
zo kwam nogtans , op ordre van «n Siq)efieur aldaar 9. een ander Lcenvur 
op lloel, wiens taal de menigte toehoorders ntet^ewoon» en veel min 
behutolyk w«si dus zy 9 ab uitzinnige aenfcheo 9 zulken geraaamaak» 
ten 9 dai hy van Prediken ophouden» eo zig t wendende met drek en 
vcnlighdt gegoit, uit het gevatf redden mc^ Het gcmcoie Volk tö 
Mreson en Lads had zig op de Geboortokb^ van den Psetendent 9 
m by andae gelegentheden9 ook zo uitfporig. tegen» dèn Kcnii]^ éq 

f % de 



^ ^4 E ü R O 1? I S C H E 

Mjtf. dc tegenwoordige Regeerioff aangeftelt, dat tzxker vooniaaiaP^aoQR; 
J^fy* dien aangaande aan zyn goeden viiend te LêwUn^ fchreef :. 



■ Pudtt hme cpprêbrU mhh 

E$ dici f^uiffèj cr n$n potuifi refelli. ^ 

Dat is : 
JVj fchéfHin ênSf iéU xMh fcfumdcly^f dinita tH vtrwitin^ M^nkt 
wederUff heUiH- k.9nnm werdefh 
Zeker Predikant tot Si^chüpi IVdhham , een ^faats tn S9utbamftêns^ 
hirt^ predikende iHt den ecrften Sendbfief Petti, cap. 4. v. 1.6. mdiem: 
( ymand lyd ) Wi etn Chriften , dit en fchswe hem met , nM4r verbeerlfie^ 
Cêd i/n dêK^deeU^ verklaarde dien Texc op 2odanigen wyze , dat hy 
wel een zware Scraffe verdiende ; wyl by doorgaans de gemoedereiv 
2yntr toehoorder» voor den Pretendent aanzettedc » en onder anderen; 
durfde Zfgg<:n> dm het beter tt^ss te lyden êufler vervolging j aïs^ig te^n^ 
derwerpen éutn ein haljjlkg Vnie% die uit twee himdêétrden bekend: en dat 
die genet welbede ha^d aan de ploeg- hsdden ge flsgen ^ niet behoorden te rttp 
u zjien. 's Namiddags luiden de klokken aldaar, en de Leden van den^ 
Kerkenr^d , alteanuki volflagen Jacobiten , vermaakten xig ondeitm^ 
Ichen in een Herberg, de Kroon geaaaffit. 

Den Ridder William Wyndham , van wien in ons «erfte J7eel veel*^ 
malen gefproken is , wierdden eetften July provifionecl op borgtogt 
uit zyn detentie ontflagenj zo mede was-den^ 24, Juny den Luitenant 
Generaal Makkartney^ die men. telaile lade den Hertog van Ha» 
milton vermoorc te hebben 9 door de Jurys fchuldtg verklaart aan en- 
kele mandag iflegs te boeten met in de hand gebrandmerkt te werden;, 
een Lyfflraf van Formaliteit 9 geichiedende met een kout yzer., wa^ 
der Infamie of zeer doen. 

Veele veranderingen SKigmen aan dit HoF; weswegens dit van dènr 
Hertog van Argylc wel het aanmerkdykfte was i aan wien den Sect««^ 
taris van Staat den lo.july^een brief jen zond i behelzcmiey. dat' demi 
Koning x,jn dietffi niet meer nodig bétd^ Hier door viel no open het Op* 
perkamerheerfchap des Prinie van Wallis ,. 't Opperbevelhebber-- 
ichap der Troupoi in JSchetUnd ^ 't Gouvernement van. Pari. Mét^^ 
bon , 't Generaalicbap. van ' 't Konings Militie in Spanjen ^ ta 
het KoiloneUckip van 't rofaale Regiment Ruiters*. Wegens die aUes 
geliefde zyne Majefiei^ den Frins vin Wallit kenaiflè te doen geven t 

' ' \ - ^ waaa 







M £ R C U R I U S. 4« 

waar op den Hertog van Argyle den volgenden dag de goude Sleutel, 
hécceeken van Qpperkamerheer , aan 2yn Koninglyke Hoogheit kwam 
prezenceercn ;, dog dien Prins nam dezelve niet eerder aan als twee da* 
gen daar na; fchryvende denXSmve toen aan den Koning een onder- 
danigen Brief, om zig te ontfchuldigen van'c gene hem tejafle wierd 
gelegc , verlatende tedert het Hof , en retireerde sig naar zyn buiten 
Plaats > ja zyn broeder, den Grave van Ifla, die Regiilrator i» Sfhot* 
Und was , trof ook het zelve Lot. 

D^s Konings vaftgêfttlde reize,jover H^lUndj naar zyne Staten ia 
I>uiifchUndy door ge wigtige zaken eens en andermaal verfchoveo, nam ' 
eindclyk voortgang s. hebbende den geheimen Raad meermalen byeen 
gewieeil, om te vervaardigen het Initrumenc voor den Prins vanffk/. 
lisy als Opper* Regent van Grodt'Brittdnmen ^ gedurende' het afzynvan . 
den Koning. Den iy. Julf *s morgens kwamen de uitheemte Mi- 
nifters , den Adel" , den Lwd K^jor van Londen , en verdere hooge 
Coliegien, xtSt.Jdmes zyn Majefteit een gelukkige reize toewenfcbeni 
die zig daar op naar Cnenwich begaf, de Rivier afzakte, en met het 
jfagt de Peregrine , onder geleide van een efquader Oorlogfehepen , 
naar de Kuftvan//i9//4;f^overftak. Zyne behouden aanlanding aldaar, , 
en dóortogt naar deszelf^ Staten in Dmffchtdnd , behoort tot de tCMC'' 
tic dct JNederl4ftdgn^ 

'HET was den Faatffen -Juny , 's morgens vroeg, als den Keizer en 0^^^. 
de Kei^erinne zig van Weenen naar Métritnzjfl^ in Styrwétrk^^iS^ myleniAMO^ 
Van die Keizerlyke Hooftltad , begaven , om te betalen bare geloftte 
aan de zogenaamde Lieve Vrouw aldaar , wegens de gelukkige Ge- 
boorte van den jongen Aards- Hertog, Prins van jrf/f irr/>w ; en gcfchic- * 
de deze plegtigheit juift op den dag y^n Maria fiüodfebdp. Men heeft 
in ons (a) eerSè Deel gezegt , dat de Dankofitrhande zoude beflaan ^^ "=^ 
in een maffief Goud kind 5 dog nadien 'er tuflchen de Makers van*t^***^* 
zelve een difpuit ontftond , willende den eenen het Leveren voor 
12000» en den anderen vo«r 7000 guldens, zo altereerde men de eerft^ 
genomen rezolutie \ (lellende de Lieife Vrouw te vrede met een kofie«> 
Jyke Ciborie en twee Kroonen van Goud, invgegen haar mislukte de 
praal » van met een Goud kind opgefchikt te zyn. Ëenige dagen 'te 
voren,, namentlyk den 27. Juny ^ was de Hertoginne van Blanken-^ 
bcra> Moeder det Keaenaoe, van Wrr^r/r naar Omntin venrokkeo^ 

F i uiu 



46 E U R O P I S C H E 

i7i<. uitgeleid en op*s Keizers kollen gedefroijeert » evea als men bj hzstr 

y^f aankomftc gedaan had, 
^ ' ^' Zyn Kcizcrlykc Majcftcit zcdcrt een gcruimen tyd aan den Prin* 
Eugeniu^ van Sttwjen het Gouvernement Generaal der Oofltmjk^zjs iV<- 
derUftdM locgedatgt hebbende, zo wierdeulks eerftden 15 Juny opent- 
lyk verklaard i en den Marquis de Pr ie aangeftelc tot Plenipotentiaris« 
, om.) gjcdurende 'c afzyn van den Prins Eugenius, de Regeer ing aldaar 
waar te nemen. Het Gouvernement van 't MiUnc€s\ door zyn Hoog- 
' heit afgeftaaa, vief den Vorft van Louwenftcin te beurt. JMen kreeg 
te Wiemn in dees tyd berigt van den Duhfchen Ct^mmandant te &^#- 
di»^ dit reed« 3C000. Tartaren in Walldchjen gekomen waren t zoo» 
der alstoen ordre te hebben om eenige Vyandlykheden te plegen. Dea 
Keizer ly ken Gouverneur van Pttcrwdrédyn liet ook weten 1 dat den , 
Aga der Janicfaren, met een Leger van 40000* Turl^enj den «6. funj 
by BelffTéuU (lond .^ en dat de ^rygsmag; der Ottomdnnen reeds tot 
'i^oooo. koppen was aangegroeit. 

Op deze en meer andere gewiCe tydingen , nan den Prins £ugèniu« 
aflcheid van den Keizer , en vertrok den eerden July naar Hêngéarftn. 
Hy paiTeerde den q. door Offen^ kwam den 6. te BotinA^ tufTchen FitK. 
en Af;4, en arriveerde vervolgens xt Futnk 9 de Vergaderplaats 
van*t Keizcriyk Leger aan de overzyde des Dên^uws^ regt tegen ova: 
Pctcrwétrddjn. Hier benaarfligde hy zig in het verzorgen der nodige 
tod>CFeidzelen 9 tot de Veldtogt tegens de gevreesde Ott^mMmH i ea 
in Wecn€n was men niet minder bezig , om de Oorlogfchepen op den 
DêttMéw r welker dienft veel nut (ebeen te beloven , gereei te hebben» 
zynde den Heer Pieter Andéi*zon , die het Oppergezag ovjcr dezelve ^ 

. . zoude voeren 9 vereert met den tytel vim Kobnd en Keizerlyken Vice- 
Admiraal; ^ 

• _ T& Stakhvim had den Heer Jakfon , GrM - Briudmifchen Miniftcr , 

DER aan de Zw^^^^/ZfoKantzclaryden if. Juny ovcrgclevert , deze volgen- 
nêSP* ^ nadrukkelykc Memorie. 

De oirdcrgefchrcve Rcfident van zyn Majefieit <|cn Koning van &$§$• 
Bfiuanwn , heeft uitdrukkelykc ordres van den Koning zyn mep- 
ftcr ontfangcn . om uw ExclJentieu en de Koninglyke Kancclery te onder* 
rfgten; dat den Koophandel der Ohdctdauen vm Grt^ot'BfisrênnieH^ zedcrtee* 
nige jaaren zeer belemmerd gcweeftzyndé door de ZnuteJ/r oorlogfchepen en 
kapers , en onlangs byna on<k)cnlyl« zynde geworden door btt okttW E^Btof 

Re- 



kfERGURIUS. 



47 




X<^lêment, MOgaaade de kapers en de ?rficn 't welk tjM-Zw$dfi Majcr 
(tm in \ vcrlecdc jaar deed arkondigen : de KonÏHg tja Mccftcr, om è*e ree- 
dde, cocn genoodzaakt was een Eiquadre ran oorlogfcheepen, onder 't gehi^ 
fan lynen Admir^l den Ridder Jöhn Norris, te zenden, tot befcherming van 
den wettigen Koophandel zyner onderdanen. Zyne Britt^fÊniff Majeftett had 
op de r^vaardigheyt en de biliikheyt der verzoeken , welke toen in zyn 
aaam , zo wel oooc den bovengeinelden Admiraal , als door den Onderlip 
fchreven , gedaan wierden . vertropwd , dat zyn Majc(leit de bezwaarniflèn ^ 
waar over ineq klaagde , naad zond wegg^omen , eü den Koophandel her; 
field hebben ^ op den voet als de Traétaten tuüchen de twee Kroonen medebren*» 
gen. l^a^r of fcboon de voornoemde Admiraal lang gewagt bedt, heeft hy 
^ter het ongeluk gehad van na buis te keeren , zonder de minile voldoening 
ie ontfiiQgWt en de pndergefchreve heeft geen antwoord altoos kunnen beka>» 
jnen , pp x^mt Mf o^orien dien aangaande overgegeven. 

Zyn Majefteit heeft nogtans altyd gehoopt » dat zyne ZweeJfi Majefteit ry- 
Selyker aet gevende op de herhaalae j^iAoudingen, welke daar ontrent gedaaa 
2yn, eyn^lyk de nodige ordres zond hebben gegeven , om de regtvaardige en 
wei gronde klagten van Gfoa-BrHtsmif» te doen ophouden : Maar net is 
in t^endeelimet een zeer gevoelig leetweezeu, dat hy ziet, dat de bezwaar- 
nüfen van. zyne Onderdanen vergroten , in plaats van verbeeterd te worden , 
xynde verfcheyde van hare fchepen no^ dit laar genomen , en in Z^eeden op« 
gebragt, zonder reede en zonder de minde Tchaouwe van regtvaardighcit; by* 
zonderlyk zyn ƒ of 6, zedert 14 dasen tot G^ttenbmrf geconfifqueert^ niette* 
genllaaude zy hier tot $t$kholm moeften komen , gelyk alsliet klaarlyk blykt uyt 
nafe Paden en Documenten i eei^ haodeling die zo buyten gewoon als zonder 
voorbeeld is« 

Weshalvcn de Ondergelchreve byzondcce bcveelen heeft ontfangen , om 
aanUweExcelIentiên, enaandeKoninglykcKancelerybekendtenp.akcn, dat de 
Koning zyn Mccftcr goedgevonden heett. den gcmelden Ridder John Norris 
j)ogmai|ls met een Eiquaore van zyne fcnepente zenden s welke onlangs in 
de Z^nd ook aangekomen zyn • ten eynde om den Brit zen Koophandel te ber 
fcherHi^Q > en nog eens te verzoeken , dat reparatie en voldoening werde . ge* 
d^n, aan zyn Onderdanen, voor de fchade die zy door het aanbonden en 
confifqueren van hunne fche|>en » en van hunne goederen hebben geleeden ; 
en dat de moeyelykheden , die door het bovengenoemde Edift op de Bri/fen 
Koophandel geleet zyn> aanfionts weggenomen worden; als mede dat men 
de ver(^yfie^ekeroeit verkryge^ dat den voorzeyden Koophandel in 't toeko-> 
mei^e herfield zal zyn, op. de voet als de Traébten medebreng^^. De on- 
deigefchreeve heeft- bevel , omdezee!£cbenopdekragtig(le wyste onder deunen. 

Nademal verfcheyde Rebellen uit Groot •Britunnien inde Z*weedje hznd^ 
gpvlugt zyn, zo heeft de Ondergelchreve insgelyks bevel,, om te vertonen, 
dat de Koning zyn Mee/Ier zig van de billikheit , en van de vrinfchap vaQ zy* 
ne Zi0##é(/r Majefteit belooft, dat dezelve geen zwarigheit fnaken zal te belo- 
ven,. en zig p/cftelyk te verbinden^, omnooic.direóblyk of indirefielyk eenig 

Ucunzel^ 



4» E ü R O P r SC* HE 

f 7itf ^ ffcuntel , byftatid of fchttilplaats te geveB aan den Preteadênt op lyne Kroon ; 
7«r^. liog eetvge bcfcherming aan den Lord Duffas , en aan andere » die laatft uit 
' ^^ ' ■■ SchotUnd in Zv)ndfn lyn gevlngt, nog aan eenig ander nienlch, die deelge- 
had heeft aan de Rebellie , welke onlangs in Groêf ^Srindmnien gelukkelyk » 
^ gedempt geworden. 

De Ondergefchreeve is daarenboven gelaft, om aan Uwe Ezcelientien , tXL 
tan de Koningiyke Kancelery in den naam van den Koaing lyn Meefter be-* 
kent te maken , dat lyn Majefteit , om redenen van de mterfte aitagdegent* 
beft, de verovering vain het Kbningryk van Socr^oigem door de Wapenen va 
tjnt ZtüefJze Majefteit , of de inneeming van eenige der Eilanden aan de 
Kroon Detnmarktn toebehorende , aanmerkt als ^n taak van hét oiterfte ge* 
wigt voor den Koophandel van lyne Onderdanen , «n voor de Vreede, ennet 
welzyn van desxelfs Ryken; voornamemlyk na, daar de Navigatie van de ge* 
heele Öêftzeey door de ZweeJze Oorlogfchepen en Kapers, to leer gefloten ia» 
Derhalven , in geval zyne ZiofeJzf Majeftek nogf toelegt , om de gemelde 
* ondernemingen uit te voeren, moet dè Koning zyn Meefter oordeelen, darhf 

de wezcntlykfte belangen van Graot-Btittëwnien zond verzuimen , indien hy al* 
Ie de middelen , die hem God in handen gfigpfcn heeft ^ niet |;etvaikte , om 
die aanflagen te vcrydelcn. 

De ondergefchreeve heeft ter zelver tyd bevel , om U Lieden te vet%elce« 
ren , dat, by aldien zyne Z«;#ri£e Majefteic. voldoi^ning gelieve te geven ontrent 
de hier boven aangehaalde Punten , de Koning zyn Meefter zeer gefeed en van 
zyn kant zeer genegen zal zyn , om het goed veröand , *t welk zulk een ge* 
ruimen tyd tuüchcn de twee Kroonen gebloctt heeft ^ en 'c welk zo zeer te 
wenfchen en tuflchen Proteftantze Vorften z6 nodig is , te handhaven en te 
beveiligen. £n om des re meer zynen yver tot onderhouding der vrihdichap 
van zyne Z^ueedze Majefteit te toonen , zal hy zeer gaarn en zeer opregtelyk 
zyne befte dien/len aanwenden , om de verfchillen tuUchen zyne Zvftedze Mar 
jefteit , en de andere Noordze Magtcn by te Icgeen , en om zulk ecne goede 
Vreede, als het in den tcgenwoordigen toeftaiid van zaken mogelyk zal zyn, 
te verzorgen. 

De voorzigtïghelt en hïllykheit van zyne ZwnJee Mqeftdt fs to bekent , 
dat xnen niet twyfelt, of dezelve zal de voorkei Hngen, die de Ondergefchreeve 
de eer heeft in den naam des Konings zyn Meefter te doen, ze^goed en rede* 
lyk vinden , dat hy daar op zonder uitftel een gunftig Antwoord geven zal. 
De Ondergefchreeve bid ernftelyk Uwt Excellentien en de Koningiyke Kan- 
celery , dat zy deeze zaken vertonen daar het nodig h , en op Zunc een 'wys 
als het gcwigt van *t onderwerp Vereift ; en dat hy ïpoedig begünftijgrmaff wor- 
den met een behoorlyk fchriftclyk Antwoord , om'c zelve -aan den Koning z]h 
ncn genadigen Meefter te zenden. 

- Sfêkkolm den Jf. Juny 171 6. 

; Was getekent. 

Het 



V . 



M S et C U R 1 U S. 4> 

Met antwoord op de nevenflaande Memorie , Mn den Groè^'^Briu V7itf« 

iMnifihêH Minifter den volgeoden dag ter hand geftelc , ma^onien zien y*^* 
fey het onderftaande Extraa, uit het Protocol van *t Coüegic dpr Ko- " 
i^glykc Zweidz4 Kaocelfry, gebonden dea i6. Juoy 17 16. 

DE Heer Raadsheer en Prefident, de Graaf van Bcrm^ hoeft doen lezen es 
exatnineeren de Memorie , welke de Refident raa Gmt - Briftanmem aaa 
hem overgelevert had , gedagtekent den if.dexer maand 9 en welké de gemel- 
de Refident. agtervolgcns de ordrcs die hy nieuwelyks van ïyn Hof door den » 
Admiraal Norris om£uigen had , had op^ftelt , rakende i. Den Verboden 
Koophandel ia de Oüfixif. 1. De Sehottê Kebellen die bier jgevlugt zyn/ 3. 
'De ondernemiBg in Nnrwf^fu. £n 4. Rakende de aanbiedingen van zynèa 
Koning om de Vreede in 't Nsordin .te kr^en. En. het is gerezol veert deze 
Memorie heden met de Poft aan den Minifter van Staat van Mullern te zen- 
den , die zorg zal dragen om daar van een onderdanig verflag aan zyn Maje- 
fteit te doen. Het welk uit het. Protocol zal worden geextraheert y en aan 
den Refident ter hand gefielt tot zyn narigt. Godaan als boven. 



Was getekeut , 



Csrl V£9 Grootte 



In Nêorwegen waren de Oorlogs zaken geweldig tot nadeel der Zwe* 

. den verandert. De Legers wederzydt lagen gedurende de maand ]\xny 

zeer naby den anderen , alleen gefcheiden door zekere Rivier Glume 

fenaaoort, te wetdn het Zweed fcbt om Fredrikshsl te bemagtigen 9 en 
et Deenfcbe om xulks te beletten. De Troupen der ecrftgcmcldt 
xnoften, door gebrek van Mondkoft, veel lyden, niet tegenftaande zy 
een Brug over dcZwine badden geflagen, teneinde uit het omleggen* 
de di(lr)& toevoer te mogen krygen ; dus eindelyk lucht zoekende , 
zozagraen hnnne meefte magtdén 4. ]ufy 's nagts Fredrii^éal aan« 
grypen , befpringende de Kerchen Peert en de uiterfte Burger Schans , 
van dewelke zy, n»ar een vertwyfftldc tegenwecr, meeftcr wierden , 
wykendc de overige bezetting binne^i de Vefting of Slot Fredril^ein. 
Den Deens Overfte Luitenant Brime, voerende het gezag in de gemeld- 
de Vctting , deed uit Kanon en Mortieren op de Zwedefi in de 
" vcrov»dc Stad zo geweldig Vuur geven , dac'^ra *t kort aan verfchcide 
Oorden een vcrfchrikkclyken Brand ontftond , welkers Vlammen de 
Overwinnaars in dier voegen benauwde, datzc de Stad weer mollen 
verlaten i en had deze nadcclige A&ie hui^.meer als looo.dooden en 
gekwctffcn gekoft. 

G Kort 



f^ 



E U R o P I S C H E 




Kort daar m volgde nog ceniFiy fi^mddykw Teriite vwt ^jiwe--^ 
dm^ die veel bidp daCzc JSfoaruf^^mt ^eliejeJ omroiaiden , en fim- m^ 
beHond. Defi Ditx^hen Kapitein Tiordeufttnlt , (. voDitf4s( Wcfibi 
gcnaamc ) een toeleg gemaiakt bebboiie ^omét ^u^ttdté^ Floctilk of 
Genettk$trgz,e Galeyen , leggende by Dyrekildc in een hoek niet verre van 
ZwineKfifid > aan tc taften ^. «nide iadi cbie Odrlogrchc|>en ^ nevens 
ceeige Pratnen en GaHeyen ^ alie vutl gt^wapent derwaards. Den 9^, 
July viel )iy dezelve op *t lyf , eq veroverdén^e ahetnaal » behaiveni 
twee, waar van *t eene u»ok en ket ander ia de lucht Ifcoqg. Die 
knelde de Zwtdmr^é^mgy datze op de bewaring vm tear eigen Lmd 
begonnen te denken , en voornamenajdc ooi bet Ëil«id SA^^mn ^ dat: 
reeds van cenc groote magt Deenem^n Rufien gcdrei^X vrierde, te dek* 
den. Haar ftcrke Brog over de Zfi/p>fc blcttcgicr nog in zyn gebed^ 
tn dooreen Battery, welke de Deemn ce vtxgctch hadden getragt te 
bederven ,,aan de Zv/eedz.c V^M, gedekt y dog «or wy met deze verban^ 
deling verder gaan , dicnr ccrft vertoont een wydloopig verhaal , be- 
treffende bet winnen en weder verliezen v^m de Stad ErMriksbdy wes^ 
wegens biet bóvea kortcly k gpfproken is., 

^ Oor leden nagt omtrent half tv^^ce noten kwam den Vyand', met over de 
■ ^ 3000. Voetknegtcn uit ^ync befte Troupcn afgezondert , tuflfchcn -TV/Mirf 
en deze Phuits over de Rivier , om ons te verraden ; deze Manfchap wkrd 
van den Koning van Zweden in eigen Perzoon aangc voert , en langs de Ri- 
vier onder hetGcbcrgre heen geleid, en wel. zodanig, dat^uifcde Vefting niet 
kon geiien werden ; Üieten eedl op een klein Retrcnchcment , met maar een 
Piquet van fo. man bcMt, dat wegens de menigte der Vyanden niet langftand 
' kon houden , maar, na hun Geweer twee a drie maal afschoten te hebben » 
afg^neden.wieid, waar op dan de Vyand ter regterhand onder het Gebetgie 
na de Stad y 1de, en ik, met ifo. Maii my toevertrouwt, in de zogenaamde 
ihrge-Schans rukte , en daar uit de Vyanden , terwylen daar voofby toogcn, 
wel gtoote Ichaade toevoegde , maar egter dezelve niet belette kon door te 
dringen toe aan de Kerk, alwaarze den Overfic Loitenant Steen van JietJ^fr- 
hndtxé Rq^nsent met zyn Battaillon vonden , dat ztg bovengetneen weldroeg^ 
en zelfs den Vyand eens ce riig dreef. Evenwei drong de vyand des niet te*> 
genflaande door, eo kwam ^ na een zeer hartnekkig.uevegt van twee uuren 
en fchriklyk Vuur, met de onze onder den anderen vermqigt in de Stad, en 
maakte ziidaar Mecftcr van., na dat ccrfl den Overfte, dié^ Paard zat, tyti 
Paard onder her Lyf hadden dood gefchoten , een ander gekwefl , een LruFte- 
nant doodde , een ander verm)nde , en 00$ alzo noodzaakte in goede ordra 
tft wjrkcn. 

Wanneer 




«f E R C U ft I U 's: ft 

Wanneer na zulks den Commtndsnt nit de Vefting tag , tond hy aan oo^ 
1)erd , om ifr de Veftinf te tsekkcn , waar q> dan den Vyand , ten volle Mea- 
ibar. aaoviog de Stad te pluademi : de GonMnandant deed uk de Veüinr op 
4c otftd Kanuoiuicren ea Bombardfet eo ^ nek oogmerk om daar dcx>r de V y* 
iuiden te doen verhuizen, en alhoewel de Vvandea daar door veel Volk ver* 
looren , zo agtenze zulks eeter niet « maar oecden haar by Tifledénn en Frw na 
lU OYCT de Rivier agter de Vefting gaao^ welke dan voor en tetex ingcflooten 
^^cenemaal a%efiieden was; en jieten de Vyanden, om deVetfing te beklim- 
.men , Stormleeren aanbreneen ^ waar op den Commandant Krygsraad hield » 
-en befioot de Stad in brand te ileeken ; dat aanftonds in bet werk wierd ge- 
€Mt y en de Stad door uitgezondene aan drie a vier kanten te gelyk in t3rand 
.ge{loo|;pn , en wel zodanig , ^dat de Vyanden gedwongen waren , daar hals 
*over kop uit te wyken , terwylmen van die Vcftmg onophoudclyk met Bom- 
;ben en Schroot op heh fchoot i waar door dan de Stad m de tyd van vier uu* 
#aD geheel en al in de Aüè \$% , nadenuuil de Huizen: van Hout waren. 

In dit wq;trekken moeden de Vyanden alle hunne Gekwetfte , Basagie en 
Cieweer , zo Officieren als Gemeene , agterlaten , en vol wanordre ae vlugt 
^emen, indien zy niet alle mede wilde verbranden. Zyn Majefteit de Koning 
-van Zvieden wiert zelfs door een Splinter Hout , door dien een gevalle Éomt>e 
èorfte , in het aangezigt wat gek wetf! , en alle die by den zelven in het huis 
ftonden dood of gewond neergefla^en. De Qeneraal Dal wig is dood , en de 
Koning , als in zyn by wezen geibhiet , daaf over zo geraakt geweeft , dat ty- 
' jfyt Handen zamen floeg ; nog drie Overftens zyn doodgebleven , en vele Lui- 
tenant Colonels , Msyoors » 15*. Kapitdns dood of gekwetQ , behalven die , 
welke f^en nog met weet > hebben de Vyanden hier door meer als 7. a 80a 
Man verlooren , en wy ook veel gekwetfte Zotwdbr Officieren en Gemeene 
gevaneen gekregen ; en hoewel 6t Stad vetbrand is ^ zo is nogtans de Veüing 
ftfdriifitin gelukkig behouden. 

Den i^. Jufy zagmcii deo MHêCêvifchinCvw:^ met^^-yaozytieGa^ 

hyen 9 die by selrals Admiraal CooamMdecfde^^ te Kêppenhagtn vet- 

icbynen. Deo Kooing van Decnméorkgn ontfing hem in pertoon , mee 

aNe bcdenkelyke eer; en men verwagte meer zodanige Vaartuigen al* 

hier , van dewelke zommige wel ^oo. Man ca <Soi. Riemen voerden. 

Men begrooce deze Ruffifche Magt op loöoo* koppen ^ die nog van zoppOf 

flonden ge volgt te werdcni welke Tnxipen met tSooo. 2>MrMgecon- 

X 'yonffttt , alsdan te zamcn een Armee van 50000. Man zoude <iitbren« 

7 geil i waar by men een ongelooflyken tocltel vervaardigde , om naarst 

Ëitand Scbêoncn over te voeren , en de ZwuJUn (des n^ogelyk j dat 

JUuMÜchap te ontweldigcn. ., ; . '^Mi^i, 

Den frsftfihc» Marquis de Langallene 1 in onze (0) Meccuf im'^n't m<* >^ 

. ^ 'A G % Jaar 







S% E U R Ö P I S C H E 

Jaar 1 707. tn vcrvoJgcns meermaalen aangdnalt , wierd eindeljrlt te^ 
Breemcnj of daar omcrcbt^ op fufpicie dac hy zig in dienft vao de Ot^: 
$opMHf?ifche P0rte begcvca , en< daar toe veel andere menfchen verleid 
bad j eer ofdre van den Keiier gearrcfteero , en te Staden zeer naauvr 
bewaart. Men verbreide dat tuflchcn hem, nevens den Prins van £/•* 
naTJie ( reeds niede gevat ) en den Tiiri^jcr^ Sultan, een TraSraatwa; aaoc 
gegaan 9. behelzende twaalf Artykclen , van de volgende Sttbfiantie. 

I. FVEze betde Héeren zullen bj haar aaiikomft t^ Confia»tinof9h» , wel ontv 
^-^fiingea werden. 

2. Zy lullen in de Groote Snif onze Landen, na haar Charader en law yt, 
xekere goede Wooningen hebben. 

3. mar Domefiiken eu Familicn zullen volle vrye oei&Ding van Godsdieoft 
genieten. 

4. Beidp de Heeren , nevens alle dè hare , zullen zes agtereenvoIgcnde]arei> 
op koftcn van den Sultan met Honorable Subfiftentie onderhouden en g^trac- 
teert werden. 

5*. Zy zullen ook alle hare Vrylieit eil Privilesien ^ als andere Soovereine 
Princen of haar Amballadeurs , zo lang zy zig in t Lsuid van andere Potenta- 
ten' en Geallieerden ophoudeti^^ eenieten. 

.6. Zy zullen by haar aankomit in TuriytM. fchriftelyke ordre bekomen ^ oxxl 
t*armeren, te recruteren, op te regten ,,Qp haar wyze t'exerccren, een Corps. 
Viui. ipooo. Man Kavallery , nevens, een Vloot van fo. capitale Scheen te 
doen uitruden, die onder 't Comniando van deze beide Heeren ftaan, en van: 
baar als Generaal en Admiraal abfoluit Recommandeert zullen werdea ,. oni. 
dezelve tegen d^ Landen van den Paus t employeren. 
. 7. Alle Chriftenen, die zig onder haar laten gebruiken, en tegen den Paus 
ageren willen, zullen aanilond$ vry gegeven werden. 

' 8. M\c Chriftenen , die zig in des Sultans Territotr neer zettea omtenego- 
iteeren , Züllen zonder Tribuit volle vryheit- en. de publyke oetfening^ van haaf > 
Godsdienft genieten. 

9. De Sultan belooft^ dat, zo baad hyde Stad RêmeM bemagtigt zal hebben^ 
hy aan deze beide Heeren in de.v Miédelandz^ Zee zekere Eilanden en Provin- 
tien zal afïlaan , ook haar voor Koningen van*t Oöfien verklaren j. en haar Er- 
ven en Navolgers zullen dezelve SucceiBe bezitten. 

10. Hy verpHgt zig, haar vrecr in bezit van iaUcLanden,.ProviötienenGoc^ 
deren.,, die baar in £irrf/« , eo inzondetheit in Vf^nknk toebehoren , te doen: 
ilellefi , en Satisfadie te j^even. 

lï. Zy werden als Vrienden van zyn On^mannifcba Majefteit verklaart ^.ca 
haar Charges als Admiraal en Generaal geconfirmeért.. 

ix, Wert van den Sultan aan ^UMuzMlmst^nen geordonneert » haar aiSfien^ 
tic en huip toe te brepgen. 

Dik 



M E ,R C U R, I U S. 75 

Dir ContraA is ondertekent ytn Osman Aga fn den Hêng y na de Turkxe 171 (f, 
Stjl den IS ▼«^ de Maand Zilneizl, in 't Jaar 1128. Jmlt. 

BaveB dien zagmén te Bmnhmg publyk een afceekening ran de Rid«- 
der Ordre) door étViTwrkjutn Keizer aan den Marquis de Langallèrie 
gccoufereeri \ bcftaande in een blaauwe band , verbeeldende een vieri« 
ge draak f en (cheen de Infcfiptie van die ordre te zinfpelen ^ déU men 
aldus wilde handilen met den fasts. Deze zake ons vat befpottelylc 
voorkooiende^zc^zal den tyd nader moeren ontdekken , wat van de waas « 
heicf zjr. 

IN onze Mcrcurius van 't voorgaande Jaar 1715. het (4) iwcedc deel, ^j^JJJ*;^^ 
hébben wy vertoont de Rezolutie en *t Conlcnt van Htai Hoog Mog. . ^^ 
de Hteren Ssaa.tcn Generaal dct Fereenigde Nederlanden y, ooi in derel^ m*^ 
pefli ve Provintien te mogen beflèn een Fanailie-gelc van aUe Ingezetencni 
en gezegt, dat de omfchryvinge deswegens Provizioneel reeds was ge« 
daan. Dit zagmen nu nader beveftigt by een Plakkaat van den lo» 
May jongftledcn , ordonneerende met de Inzameling dc^zer Familie* 
Penningen een begin te maken )^ navolgen^ het onder (taande Ëxtia^. r 



' XS N allo door «Ie rcKpeöive Magiffraten van de Steden ^ en Socfcteft van 
. ^^Hégfj ende de Schouten en Geregten in dé Dorpen , m gevolge , en 



dea 
en uit 
kragte van onze Rezolutie, op den 19 April 171 f. genomen , de voorfchreve 
Qaohieren van het Familie Geld op den Voorfchrcven voer ten meerendeele 
alberetds zyn geformeeri, en 'aan onfovergebragt, zo ordonneren en flatuerea 
Wy by dezen. . 

Dat het voorlchreve Familie Gekl door deGequotifèerdens zal moeten wer« 
den betaalt voor primo November aandaande. 

Dat aan de Gequotifeerdens y welke haar volle taxe zullen betalen voor pri- 
mo September, gegeven zal werden een praemie van vyf per cento. 

Ende dat die geehe , welke in gebreeke zullen bly ven hare taxe te voldoea 
voorde geftelde tyd van primo November^ daar over paratelyk zullen werden 
gee}Lecuteert. ^ 

Dat de voorfchreve executie gedèmandeert werd aan de Madflraten in de 
Steden, de Sodeteit van den Sage^ en aan de Schouten ende Geregten in de 
Dorpen , zodanig ende in dier voegen , als met ieders conveniemic ^cA over- 
een zal komen. 

Zullende de voorfchreve Magiftraten in de Steden ^ de Sociëteit in den Bm-- . 
ge . ende de ref^dive Schouten en Geregten op de Dorpen ^ de voorfchreve 
taxe mogen vx)rderen by parate executie > ende pandhalinge ; ende ten aanzien 
* G 1 vaa 



•« 




j4 EU R O P I S C H « 

van de l^e Getaxcerden^ , welke onder eenig GÜA behooten tifliea, ook de 
Gebrekkige uit de» xelver Qild niogeo zecten , gelyk ook alle Gfbrakfcigc , 
ende niet reflbrterende ouder .eenig Gild , haar neeriag , ptofeiCe , of lüind- 
werk , mogen iaterdiceeren» alles voor .zes weeken ^ en ook lapger f oa exi« 
geritie van zaken. 

Dat aan de Geqabtilèerdens^ die (uftfneren ttullea willen , of kwalvk ofte 
koog getaieert te we^en, vry zai ftaante mogen doleren voor primo Novem- 
,ber , ende dat , na het verloop ftxk den voorXchrevcti tyd , geene doleantien ge« 
admitteert zullen werden , ten ware onv wettige redaien van ahfentie. 

Dat tot de voorfchreve doleantien niemant zal werden toegelaten» daa mits 
affirmerende onder 'eeden , ende ten aanzien van de Mennogezinde bj ware 
woorden , in plaatze van eede , de redenen , waar op hv zyne doleantie fiin* 
densn zal willen , ende dat van de voorfchieve redenen ip^oAqut aantekeniiH- 
ge gehouden zal werden. 

Dat alle die geene , welke bevonden zullen werden kwalyk gedolecrt , ea 
.«ene onware verkltfringe gedaan te hebben, gehouden zullen werden voor in» 
iaam» eerloos, ende inhabil^ tot het bekleden van eenige Ampten of Benefi- 
eJra, ende daarenboven moeten betalen het viervout, waar op zy getaxeert 
zullen zya, met fulpei^e van Neeringe oftcAmba^n^ indien ay eemgemog- 
ten doen , voor den tjd van Z€% mafl^en. 

Dat de voorfchreve doleantien nullen moeten gefchieden voor de refpedive 
Magiftraten van de Steden , 4e Sociëteit van den Héi^e . of wel voor Commis* 
fariuèn» by de zelve daar toe te nomineren, ende, in het reguarde van de Dor- 
pen en Qpgezetenen tèn platten Lande > voor Burgermeefteren en Regeerders 
van die Steden , daaronder zyluidoii ^lullen bevonden werden , ten aanzien van 
de Verpagtinge, te zortereiu •* 

Behoudens aan de refpeétive Dc^eantea haar verdere beroep aan de Gecom* 
mitteerde Raden, bannen den tyd van (wee maanden daar na> indien zy mo|r« 
ten denken bj het afwyzen van hare jdoleantiea in 4e Steden » en de Sodetek 
van den Hagt^ bezwaart te zyn. 

Ende op dat niemant Jiier van is»n|^ ignopantie zonde konnen pretenderen , 
ftö begeerien Wy^ dat deze alonune gepobliceert ende geaffigeert ziü werden 
daar het behoort, ende te gefi^ieden gehruikelyk is« 



GeJun inJm Uage ^ ênier bê$ kb'm Ztgitl vam dm wmfihrrvên Lêiuh » dm 

Onder Aond| 

Tir OrAnnêntie vsm de, Siatm , 

Ende was g^ekcnt. 

SlM«N TAH BZAVMONT. 

' Om 






M E R C Ü R I U S. ff 

Om*s Lanils Inkomften nog bet te fiyven t gelieftfen Haar Hoo^ t?»^* 
Mog. ook de Obligtticn ten liiftc vtö bet Generaal Coroptoir der Urne y*£*. 
t€ bezwaren , en zulks AI--oaune te afl^eeren i beheltende. ^ ' -~— 

DAt aan aeti ieder wert bekept éeinaakt , dat ten Compioire Generaal van 
dllttie, volgens haar Hoog Mogende Keiblutie van den 19. Maart iji6. 
de Intereüen beualt werden .» als volgt : JEerftel]^ ^ daf by provifievoor een 
Jaar, Ingaande znerden 1. Joly des vgotloden jaars , alle de Obligatfen , \o* 
pende tot laftc van het Ooinptoir Generaal van de Unie » en van de Subalterne 
Comptofren van de QeneralUeit , zullen_belafi werden niet een HpxiderftePen* 
ninf , met uitzondering alleen vandeObligatien, toebehorende aan de Kerken,^ 
oF de Kerkelyke Comptoiren , en andere publyke Godshnizoi. Ten tweden , 
dat de Lyfrenten z^lkn belail werden snet gdyken Hondetftisn Penning , ge« 
rekent op den Tienden Penning t of op twee duivers van de Gulden. Ten 
derden , dat in plaatze van te betaieiii 20. Jaren lang j|o. tett hondert, aan de , 
Uoudors der zo jarige Renten, tot eitiaaie van Qipitalen en Intereften , aan 
dezelve betaalt zal werden zes ten hoiukrt, p»\ Jaren lang» iogsande met dee 
datum der Rentebrieven tot exftin&ia als boven. £n ten vierden, dat maaide 
helft van het Capitaal der groote Pryzen van deI«iPieryen van ddeMillioenen 
van den 8. Augufti 1712, en van %,es Millioenen Van dcai u Janoary 171 3, 
zal geloft of betaalt werden op de refpedive Verfchyn dagen , en dat dan ver* 
volgens vier ten honda&aan luta:eft zal betaalt werden van .de wederiielfte , 
in plaats van twee ten hondert; dat het Capitaal dor kleine Pryzen by provifie 
niet gcloft j maar alleen de augmen|atie van ,zo. en ^. ten hondert op de re- 
ïl^c^ve Vervaldagen betaalt zal werden boven de Interellèn. £n eindelyk, dat 
de Obligatien, fpruitende uit de vooriz. beide Loteryen, by provtfie vooreen 
Jaar belaft zullen werden met een Uonderfte Penning, gelyk alle andere Obli* 

Satien ; met dien verftande, dat de Obligatien van de groote Pryzen , zo lang 
aar van maar twee ten hondert aan Intereilèn betaalt wert, zullen gereekent 
werden in Capitaal op fo.ten hondert in debecalinge van den Hondcrften Pen- 
ning. . 

De Hceren Staiep der Provintie van VrUjlémd y in *t byzonder , zien- 
de hare Finantien ^ door de iangduurige voorbaanden Oorlog , fchade- ' 
lyke InundatieD, Sterfte onder 't Rundvee, «als anderszints, merkelyk 
vervallen, en.zig onmagiig te voldoen hare beloofde Intereflên voor 
de genegotieerde Penningen aan de Houders , geliefden eindelyk^ op 
aanmaning der Hecren Staten van JHMMdcn Wif^Vriefiémd ^ te bcflui'^ 
ten f ala volgt. 



Cêfiè 



f6 EÜROPIS-CH* 

y^fy'. CopU m het RcK^olutic bêtk^ van de Edele Mogende Heeren St44t^n van 

Vriesland, 

IS ter Vergadering geafcribeert, geleden, en geexaminecrt een Miffi?e van de 
Hccren Smten vaa Holland en Wt^-Vrnfiand , van dato den 17* December 
lyff ^ tenderende ten einde dat haar £d: Groot Mogende order gelieven te 
ftellen, op de betaling van de Intreden der Gapittten, in hoog^edagteProvin- 
tie tot lafkn van deze Landfchappen genegotieert , %o ten optigte van de ag« 
terilallige Intreden , al« voor het todiomeode. Zyn mede geexamnneert , ca 
gelezen de twee nadere Miffivcn van hoo^edagte Heeren Staten van dca 
23. Febroary en 24. Maart laaftleden, het teltde fabjeS conoernerende; voorts 
gehoort het Raport van de Heereh GeconMnitteerdcn , ïynde gewecft tot het 
exkmineren , r^refTeren , en verbeteren van de gemeene Landsmiddelen , is na 
deliberatie goedgevonden en vcrftaan , fay dezen te verkhiren, dat het aan haat 
Edele Mogenden leet en fmertefyk is ^ dat zy door de bezwaaitheit en het ver- 
val van hare Finantien , veroorzaakt door drie conlcquenie koftelyke en lang- 
durige Oorlogen , nritsgaders verfcheide rnineufe diiaftres van inundatie 3 fterf- 
te onder bet Kandvee , en dier^elyken , niet alleen buiten (laat zyn geraakt » 
om de Intreden en Renten eentge tyd geheel oabetaak te laten , maar dat de 
vöorfz. bezwaartheit , en verval van de FinaiTtic dezer Landfchappen voor als 
Rog niet toelaat, om in alles te voldoen, het geene ten opzigte van de beta- 
ling der voorfchrcvcne Intreden en Lyfrenten gevordert word ; dat des niet- 
tegendaandc haar Edele Mogende geneegen zynde , om <laar omtrent zó veel 
fatisfaflie te geven , als iti haar vermogen is , hebben gerézol veert , en gear* 
refteert, Rezol veren en Arrefteren by dezen , dat de Intreden van de Kapita- 
len op Losrenten tot laftc van deze Provimie buicenshiads genegotieert , zul- 
len werden gebragt en gereg«leert op vier ten horidcrt ; dat evenwel , gedu- 
rende de tegenwoordige ongdegenthcit , en de ultterftc bezwaarde ftaat van. 's 
Lands Couiptairen , van de voorfchrevene' genegotleerde Kapitalen op Loeren-» 
ten , zal werden gekort twe^ maleQ de Hondeme Penning , en alzo twc.e per 
Cento efFeélive betaalt \Vordcn; dat mede van de Lyfrenten zullen werden ge- 
kort twee Guldens, of vier fluivers van de öulden; wel met dien verftande, 
dat , zo wanneer onder den zeegen van God Almagttg , de Provintien in be- 
ter en florifanter ilaat geraakt , en de gemeene Landsmiddelen daar door ge- 
öyft, en weder gcbcneficeert zullen werden , haar Edele Mogende alsdan de 
voorgemelde belading van tweemaal , de Honderfte Penning' en Korting van 
twee Guldens, of vier duivers van de Guldcii , zullen vcrligten , en dat na 
toeftand van zaken , en wel met den eerden. 

• En werden de Ontfengjcrs Knock en WicHnga gelaft, om^zodrahare^Jomp- 
toiren met genoegzame Pennin|[cn voQriicu zullen wezen , de betaling der 
buitenlandzc Los- en Lyf-rentcn te bednnen, en vervolgens daar inne te con- 
tinueren ; gelyk mede de Hccren Gedeputeerden werden gcauthorizeert , en 
eclaft, om de' nodige ordres te dellen , eu de hand da^ aan te houden , ten 

• j ' , einde 



I 



I 



M E R C Ü R I ü S: ^ !fj 

fksAt^t Mtildden op de twee veorft. Comptoiren geaffigneett .. op hare be* 't^^6p 
lioorlyke en geordineerde Tcrmynen "tirerden op^ebragt , en gofonmeert , ep Jnlf. 

&al Copia vüA deïe , met een beleefile Reibriptie aan de Heeren Staten van ^ 

HMSMri en Wefi-J^riifiênJwtiitü gezonden, gelyk tnede Copia tal Werden ge- 
.zonden aan de Ontftngeri Kno^ en Wielinga , om te Orekkea tot liare na* 
rjgt» en om haar daar na te r^lereow 

^fiUm gnéxêhêéft ^ btt LmtJ/JkêfsJkiis Am XX. Afril , A^. 1716. * 

Was geix^ent , ^ 

* 

H. W. van A^lva, C. van Bbyma. 

« 

C. vari Atlva , S. B. VigliüS de SEiitNTOLHs. 

"^^ H. PöJtTt, en' GsititiT Kóumak;6. 

Om OU hier toe , ia vervolg van tyd , cenige Penniiigen te avaficee- 
Tcn y zo wiert door gemelde Heeren Staten vaui rrüJUnd beliiAiogeii 
^gclcgc op ytricheide Ampten , oavolgens^ deze 

Quüiiféitiij Jkor de Edeli Crm Megendt HmBn Stam t^4;i Vriesland 
^gemêakf ^ ep de Ampten , die un voerdetU V4n de Previmif. K^ , 
meeun werden gefournecrt ^ door alle Perzjoonen^ dewell^ ^. ^ 
dezjtlvt in bet teekf mende by Verfterf^ Overdrggt ^ 
of éttUers zjMen bekpff^^é 

Luitenant Admiraal. ƒ poöo 

Schout bjr Nagt. 3000 

Raad Fifcaal , Secretaris» en Ontfanger Generaal tot BgrUng9n , ioler v 4f^ 

Gommti GeneraaJ. i6oo 

Gonvooymeeiler tot Docivm. . X ƒ00 

----- tot HerlhgiM. 2000 

/ .... tof Suveren en Sleten , ieder • , 1000 

- - - • - tot W^otkum. i%oo 

..•-.. tot Hinéelepen. - >ooo 

----- • tot Msebm. Jfoo 

De Kapiteins ter 2^9 en Rechergic, ieder . 400 

• H De 



y ' 



fg ^ EU R OPIS C H * 

êfiS, De Klerken van de Adibiraliteit, ieder ' ' ƒ éfé^ 

ytify. Pe Equi>agl6fhèefict. ^ ^, . , Jcö^ 

De Kamerbodehs van dè AattÜMtdt , ieder - . idod^ 

Controlleor tot BsrlsMf^m. i06fr, 

m m m f. tot Dêtkmff lforyménMé€iim^ ipisst ' (fy^^ 

- - - - tót Stavêfim en ÏJmmer^ ieder 3M 

De Secretariflen van de Staten en CoUegien j iédet , 45x>o. 

De Secretaris van de Rekenkamer. . , . ^75*0 

Raadsheer, Procureur Generaal, en Greffier^ ieder 3000 

De Rentmeeftcr van Domeinen en Pluyn» Graaf , ieder 4fo<^ 

De vier Ontfkngfrs Generaal , ieder ^ 45-00 

De Commis van Fidantie. 2400 

Lands Advocaat, en Lands t^tlcaai , ieder* ^ x^oo 

Dé drie Klerken van 't CoUegie, en de Klerk Tan de Rekenkamer, ieder 3000 
De Klerken van de Staaten , Jedcr 15:00 

DeKamerboden van 't Collegie,; ieder . . / 2000 

^ . - • . ■ van de Staaten , ieder 1000- 

De Gerekt Scbottt« 2000 

Aflcflbrs, ieder iiqo 

"De Grietmannen, ieder ^ ^ óooo 

DeCurateursvan de Accademife, ieder 2000 

Ammonitiemcefter , Muntmeeftcr , Stcmpdfhfdcr,.eii Kourmcefter van 

Tm, ieder ' ic^DO 

Landsbouwmeefter 15100 

Keurmeefter van 't Zilver, EffajeurenWardyn, ieder uoa 

De Voogden van het Togthuis , en de Secretaris van hctïdvc, ieder * 800 

De Secretaris enOntfanger van de Bocl-goedêren iot Lèeuivaardep, 1000 

. , - * . Van trautquiT i Sntek , Do^kum ^ Harliugen ^ fVorku^y 

en B«//«#r/ , ieder; '^ loóo 

• - - .. - VznStêVi^reÉ^ Slo^tèn'^Up^ onHiffJelèpen^ ieder foo 

DePoftmeefer. r 4oop 

De Tonnemecftcr . • • 2000 

Rekeumeefter^ HiftoricScfaryvér,. en Oréinar o Staaten Boodc, ieder- 1000. 
5ubfituut Procureur Generaal en Subllituot Griffier, ieder f 00 

X)6 Secretariflen der Gricteiiy en, zynindrieClallcn verdeeld, en<onderde 
' tcr^ehthooren LeeMVféfdtrêdftl j tertaeTd9rm4ieeiy,H'eJl-QnOo}}-bun^ira^ 

deeï^ CöIlnmerUnti^ MenaUumadeel ^ Bürréiekel t ^^arJeracicel ^ IP'gujerir- 
V deêl^ IVunthutferêéeel^ ^t Bjü eirSfelhvg*u:e*t fVefieynUe^ icdcf 2000 

Onder de tweede Clailè behooren, 'AgtKarJptbn ^..Dantumaeltk 1 Srit/erx^ 

teradeel^ SmMttgeründf, Fraxe^uéradetl » Htnnardiréulecly S^hoterUnde^ 
■^ ttiOpfterland ieder ^ . iioa 

Onder dederdeClaflc behooren Td.iarderéideeL UauvuêrderMhtm^ Hemf/itme^ 

fjfide't kééitf y Vtimgersdeel ^ Eftgiüirde^y Donjavierfféil ^ H^Jffrlund^ Lem^ 

^i7!aM,y G^jJjcr^Mïïd Cü SieIIi7fiv;erf Oopê^tide , ieder tfOöT. 

' . . Dog 



M E R C U R 1 U S. ^9 

Dot ftajtt te notceroi • dtt m de pfaunen , alwiar <le SecretAtyen van dc^ 
Ontfangers der Boel-goederen tyn gefeptfeert , i^er de hdft der Tu z J^be- 
talen* / ' 

MifiCweo* 

Een Kolonel, die geen Lnitenant Kolonel of I^oor geweefi is ƒ Sooo» 

Kolonel , van Luitenant Kolonel of Majoor, .400Q 
Luitenant Kolonel , die geen Mqoor geweeft is. . i yoo 

Maj6or tot Luitenant Kolond. 500 
Kqntrin tot Mjyoor , Lsltenant te Paard , Cornet , ieder. ^ looó. 

Kitmeefter. 4000 

Kapitein. zoop 

Lieutenant en Vaandrig . ieder ^q 

Dog een Vaandrig Luitenant wordende . betaalt nieti. 

De Schryvers van een Compagnie te Paard, ieder jfoo 

- • - - van de Garde te Voet. lood 

- - - - van een Compagiiie te Voet. ijoo' 
Ingenieurs van ^t Land. ., 300 
De Commandant van de Garde du Cotps en te Voet. 

NB. Deie bovenlbnnde Tax , tal aan den Lande moeten worden betaalt^' 
met Obligatie op Toonder dezes , en xnlks xo dikwils als een van de hoven- 
ilaande Airoten • Fundien , of En^looren komen te f aceren ^ 't xy by aflv- 
vighdt der Bezitters » by Overdragt, of by Dimiffie; alles diits <fien verüande 
nogtansj dat de Opfchotten , totlafievan de voor&. Ampten of Bedieningen 
zvnde, m gevalle van zodanige afly vighdt* Overdragt, of Dimiffie, door de 
Ontfanger van de Losrenten zullen worden ingeloft en geroyeett , en alzo de 
aankomende Amptenaars alleen verpligt wezen, om hare refpeótiveTazenmet 
Lands Obligatien te vordoeo. 




Vol^s een Decreet des Keizers aan den Gravc van Koningfek » 
provizioneeleo Gouverneur over de O^fiinryk^ Niderlmidm 1 had dèu 
zelven bevel, om af te daakto alle Ra^dahefiren.der Kamers van ^/^m- 
dinn en Brubént^ eertyds aangeftdt door fConing Philippus van Sp^n^ 
pHf of door den Keurvorft van Biyeren j en in hunne, p^ats andere 
Perionen te verkiezen. Oo^ hadden de Herauten der provinticn den 
■4. Juny ordre gekregen , om een nette Lyft op tQ ftell^ van alle 
Heeren» wiens Brieveo van Adeldom door Kow^ Ph 1 1# ip p us ot 
den Keurvorft van BejenH wf ren verleend \ ^n. w>^r€ vyf dagen daar 
aan, ofte den 19. een Edi& eepubliceert, confis<)Nkei;ciqdc by repreiail* 
Ie alle de Goederen en Efiêaen, toebehoorende agn. f Oljgie.^^nderda^ 
nen deser Niikrlétniifn , die iig in dienft van gemelde Koning P h t- 

H i LIPPUS 




(SI; ^ii 



60 ÊURÖPÏSCHE 

Lippus bleven ppbouden -, ^Is hebbende evengeihelde Majeftettc^. 
die wyze reeds gehandclc met de Goederen van zodanige Perzoneo « 
die den Keizer uic Span jen gevolge en ^an ^c Huis van Oêfienrjk, ge* 
trouw gebleven waren. "Nog was gerezolveert^ dat alle Abdyen» zo 
in de Scedeh als ten platten Lande , voortaan ZQudt moeten bjctalen 
tfen Impoft van de Wynen en Bieren.» die zy confiimeerxlen» 

Oen Koning van Groot-Brittdnnien^ te («) Margatc aan Boord van *t 
Jagü de Peregrine gegaan> en daalf mede in Z^ gefiokcn zynde , ar- 
riveerde 's anderen iJaags *s morgens op de HolUndsic Kuil omtrent 
den drooge , en bleef diar tot by de mtdd:\g , wanneer de Oorlog., 
fcbepen met de Jagten tot voor den Briel afzakten, en ahvaai* dezelve 
tuflcnen drie en vier liu ren aokerxien» werdende door het Kanon <var^ 
evengemelde Stad verwellekomt, en door die van de Schepen beant» 
woort. Ten vyf uuren (lapte zyn Majefteit in de Chaloup , en kwam 
vervolgens te zes uuren. te MMslétndfiuis^ daar by, naar een kort ver« ^ 
blyf, zijg begaf in bet Binnen -Jagt der Heercti Gecommitteerde Ra« 
den van HeUand^ en daar mede ten zeven uuren afdak , varende door 
Delft en Leidtn naar Viuregt , om nog dien. avond ,, den z k te zyn tot 
FêQrfl by den* Grave van Albemarie» en in dat Lii^huis te vêrnagton* 
Zedert had menberigt omfaDgen, dat meergemelden Koning in des- • 
ztlfs Keurvorilendom , vzïï Brftnswjl^ Lunenbwrgj gelukkig verfchencn,, 
en re Hanover met veel blydftbap ingehaalr was. 

Den. 8« July arriveerde voor y en vervolgens in de Havenen dezer. 
Landen, uit Oofl-lndien^ onder de Vlagge van den Ed Heer AbrahaoL 
Douglas, gewezen Dire&eur Generaal aldaar^ Z5. Ryk geladen Re* > 
tour- Schepen 5 uamentlyk. 

y^or de Prtfidialt^ Kamer te Amfterdam» 



Linfchoten» . 
Wftfterdykshom > 
' Mynden y 
Standvaftigheit) 
Prins EugemuSj^ 
Kykuyt^ co 
• Zandenhoe£ . 






Oudemarde» 



A 



V 



!k r 



MERCURIUS. 

. t 

I 

\ Raadhuis van Middelburg , f . 
't. HuyS iep Doiik > .^ ^vao Cbeyto^. 

Waarde, eo 'I 

Loosdregc. J 

ropr de Kêmtr u Middelburg tn Zcekad. 

Meyenburg~, , '^ 

'i Vacierland Getrouw, 
Ryflel, en 
Diemeii} 
Éelviiet, . 



l 

Vvaa Bat4vi4. 

van Chejlon. 



« 

Voar d€ Kamer te Delft. 



Sam(bn, en 
Voorburi^ n 

roer de Kémer te Kocterdam. 



} 



van BatétuU. 



Neptunes ) ea 
Cbarlois> 



} 



van BéHéivM. 



Feer de Knmer te Hoorn. 



Engewomier, en 
't Noorderkwartier. 



} 



van Batdvia. 



Foer de Kétmer te Enkhuyfea 



De Brug, en 
Ouwerkerk , 



} 



van B^itviéu 



<t 






Zyndc ip. van BatMvU^ en ws ym Cheyten i dVerftedcn jo.Oöo^ 
beren z8* November , en de laatftê den 18. December lyif. van 
daar gezeilt.. De generale Carga zullen wy hier » Volgens Jaarlykie 
gewoonte , ibecificcerea 



Hj 



J^end^^ 



6%^ 



tit6. 



E Ü R O P I S C H E 

Pond' G^dircn. 



388^07 poad Bruyoc Peper. . 
^ 80} lo, - witte dito. 
I42J764 f Nagelen. 
801:4^4 - Nootetnusfcliaten. 
41oz9(S - Foulie. 
800000 - KanheeL 

zfo '^ dito Bladen. 
1 12(3100 - , Pocycr Süikpr. . 
ap8a - Oly van N^iten 4a 
Koeken. 
- geconfyté Gember. 
* Borax. 
8000 - Benzuio. 
f 000 - • lange Peper. ' 
760 * Drakenbloed. 
3970970 - JSalpeter. 



57403 
iy9jro 



487^0 pond Staafkoper. 

129030. - Tbin. 

30768 • Indigo, diverf. 

1 5670 1 X - Sappanfaout. 

iP3i6f •. Caiiatourhoutw 

^ • 4guilbouL 

4000 1 * ' Cardamom, diven» 

5876 . Afltfetida. 

57x316 - Coffy. 

I lil ƒ5 • Caurys. 

^ • Ö036 - Nij^rak. 

19x4) z - Bengaal/e Zydc. 

^7830 * Per^uinfe dito. 

113270 - Kattoene Gaatca. 

36000 » Kirmanfe WoL 



Zjidi SmkrGêedirefL 



11980 p8. Arnnoï^nea 
500 - Dotanys. 
1000 f- Allegias. 
xoo • Reftas. 

,080 - 
>ioo • Roemaals. 
xoo - Kakatoe Stof je$. 



Boutidaars. 
40V0 - Soesjpn$« 



300 ps. AtlaUèn. 
3000 - BoubandanjCie& ' 
io<r« Maypoollen. 
f 00 - Lheyiaenias. 
730 - Sjoucoureaflèn. 
334 * Gohkiondals. 
30 - Japanib Rokken. 



ChHftn^tiê CéU^wt LjttNütn. 



X f 00 - ge&hilderde Chitfoi. ' 
1610Q - dito Neu^doeken. 
59000 - Dasjes« 
^760 - Humsuis. 

300 • Zahen,' . 

.150 - Miimils. ' 



^x6f ps. PerkaHen. 
^óop, - Za?p^s|es, 
600 - Sologesies. 
3x0 - niwe tvabftyen. 
3600 • Niquantafrei^. 
2x900 - GeiïajQfen* * 

48oops;KQr. 



<. 



M 1& fi 

iSötf pi. IContKJtii. 
icfoo i^ Pongrys. 
izoo - Kannèkyns» 
900Ó • RoemaaW 

3|9<o > hhtïtÉt 

|oöo - Mbiiris. ^ 

iUzo . ^eihilléi. 
1541 jp -^ Mallefnolei».. 
aoai f. • CaOè BeogalCé 

7760 • Doureaflcn. 

i3öb - ThcrindaJttiSi 

5034 - Tarisjcdpi. 

4000 - Alibniiecs. 

1800 • ^tebiabanéev 
50b - Adathays. 
ÈI16Ó - Kaaijeiis^ 



C Ü R 

4800 

i99f 
tioöo 

. 8bo 

4{lo 

48b 

14991 

i±o6 

806 

990 

65040 

' 6xp4o 

iiiao 



I Ü S. 63 

pSé Souritfé Ghitftb. 

• tcflcrle AUcg;ias. - . 

- C&autfés Dèri^adys«^ 

- Lochoryi. 

- Fotaflcn. 

• Bnlndams. 

• |Keroupiiat& 

• Patt;amarbepQe. 
^ Boeiongs. 

• Negros kkedén* 
« patcas. 

- Ginigams. 

- Broulès Lainjby. 

• Chiaddc BoraaU 

- Sallempouris. 

- Guinces. 

- Zeildofek. 




Diverx^e S$tttmngtn; 
«20O0 ftuk^r gekonfy te Nooren* '^ 6 ftöks Pcdro Porco. 



Ito potjens dito Nagelen. 
!ƒ oncta Stamp-Pa;ö-len. 



zooa - Handrouingcn. 



Schrikkelyké Moorden en fnobde Dieveryen | wierden tér dezer tyd 
gcpleegc in de Gcuniedrde Provinticfi \ waar tegcm eèn Publicatie te 
▼oorfcbyn kwam ^ om aUc Tuin en Plant;<^gie Dieven vryelyk te mo- 
gen oirder de Vóerfchirten. Ziet bier'dejBe Public^ie! • 

D£n Prefident en de Raden over Hal/anJ^ ZeeUnJj cnP^rifflênd, Allenden 
gèenèn die dcten wiHen 2fen ofte toören leien , filiK , doen. té wéten : 
ATio verftheide Êigeilaafs en^ Bruikers van Landen , Hofftcedeü, Toinen , 
Plant^feh, èrt Bbomgairdèn , in deze Provinrie alömme , in dlveffchetyden, 
lÈtti óns zyn kiagtfg gevallen , ésüt'zj leer^robtè ovèrlaft kv^amen te lydén ,. 
doordteri Landloopèrs en andere moedwilbge Mchfchen', haat niet en ontza^ 

f en , lelfs met openbaar geweld, aigin der lelver Weerwil te dringen fn hare 
luhcn , ook ïïg over de Slootcn. Heiningen, Hekken én PoqrlfenN tcbek*im- 
iJlcn en te brwk.en , ende afeo te k'omeri in de particuliere Tuinen en Pl^irtta- 
gien : dé Aard en BooniVrugtcn en andere laken daar iiit te (Iceletl , ttiiisga*- 
<kï$ de Tttinlmisjcs , alsiHgt géfibten ïynde, ook met'gcwdd.cn andere pi-'tc- 

. ticqucn 



«4 



E Ü tl O P I S C H E 




ticquen te opeaeti , en^ het geene daar inne bevonden wert mede te neaum ; 
a(s mede de Bopmen óp de Laanen', Singels , ^Ide Plantagiea , en zelfs ta 
de afgeheiaingde Tuinen te fcheurcn , at te hoawjen/cnuit te trekken j en dat 
dexelye intólentien des Winters nog grooter iyn . wanneer de xelvc DievcQ 
en ihoetwiiligeMenfchen de itoatheit hebben van de Plant»en tedi^rmerett, 
en de Eigenaars oog confiderabelder te befchadigea i met^aiderhande wafliait 
Hout te breeken, af te kappen, en in groote kwantiteit w«| te dragen, eDals* 
het beflooten Water is, met Ysfleden en andersiints weg te flepen, en op die 
wyie te fteeleci de Boonilaken , Peulryten , Stakltzels en Af heining^ , die ia 
€n aan de Tuinen gevonden werden ; en dat onder de telve Dieven en moet-' 
Willige Menfchen verfcheide zig met Roers eu ander Geweer voorzien , ont 
haar te weer te ftellén tegens die geenen , die zodanige diefltallen «n gewelde^ 
naryen zouden wilen belettexL Dat mede de voorfchreve Moetwiliigers (oa- 
der pretext' van alleen dood Hout te fprokkelen ) zig^ niet ontzien , zoo in de 
Plantagien van het Bo(ch ^ als andere overal eldq:s geleeen , niet alleen des 
Winters, maar de geheele 2iomer door , gedurende veerwaflcnt Hout af te 
breken ; gelyk' mede dat dezelve de floutheit hebben van deSlooteneriBoomen, 
voor de partiailiere Wateren leggende , Ihet geweld aan ftukken te breHen ^ 
en de zelve Slopten met Visnetten t^ens'wil en dankvan dq.EJgenaars tèW 
vi/Ichen) ook de Kanten van de Ver£ai gegravene Z^dvaattên af te treden*^ 
en als met moedwil ondiep te naken , en net afkeeren van zulk geweld, als 
voren , door dreigementen en trekken van Meflèn te beletten : en dat zulke 
moedwillige Menrchen ook zig niet ontzien digt aan de Höoybergen , Rui- 
zen, en afgeflote Plantagten naet Roers te gaan fchieten, tot perieul van brand 
te veroorzaken , en van andere Menfchen te kwetzen en te mcommodoien ; 
alles niettegenftaande zodantee vexatien , diefHallen , en ^éweldenaryen , niet 
alleen ftièydig, tegens alle belchreven Regten , maar ook gefchieden in vilipca- 
dJe van diverfche gecmaneerde Placaten ; en ook niettegenftaande wy ten re- 
guarde van verfcheide Quartieren van Holland in het byionder door onze Pu- 
Wicatien tegeris zodainlgen overlaft engewelt hebben voorzien; gelyk onderaa- 
deren by die van den laatöen Febraary 1674. , den if. July 1081. , den zi. ^ 
December 1689. » den 19. Docembci' 1694. , van den 12. Decerftber 1709. ,^ 
ende laatftelyk van den 29. Oöober 171 j. , alle welke hier gehouden werden 
Vöor Rereno veert, . 
. Enoe dewyl door het aaawaflchea van gemelde in(blendea i dleveryen en 

Scwcldcnaryen, de voorfchreve Eigcpj^rs en Bruikers van Landeryen , Ho^ 
:cden, Tuinen,, Plantagien en Boomgaarden , nogtc hare Buuren , nc^te de 
verder Opgezetenen ten platten Lande haar Goeden Huizen ^ntfch met ze- 
ker en bewopnen, bet geen inleen Land van goede Juüitie enrolitie niet kan 
werden geleden , maar andere ten exempel moet werden gedraft , 

ZOO IS' 'T, dat wy , o^ als nog tegens alle de zelve infolenticji , dieve- 
ryen , en geweldenarycn , in het^Igemccn tt voorzien , hebben goedgevonden 
de Verboden , tegens alle het voorgemelde als voren gedaan , by dezen te ver- 
nieuvyen, mitsgaders over de geheele Pro vincip van HoJiénJ j aan alle 'en een 

. • ' iegelyken. 



M E R C U R I U S: 



\, 



€5 



]i;g;elyken \ vm wat fiaat , conditie of kwaliteit hy tj , wel expreflblyk te ia- 
terdiceeren en te v.erbiedeiij tig met geweld in te dni^en in eenigenuizen^of 
OTcr de Slooten , Hekken , Heiningen of Poorten te bleven , of die met ge- - 
weid te breken» en alzo.te komen in de particuliere Tuinen en PlantagieHj 
^ veel min , het tv des 2^mers of des Winters , daar uit eenige Peulryxen , 
Boonflaken » Af heiningen , Stakettels > Aard- en fioom-vrugten, of andere 
zaken, daargevondenwerdende, te ileelen, of weg te nemen; als mede eenig 
groen of dor Hout te breken , af te kappen , en mede te nemen, het zy uit het 

femelde Bofch , of uit eenige aiidere publicque of particuliere Planta^en , zou* 
er dat het zelve, onder pretext van Sprokkelhout te halen, in ecnigerlci wy- 
!^e.zal. mogen geljcbieden; als nicdcBoomen^ in particuliere Slooten leggende, 
met gewclt te breken , of tegciis wille van de Eigenaars te opchcn , <aar innc 
te komen met Schuiten of Netten, de Slooten door aftreden van Kanten, of 

. andcrzints, moctwilliglyk te bederven en ondiep te maken ; gelyk ook^uit te 
gaan met Koers , omme te fchieten digt aan de Huizen en Hooiberge